Participle clauses: партиципни реченици на англиски (feeling tired, after leaving, having finished)
Participle Clauses: Feeling Tired, After Leaving
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да скратите временска или причинска реченица со партицип: -ing за истовремено дејство или причина (Feeling tired, she went to bed), сврзник + -ing (while waiting, after leaving), when + минат партицип (when asked) и having + минат партицип за претходно дејство (Having finished the report, he left) – и ќе го почитувате правилото за ист подмет.
Главна идеја
Целата временска или причинска реченица има сврзник, подмет и глагол: Because she felt tired, she went to bed. Кога подметот е ист во двата дела, англискиот може првиот дел да го „спакува“: Feeling tired, she went to bed.
Замислете ја партиципната реченица како вакуумско пакување. Подметот и времето се вадат надвор (понекогаш и сврзникот) и останува само партиципот. Читателот го „отпакува“ со помош на главната реченица: кој се чувствувал уморно? She – подметот на главната реченица.
Тоа е основното правило: скриениот подмет на партиципната реченица е подметот на главната реченица. Ако е точен, добивате збиен и природен стил, чест во раскази, вести и добро пишување. Ако е погрешен, реченицата кажува нешто што не сте сакале да кажете.
Македонски и англиски
Кај нас постои слично средство: глаголскиот прилог на „-јќи“. „Гледајќи низ прозорецот, виде лисица“, „Чекајќи ги резултатите, обиди се да се опуштиш“ – тука е исто, и подметот е ист во двата дела. Англиската -ing реченица работи многу слично.
Има неколку разлики. Прво, „-јќи“ формата ја правиме само од несвршени глаголи („гледа – гледајќи“). За дејство што завршило пред главното дејство велиме „откако…“: „Откако го заврши извештајот, си отиде.“ Англискиот тука има посебна форма: having + минат партицип. Второ, кај нас многу настани ги кажуваме со лице во датив: „Ми се расипа колата“, „Му падна телефонот“. Граматичкиот подмет е колата или телефонот, а човекот е во „ми“, „му“. Ако тоа го скратите на англиски, партиципот се лепи до колата. Трето, пасивно значење кај нас често кажуваме активно: „Кога го прашаа…“. На англиски тоа е when asked, не when asking.
И уште две ситни работи. „Пред да го потпишеш“ на англиски е before signing: по before и after нема to, иако кај нас стои „да“. „Како медицинска сестра…“ во значење на причина е Being a nurse… – со член a.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Гледајќи низ прозорецот, виде лисица. | Looking out of the window, she saw a fox. | „-јќи“ → -ing; ист подмет – тука е исто |
| Бидејќи не ѝ беше добро, Сара си замина порано. | Feeling unwell, Sara left early. | причина → -ing (книжевно) |
| Додека ги чекаш резултатите, обиди се да се опуштиш. | While waiting for the results, try to relax. | „додека“ → while + -ing |
| Пред да го потпишеш договорот, прочитај го. | Before signing the contract, read it. | „пред да“ → before + -ing, без to |
| Откако го заврши извештајот, си отиде дома. | Having finished the report, he went home. | „откако“ (претходно) → having + минат партицип |
| Кога го прашаа за доцнењето, менаџерот молчеше. | When asked about the delay, the manager said nothing. | активно „го прашаа“ → when + минат партицип |
| Како медицинска сестра, мајка ми знае што да прави. | Being a nurse, my mother knows what to do. | „како“ (причина) → being a + именка |
| Кога стигнав на аеродромот, пасошот ми го немаше. | When I arrived at the airport, my passport was missing. | различни подмети → цела реченица |
Накратко: нашето „-јќи“ е англиската -ing реченица, но само со ист подмет. „Откако“ за претходно дејство е having + минат партицип, „кога го прашаа“ е when asked, „пред да“ е before + -ing, а по партиципната реченица на почетокот стои запирка.
Форма
Двата партиципа во оваа лекција
| Партицип | Форма | Значење | Пример |
|---|---|---|---|
| сегашен партицип | глагол + -ing | истовремено или причина | Feeling tired, she went to bed. |
| перфектен партицип | having + минат партицип | завршено пред главното дејство | Having finished the report, he left. |
Од цела реченица до партиципна реченица
| Цела реченица | Партиципна реченица |
|---|---|
| As I was walking home, I met an old friend. | Walking home, I met an old friend. |
| Because he knew the city well, he took a shortcut. | Knowing the city well, he took a shortcut. |
| After she had paid the bill, she left. | Having paid the bill, she left. |
Сврзник + партицип
| Сврзник | + | Пример |
|---|---|---|
| while / when | -ing | While waiting for the bus, I read the news. |
| after / before / since | -ing | After leaving school, she joined the army. |
| when | минат партицип (пасивно значење) | When asked, he refused to comment. |
Место и запирки
- На почетокот: запирка по партиципната реченица – Feeling tired, she went to bed.
- На крајот (истовремено): обично без запирка или со лесна запирка – He came in carrying three cups of coffee.
Употреба
1-ing за истовремено дејство
-ing реченицата опишува дејство што се случува во исто време со главното или непосредно пред него, во брза низа. Многу е честа во раскази и описи – како нашиот глаголски прилог на „-јќи“.
2-ing за причина
-ing реченицата на почетокот често објаснува зошто. Често тука стои Being + придавка или именка. Оваа употреба е малку формална и почеста во пишаниот јазик. Кај нас обично велиме „бидејќи…“ или „како…“.
3По сврзник – while waiting, after leaving, when asked
Задржете го сврзникот за временското значење да биде јасно: while, when, after, before, since + -ing. По after, before и since доаѓа -ing, како по секој предлог, што го учевте во лекцијата B1-19. За пасивно значење користете when + минат партицип: when asked = кога го прашаа.
4Having + минат партицип за претходно дејство
Користете having + минат партицип за да покажете јасно: првото дејство завршило пред главното. Често укажува и на причина. After + -ing значи слично. Кај нас тука обично стои „откако…“ или „бидејќи (веќе)…“.
5Правилото за ист подмет
Скриениот подмет на партиципната реченица е подметот на главната реченица. Ако подметите се различни, користете цела реченица. Внимавајте особено кога кај нас човекот е во датив („ми се расипа“, „му падна“).
Неколку готови изрази се исклучоци и не бараат ист подмет: generally speaking, judging by…, considering…. „Висечките“ партиципи (dangling participles) подетално се обработуваат во лекцијата C1-07.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Месејќи го тестото, ѝ падна прстенот“ → погрешен подмет. Кај нас многу настани ги кажуваме со лицето во датив: „ѝ падна прстенот“, „ми испадна телефонот“, „му се стори“. Граматичкиот подмет е работата, па партиципот на англиски се лепи до неа. Резултатот е реченица во која прстенот меси тесто. Кажете кој го врши дејството: направете го човекот подмет или користете цела реченица.
2. „Кога го повикаа на интервју…“ → when inviting. Пасивно значење кај нас често кажуваме со активен глагол во трето лице множина: „кога го прашаа“, „кога ја повикаа“, „ако те поканат“. Затоа активната -ing форма звучи природно. Но ако дејството се врши врз подметот на главната реченица, англискиот бара when / if + минат партицип.
3. „Пред да тргнете…“ → before to. Кај нас по „пред“ доаѓа „да“ + глагол: „Пред да тргнете на пат“, „пред да ја вклучи машината“. Тоа „да“ лесно станува to. По before и after на англиски доаѓа -ing форма или цела реченица.
4. „Како студентка…“ → Being student. Кога причината е нечија улога или професија, кај нас велиме „Како студентка…“, „Бидејќи е лекар…“ – без член. На англиски бројливата именка во еднина бара a / an и тука: Being a student…
Не мешајте
Партиципна реченица и скратена релативна реченица – Скратената релативна реченица опишува именка и стои веднаш по неа (B2-09). Партиципната реченица работи како прилог и зборува за целото дејство: кога или зошто. Кај нас првата е обично „што“ + глагол, втората „-јќи“.
doing и having done – Простата -ing форма значи исто време или брза низа. Having done нагласува дека првото дејство завршило пред второто.
Партиципни реченици со пасивно значење на почетокот (Built in 1850, …), одречни (Not knowing what to do, …), реченици за последица (…, leaving thousands without power) и with + предмет + партицип учите во лекцијата C1-07.
Правопис и изговор
- По партиципната реченица на почетокот ставете запирка: Feeling tired, she…
- Правописот на -ing ги следи вообичаените правила: make → making, stop → stopping, lie → lying. Видете A1-22.
- Having на почетокот не се скратува: пишувајте Having finished…. Having почнува со /h/ – лесен здив, не нашето „х“ со триење. /æ/ е нов глас: меѓу нашите „е“ и „а“, со широко отворена уста.
- -ing /ŋ/ е еден носен глас; не додавајте јасно „г“ на крајот.
- Во говорот партиципната реченица на почетокот се кажува како посебна група, со мала пауза на местото на запирката: Feeling tired | she went to bed. Пред паузата гласот обично малку се крева.
Златно правило
Партиципната реченица го позајмува подметот од главната реченица, затоа проверете дали тој подмет навистина го врши дејството – особено кога кај нас човекот е во датив („ми се расипа“). -ing = истовремено или причина; having + минат партицип = завршено пред тоа; when + минат партицип = пасивно значење. „Пред да“ е before + -ing, без to.
Вежби
A. Форма
Напишете ги речениците повторно или дополнете ги.
-
Напишете ја повторно со партиципна реченица: Because she felt nervous, she practised her speech again.
-
Напишете ја повторно со партиципна реченица: After he had read the email, he called his boss.
-
Напишете ја повторно со партиципна реченица: As I was walking home, I saw an accident.
-
Дополнете: Since (start) this job, I've learned a lot.
-
Дополнете: Before (leave) the house, check that the windows are closed.
-
Напишете ја повторно со when + минат партицип: When she was asked about her plans, she just smiled.
B. Значење
Изберете го точниот одговор или одговорете на прашањето.
-
Изберете го точниот одговор: … his keys the day before, he had to call a locksmith.
-
Изберете го точниот одговор: When … for his opinion, he said he didn't have one.
-
Изберете го точниот одговор: … a vegetarian, Tom didn't eat the burgers.
-
Што значи партиципната реченица во "Knowing the area well, she didn't need a map"? …
-
Што се случило прво во "Having packed his bags, he called a taxi"?
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
Arriving at the hotel, the room wasn't ready.
-
After finish dinner, we went for a walk.
-
While waiting for the bus, I listened to a podcast.
-
Since move to Berlin, she has learned to cycle everywhere.
D. Во контекст
Дополнете ги зборовите што недостасуваат во расказот. Користете ги глаголите во заградите во точната форма.
16 (wake) up late on Monday, Jake jumped out of bed. 17 (realise) he had no time for breakfast, he grabbed an apple and ran to the station. While 18 (wait) for the train, he checked his email. 19 (read) the first message, he laughed: the meeting had been moved to Tuesday. When 20 (ask) later why he looked so tired, he just said, "Don't ask."
E. Ваш ред е
Напишете на англиски за вашиот ден.
-
Напишете реченица за вашата утринска рутина со while + -ing или before + -ing.
-
Напишете реченица за нешто што сте го направиле откако сте завршиле нешто друго, со having + минат партицип.holiday (UK) = vacation (US)
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
B2-09 Reduced relative clauses: скратени релативни реченици на англиски (the man standing there) The man (stand) next to the door is our new teacher.
-
B1-19 Gerund на англиски: -ing како подмет и по предлог (interested in learning, look forward to seeing) I'm looking forward to (see) you.
-
B2-08 Non-defining relative clauses: дополнителна информација меѓу запирки на англиски We visited Rome, we ate the best pizza of our lives.
-
B2-04 Wish + Past Perfect, wish + would и regret: жалење за минатото на англиски I wish I (not spend) so much money last month.
Одговори
A. Форма
- Feeling nervous, she practised her speech again. / Being nervous, she practised her speech again.
- Having read the email, he called his boss. / After reading the email, he called his boss.
- Walking home, I saw an accident. / While walking home, I saw an accident.
- starting
- leaving
- When asked about her plans, she just smiled.
B. Значење
- Having lost
- asked
- Being
- reason
- He packed his bags.
C. Најдете ја грешката
- Arriving at the hotel, we found that the room wasn't ready. / Arriving at the hotel, we found the room wasn't ready. / When we arrived at the hotel, the room wasn't ready.
- After finishing dinner, we went for a walk. / After we finished dinner, we went for a walk. / After we had finished dinner, we went for a walk.
- ✓ While waiting for the bus, I listened to a podcast.
- Since moving to Berlin, she has learned to cycle everywhere. / Since she moved to Berlin, she has learned to cycle everywhere.
D. Во контекст
- Waking / Having woken
- Realising
- waiting
- Having read / Reading
- asked
E. Ваш ред е
- While having breakfast, I usually listen to the news.
- Having finished my exams, I went on holiday with my friends.
F. Мешано повторување
- standing
- seeing
- where
- hadn't spent
