SlowingoDilbilgisi
B2 29 / 30

İngilizce Noktalama İşaretleri (Punctuation): Virgül, Noktalı Virgül, İki Nokta ve Apostrof

Punctuation for Complex Sentences

Bu sayfada
  1. Hedef
  2. Temel Fikir
  3. Türkçe ve İngilizce Yan Yana
  4. Yapı
  5. Kullanımlar
  6. Sık Yapılan Hatalar
  7. Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
  8. Karıştırılmasın
  9. Yazım ve Telaffuz
  10. Altın Kural
  11. Alıştırmalar

Hedef

Bu dersin sonunda cümle sınırlarını doğru işaretleyebilecek; virgül, noktalı virgül, iki nokta, uzun çizgi (dash) ve parantezi güvenle kullanabilecek; apostrofu doğru kullanabilecek ve tırnak işaretlerinde İngiliz ya da Amerikan stilini izleyebileceksiniz.

Temel Fikir

Konuşurken sesiniz fikirlerin nerede başlayıp nerede bittiğini gösterir: durursunuz, sesiniz yükselir ve alçalır. Yazıda bu işi noktalama işaretleri yapar. Okura cümlenin nasıl kurulduğunu gösterir.

Bir cümleyi bir tren yolculuğu gibi düşünün. Nokta hattın sonudur: tren durur ve herkes iner. Virgül yolculuk içinde kısa bir yavaşlamadır. Noktalı virgül birbirine ait iki tam vagonu birbirine bağlar. İki nokta "sıradaki durak:" anonsudur — söz verilen şey geliyor. Uzun çizgiler ve parantezler ana hattan kısa bir sapma yapıp yeniden ana hatta katılan bir yoldur.

B2'deki temel ilke şudur: noktalama nefese değil, dilbilgisine göre yapılır. İki tam cümleyi yalnızca bir virgülle bağlayamazsınız. Özne ile fiilinin arasına da tek bir virgül koyamazsınız — özne ne kadar uzun olursa olsun ve konuşurken nerede durursanız durun.

Türkçe ve İngilizce Yan Yana

Türkçe ile İngilizcenin noktalama kuralları birçok yerde ayrılır. Türkçede doğru olan bazı kullanımlar İngilizcede hata sayılır.

Türkçede doğruİngilizcede doğruFark
Pil bitmişti, kimseyi arayamadım.The battery was dead. I couldn't call anyone. / The battery was dead, so I couldn't call anyone.İngilizcede iki tam cümle tek virgülle bağlanmaz
Atölyeye katılan herkes, sertifika aldı.Everyone who attended the workshop received a certificate.İngilizcede özneden sonra virgül olmaz
1990'larda büyüdü.She grew up in the 1990s.İngilizcede çoğul için apostrof yok
Leeds'te yaşayan annem hemşire.My mother, who lives in Leeds, is a nurse.İngilizcede ek bilgi virgüllerle ayrılır
şirket-in kârıthe company's profitsİngilizcede apostrof iyelik içindir

Türkçede apostrof özel isimlere ve rakamlara gelen ekleri ayırır ("Ali'nin", "1990'lar", "PhD'ler"). İngilizcede ise apostrof yalnızca kısaltma (it's) ve iyelik (the company's) içindir.

Yapı

Cümle sınırları (burada tam cümle = kendi öznesi ve fiili olan, tek başına durabilen bir yan cümle)

KalıpDoğru mu?Örnek
Cümle. Cümle.✅The train was late. We missed the meeting.
Cümle; cümle.✅The train was late; we missed the meeting.
Cümle, and / but / or / so / yet + cümle.✅The train was late, so we missed the meeting.
Cümle; however, cümle.✅The train was late; however, we arrived on time.
Cümle, cümle. (comma splice: virgülle ekleme)❌The train was late, we missed the meeting.
Cümle cümle. (run-on sentence: sınırsız cümle)❌The train was late we missed the meeting.

Virgül: evet ve hayır

Virgül kullanın…Örnek
başa alınmış bir yan cümleden ya da uzun bir öbekten sonraWhen we arrived, the shop was closed.
ek bilgi veren (non-defining) bir yan cümlenin iki yanına (B2-08)My sister, who lives in Leeds, is a nurse.
bir listedeki öğeler arasınaeggs, flour, sugar(,) and butter
however gibi bağlayıcı kelimelerden sonra ya da iki yanınaHowever, the results were clear.
özne ile fiili arasına tek bir virgül koymayın~~The man who called yesterday, is here.~~
tanımlayıcı (defining) bir yan cümlenin iki yanına koymayın~~Students, who miss three classes, fail.~~ (yalnızca o öğrencileri kastediyorsanız)

Diğer işaretler

İşaretBaşlıca kullanımlarıÖrnek
; noktalı virgülyakından ilişkili iki cümleyi bağlar; içinde virgül olan liste öğelerini ayırırSome agreed; others didn't.
: iki noktatam bir cümleden sonra açıklama, liste ya da alıntı getirirWe need three things: time, money and patience.
– ya da — uzun çizgi (dash)araya giren bilgi (çift) ya da çarpıcı bir ek (tek)The results – all of them – were wrong.
( ) parantezdaha sakin, ek bilgiThe report (published in May) was ignored.
' apostrofkısaltma ya da iyelikit's = it is; the company's profits
" " ya da ' ' tırnak işaretidoğrudan konuşma, alıntıShe said, "I'll be late."

Kullanımlar

1Nokta mı, virgül mü? Comma splice ve run-on hatalarından kaçınmak

İki tam cümle güçlü bir sınır ister: nokta, noktalı virgül ya da virgül + and / but / or / so / yet. however, therefore ve otherwise gibi bağlayıcı kelimeler bağlaç değildir; bu yüzden ikinci cümleyi başlattıklarında önlerinde nokta ya da noktalı virgül olmalıdır. (Cümle ortasında however iki virgül arasına girer: The results, however, were disappointing.) (Yazarlar edebiyatta ya da mesajlaşmada bazen bilerek comma splice kullanır, ama resmî yazıda ve sınavlarda bu bir hata sayılır.)

The battery was dead. I couldn't call anyone.
Telefonun şarjı bitmişti. Kimseyi arayamadım.
The battery was dead, so I couldn't call anyone.
Telefonun şarjı bitmişti, bu yüzden kimseyi arayamadım.
The battery was dead; I couldn't call anyone.
Telefonun şarjı bitmişti; kimseyi arayamadım.
We booked early; however, the hotel was still full.
Erkenden rezervasyon yaptırdık; ancak otel yine de doluydu.
however'dan önce noktalı virgül, sonra virgül
We booked early. However, the hotel was still full.
Erkenden rezervasyon yaptırdık. Ancak otel yine de doluydu.

2Temel virgül kuralları

Başa alınmış bir yan cümleden ya da uzun bir giriş öbeğinden sonra, ek bilginin iki yanına, liste öğeleri arasına ve bağlayıcı kelimelerin çevresine virgül koyun. Oxford comma (bir listede son and'den önceki virgül) Amerikan stil kılavuzlarının çoğunda olağandır (Amerikan haber dilinde değil), İngiliz stilinde ise isteğe bağlıdır; karışıklığı önlediği her durumda kullanın. Özne çok uzun olsa bile özneyi fiilinden tek bir virgülle ayırmayın. (Ek bilginin iki yanına konan bir çift virgül doğrudur: My sister, who lives in Leeds, is a nurse.)

When we arrived, the shop was closed.
Vardığımızda dükkân kapalıydı.
başa alınmış yan cümleden sonra
The shop was closed when we arrived.
Vardığımızda dükkân kapalıydı.
yan cümle sonda: genellikle virgül yok
Our new manager, who joined in March, has already made big changes.
Martta işe başlayan yeni müdürümüz şimdiden büyük değişiklikler yaptı.
ek bilgi: virgüllü
Students who miss more than three classes will fail the course.
Üçten fazla derse girmeyen öğrenciler dersten kalacak.
tanımlayıcı: virgül yok
We need eggs, flour, sugar and butter.
Yumurta, un, şeker ve tereyağına ihtiyacımız var.
I'd like to thank my parents, Anna, and Tom.
Anneme, babama, Anna'ya ve Tom'a teşekkür etmek istiyorum.
Oxford comma: iki değil, dört kişi
The results, however, were disappointing.
Ancak sonuçlar hayal kırıklığı yarattı.
cümle ortasında bağlayıcı kelime
The woman sitting next to me on the train was a famous chef.
Trende yanımda oturan kadın ünlü bir şefti.
uzun özne, fiilden önce virgül yok

3Noktalı virgül ve iki nokta

Noktalı virgül, yakından ilişkili ve eşit ağırlıktaki iki tam cümleyi bağlar. Ayrıca zaten virgül içeren uzun liste öğelerini ayırır. İki nokta tam bir cümleden sonra gelir ve ileriye, bir açıklamaya, listeye ya da alıntıya işaret eder. Metin içinde iki noktayı doğrudan bir fiilden ya da edattan sonra koymayın.

Some people love the city; others can't wait to leave.
Bazıları şehre bayılıyor; bazılarıysa gitmek için sabırsızlanıyor.
The tour visits Lagos, Nigeria; Nairobi, Kenya; and Accra, Ghana.
Tur Nijerya'da Lagos'u, Kenya'da Nairobi'yi ve Gana'da Akra'yı ziyaret ediyor.
virgül içeren liste öğeleri
There was only one problem: nobody had the key.
Tek bir sorun vardı: kimsede anahtar yoktu.
açıklama
You'll need three things: a passport, two photos and the completed form.
Üç şeye ihtiyacınız olacak: pasaport, iki fotoğraf ve doldurulmuş form.
tam cümleden sonra liste
The sign said it all: "No entry after 10 p.m."
Tabela her şeyi söylüyordu: "Saat 22.00'den sonra giriş yoktur."
alıntı
The ingredients are flour, eggs and milk.
Malzemeler un, yumurta ve süt.
fiilden hemen sonra iki nokta yok

4Araya giren bilgi için uzun çizgi ve parantez

Bir çift uzun çizgi ya da parantez, cümlenin ortasına ek bilgi ekler. Uzun çizgiler daha vurgulu ve biraz daha gündeliktir; parantezler daha sakindir. Tek bir uzun çizgi çarpıcı bir son yorum ekleyebilir. İngiliz stili genellikle boşluklu kısa çizgi ( – ), Amerikan stili genellikle boşluksuz uzun çizgi (—) kullanır. Bir stil seçin ve ona bağlı kalın.

The new manager – a former teacher – has very clear ideas.
Yeni müdürün
kendisi eski bir öğretmen — çok net fikirleri var. — boşluklu çizgi: İngiliz stilinde yaygın
The new manager—a former teacher—has very clear ideas.
Yeni müdürün
kendisi eski bir öğretmen — çok net fikirleri var. — boşluksuz uzun çizgi: Amerikan stilinde yaygın
The museum (which is free on Sundays) is always crowded.
Müze (pazar günleri ücretsiz) her zaman kalabalık.
There was only one person who could help – my grandmother.
Yardım edebilecek tek bir kişi vardı: büyükannem.
tek çizgi: çarpıcı son
Over 40% of the participants (see Table 2) reported side effects.
Katılımcıların %40'tan fazlası (bkz. Tablo 2) yan etki bildirdi.

5Apostrof

Apostrof bir kısaltmayı ya da iyeliği gösterir. Çoğul yapmak için kullanılmaz — ne isimlerde, ne sayılarda, ne on yıllarda ne de kısaltmalarda. (Bazı stil kılavuzları tek harflerin çoğulunda buna izin verir: Mind your p's and q's.) Türkçede rakamlara ve kısaltmalara gelen ekleri apostrofla ayırdığımız için ("1990'lar", "PhD'ler") bu kural özellikle önemlidir.

It's been raining all day.
Bütün gün yağmur yağıyor.
it's = it is / it has
The company changed its name in 2015.
Şirket 2015'te adını değiştirdi.
its = iyelik, apostrof yok
My parents' house is near the sea.
Annemlerin evi denize yakın.
çoğul iyelik: s'
The children's toys were everywhere.
Çocukların oyuncakları her yerdeydi.
düzensiz çoğul + 's
She grew up in the 1990s.
1990'larda büyüdü.
on yıllarda apostrof yok
Both of her brothers have PhDs.
İki erkek kardeşinin de doktorası var.
çoğul kısaltmalarda apostrof yok

6Tırnak işaretleri: İngiliz ve Amerikan stili

Amerikan stili çift tırnak kullanır ve virgülü ve noktayı tırnağın içine koyar. İngiliz yayıncılar çoğu zaman tek tırnak kullanır ve virgülü ya da noktayı yalnızca alıntıya aitse içeri koyar. İki stil de alıntı içindeki alıntı için öbür tırnak türünü kullanır. İki stil de doğrudur; tutarlı olun.

She said, "I'll be there by eight."
"Sekizde orada olurum," dedi.
Amerikan stili: çift tırnak
She said, 'I'll be there by eight.'
"Sekizde orada olurum," dedi.
İngiliz stili: tek tırnak yaygın
He called the plan 'brave', which wasn't a compliment.
Plana "cesur" dedi, ki bu bir iltifat değildi.
İngiliz stili: virgül dışarıda
He called the plan "brave," which wasn't a compliment.
Plana "cesur" dedi, ki bu bir iltifat değildi.
Amerikan stili: virgül içeride
"Did she really say 'never'?" he asked.
"Gerçekten 'asla' mı dedi?" diye sordu.
alıntı içinde alıntı

Sık Yapılan Hatalar

❌I love this city, the food is amazing.
✅I love this city. The food is amazing. ya da I love this city; the food is amazing.
Comma splice: iki tam cümle güçlü bir sınır ister.
❌The train was late we missed the meeting.
✅The train was late, so we missed the meeting.
Run-on: hiçbir sınır yok.
❌The price was high, however we bought it.
✅The price was high; however, we bought it.
however bir bağlaç değildir.
❌Everyone who attended the workshop, received a certificate.
✅Everyone who attended the workshop received a certificate.
Özne ile fiil arasında virgül olmaz.
❌My mother who lives in Leeds is a nurse.
✅My mother, who lives in Leeds, is a nurse.
Tek bir anneniz var; yan cümle ek bilgi verir ve virgül ister.
❌The apple's are fresh.
✅The apples are fresh.
Çoğulda apostrof olmaz.
❌The dog wagged it's tail.
✅The dog wagged its tail.
its = iyelik; it's = it is / it has.
❌In the 1980's, music changed.
✅In the 1980s, music changed.
On yıllarda apostrof olmaz.
❌The reasons are: cost, time and quality.
✅The reasons are cost, time and quality. ya da There are three reasons: cost, time and quality.
Metin içinde iki nokta doğrudan fiilden sonra gelmez.

Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar

1. İki cümleyi virgülle bağlamak (comma splice). Türkçede "Pil bitmişti, kimseyi arayamadım." ya da "Trafik berbattı, ancak zamanında vardık." tamamen doğru cümlelerdir. İngilizcede ise iki tam cümle arasında tek başına virgül yetmez: nokta, noktalı virgül ya da virgül + and / but / so gerekir. Türkçede "ancak" bir bağlaçtır ve virgülle gelir; İngilizcedeki however ise bağlaç değildir.

❌The battery was dead, I couldn't call anyone.
✅The battery was dead. I couldn't call anyone. ya da The battery was dead, so I couldn't call anyone.
❌The traffic was terrible, however we arrived on time.
✅The traffic was terrible; however, we arrived on time.

2. Özneden sonra virgül koymak. Türkçede uzun bir özneden sonra virgül koymak yaygındır ve bazen anlamı netleştirmek için önerilir ("Geç gelen öğrenciler, dışarıda beklemelidir."). İngilizcede özne ile fiil arasına tek bir virgül asla girmez.

❌Students who arrive late, must wait outside.
✅Students who arrive late must wait outside.
❌The woman sitting next to me on the train, was a famous chef.
✅The woman sitting next to me on the train was a famous chef.

3. Rakam ve kısaltmalarda Türkçe apostrof alışkanlığı. Türkçede "1990'lar", "PhD'ler", "CD'ler" yazarız. İngilizcede çoğul eki doğrudan eklenir; apostrof yalnızca kısaltma ve iyelik içindir.

❌My parents met in the 1980's.
✅My parents met in the 1980s.
❌Both of her brothers have PhD's.
✅Both of her brothers have PhDs.

4. Ek bilgiyi virgülsüz bırakmak. Türkçede sıfat cümlecikleri ismin önüne gelir ve virgül almaz: "8.849 metre yüksekliğindeki Everest". İngilizcede ise ek bilgi veren (non-defining) bir yan cümle iki virgülle ayrılır. Virgül olmazsa cümle, birden fazla Everest varmış gibi okunur.

❌Mount Everest which is 8,849 metres high attracts many climbers.
✅Mount Everest, which is 8,849 metres high, attracts many climbers.

5. "…şunlardır:" alışkanlığıyla fiilden sonra iki nokta koymak. Türkçede "Nedenler: maliyet, zaman ve kalite." ya da "Nedenler şunlardır:" yazmak doğaldır. İngilizcede iki nokta tam bir cümleden sonra gelir; are ya da include gibi bir fiilin hemen arkasına konmaz.

❌The ingredients are: flour, eggs and milk.
✅You need three ingredients: flour, eggs and milk.

Karıştırılmasın

Tanımlayıcı ve ek bilgi veren yan cümlede virgül — Virgüller anlamı değiştirir. Virgül yoksa yan cümle hangileri olduğunu söyler; virgül varsa hepsi hakkında ek bilgi verir. Bkz. B2-08.

The passengers who had tickets boarded the plane.
Bileti olan yolcular uçağa bindi.
yalnızca bileti olanlar
The passengers, who had tickets, boarded the plane.
Yolcular uçağa bindi; hepsinin bileti vardı.
yolcuların hepsinin bileti vardı

Noktalı virgül ve iki nokta — Noktalı virgül eşit ağırlıkta, ilişkili iki fikri bağlar. İki nokta ileriye işaret eder: ikinci kısım, birinci kısmın söz verdiği şeyi açıklar ya da sıralar.

She trained hard; she won the race.
Çok çalıştı; yarışı kazandı.
ilişkili iki olgu
She had one goal: to win the race.
Tek bir hedefi vardı: yarışı kazanmak.
ikinci kısım "one goal"u açıklıyor

its ve it's — Its, his gibi bir iyelik belirleyicisidir ("onun"; bkz. A1-08). It's her zaman it is ya da it has demektir.

It's a lovely town, but its roads are terrible.
Güzel bir kasaba, ama yolları berbat.

Yazım ve Telaffuz

  • Ek bilgi veren yan cümlenin iki yanındaki virgüller sesle de duyulur: kısa bir duraklama ve ek bilgi için daha alçak, daha sakin bir ses. Tanımlayıcı yan cümlede duraklama yoktur.
  • Kısa çizgi (hyphen) (-) kelimeleri birleştirir: a well-known writer. Uzun çizgi (dash) (– ya da —) cümlenin parçalarını ayırır. Kısa çizgiyi uzun çizgi yerine kullanmayın.
  • -s ile biten isimlerin iyeliği: James's car ve James' car ikisi de kabul edilir; James's fazladan bir heceyle okunur: /ˈdʒeɪmzɪz/ — "CEYM-ziz". Bir stil seçin ve ona bağlı kalın.
  • İki noktadan sonra İngiliz stili genellikle küçük harfle devam eder (arkasından bir isim ya da tam bir alıntı gelmiyorsa); Amerikan stili tam bir cümle geliyorsa çoğu zaman büyük harf kullanır.

Altın Kural

Nefese göre değil, dilbilgisine göre noktalama yapın: iki tam cümle güçlü bir sınır ister — nokta, noktalı virgül ya da virgül + and / but / so gibi bir bağlaç. Özne ile fiil arasına tek bir virgül koymayın ve çoğul yapmak için apostrof kullanmayın. Türkçede doğru olan virgül ve apostrof alışkanlıklarını İngilizceye taşımayın.

Alıştırmalar

A. Yapı

Yönergeye göre noktalama işaretlerini ekleyin ya da cümleyi yeniden yazın.

  1. Bir virgül ekleyin: When the alarm went off everyone ran outside.
  2. İki virgül ekleyin: My father who is 70 still goes running every day.
  3. İyelik halini yazın: the toys of my two sons
  4. Doğru olanı seçin: The company lost … biggest client.
  5. Noktalı virgül ve "however" ile birleştirin: The hotel was full. We found a room nearby.
  6. Bir işaret ekleyin: There's one thing I've always wanted a dog.

B. Anlam

Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.

  1. Hangi cümle yolcuların hepsinin bileti olduğunu söyler?
  2. Dört kişiye teşekkür etmek istiyorsunuz: annenize, babanıza, Anna'ya ve Tom'a. Hangisi açık?
  3. Açıklama getiren işareti seçin: She had only one goal … to win.
  4. Hangi cümlede Amerikan stili tırnak var?

C. Hatayı Bul

Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.

  1. I love this city, the food is amazing.
  2. Everyone who attended the workshop, received a certificate.
  3. She was born in the 1970's.
  4. The main problems are: noise and pollution.
  5. The results, however, were disappointing.

D. Bağlam İçinde

Her boşluk için doğru seçeneği işaretleyin.

An email
Hi Sam,
Thanks for your message 16 it was great to hear from you. The conference was a success 17 however, the hotel was a disaster. My room had only one window 18 a tiny one above the door. The manager 19 who was very apologetic 20 gave us all a free dinner. I'll tell you more at the 21 summer party.

E. Sıra Sende

  1. Şehriniz hakkında birbiriyle ilişkili iki cümle yazın ve onları noktalı virgülle bağlayın.
  2. Bir aile üyeniz hakkında ek bilgi veren (non-defining) bir yan cümleyle bir cümle yazın.

F. Karışık Tekrar

  1. B2-08 İngilizce Non-Defining Relative Clauses: Virgüllü Sıfat Cümlecikleri
    I have two sisters, both ___ live abroad. …
  2. B1-26 İngilizce Although, Despite ve However Farkı: Zıtlık Bağlaçları
    Doğru olanı seçin: … it was raining, we went out.
  3. A1-08 İngilizce İyelik Sıfatları ve 's (Possessive 's): My, Your, His, Her
    Doğru olanı seçin: a lovely town, but roads are terrible.
Cevap anahtarı

A. Yapı

  1. When the alarm went off, everyone ran outside.
  2. My father, who is 70, still goes running every day.
  3. my two sons' toys / my sons' toys
  4. its
  5. The hotel was full; however, we found a room nearby.
  6. There's one thing I've always wanted: a dog. / There's one thing I've always wanted – a dog. / There's one thing I've always wanted — a dog. / There's one thing I've always wanted—a dog.

B. Anlam

  1. The passengers, who had tickets, boarded.
  2. my parents, Anna, and Tom
  3. :
  4. She said, "Hello."

C. Hatayı Bul

  1. I love this city. The food is amazing. / I love this city; the food is amazing. / I love this city: the food is amazing. / I love this city, and the food is amazing. / I love this city because the food is amazing.
  2. Everyone who attended the workshop received a certificate.
  3. She was born in the 1970s.
  4. The main problems are noise and pollution. / There are two main problems: noise and pollution.
  5. ✓ The results, however, were disappointing.

D. Bağlam İçinde

  1. ;
  2. ;
  3. :
  4. ,
  5. ,
  6. company's

E. Sıra Sende

  1. My town is small; everyone knows everyone.
  2. My grandmother, who is 85, still bakes bread every week.

F. Karışık Tekrar

  1. of whom
  2. Although
  3. It's … its
Android UygulamaHareket Halinde Öğren Google Play