SlowingoDilbilgisi
B2 11 / 30

İngilizce Participle Clauses: Zarf-Fiil Gibi Kısaltmalar (Feeling Tired, After Leaving)

Participle Clauses: Feeling Tired, After Leaving

Bu sayfada
  1. Hedef
  2. Temel Fikir
  3. Türkçe ve İngilizce Yan Yana
  4. Yapı
  5. Kullanımlar
  6. Sık Yapılan Hatalar
  7. Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
  8. Karıştırılmasın
  9. Yazım ve Telaffuz
  10. Altın Kural
  11. Alıştırmalar

Hedef

Bu dersin sonunda zaman ve sebep bildiren cümlecikleri participle'larla kısaltabileceksiniz — Feeling tired, …, While waiting, …, After leaving, …, When asked, …, Having finished, … — ve gizli öznenin doğru özne olduğundan emin olabileceksiniz.

Temel Fikir

Zaman ya da sebep bildiren tam bir cümleciğin bir bağlacı, bir öznesi ve bir fiili vardır: Because she felt tired, she went to bed. İki kısımda özne aynıysa İngilizce ilk cümleciği sıkıştırabilir: Feeling tired, she went to bed.

Participle clause'u (ortaçlı cümlecik) vakumlanmış bir cümlecik gibi düşünün. Özne ve zaman (bazen bağlaç da) dışarı alınır, geriye sadece participle kalır. Okuyucu onu ana cümleye bakarak "açar": Kim yorgundu? She — ana cümlenin öznesi.

Anahtar kural budur: participle clause'un gizli öznesi, ana cümlenin öznesidir. Bunu doğru yaparsanız hikâyelerde, haberlerde ve iyi yazılarda sık görülen derli toplu, doğal bir üslup elde edersiniz. Yanlış yaparsanız cümle kastetmediğiniz bir şeyi söyler.

Türkçe ve İngilizce Yan Yana

Bu yapı Türkçedeki zarf-fiillere çok benzer: -ken, -ince, -dıktan sonra, -madan önce, -dığı için. Türkçe zaten fiili kısaltıp özneyi ana cümleden alır. Ama bir fark var: Türkçede "-ince" ve "-ken" ile kurulan cümleciklerin öznesi ana cümleninkinden farklı olabilir. İngilizce participle clause'da ise özne neredeyse her zaman aynı olmalıdır.

Türkçeİngilizce
Kendini yorgun hisset-tiği için erken yattı.Feeling tired, she went to bed.
Otobüsü bekle-rken haberleri okudum.While waiting for the bus, I read the news.
Okulu bitir-dikten sonra orduya katıldı.After leaving school, she joined the army.
Gecikme sorul-unca müdür hiçbir şey söylemedi.When asked about the delay, the manager said nothing.
Raporu bitir-ince bilgisayarını kapattı.Having finished the report, he switched off his laptop.
Otele var-dığımızda oda hazır değildi. (farklı özneler)When we arrived at the hotel, the room wasn't ready.

Son satıra dikkat edin: Türkçede "varınca" ile "oda" farklı özneler olabilir. İngilizcede özneler farklıysa participle clause kullanılmaz, tam cümlecik gerekir.

Yapı

Bu derste iki participle

ParticipleBiçimAnlamÖrnek
present participlefiil + -ingaynı zaman ya da sebepFeeling tired, she went to bed.
perfect participlehaving + past participleana eylemden önce bitmişHaving finished the report, he left.

Tam cümlecikten participle clause'a

Tam cümlecikParticiple clause
As I was walking home, I met an old friend.Walking home, I met an old friend.
Because he knew the city well, he took a shortcut.Knowing the city well, he took a shortcut.
After she had paid the bill, she left.Having paid the bill, she left.

Bağlaç + participle

Bağlaç+Örnek
while / when-ingWhile waiting for the bus, I read the news.
after / before / since-ingAfter leaving school, she joined the army.
whenpast participle (edilgen anlam)When asked, he refused to comment.

Konum ve virgül

  • Başta: participle clause'dan sonra virgül — Feeling tired, she went to bed.
  • Sonda (aynı zaman): genellikle virgül yok ya da hafif bir virgül — He came in carrying three cups of coffee.

Kullanımlar

1Aynı anda olan eylemler için -ing

-ing cümleciği, ana eylemle aynı anda ya da hızlı bir sıra içinde hemen önce olan bir eylemi anlatır. Hikâyelerde ve betimlemelerde çok yaygındır.

Looking out of the window, she saw a fox in the garden.
Pencereden dışarı bakarken bahçede bir tilki gördü.
He walked into the meeting room carrying three cups of coffee.
Elinde üç fincan kahveyle toplantı odasına girdi.
ana cümleden sonra
Opening the envelope, I found two concert tickets.
Zarfı açınca iki konser bileti buldum.
hızlı bir sıra
The children ran down the beach, laughing and shouting.
Çocuklar gülüp bağırarak sahilde koştular.

2Sebep bildiren -ing

Başta gelen bir -ing cümleciği çoğu zaman neden olduğunu açıklar. Burada being + sıfat ya da isim yaygındır. Bu kullanım biraz resmîdir ve daha çok yazıda görülür.

Feeling unwell, Sara left the party early.
Kendini iyi hissetmediği için Sara partiden erken ayrıldı.
= because she felt unwell
Being a nurse, my mother always knows what to do in an emergency.
Annem hemşire olduğu için acil bir durumda ne yapacağını her zaman bilir.
Knowing how busy you are, I won't keep you long.
Ne kadar yoğun olduğunu bildiğim için seni fazla tutmayacağım.
Living near the station, we can get into town in ten minutes.
İstasyona yakın oturduğumuz için şehir merkezine on dakikada gidebiliyoruz.

3Bağlaçlardan sonra — while waiting, after leaving, when asked

Zaman anlamını netleştirmek için bağlacı koruyun: while, when, after, before, since + -ing. After, before ve since'ten sonra -ing hali bir edattan (preposition) sonra gelir; bunu B1-19'da öğrendiniz. Edilgen anlam için when + past participle kullanın: when asked = when he was asked.

While waiting for the results, try to relax.
Sonuçları beklerken rahatlamaya çalış.
After leaving school, she spent a year in Australia.
Okulu bitirdikten sonra bir yıl Avustralya'da kaldı.
Before signing the contract, read the small print.
Sözleşmeyi imzalamadan önce küçük harflerle yazılanları okuyun.
Since moving to the coast, they've taken up surfing.
Sahile taşındıklarından beri sörf yapmaya başladılar.
When asked about the delay, the manager said nothing.
Gecikme sorulunca müdür hiçbir şey söylemedi.
= when he was asked
Be careful when using a sharp knife.
Keskin bir bıçak kullanırken dikkatli ol.
= when you are using

4Daha önceki bir eylem için having + past participle

İlk eylemin ana eylemden önce tamamlandığını açıkça göstermek için having + past participle kullanın. Çoğu zaman bir sebep de ima eder. After + -ing benzer bir anlam taşır.

Having finished the report, he switched off his laptop and went home.
Raporu bitirdikten sonra bilgisayarını kapatıp eve gitti.
Having lived in three countries, she adapts quickly to new places.
Üç ülkede yaşamış olduğu için yeni yerlere çabuk alışır.
sebep
Having spent all our money, we had to walk back to the hotel.
Bütün paramızı harcadığımız için otele yürüyerek dönmek zorunda kaldık.
Having seen the film before, I knew how it ended.
Filmi daha önce izlediğim için nasıl bittiğini biliyordum.

5Aynı özne kuralı

Participle clause'un gizli öznesi ana cümlenin öznesidir. Özneler farklıysa tam bir cümlecik kullanın.

Arriving at the airport, I found that my passport was missing.
Havalimanına varınca pasaportumun kayıp olduğunu fark ettim.
ben vardım; ben fark ettim
When I arrived at the airport, my passport was missing.
Havalimanına vardığımda pasaportum kayıptı.
farklı özneler: tam cümlecik
Having finished dinner, we washed the dishes.
Yemeği bitirince bulaşıkları yıkadık.
biz bitirdik; biz yıkadık
Waiting for the train, we chatted about the weekend.
Treni beklerken hafta sonu hakkında sohbet ettik.

Birkaç kalıp ifade bu kurala uymaz ve özne uyumu gerektirmez: generally speaking (genel olarak), judging by… (…-e bakılırsa), considering… (…-i düşünürsek). Sarkık participle'lar (dangling participles) C1-07'de daha ayrıntılı işlenir.

Sık Yapılan Hatalar

❌Walking down the street, the trees looked beautiful.
✅Walking down the street, I thought the trees looked beautiful.
Gizli özne yanlış: cümle, ağaçların sokakta yürüdüğünü söylüyor.
❌Having finished dinner, the dishes were washed.
✅Having finished dinner, we washed the dishes.
Participle eylemini ana cümlenin öznesi yapmalıdır.
❌After finish the course, I got a job.
✅After finishing the course, I got a job.
after / before / since gibi bir bağlaçtan sonra -ing kullanın.
❌Finished the report, he went home.
✅Having finished the report, he went home.
Etken ve daha önce → having + past participle.
❌When asking about the delay, the manager said nothing.
✅When asked about the delay, the manager said nothing.
Müdüre soruldu: edilgen anlam → past participle.
❌Since I moving here, I've felt happier.
✅Since moving here, I've felt happier.
Ya tam cümlecik (since I moved) ya da öznesiz since + -ing.

Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar

1. "-ince" cümleciğini farklı bir özneyle kullanmak. Türkçede "Buzdolabını açınca süt tuhaf kokuyordu" ya da "Sokakta yürürken ağaçlar çok güzel görünüyordu" tamamen doğaldır; zarf-fiilin öznesi ana cümleninkinden farklı olabilir. İngilizcede bu, ağaçların ya da sütün bir şey yaptığı anlamına gelir ve gülünç olur. Özneler farklıysa tam cümlecik kullanın.

❌Opening the fridge, the milk smelled strange.
✅When I opened the fridge, the milk smelled strange. ya da Opening the fridge, I noticed that the milk smelled strange.
❌Walking down the street, the trees looked beautiful.
✅Walking down the street, I thought the trees looked beautiful.

2. "-dıktan sonra" yapısında fiili çekimsiz ya da geçmiş biçimde bırakmak. "Üniversiteden mezun olduktan sonra", "yatmadan önce" derken fiil Türkçede ek alır; İngilizcede de after, before, since'ten sonra fiil mutlaka -ing almalıdır. Yalın fiil ya da past simple kullanılmaz.

❌Before go to bed, I always read a little.
✅Before going to bed, I always read a little.
❌After graduated from university, she moved to London.
✅After graduating from university, she moved to London.

3. "Açılınca" yapısında edilgenliği kaybetmek. Türkçede "açılınca", "davet edilince" kelimelerindeki edilgenlik eki (-ıl / -il) çevirirken kolayca gözden kaçar. Özneye bir şey yapılıyorsa when / once + past participle kullanın.

❌Once opening, the wine should be drunk within three days.
✅Once opened, the wine should be drunk within three days.

4. "En büyük çocuk olarak" yapısından "As being" kurmak. Türkçede sebep bildiren "en büyük çocuk olduğum için" ya da "en büyük çocuk olarak" yapıları As being… gibi bir karışıma yol açar. Doğru seçenekler ya As the oldest child, … ya da Being the oldest child, … yapısıdır.

❌As being the oldest child, I had to look after my sisters.
✅As the oldest child, I had to look after my sisters. ya da Being the oldest child, I had to look after my sisters.

Karıştırılmasın

Participle clause ve reduced relative clause — Reduced relative bir ismi tanımlar ve hemen o ismin arkasından gelir (B2-09). Participle clause ise bir zarf gibi çalışır ve bütün eylem hakkında bilgi verir: ne zaman ya da neden.

The woman sitting by the window is my aunt.
Pencerenin yanında oturan kadın teyzem.
reduced relative: hangi kadın?
Sitting by the window, my aunt watched the rain.
Teyzem pencerenin yanında oturmuş yağmuru izliyordu.
participle clause: ne yapıyordu

doing ve having done — Basit -ing hali aynı zamanı ya da hızlı bir sırayı anlatır. Having done ise ilk eylemin ikinciden önce bittiğini vurgular.

Taking a deep breath, she opened the door.
Derin bir nefes alıp kapıyı açtı.
neredeyse aynı anda
Having worked there for ten years, she knew everyone.
Orada on yıl çalışmış olduğu için herkesi tanıyordu.
daha önce tamamlanmış

Başta gelen edilgen anlamlı participle clause'lar (Built in 1850, …), olumsuz participle clause'lar (Not knowing what to do, …), sonuç bildiren cümlecikler (…, leaving thousands without power) ve with + nesne + participle yapısı C1-07'de işlenir.

Yazım ve Telaffuz

  • Cümlenin başındaki participle clause'dan sonra virgül kullanın: Feeling tired, she…
  • -ing yazımı normal kurallara uyar: make → making, stop → stopping, lie → lying. Bkz. A1-22.
  • Participle clause'un başındaki Having asla kısaltılmaz: Having finished…; 'Ving finished diye bir biçim yoktur.
  • Konuşmada başta gelen participle clause ayrı bir grup olarak, virgülde kısa bir duraklamayla söylenir: Feeling tired | she went to bed. Duraklamadan önce ses genellikle biraz yükselir.

Altın Kural

Participle clause öznesini ana cümleden ödünç alır; bu yüzden o öznenin eylemi gerçekten yaptığından emin olun. -ing = aynı zaman ya da sebep; having + past participle = daha önce bitmiş; when + past participle = edilgen anlam.

Alıştırmalar

A. Yapı

Cümleleri participle kullanarak yeniden yazın ya da boşluğu doldurun.

  1. Participle ile yeniden yazın: Because she felt nervous, she practised her speech again.
  2. Participle ile yeniden yazın: After he had read the email, he called his boss.
  3. Participle ile yeniden yazın: As I was walking home, I saw an accident.
  4. Tamamlayın: Since (start) this job, I've learned a lot.
  5. Tamamlayın: Before (leave) the house, check that the windows are closed.
  6. When + past participle ile yeniden yazın: When she was asked about her plans, she just smiled.

B. Anlam

Doğru seçeneği işaretleyin ya da soruyu cevaplayın.

  1. Doğru olanı seçin: … his keys the day before, he had to call a locksmith.
  2. Doğru olanı seçin: When … for his opinion, he said he didn't have one.
  3. Doğru olanı seçin: … a vegetarian, Tom didn't eat the burgers.
  4. "Knowing the area well, she didn't need a map" cümlesindeki participle clause neyi anlatıyor? …
  5. "Having packed his bags, he called a taxi" cümlesinde önce ne oldu?

C. Hatayı Bul

Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.

  1. Arriving at the hotel, the room wasn't ready.
  2. After finish dinner, we went for a walk.
  3. While waiting for the bus, I listened to a podcast.
  4. Since move to Berlin, she has learned to cycle everywhere.

D. Bağlam İçinde

Hikâyeyi parantez içindeki fiillerin doğru participle biçimiyle tamamlayın.

Kötü bir başlangıç
16 (wake) up late on Monday, Jake jumped out of bed. 17 (realise) he had no time for breakfast, he grabbed an apple and ran to the station. While 18 (wait) for the train, he checked his email. 19 (read) the first message, he laughed: the meeting had been moved to Tuesday. When 20 (ask) later why he looked so tired, he just said, "Don't ask."

E. Sıra Sende

  1. Sabah rutininiz hakkında while + -ing ya da before + -ing ile bir cümle yazın.
  2. Bir şeyi bitirdikten sonra yaptığınız bir şeyi having + past participle ile yazın.

F. Karışık Tekrar

  1. B2-09 İngilizce Reduced Relative Clauses: Kısaltılmış Sıfat Cümlecikleri (The Man Standing There)
    The man (stand) next to the door is our new teacher.
  2. B1-19 İngilizce Gerund: İsim Gibi Kullanılan -ing ve Edatlardan Sonra -ing
    I'm looking forward to (see) you.
  3. B2-08 İngilizce Non-Defining Relative Clauses: Virgüllü Sıfat Cümlecikleri
    We visited Rome, we ate the best pizza of our lives.
  4. B2-04 İngilizce Wish, If Only ve Regret: Geçmişle İlgili Pişmanlıklar
    I wish I (not spend) so much money last month.
Cevap anahtarı

A. Yapı

  1. Feeling nervous, she practised her speech again. / Being nervous, she practised her speech again.
  2. Having read the email, he called his boss. / After reading the email, he called his boss.
  3. Walking home, I saw an accident. / While walking home, I saw an accident.
  4. starting
  5. leaving
  6. When asked about her plans, she just smiled.

B. Anlam

  1. Having lost
  2. asked
  3. Being
  4. reason
  5. He packed his bags.

C. Hatayı Bul

  1. Arriving at the hotel, we found that the room wasn't ready. / Arriving at the hotel, we found the room wasn't ready. / When we arrived at the hotel, the room wasn't ready.
  2. After finishing dinner, we went for a walk. / After we finished dinner, we went for a walk. / After we had finished dinner, we went for a walk.
  3. ✓ While waiting for the bus, I listened to a podcast.
  4. Since moving to Berlin, she has learned to cycle everywhere. / Since she moved to Berlin, she has learned to cycle everywhere.

D. Bağlam İçinde

  1. Waking / Having woken
  2. Realising
  3. waiting
  4. Having read / Reading
  5. asked

E. Sıra Sende

  1. While having breakfast, I usually listen to the news.
  2. Having finished my exams, I went on holiday with my friends.

F. Karışık Tekrar

  1. standing
  2. seeing
  3. where
  4. hadn't spent
Android UygulamaHareket Halinde Öğren Google Play