SlowingoГраматика
B2 29 / 30

Punctuation: запирка, точка и запирка, две точки и апостроф во англиски сложени реченици

Punctuation for Complex Sentences

На оваа страница
  1. Цел
  2. Главна идеја
  3. Македонски и англиски
  4. Форма
  5. Употреба
  6. Чести грешки
  7. Замки за говорителите на македонски
  8. Не мешајте
  9. Правопис и изговор
  10. Златно правило
  11. Вежби

Цел

По оваа лекција правилно ќе ги одделувате реченицата од реченица, ќе знаете каде англискиот бара запирка, а каде не, и сигурно ќе ги користите точката и запирката, двете точки, цртичките, заградите, апострофот и наводниците.

Главна идеја

Во говорот гласот покажува каде мислите почнуваат и завршуваат: правите пауза, гласот се качува и спушта. Во пишувањето таа работа ја вршат интерпункциските знаци. Тие му покажуваат на читателот како е изградена реченицата.

Замислете дека реченицата е возење со воз. Точката е крајната станица: возот запира и сите излегуваат. Запирката е кратко успорување во текот на возењето. Точката и запирката закачува два цели вагона што одат заедно. Двете точки се најава „следна станица:“ – сега доаѓа она што е ветено. Цртичките и заградите се кратко споредно одвојување што се враќа на главната пруга.

На ниво B2 основното начело е: интерпункцијата се води по граматиката, не по дишењето. Две цели реченици не може да се поврзат само со запирка, а подметот не се одделува од глаголот со една запирка – колку и да е долг подметот и каде и да правите пауза во говорот.

Македонски и англиски

И македонскиот правопис се води по граматиката, а на многу места правилата се совпаѓаат. По зависна реченица на почетокот кај нас и на англиски стои запирка („Кога стигнавме, продавницата беше затворена“). Пред „дека“, „да“ и „кога“ во продолжение на главната реченица кај нас обично нема запирка – исто како пред that и when на англиски. Запирки при набројување, две точки пред објаснување или набројување и цртичка со празни места за вметнување – тука е исто.

Разликите се три. Прво: кај нас две независни реченици често се поврзуваат само со запирка („Батеријата беше празна, не можев никому да се јавам“). На англиски тоа е грешка – comma splice. Второ: „меѓутоа“ кај нас е сврзник како „но“, па пред него стои само запирка; англиското however не е сврзник и меѓу две реченици бара точка или точка и запирка. Трето: бројките и наводниците. Кај нас децималниот знак е запирка, а илјадите се одделуваат со точка или празно место („3,5 %“, „12.500“); на англиски е обратно (3.5%, 12,500). Нашите наводници „…“ на англиски се "…" или '…'. А деценијата „90-тите“ на англиски е the 1990s – без цртичка и без апостроф.

МакедонскиАнглискиШто е различно?
Батеријата беше празна, не можев никому да се јавам.The battery was dead; I couldn't call anyone.две цели реченици: кај нас запирка, на англиски точка и запирка, точка или , so
Резервиравме рано, меѓутоа хотелот пак беше полн.We booked early; however, the hotel was still full.„меѓутоа“ е сврзник, however не е: ; пред, , по
Кога стигнавме, продавницата беше затворена.When we arrived, the shop was closed.тука е исто: запирка по зависна реченица на почетокот
Продавницата беше затворена кога стигнавме.The shop was closed when we arrived.тука е исто: без запирка кога зависната реченица е на крајот
Нашиот нов раководител, кој почна во март, веќе направи големи промени.Our new manager, who joined in March, has already made big changes.тука е исто: дополнителна информација меѓу запирки
Таа порасна во 90-тите.She grew up in the 1990s.без цртичка и без апостроф
Рече: „Ќе бидам таму до осум.“She said, "I'll be there by eight."на англиски наводниците се горе; по said обично запирка

Накратко: каде што кај нас две независни реченици ги делиме само со запирка или со „меѓутоа“, на англиски е потребен посилен знак – точка, точка и запирка или запирка со and / but / so.

Форма

Граници меѓу реченици (цела реченица тука значи реченица со свој подмет и глагол што може да стои сама)

ОбразецТочно?Пример
Реченица. Реченица.✅The train was late. We missed the meeting.
Реченица; реченица.✅The train was late; we missed the meeting.
Реченица, and / but / or / so / yet + реченица.✅The train was late, so we missed the meeting.
Реченица; however, реченица.✅The train was late; however, we arrived on time.
Реченица, реченица. (comma splice)❌The train was late, we missed the meeting.
Реченица реченица. (run-on sentence)❌The train was late we missed the meeting.

Запирка: да и не

Ставете запирка…Пример
по зависна реченица или долга воведна фраза на почетокотWhen we arrived, the shop was closed.
околу неопределувачка релативна реченица (B2-08)My sister, who lives in Leeds, is a nurse.
меѓу членовите на набројувањеeggs, flour, sugar(,) and butter
по или околу зборови за поврзување како howeverHowever, the results were clear.
не една запирка меѓу подметот и глаголот~~The man who called yesterday, is here.~~
не околу определувачка релативна реченица~~Students, who miss three classes, fail.~~ (ако мислите само на тие студенти)

Други знаци

ЗнакГлавни употребиПример
; точка и запиркаповрзува две тесно поврзани реченици; одделува членови на набројување што веќе имаат запиркаSome agreed; others didn't.
: две точкипо цела реченица воведува објаснување, набројување или цитатWe need three things: time, money and patience.
– или — цртичкавметнување (во пар) или драматичен додаток (сама)The results – all of them – were wrong.
( ) заградипотивка дополнителна информацијаThe report (published in May) was ignored.
' апострофскратена форма или присвојностit's = it is; the company's profits
" " или ' ' наводницидиректен говор, цитатиShe said, "I'll be late."

Употреба

1Точка или запирка? Comma splice и run-on

Две цели реченици бараат силна граница: точка, точка и запирка или запирка + and / but / or / so / yet. Зборовите за поврзување како however, therefore и otherwise не се сврзници, па на почетокот од втората реченица пред нив стои точка или точка и запирка. (Во средина на реченицата however е само меѓу запирки: The results, however, were disappointing.) (Во книжевноста и во пораките ваква запирка понекогаш се користи намерно, но во формален текст и на испит е грешка.) Кај нас две независни реченици може да се поврзат со запирка – на англиски не може.

The battery was dead. I couldn't call anyone.
Батеријата беше празна. Не можев никому да се јавам.
две реченици, точка
The battery was dead, so I couldn't call anyone.
Батеријата беше празна, па не можев никому да се јавам.
запирка + so
The battery was dead; I couldn't call anyone.
Батеријата беше празна, не можев никому да се јавам.
кај нас запирка, на англиски точка и запирка
We booked early; however, the hotel was still full.
Резервиравме рано, меѓутоа хотелот пак беше полн.
кај нас „, меѓутоа“; на англиски точка и запирка пред however, запирка по него
We booked early. However, the hotel was still full.
Резервиравме рано. Но хотелот сепак беше полн.
точка пред however

2Главните правила за запирка

Ставете запирка по зависна реченица или долга воведна фраза на почетокот, околу неопределувачка информација, меѓу членовите на набројување и околу зборовите за поврзување. Оксфордската запирка (запирка пред последното and во набројување) е вообичаена во повеќето американски стилски прирачници (но не и во американското новинарство) и незадолжителна во британскиот стил; користете ја секогаш кога помага да се избегне забуна. Кај нас пред „и“ во набројување не се пишува запирка. Никогаш не го одделувајте подметот од глаголот со една запирка, дури и кога подметот е многу долг. (Пар запирки околу дополнителна информација е во ред: My sister, who lives in Leeds, is a nurse.)

When we arrived, the shop was closed.
Кога стигнавме, продавницата беше затворена.
тука е исто: запирка по зависна реченица на почетокот
The shop was closed when we arrived.
Продавницата беше затворена кога стигнавме.
тука е исто: зависна реченица на крајот, без запирка
Our new manager, who joined in March, has already made big changes.
Нашиот нов раководител, кој почна во март, веќе направи големи промени.
неопределувачка: запирки
Students who miss more than three classes will fail the course.
Студентите што ќе отсуствуваат на повеќе од три часа нема да го положат курсот.
определувачка: без запирки
We need eggs, flour, sugar and butter.
Ни требаат јајца, брашно, шеќер и путер.
тука е исто
I'd like to thank my parents, Anna, and Tom.
Сакам да им се заблагодарам на моите родители, на Ана и на Том.
оксфордска запирка: четири луѓе, не двајца
The results, however, were disappointing.
Резултатите, сепак, беа разочарувачки.
збор за поврзување во средина, меѓу запирки
The woman sitting next to me on the train was a famous chef.
Жената што седеше до мене во возот беше позната готвачка.
по долг подмет нема запирка

3Точка и запирка и две точки

Точката и запирката поврзува две цели реченици што се тесно поврзани и имаат иста тежина. Одделува и долги членови на набројување во кои веќе има запирка. Двете точки доаѓаат по цела реченица и покажуваат напред: кон објаснување, набројување или цитат. Во обичен текст не ставајте две точки веднаш по глагол или предлог.

Some people love the city; others can't wait to leave.
Некои го обожаваат градот, а други едвај чекаат да заминат.
две реченици со иста тежина → точка и запирка
The tour visits Lagos, Nigeria; Nairobi, Kenya; and Accra, Ghana.
Турата ги посетува Лагос во Нигерија, Најроби во Кенија и Акра во Гана.
членовите имаат запирка → точка и запирка
There was only one problem: nobody had the key.
Имаше само еден проблем: никој немаше клуч.
тука е исто: две точки пред објаснување
You'll need three things: a passport, two photos and the completed form.
Ќе ви требаат три работи: пасош, две фотографии и пополнет формулар.
набројување по цела реченица
The sign said it all: "No entry after 10 p.m."
Натписот кажуваше сè: „Забранет влез по 22 часот.“
цитат; кај нас „…“, на англиски "…"
The ingredients are flour, eggs and milk.
Состојките се брашно, јајца и млеко.
по глаголот нема две точки

4Цртички и загради за вметнувања

Пар цртички или загради додаваат дополнителна информација во средина на реченицата. Цртичките се понагласени и малку послободни; заградите се потивки. Една цртичка може да додаде драматичен коментар на крајот. Во британскиот стил често се користи кратка цртичка со празни места ( – ), како кај нас; во американскиот обично долга цртичка без празни места (—). Изберете еден стил и држете се до него.

The new manager – a former teacher – has very clear ideas.
Новиот раководител – поранешен наставник – има многу јасни идеи.
цртичка со празни места: (UK) стил, како кај нас
The new manager—a former teacher—has very clear ideas.
Новиот раководител – поранешен наставник – има многу јасни идеи.
долга цртичка без празни места: (US) стил
The museum (which is free on Sundays) is always crowded.
Во музејот (кој во недела е бесплатен) секогаш има гужва.
загради: потивка дополнителна информација
There was only one person who could help – my grandmother.
Само еден човек можеше да помогне – баба ми.
една цртичка: драматичен крај
Over 40% of the participants (see Table 2) reported side effects.
Над 40 % од учесниците (видете табела 2) пријавија несакани ефекти.
упатување во загради

5Апостроф

Апострофот покажува скратена форма или присвојност. Не се користи за множина – ни кај именки, ни кај броеви, ни кај децении, ни кај кратенки. (Некои прирачници го дозволуваат во множината на поединечни букви: Mind your p's and q's.) Кај нас деценијата и кратенките често добиваат цртичка и наставка („90-тите“, „SMS-и“); на англиски тоа е the 1990s, SMSs – без цртичка и без апостроф.

It's been raining all day.
Цел ден врне.
it's = it is / it has
The company changed its name in 2015.
Компанијата го смени името во 2015 година.
its = присвојна заменка, без апостроф
My parents' house is near the sea.
Куќата на моите родители е блиску до морето.
присвојност кај множина: s'
The children's toys were everywhere.
Играчките на децата беа насекаде.
неправилна множина + 's
She grew up in the 1990s.
Таа порасна во деведесеттите.
кај нас „90-тите“; на англиски без цртичка и без апостроф
Both of her brothers have PhDs.
Двајцата нејзини браќа се доктори на науки.
PhDs: без апостроф

6Наводници: британски и американски стил

Американскиот стил користи двојни наводници, а запирката и точката одат внатре. Британските издавачи често користат единечни наводници и ставаат запирка или точка внатре само ако ѝ припаѓа на цитатот. За цитат во цитат двата стила го користат другиот вид. Двата стила се точни; бидете доследни. Англиските наводници се двата горе – не како нашите „…“.

She said, "I'll be there by eight."
Рече: „Ќе бидам таму до осум.“
(US) стил: двојни наводници; кај нас две точки и „…“
She said, 'I'll be there by eight.'
Рече: „Ќе бидам таму до осум.“
(UK) стил: често единечни наводници
He called the plan 'brave', which wasn't a compliment.
Планот го нарече „храбар“, што не беше комплимент.
(UK): запирката надвор
He called the plan "brave," which wasn't a compliment.
Планот го нарече „храбар“, што не беше комплимент.
(US): запирката внатре
"Did she really say 'never'?" he asked.
„Навистина ли рече ‘никогаш’?“ праша тој.
цитат во цитат

Чести грешки

❌I love this city, the food is amazing.
✅I love this city. The food is amazing. или I love this city; the food is amazing.
Comma splice: две цели реченици бараат силна граница.
❌The train was late we missed the meeting.
✅The train was late, so we missed the meeting.
Run-on: нема никаква граница.
❌The price was high, however we bought it.
✅The price was high; however, we bought it.
however не е сврзник.
❌Everyone who attended the workshop, received a certificate.
✅Everyone who attended the workshop received a certificate.
Меѓу подметот и глаголот нема запирка.
❌My mother who lives in Leeds is a nurse.
✅My mother, who lives in Leeds, is a nurse.
Мајка имате само една, па реченицата е неопределувачка и бара запирки.
❌The apple's are fresh.
✅The apples are fresh.
Множината нема апостроф.
❌The dog wagged it's tail.
✅The dog wagged its tail.
its = присвојна; it's = it is / it has.
❌In the 1980's, music changed.
✅In the 1980s, music changed.
Децениите немаат апостроф.
❌The reasons are: cost, time and quality.
✅The reasons are cost, time and quality. или There are three reasons: cost, time and quality.
Во обичен текст две точки не доаѓаат веднаш по глаголот.

Замки за говорителите на македонски

1. Две независни реченици со запирка → comma splice. Кај нас е сосема правилно две независни реченици да се одделат само со запирка: „Автобусот не дојде, пешачевме до центарот.“ На англиски тоа е comma splice. Ставете точка, точка и запирка или запирка со сврзник (and, but, so).

❌The last bus from Tetovo never came, we walked almost an hour to my cousin's house in the rain.
✅The last bus from Tetovo never came, so we walked almost an hour to my cousin's house in the rain. или The last bus from Tetovo never came. We walked almost an hour to my cousin's house in the rain.
две цели реченици: , so или точка
❌My phone was on silent during the whole anatomy lecture, I didn't see your five missed calls until lunch.
✅My phone was on silent during the whole anatomy lecture, so I didn't see your five missed calls until lunch. или My phone was on silent during the whole anatomy lecture; I didn't see your five missed calls until lunch.
нашата запирка → , so или точка и запирка

2. „…, меѓутоа…“ → , however со запирка. Кај нас „меѓутоа“ е сврзник како „но“, па пред него е доволна запирка: „Пријавата е отворена, меѓутоа местата се ограничени.“ Англиското however е прилог за поврзување, не сврзник. Меѓу две цели реченици пред него стои точка и запирка или точка, а по него запирка. (Ако сакате само запирка, користете but.)

❌Registration for the summer school in Ohrid is open until Friday, however only thirty places are left for students from abroad.
✅Registration for the summer school in Ohrid is open until Friday; however, only thirty places are left for students from abroad. или Registration for the summer school in Ohrid is open until Friday, but only thirty places are left for students from abroad.
„, меѓутоа“ → ; however, или , but

3. Бројки на наш начин: „5,8 литри“, „14.500“. Кај нас децималниот знак е запирка, а илјадите се одделуваат со точка или празно место. На англиски децималниот знак е точка, а илјадите се одделуваат со запирка. Нашето „14.500“ англиски читател може да го прочита како четиринаесет и пол.

⚠️I paid 14.500 euros for my second-hand car at a dealer in Strumica, and it uses only 5,8 litres of diesel per hundred kilometres.
✅I paid 14,500 euros for my second-hand car at a dealer in Strumica, and it uses only 5.8 litres of diesel per hundred kilometres.
Граматички е точно, но на англиски децималниот знак е точка, а илјадите се одделуваат со запирка.

4. „Во 80-тите“ → the 1980-s. Кај нас деценијата се пишува со цртичка и наставка: „80-тите“, „1980-тите“. На англиски на бројот се додава само s, без цртичка и без апостроф: the 1980s, the '80s.

⚠️My father still listens to the old Italian pop hits of the 1980-s every time he drives to our weekend house near Berovo.
✅My father still listens to the old Italian pop hits of the 1980s every time he drives to our weekend house near Berovo.
Граматички е точно, но деценијата се пишува 1980s, без цртичка.

Не мешајте

Запирки кај определувачки и неопределувачки реченици – Запирките го менуваат значењето. Без запирки реченицата кажува кои; со запирки додава информација за сите. Видете B2-08.

The passengers who had tickets boarded the plane.
Во авионот се качија патниците што имаа билет.
само патниците со билет
The passengers, who had tickets, boarded the plane.
Патниците, кои (сите) имаа билет, се качија во авионот.
сите патници имаа билет

Точка и запирка и две точки – Точката и запирката поврзува две еднакви, поврзани мисли. Двете точки покажуваат напред: вториот дел објаснува или набројува она што го ветил првиот.

She trained hard; she won the race.
Вредно тренираше и ја победи трката.
два поврзани факти
She had one goal: to win the race.
Имаше една цел: да ја победи трката.
вториот дел ја објаснува „една цел“

its и it's – Its е присвојна заменка како his (видете A1-08). It's секогаш значи it is или it has.

It's a lovely town, but its roads are terrible.
Градот е убав, но патиштата му се ужасни.
it's = it is; its = негови

Правопис и изговор

  • Запирките околу неопределувачката реченица одговараат на гласот: кратка пауза, а дополнителната информација се кажува пониско и потивко. Определувачката реченица нема пауза. Запирката на англиски е сигнал за читателот за таа пауза.
  • Цртичката за сврзување (-) поврзува зборови: a well-known writer. Цртичката (– или —) одделува делови од реченицата. Не ставајте цртичка за сврзување наместо цртичка. Таа разлика ви е позната и од македонскиот.
  • Присвојност кај имиња на -s: дозволени се и James's car и James' car; James's се изговара со дополнителен слог /ˈdʒeɪmzɪz/, а двете /z/ се звучни – не ги обезвучувајте во [s]. Изберете еден стил и држете се до него.
  • Во британскиот стил по двете точки обично се продолжува со мала буква (ако не следува име или цел цитат); во американскиот пред цела реченица често стои голема буква.

Златно правило

Ставајте интерпункција според граматиката, не според дишењето: две цели реченици бараат силна граница – точка, точка и запирка или запирка + сврзник како and / but / so; не ставајте една запирка меѓу подметот и глаголот; не правете множина со апостроф. И запомнете: нашата запирка меѓу две независни реченици и пред „меѓутоа“ на англиски е грешка.

Вежби

A. Форма

Додадете интерпункциски знаци или напишете ја точната форма.

  1. Додадете една запирка: When the alarm went off everyone ran outside.
  2. Додадете две запирки: My father who is 70 still goes running every day.
  3. Напишете ја присвојната форма: the toys of my two sons
  4. Изберете го точниот одговор: The company lost … biggest client.
  5. Поврзете ги со точка и запирка и "however": The hotel was full. We found a room nearby.
  6. Додадете еден знак: There's one thing I've always wanted a dog.

B. Значење

Изберете го точниот одговор.

  1. Која реченица значи дека сите патници имале билет?
  2. Сакате да им се заблагодарите на четири луѓе: на родителите, на Ана и на Том. Која верзија е јасна?
  3. Изберете го знакот што воведува објаснување: She had only one goal … to win.
  4. Која реченица користи наводници во американски стил?

C. Најдете ја грешката

Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.

  1. I love this city, the food is amazing.
  2. Everyone who attended the workshop, received a certificate.
  3. She was born in the 1970's.
  4. The main problems are: noise and pollution.
  5. The results, however, were disappointing.

D. Во контекст

Изберете ја точната варијанта за секое место во текстот.

An email
Hi Sam,
Thanks for your message 16 it was great to hear from you. The conference was a success 17 however, the hotel was a disaster. My room had only one window 18 a tiny one above the door. The manager 19 who was very apologetic 20 gave us all a free dinner. I'll tell you more at the 21 summer party.

E. Ваш ред е

Напишете на англиски.

  1. Напишете две поврзани реченици за вашиот град и поврзете ги со точка и запирка.
  2. Напишете реченица за некој член од семејството со неопределувачка релативна реченица.

F. Мешано повторување

Повторете ги темите од претходните лекции.

  1. B2-08 Non-defining relative clauses: дополнителна информација меѓу запирки на англиски
    I have two sisters, both ___ live abroad. …
  2. B1-26 Although, despite, however: спротивставување на англиски и зошто не despite of
    Изберете го точниот одговор: … it was raining, we went out.
  3. A1-08 Присвојни зборови на англиски: my, your, his, her, its и 's (possessives)
    Изберете го точниот одговор: a lovely town, but roads are terrible.
Одговори

A. Форма

  1. When the alarm went off, everyone ran outside.
  2. My father, who is 70, still goes running every day.
  3. my two sons' toys / my sons' toys
  4. its
  5. The hotel was full; however, we found a room nearby.
  6. There's one thing I've always wanted: a dog. / There's one thing I've always wanted – a dog. / There's one thing I've always wanted — a dog. / There's one thing I've always wanted—a dog.

B. Значење

  1. The passengers, who had tickets, boarded.
  2. my parents, Anna, and Tom
  3. :
  4. She said, "Hello."

C. Најдете ја грешката

  1. I love this city. The food is amazing. / I love this city; the food is amazing. / I love this city: the food is amazing. / I love this city, and the food is amazing. / I love this city because the food is amazing.
  2. Everyone who attended the workshop received a certificate.
  3. She was born in the 1970s.
  4. The main problems are noise and pollution. / There are two main problems: noise and pollution.
  5. ✓ The results, however, were disappointing.

D. Во контекст

  1. ;
  2. ;
  3. :
  4. ,
  5. ,
  6. company's

E. Ваш ред е

  1. My town is small; everyone knows everyone.
  2. My grandmother, who is 85, still bakes bread every week.

F. Мешано повторување

  1. of whom
  2. Although
  3. It's … its
Апликација за AndroidУчете во движење Google Play