Question Tags қазақша: «…, isn't it?» — ағылшынша «солай емес пе?»
Question Tags: …, Isn't It?
Осы бетте
Мақсат
Осы сабақтан кейін сіз ақпаратты тексеру немесе әңгімелесушіні келісуге шақыру үшін сөйлемнің соңына isn't it?, didn't you?, can she? сияқты question tag (сөйлем соңындағы шағын сұрақ) қоса аласыз және оларды дұрыс дауыс ырғағымен айта аласыз.
Негізгі идея
Question tag — хабарлы сөйлемнің соңындағы кішкентай сұрақ: It's cold, isn't it? Ол хабарлы сөйлемді шақыруға айналдырады: «Дұрыс айтамын ба? Келісесіз бе?»
A2-32 сабағындағы жаңғырық есіңізде ме? So do I және Neither can she тіркестерінде бірінші сөйлемдегі көмекші етістік жаңғырық сияқты қайта оралды. Question tag — сол жаңғырық, бірақ ол өз сөйлеміңіздің соңында тұрады. Ол көмекші етістікті немесе be етістігін (is, have, can, will, did) есімдікпен бірге қайталайды және әдетте оны керісінше айналдырады: болымды сөйлемге болымсыз tag, болымсыз сөйлемге болымды tag.
You can swim, can't you? You can't swim, can you?
Нағыз мағына дауыста. Дауыс төмендесе, сөйлеуші біршама сенімді, тек келісім күтеді: Lovely day, isn't it? Дауыс көтерілсе, бұл нағыз сұрақ, сөйлеуші сенімді емес: You've paid, haven't you?
Қазақ тілі мен ағылшын тілі
Қазақ тілінде мұндай сұрақтар үшін бірнеше дайын сөз бар: емес пе?, солай ма?, иә? және ғой демеулігі. Олар ешқашан өзгермейді: «Күн әдемі, солай емес пе?», «Сен осында тұрасың, иә?», «Олар кеше келді ғой». Ағылшын тілінде әмбебап tag жоқ: tag сөйлемнің көмекші етістігін, шағын және бастауышын (есімдік арқылы) қайталайды. Сондықтан «емес пе» сөзін әрдайым isn't it? деп аудару — жиі қате.
Қазақшада сенімділікті көбіне сөз білдіреді: ғой «сенімдімін» дегенге жақын, ал «солай ма?» нағыз сұраққа ұқсайды. Ағылшыншада бұл айырмашылықты дауыс ырғағы береді. Тағы бір айырмашылық: қазақша иә / жоқ сұрақтың формасына жауап береді («Шаршаған жоқсың ба?» «Иә, шаршаған жоқпын»), ал ағылшыншада yes / no фактіге жауап береді. Өтініштегі -шы/-ші жұрнағы («беріп жіберші») will you? тіркесіне жақын.
| Қазақша | Мағынасы | Ағылшынша |
|---|---|---|
| Бүгін күн керемет, солай емес пе? | әмбебап, өзгермейді | It's a beautiful day, isn't it? |
| Сен осы маңда тұрасың, иә? | әмбебап, өзгермейді | You live near here, don't you? |
| Олар саған кеше қоңырау шалды ғой? | сенімділік | They called you yesterday, didn't they? |
| Жиналыс бүгін емес қой, солай ма? | нағыз сұрақ | The meeting isn't today, is it? ↗ |
| Тұзды беріп жіберші. | жұмсақ өтініш | Pass me the salt, will you? |
| «Жұмысың көп емес қой?» «Иә, көп емес.» | иә сұраққа келіседі | "You aren't busy, are you?" "No, I'm not." |
Құрылым
Болымды сөйлем → болымсыз tag; болымсыз сөйлем → болымды tag
| Сөйлем | Tag |
|---|---|
| It is expensive, | isn't it? |
| It isn't expensive, | is it? |
| You have finished, | haven't you? |
| She can't drive, | can she? |
| They will be there, | won't they? |
| We should leave, | shouldn't we? |
Жай шақтар → do / does / did — сөйлемде көмекші етістік те, be де болмаса, болымсыз немесе сұраулы түрдегі көмекші етістікті алыңыз.
| Сөйлем | Tag |
|---|---|
| You live near here, | don't you? |
| He works at the airport, | doesn't he? |
| They went home early, | didn't they? |
| She doesn't like fish, | does she? |
Ерекше жағдайлар
| Сөйлем | Tag | Ескерту |
|---|---|---|
| I'm late, | aren't I? | amn't I емес; am I not? өте ресми |
| I'm not late, | am I? | қалыпты |
| Let's go, | shall we? | ұсыныс |
| Open the window, | will you / would you / can you / could you? | өтініш |
| Don't forget, | will you? | болымсыз бұйрық |
| There's a problem, | isn't there? | tag ішінде there қалады |
| Nobody called, | did they? | nobody = болымсыз → болымды tag; есімдік they |
| Everyone's here, | aren't they? | everyone / someone → they |
| Nothing happened, | did it? | nothing / everything → it |
| This is yours, | isn't it? | this / that → it |
| You never call me, | do you? | never / hardly / rarely = болымсыз → болымды tag |
Қолданылуы
1Келісімге шақыру: дауыс төмендейді
Сенімді болсаңыз және әңгімелесушінің келісуін немесе әңгіме бастауды қаласаңыз, tag дауысы төмендейді. Ауа райы, тамақ және оқиғалар туралы пікірлерде өте жиі кездеседі.
2Ақпаратты тексеру: дауыс көтеріледі
Бір нәрсені шындық деп ойласаңыз, бірақ сенімді болмасаңыз, дауыс көтеріледі. Бұл иә / жоқ сұрағына өте жақын.
3Көмекші етістік пен шақты сәйкестендіру
Сөйлемдегі көмекші етістікті (немесе be) қайталаңыз. Ол болмаса, негізгі етістіктің шағына сай do / does / did қолданыңыз.
4Ерекше бастауыштар
I am → aren't I; there is / are → there қалады; everyone, somebody, nobody → they; everything, nothing, this, that → it.
5not сөзі жоқ болымсыз сөздер
Never, hardly, rarely, no one, nobody, nothing сөйлемді болымсыз етеді, сондықтан tag болымды болады.
6Ұсыныстар мен өтініштер: Let's және бұйрық рай
Let's сөзінен кейін tag — shall we?. Бұйрық райдан кейінгі will you?, would you? немесе could you? бұйрықты достық өтінішке айналдырады. Болымсыз бұйрықтан кейін will you? қолданыңыз.
Жиі кездесетін қателер
Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
1. «Емес пе?» → әрдайым isn't it. Қазақшадағы «солай емес пе?», «иә?» кез келген сөйлемге қосыла береді. Ағылшыншада tag сөйлемнің көмекші етістігін, шағын және бастауышын қайталайды. Алдымен сөйлемдегі етістікті табыңыз: plays → doesn't, are staying → aren't.
2. «Ол» → he / she. Қазақшадағы «ол» ер адамды да, әйелді де білдіреді, сондықтан tag ішінде he мен she жиі шатасады. Tag-тегі есімдік бастауышқа сәйкес болуы керек.
3. «Иә, бітірген жоқ» → Yes, she hasn't. Қазақша иә / жоқ сұрақтың формасымен келіседі: «Дана үй тапсырмасын әлі бітірген жоқ қой?» «Иә, бітірген жоқ». Ағылшыншада yes / no фактіге жауап береді: факт болымсыз болса, No; болымды болса, Yes.
Шатастырмаңыз
Дауыстың төмендеуі және көтерілуі — Сөздер бірдей, мағынасы әртүрлі.
Question tag және қысқа жауаптар — Tag өз сөйлеміңіздің соңында тұрады. So do I немесе Are you? сияқты жауаптар басқа адамның сөйлеміне жауап береді A2-32.
Tag-ке жауап беру — Tag-ке емес, фактіге жауап беріңіз: yes = болымды факт, no = болымсыз факт (болымсыз сұрақтардағыдай A2-33).
Бір бағыттағы tag — So you're the new manager, are you? (болымды + болымды) таңданысты немесе қызығушылықты білдіреді. Бұл қате емес; ол C2-03 сабағында өтіледі.
Жазылуы мен айтылуы
- Tag алдында үтір, соңында сұрақ белгісі қойылады: It's late, isn't it?
- Tag тез әрі сөйлеммен қосылып айтылады: isn't it /ˈɪznt ɪt/, didn't you /ˈdɪdntʃuː/, won't you /ˈwəʊntʃuː/ (UK), /ˈwoʊntʃuː/ (US). t мен y қосылғанда /tʃ/ дыбысы шығады, church сөзінің басындағыдай.
- Дауыс төмендесе ↘ = сенімдімін, келісуге шақырамын. Дауыс көтерілсе ↗ = нағыз сұрақ, тексеріп тұрмын.
- aren't I /ˈɑːnt aɪ/ (UK), /ˈɑːrnt aɪ/ (US). Британ түрінде r айтылмайды, ал американ түрінде тіл ұшы ешнәрсеге тимейтін жұмсақ r естіледі; оны дірілдетпеңіз.
- Tag-тегі көмекші етістікке екпін түседі: You're coming, AREN'T you?
Алтын ереже
Көмекші етістікті (немесе be) қайталап, керісінше айналдырыңыз: болымды сөйлем → болымсыз tag, болымсыз сөйлем → болымды tag, әдетте есімдікпен. Көмекші етістік те, be де жоқ па? do / does / did қолданыңыз. Дауыс төмендесе — «келісіңіз», көтерілсе — «солай ма?». Қазақшадағы «емес пе?» әмбебап, ал ағылшын tag-і әр сөйлемге қарай өзгереді.
Жаттығулар
A. Құрылым
Сөйлемге дұрыс question tag қосыңыз.
-
You're a nurse, ?
-
He can't swim, ?
-
They live in Rome, ?
-
She didn't call, ?
-
I'm late, ?
-
Let's take a break, ?
-
There's some milk in the fridge, ?
-
You've never been here before, ?
B. Мағына
Жағдайды оқып, дұрыс жауапты таңдаңыз немесе жазыңыз.
-
Сіз сенімді емес бір нәрсені тексергіңіз келеді. Tag-тегі дауыс ырғағын таңдаңыз: …
-
Сіз досыңызбен бірге әдемі күн батысын көріп тұрсыз. "Beautiful, isn't it?" дейсіз. Дауыс ырғағын таңдаңыз: …
-
"You didn't lock the door, did you?" ", I did." (Есікті құлыптадым.)
-
Достық өтініш үшін tag таңдаңыз: Open the window, …?
C. Қатені табыңыз
Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.
-
Your parents went to Peru, wasn't it?
-
Tom is a chef, isn't Tom?
-
Nobody saw you, didn't they?
-
Everyone's ready, aren't they?
D. Мәтін ішінде
Диалогты оқып, әр орынға дұрыс question tag жазыңыз.
Amy: It's freezing in here today, 17?
Dan: It is! The heating isn't working, 18?
Amy: No. You told the manager, 19?
Dan: Yes, this morning. Let's make some hot tea, 20?
Amy: Good idea. You don't take sugar, 21?
Dan: No, thanks. Pass me the milk, 22?
E. Сіздің кезегіңіз
Ағылшынша жазыңыз.
-
Көршіңізбен әңгіме бастау үшін tag қолданып, екі сөйлем жазыңыз.
-
Сенімді емес бір фактіні тексеру үшін tag қолданып, бір сөйлем жазыңыз.
F. Аралас қайталау
Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.
-
A2-32 So do I, Neither do I, Me too қазақша: «Мен де» ағылшынша қалай айтылады? "I can't swim." "Neither I."
-
A2-32 So do I, Neither do I, Me too қазақша: «Мен де» ағылшынша қалай айтылады? "I'm moving to Rome." " you? That's exciting!"
-
B1-14 Indirect Questions қазақша: «Could you tell me where…?» деп сыпайы сұрау Do you know where (Tom / live)?
-
A2-33 Who called you? Who did you call? Бастауыш пен толықтауыш сұрақтары қазақша (you / not / like) coffee? I thought you loved it!
Жауаптар
A. Құрылым
- aren't you
- can he
- don't they
- did she
- aren't I
- shall we
- isn't there
- have you
B. Мағына
- rising
- falling
- Yes
- will you
C. Қатені табыңыз
- Your parents went to Peru, didn't they?
- Tom is a chef, isn't he?
- Nobody saw you, did they?
- ✓ Everyone's ready, aren't they?
D. Мәтін ішінде
- isn't it
- is it
- didn't you
- shall we
- do you
- will you / would you / can you / could you
E. Сіздің кезегіңіз
- It's really quiet today, isn't it? You've just moved in, haven't you?
- The shop doesn't open on Sundays, does it?
F. Аралас қайталау
- can
- Are
- Tom lives
- Don't you like / Do you not like
