İngilizce Non-Defining Relative Clauses: Virgüllü Sıfat Cümlecikleri
Non-Defining Relative Clauses
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda bir kişi, şey, yer ya da zaman hakkında virgüllerle ek bilgi verebileceksiniz — My sister, who lives in Oslo, is a pilot. Virgüllerin anlamı nasıl değiştirdiğini anlayacak, bütün bir cümleye yorum yapmak için which kullanacak ve some of whom / most of which yapılarını kullanabileceksiniz.
Temel Fikir
Bir relative clause (sıfat cümleciği) çok farklı iki iş yapabilir.
Defining (tanımlayıcı) cümlecik (A2-29, B1-20) size hangisi olduğunu söyler. O olmadan dinleyici kimden ya da neyden söz ettiğinizi bilemez: The woman who called you is my boss. — Hangi kadın? Seni arayan kadın.
Non-defining (tanımlamayan) cümlecik ise zaten belli olan bir şey hakkında ek bilgi verir. Sahnede bir an seyirciye dönüp kısa bir yan söz söyleyen, sonra sahneye geri dönen bir oyuncu düşünün. Oyunun o söze ihtiyacı yoktur, ama söz bir şey katar: My boss, who is from Ireland, called today. Tek bir patronum var; cümlecik onun hakkında sadece daha fazla bilgi veriyor. Cümleciği çıkarırsanız cümle yine tam anlamlıdır.
Virgüller bu yan sözü işaretler. Konuşmada kısa duraklamalara dönüşürler ve ses biraz alçalır. Cümlecik ayrı bir yorum olduğu için kuralları daha katıdır: that kullanılmaz ve ilgi zamiri (relative word) asla atlanamaz.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede sıfat cümleciği ismin önüne gelir ve -en, -dığı gibi eklerle kurulur. Virgül kullanmadığımız için "Toronto'da yaşayan ağabeyim" sözü, kaç ağabeyiniz olduğunu göstermez. İngilizcede ise bunu virgüller gösterir. Bütün bir cümleye yaptığımız yorumu Türkçede çoğu zaman "bu da" ile, sayı ve miktar ifadelerini de "…-ın çoğu / ikisi de" ile ekleriz.
| Türkçe | İngilizce |
|---|---|
| Toronto'da yaşa-yan ağabeyim mimar. (birden fazla ağabey) | My brother who lives in Toronto is an architect. |
| Ağabeyim mimar; Toronto'da yaşıyor. (tek ağabey) | My brother, who lives in Toronto, is an architect. |
| Sürücü sınavından yine kaldı, bu da herkesi şaşırttı. | He failed his driving test again, which surprised everyone. |
| İki oğlu var, ikisi de doktor. | She has two sons, both of whom are doctors. |
| Oğlu benim sınıfımda ol-an Bay Lee ile konuştum. | I spoke to Mr Lee, whose son is in my class. |
Türkçede "bu da" ve "ikisi de" ile yeni bir cümle başlatmak çok doğaldır. İngilizcede ise iki tam cümle yalnızca bir virgülle bağlanamaz; iki fikri which ve of whom / of which birleştirir.
Yapı
Non-defining cümleciklerde ilgi zamirleri
| Kelime | Neyi anlatır | Örnek |
|---|---|---|
| who | insanlar (özne ya da nesne) | My uncle, who is a chef, cooked dinner. |
| whom | insanlar (nesne; resmî) | The director, whom I met last year, has retired. |
| which | şeyler, hayvanlar, bütün cümleler | The museum, which opened in 2019, is free. |
| whose | sahiplik (insanlar ve şeyler) | Our neighbour, whose dog barks all night, is moving. |
| where | yerler | We stayed in Porto, where my parents met. |
| when | zamanlar | I'll call you on Friday, when I'm less busy. |
Kurallar
| Kural | ✅ | ❌ |
|---|---|---|
| Cümleciğin iki yanında virgül (cümle sonundaysa tek virgül) | My car, which is ten years old, still runs well. | My car which is ten years old still runs well. |
| that kullanılmaz | Paris, which I love, is expensive. | Paris, that I love, is expensive. |
| İlgi zamiri atlanamaz | The film, which I saw yesterday, was great. | The film, I saw yesterday, was great. |
Miktar + of whom / of which
| Miktar | İnsanlar | Şeyler |
|---|---|---|
| some / many / most / all / none / both / neither / one / two… | + of whom | + of which |
| Örnek | I have three brothers, all of whom live abroad. | She wrote five novels, two of which became films. |
Yorum cümleciği
| Ana cümle | , which … (bütün cümle hakkında) |
|---|---|
| The train was cancelled, | which meant we had to take a taxi. |
Kullanımlar
1Defining ve non-defining — virgüller anlamı değiştirir
Virgül yoksa cümlecik hangisi olduğunu belirler. Virgül varsa, zaten belli olan bir şey hakkında bilgi ekler. Anlam farklı olabilir.
2Ek bilgi vermek — who, which, whom
İnsanlar için who, şeyler için which kullanın. Resmî yazıda kişi nesne konumundaysa whom kullanılır; konuşmada çoğu kişi who der. Cümlecik cümlenin ortasında ya da sonunda olabilir.
3Bütün bir cümleye yorum yapan which
Which, sadece bir isme değil, önceki cümlenin bütün fikrine de yorum yapabilir. Bu cümlecik, yorum yaptığı cümleden sonra ve bir virgülden sonra gelir. Burada what kullanılamaz. Türkçedeki "bu da" yapısının karşılığıdır.
4Miktar + of whom / of which
Bir sayı ya da miktar ifadesinden sonra insanlar için of whom, şeyler için of which kullanın. Bu yapı iki fikri tek ve akıcı bir cümlede birleştirir; yazıda yaygındır.
5Non-defining cümleciklerde whose, where ve when
Whose sahiplik bildirir, where bir yer hakkında, when bir zaman hakkında bilgi ekler.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "İkisi de", "çoğu" ile virgülden sonra yeni cümle başlatmak. Türkçede "Arkadaşlarının birkaçıyla tanıştım, çoğu çok cana yakındı" tamamen doğaldır. İngilizcede virgül iki tam cümleyi bağlayamaz; both of them yerine both of whom (şeyler için of which) kullanın ya da and ekleyin.
2. "Bu da" için "what" ya da "this" kullanmak. "Yine geç kaldı, bu da patronunu kızdırdı" cümlesindeki "bu da"yı what ya da virgülden sonra this ile çevirmek çok yaygındır. Bütün bir cümleye yorum yapan kelime which'tir.
3. Virgülleri atlamak. Türkçede sıfat cümleciklerinde virgül kullanmadığımız için İngilizcede de virgüller kolayca unutulur. Ama virgülsüz bir cümlecik "hangisi?" sorusunu cevaplar ve tuhaf bir anlam doğurabilir.
4. Edatı (to, in, with) düşürmek. Türkçede "sık sık konuştuğumuz komşu", "kaldığımız otel" derken ayrı bir edat kullanmayız; bu yüzden İngilizcede de cümlenin sonundaki edat unutulur. Talk to, stay in gibi fiillerin edatı cümleciğin içinde kalmalıdır (yer için where de kullanılabilir).
5. "Arabası" gibi iyelik yapılarını "who her / who his" ile çevirmek. "Arabası bozulmuş olan Anna" yapısındaki iyelik ekini who her car diye çevirmek yaygın bir hatadır. Sahiplik için tek kelime yeter: whose.
Karıştırılmasın
defining ve non-defining — Bkz. A2-29 ve B1-20.
which (tek bir isim) ve which (bütün cümle)
which ve what — which kendinden önceki bir şeye geri döner; what "…-dığı şey" anlamındadır ve öncesinde bir şey yoktur. Bkz. B2-20.
Whom ya da which'ten önce edat gelen resmî yapılar (the colleague to whom I spoke) C1-15'te işlenir. Diğer virgül kuralları B2-27'de.
Yazım ve Telaffuz
- Konuşmada non-defining cümleciğin önünde ve arkasında kısa bir duraklama olur; cümlecik bir yan söz gibi biraz daha alçak sesle ve hızlı söylenir: My brother | who lives in Toronto | is an architect.
- Defining cümlecikte duraklama yoktur: My brother who lives in Toronto is an architect tek parça halinde söylenir.
- Cümlecik cümlenin ortasındaysa iki virgül gerekir: biri önüne, biri arkasına.
- whose (sahiplik) ve who's (= who is / who has) aynı okunur: /huːz/ — "huuz". Who's that? / The man whose car…
- whom /huːm/ — "huum" — resmîdir ve konuşmada nadirdir.
Altın Kural
Ek bilgi mi veriyorsunuz? Onu virgüllerin arasına alın ve who / whom / which / whose / where / when kullanın — that değil — ve ilgi zamirini asla atlamayın.
Alıştırmalar
A. Yapı
Boşluğa uygun ilgi zamirini yazın. 7. maddede cümleleri birleştirin.
-
My best friend, lives next door, is a nurse.
-
The castle, was built in 1250, is now a hotel.
-
Our teacher, husband is a famous chef, invited us to dinner.
-
We went to Lisbon, we ate the best seafood of our lives.
-
The company has 300 employees, most of work from home.
-
I've read his three books, none of I enjoyed.
-
Cümleleri ek bilgi vererek birleştirin: Rome has nearly three million people. It is the capital of Italy.
B. Anlam
Cümlenin anlamına göre doğru seçeneği işaretleyin.
-
Kim hastalandı? "The guests, who ate the fish, got sick."
-
Kim hastalandı? "The guests who ate the fish got sick."the ones who ate the fish
-
"He forgot my birthday, which hurt me" cümlesinde which neyi anlatıyor?
-
Doğru olanı seçin: I missed the bus, … meant I was late.
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
My car, that is very old, broke down again.
-
She has two daughters, both of them are lawyers.
-
The restaurant, we went to last night, was excellent.
-
Our flat, which has two bedrooms, is near the station.flat (UK) = apartment (US)
D. Bağlam İçinde
Her boşluğa bir ilgi zamiri (who, whom, which, whose, where, when) ya da bir miktar kelimesi gelir.
Hi Ana! We're having a great time in Edinburgh, 16 it hasn't stopped raining since Monday! We're staying with Uncle Tom, 17 house is right in the old town. His two sons, 18 of 19 study music, play the piano every evening. Yesterday we visited the castle, 20 was built on top of an old volcano. Then Tom's car broke down, 21 meant we had to walk home in the rain!
E. Sıra Sende
-
Bir aile üyeniz ya da arkadaşınız hakkında who ya da whose ile ek bilgi veren bir cümle yazın.
-
Son zamanlarda olan bir şeyi yazın, sonra which ile ona yorum yapın.
F. Karışık Tekrar
-
A2-29 İngilizce Relative Clauses: Who, Which, That ve Where Kullanımı A dentist is someone ___ looks after your teeth. …
-
B1-20 İngilizce Relative Clauses: Whose, Where, When ve Zamirin Düşmesi That's the woman son plays in my team.
-
B2-07 İngilizce Need, Needn't Have ve Be Supposed To: Zorunluluk ve Gereklilik We (needn't bring) our umbrellas — it was sunny all day.
-
B2-06 İngilizce Must Have, Can't Have, Might Have: Geçmişle İlgili Tahmin She (can't see) the message — her phone was off.
Cevap anahtarı
A. Yapı
- who
- which
- whose
- where
- whom
- which
- Rome, which is the capital of Italy, has nearly three million people. / Rome, which has nearly three million people, is the capital of Italy.
B. Anlam
- all the guests
- only some of the guests
- the fact that he forgot
- which
C. Hatayı Bul
- My car, which is very old, broke down again.
- She has two daughters, both of whom are lawyers. / She has two daughters, and both of them are lawyers.
- The restaurant, which we went to last night, was excellent. / The restaurant we went to last night was excellent.
- ✓ Our flat, which has two bedrooms, is near the station.
D. Bağlam İçinde
- where
- whose
- both
- whom
- which
- which
E. Sıra Sende
- My cousin Lara, who works in a hospital, is coming to visit next week.
- My phone fell in the sink, which meant I had to buy a new one.
F. Karışık Tekrar
- who
- whose
- needn't have brought / didn't need to bring
- can't have seen / couldn't have seen
