Participle Clauses: Feeling Tired, After Leaving — කාලය සහ හේතුව කෙටියෙන් — සරල සිංහලෙන්
Participle Clauses: Feeling Tired, After Leaving
මෙම පිටුවේ
අරමුණ
මේ පාඩමෙන් පස්සේ ඔබට කාලය සහ හේතුව කියන වාක්ය ඛණ්ඩ participles එක්ක කෙටි කරන්න පුළුවන් වෙනවා — Feeling tired, …, While waiting, …, After leaving, …, When asked, …, Having finished, … — ඒ වගේම සැඟවුණු උක්තය හරි එකද කියලා තහවුරු කරගන්නත් ඔබට පුළුවන් වෙනවා.
ප්රධාන අදහස
කාලය හෝ හේතුව කියන සම්පූර්ණ වාක්ය ඛණ්ඩයක සම්බන්ධකයක් (conjunction), උක්තයක් සහ ක්රියාපදයක් තියෙනවා: Because she felt tired, she went to bed. කොටස් දෙකේම උක්තය එකම නම්, ඉංග්රීසියට පළවෙනි කොටස හකුළලා දාන්න පුළුවන්: Feeling tired, she went to bed.
Participle clause එකක් කියන්නේ වැකියුම් පැක් කරපු වාක්ය ඛණ්ඩයක් වගේ. උක්තය සහ කාලය එළියට ගන්නවා (සමහර විට සම්බන්ධකයත්), ඉතුරු වෙන්නේ participle එක විතරයි. කියවන කෙනා ප්රධාන වාක්ය ඛණ්ඩය බලලා ඒක “ලිහනවා”: මහන්සි හිතුණේ කාටද? She — ප්රධාන වාක්ය ඛණ්ඩයේ උක්තයට.
ඒ තමයි ප්රධාන රීතිය: participle clause එකේ සැඟවුණු උක්තය ප්රධාන වාක්ය ඛණ්ඩයේ උක්තය. ඒක හරියට කළොත් කතා, ප්රවෘත්ති සහ හොඳ ලිවීම්වල බහුල, කෙටි, ස්වාභාවික ශෛලියක් ලැබෙනවා. වැරදුණොත්, වාක්යයෙන් ඔබ අදහස් නොකරපු දෙයක් කියවෙනවා.
සිංහල සහ ඉංග්රීසි
සිංහලේ මේ වගේ කෙටි රූප හරිම බහුලයි: “රිපෝට් එක ඉවර කරලා, එයා ගෙදර ගියා” (Having finished…), “කෝපි තුනක් අරගෙන ඇතුළට ආවා” (carrying…), “ගිවිසුම අත්සන් කරන්න කලින්” (Before signing…), “ප්රමාදය ගැන ඇහුවාම” (When asked…), “අසනීප නිසා” (Feeling unwell…). ඒ නිසා අදහස ඔබට අලුත් නැහැ. වෙනස මෙන්න: සිංහලේ “-නකොට / -ද්දී / -ලා” කොටසේ උක්තයයි ප්රධාන කොටසේ උක්තයයි වෙනස් වෙන්න පුළුවන් (“ගෙදර ඇවිත් බලනකොට කරන්ට් නැහැ” — ආවේ අපි, නැත්තේ කරන්ට්). ඉංග්රීසියේ participle clause එකේ සැඟවුණු උක්තය හැම විටම ප්රධාන වාක්ය ඛණ්ඩයේ උක්තයමයි. ඒ වගේම සිංහලේ “-ලා” අතීත රූපයක් වගේ පෙනුණත්, ඉංග්රීසියේ කලින් ඉවර වුණු ක්රියාවකට having + past participle; before / after / since වලින් පස්සේ -ing.
| සිංහල | තේරුම | ඉංග්රීසි |
|---|---|---|
| ජනේලයෙන් එළිය බලනකොට එයාට වත්තේ හිවලෙක් පෙනුණා. | එකම වෙලාවේ | Looking out of the window, she saw a fox in the garden. |
| එයා කෝපි කෝප්ප තුනක් අරගෙන මීටිං රූම් එකට ආවා. | එකම වෙලාවේ (අගට) | He walked into the meeting room carrying three cups of coffee. |
| අසනීප නිසා Sara පාටියෙන් කලින් ගියා. | හේතුව | Feeling unwell, Sara left the party early. |
| ගිවිසුම අත්සන් කරන්න කලින් පොඩි අකුරින් ලියපු දේ කියවන්න. | සම්බන්ධකය + -ing | Before signing the contract, read the small print. |
| ප්රමාදය ගැන ඇහුවාම මැනේජර් මොකුත් කිව්වේ නැහැ. | passive තේරුම | When asked about the delay, the manager said nothing. |
| රිපෝට් එක ඉවර කරලා එයා ගෙදර ගියා. | කලින් ඉවරයි | Having finished the report, he went home. |
ව්යුහය
මේ පාඩමේ participles දෙක
| Participle | රූපය | තේරුම | උදාහරණය |
|---|---|---|---|
| present participle | ක්රියාපදය + -ing | එකම වෙලාව, නැත්නම් හේතුව | Feeling tired, she went to bed. |
| perfect participle | having + තුන්වෙනි රූපය | ප්රධාන ක්රියාවට කලින් ඉවරයි | Having finished the report, he left. |
සම්පූර්ණ වාක්ය ඛණ්ඩයේ ඉඳන් participle clause එකට
| සම්පූර්ණ වාක්ය ඛණ්ඩය | Participle clause |
|---|---|
| As I was walking home, I met an old friend. | Walking home, I met an old friend. |
| Because he knew the city well, he took a shortcut. | Knowing the city well, he took a shortcut. |
| After she had paid the bill, she left. | Having paid the bill, she left. |
සම්බන්ධකය + participle
| සම්බන්ධකය | + | උදාහරණය |
|---|---|---|
| while / when | -ing | While waiting for the bus, I read the news. |
| after / before / since | -ing | After leaving school, she joined the army. |
| when | තුන්වෙනි රූපය (passive තේරුම) | When asked, he refused to comment. |
තැන සහ කොමා
- මුලට එනවා නම්: participle clause එකට පස්සේ කොමාවක් — Feeling tired, she went to bed.
- අගට එනවා නම් (එකම වෙලාව): සාමාන්යයෙන් කොමාවක් නැහැ, නැත්නම් සැහැල්ලු කොමාවක් — He came in carrying three cups of coffee.
භාවිතය
1එකම වෙලාවේ වෙන ක්රියාවලට -ing
-ing clause එකෙන් ප්රධාන ක්රියාවත් එක්කම, නැත්නම් ඊට ටිකකට කලින් ඉක්මන් පිළිවෙළකට වෙන ක්රියාවක් විස්තර කරනවා. කතා සහ විස්තරවල හරිම බහුලයි. සිංහලේ “-නකොට”, “-ගෙන”, “-ලා” වගේ.
2හේතුව කියන්න -ing
මුලට එන -ing clause එකකින් බොහෝ විට ඇයි කියලා පැහැදිලි කරනවා. මෙතන Being + නාම විශේෂණය හෝ නාම පදය බහුලයි. මේ පාවිච්චිය ටිකක් විධිමත්, ලිවීමේදී වැඩියි. සිංහලේ “… නිසා”, “… හින්දා” වගේ.
3සම්බන්ධක එක්ක — while waiting, after leaving, when asked
කාලය පැහැදිලි කරන්න සම්බන්ධකය තියාගන්න: while, when, after, before, since + -ing. after, before සහ since වලින් පස්සේ එන -ing රූපය, B1-19 එකේ ඉගෙන ගත්ත විදිහට preposition එකකට පස්සේ එන රූපයයි. Passive තේරුමකට when + past participle පාවිච්චි කරන්න: when asked = when he was asked. සිංහලේ “කරන්න කලින්” වල “කරන්න” to වගේ දැනුණත්, ඉංග්රීසියේ before + -ing.
4කලින් ක්රියාවකට having + past participle
පළවෙනි ක්රියාව ප්රධාන ක්රියාවට කලින් ඉවර වුණා කියලා පැහැදිලිව පෙන්නන්න having + past participle පාවිච්චි කරන්න. ඒකෙන් බොහෝ විට හේතුවකුත් ඉඟි කරනවා. After + -ing එකට ඒ වගේම තේරුමක් තියෙනවා. සිංහලේ “-ලා” (“ඉවර කරලා”) මෙතනට ගැළපෙනවා.
5එකම උක්තයේ රීතිය
Participle clause එකේ සැඟවුණු උක්තය ප්රධාන වාක්ය ඛණ්ඩයේ උක්තය. උක්ත දෙක වෙනස් නම්, ඒ වෙනුවට සම්පූර්ණ වාක්ය ඛණ්ඩයක් පාවිච්චි කරන්න. සිංහලේ “-නකොට” එක්ක උක්තය වෙනස් වුණාට කමක් නැහැ; ඉංග්රීසියේ බැහැ.
ස්ථාවර යෙදුම් කීපයකට ගැළපෙන උක්තයක් ඕනෑ නැහැ: generally speaking, judging by…, considering…. වැරදි උක්තයක් එක්ක එන participles (dangling participles) ගැන වැඩිදුර C1-07 එකේ තියෙනවා.
සුලභ වැරදි
සිංහල කතා කරන අයට උගුල්
1. “-නකොට” එක්ක වෙනස් උක්තයක්. සිංහලෙන් අපි “කාමරේ අස් කරනකොට පොතකින් පරණ ෆොටෝ එකක් වැටුණා” කියනවා: අස් කළේ මම, වැටුණේ ෆොටෝ එක. ඉංග්රීසියේ participle clause එකක සැඟවුණු උක්තය ප්රධාන වාක්ය ඛණ්ඩයේ උක්තය නිසා, ඒ වාක්යය ඉංග්රීසියට පෙරළුවොත් “ෆොටෝ එක කාමරේ අස් කළා” වගේ ඇහෙනවා. උක්ත වෙනස් නම් සම්පූර්ණ වාක්ය ඛණ්ඩයක්.
2. “ඉවර කරලා” → Finished… සිංහලේ “-ලා” රූපය අතීත රූපයක් වගේ පේන නිසා ගොඩක් අය ඉංග්රීසියෙත් past participle එක තනියම මුලට දානවා. Active, කලින් ඉවර වුණු ක්රියාවකට Having + past participle (නැත්නම් After + -ing).
3. “යන්න කලින්” → before + මූල රූපය. සිංහලේ “-න්න කලින්” කියන රූපය නිසා ගොඩක් අය before වලින් පස්සේ මූල රූපය හෝ to දානවා. before, after, since වලින් පස්සේ -ing (නැත්නම් සම්පූර්ණ වාක්ය ඛණ්ඩයක්).
4. “ඇහුවාම” → When asking. සිංහලේ “ඇහුවාම”, “ඉන්ටර්වීව් කළාම” වගේ රූප active වගේ, කවුද ඇහුවේ කියලා කියන්නේ නැහැ. උක්තයට ක්රියාව කරනවා නම් (was asked, was interviewed) when + past participle.
පටලවා ගන්න එපා
Participle clause සහ කෙටි කළ relative clause — කෙටි කළ relative එකක් නාම පදයක් විස්තර කරනවා, ඒකට කෙළින්ම පස්සේ එනවා (B2-09). Participle clause එකක් ක්රියා විශේෂණයක් වගේ වැඩ කරනවා, මුළු ක්රියාව ගැන කියනවා: කවදාද, ඇයි.
doing සහ having done — සරල -ing රූපය කියන්නේ එකම වෙලාව හෝ ඉක්මන් පිළිවෙළක්. Having done අවධාරණය කරන්නේ පළවෙනි ක්රියාව දෙවෙනි එකට කලින් ඉවර වුණා කියලා.
මුලට එන passive තේරුමක් තියෙන participle clauses (Built in 1850, …), නිෂේධාත්මක participle clauses (Not knowing what to do, …), ප්රතිඵලය කියන clauses (…, leaving thousands without power) සහ with + object + participle C1-07 එකේ උගන්නනවා.
අක්ෂර වින්යාසය සහ උච්චාරණය
- වාක්යයේ මුලට එන participle clause එකකට පස්සේ කොමාවක් දාන්න: Feeling tired, she…
- -ing අක්ෂර වින්යාසය සාමාන්ය රීති අනුව: make → making, stop → stopping, lie → lying. A1-22 බලන්න.
- Participle clause එකක මුලට එන Having කවදාවත් කෙටි කරන්නේ නැහැ: Having finished…, 'Ving finished නෙවෙයි.
- Having වල h පැහැදිලිව කියන්න; -ing අගේ /ŋ/ (සිංහලේ “ං” වගේ) ඊට පස්සේ තද [g] එකක් එකතු කරන්නේ නැතුව.
- කතාවේදී මුලට එන participle clause එකක් වෙනම කොටසක් විදිහට කියනවා, කොමාව ළඟ පොඩි නැවතීමක් එක්ක: Feeling tired | she went to bed. නැවතීමට කලින් කටහඬ සාමාන්යයෙන් ටිකක් උස් යනවා.
රන් රීතිය
Participle clause එකක් තමන්ගේ උක්තය ප්රධාන වාක්ය ඛණ්ඩයෙන් ණයට ගන්නවා, ඒ නිසා ඒ උක්තය ඇත්තටම ඒ ක්රියාව කරනවද කියලා බලන්න. -ing = එකම වෙලාව හෝ හේතුව; having + past participle = කලින් ඉවරයි; when + past participle = passive තේරුම. සිංහලේ “-නකොට” කොටසේ උක්තය වෙනස් වුණත්, ඉංග්රීසියේ උක්ත දෙක එකම වෙන්න ඕනෑ.
අභ්යාස
A. ව්යුහය
Participle එකක් පාවිච්චි කරලා වාක්යය නැවත ලියන්න, නැත්නම් හරි රූපය දාන්න.
-
participle එකක් පාවිච්චි කරලා නැවත ලියන්න: Because she felt nervous, she practised her speech again.
-
participle එකක් පාවිච්චි කරලා නැවත ලියන්න: After he had read the email, he called his boss.
-
participle එකක් පාවිච්චි කරලා නැවත ලියන්න: As I was walking home, I saw an accident.
-
සම්පූර්ණ කරන්න: Since (start) this job, I've learned a lot.
-
සම්පූර්ණ කරන්න: Before (leave) the house, check that the windows are closed.
-
when + past participle පාවිච්චි කරලා නැවත ලියන්න: When she was asked about her plans, she just smiled.
B. අර්ථය
තේරුම අනුව උත්තර දෙන්න.
-
නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: … his keys the day before, he had to call a locksmith.
-
නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: When … for his opinion, he said he didn't have one.
-
නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: … a vegetarian, Tom didn't eat the burgers.
-
"Knowing the area well, she didn't need a map" වාක්යයේ participle clause එකේ තේරුම මොකක්ද? …
-
"Having packed his bags, he called a taxi" වාක්යයේ මුලින්ම වුණේ මොකක්ද?
C. වැරැද්ද සොයන්න
හැම වාක්යයකම එක වැරැද්දක් තියෙනවා, නැත්නම් වාක්යය හරි. නිවැරදි කළ වාක්යය ලියන්න, නැත්නම් correct කියලා ලියන්න.
-
Arriving at the hotel, the room wasn't ready.
-
After finish dinner, we went for a walk.
-
While waiting for the bus, I listened to a podcast.
-
Since move to Berlin, she has learned to cycle everywhere.
D. පාඨය තුළ
කතාව සම්පූර්ණ කරන්න. වරහන් තුළ තියෙන ක්රියාපදයේ හරි රූපය දාන්න.
16 (wake) up late on Monday, Jake jumped out of bed. 17 (realise) he had no time for breakfast, he grabbed an apple and ran to the station. While 18 (wait) for the train, he checked his email. 19 (read) the first message, he laughed: the meeting had been moved to Tuesday. When 20 (ask) later why he looked so tired, he just said, "Don't ask."
E. ඔබේ වාරය
ඔබ ගැන ඉංග්රීසියෙන් ලියන්න.
-
ඔබේ උදේ පුරුදු ගැන while + -ing හෝ before + -ing එක්ක වාක්යයක් ලියන්න.
-
වෙන දෙයක් ඉවර කරලා ඔබ කරපු දෙයක් ගැන having + past participle එක්ක වාක්යයක් ලියන්න.holiday (UK) = vacation (US)
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
කලින් පාඩම් පුනරීක්ෂණය කරන්න.
-
B2-09 Reduced Relative Clauses: The Man Standing There — කෙටි කළ සම්බන්ධක වාක්ය ඛණ්ඩ — සරල සිංහලෙන් The man (stand) next to the door is our new teacher.
-
B1-19 Gerund: නාම පදයක් වගේ -ing — උක්තය විදිහට සහ prepositions වලින් පස්සේ — සරල සිංහලෙන් I'm looking forward to (see) you.
-
B2-08 Non-Defining Relative Clauses: කොමා එක්ක අමතර තොරතුරු — සරල සිංහලෙන් We visited Rome, we ate the best pizza of our lives.
-
B2-04 I Wish I Had, I Wish You Would සහ Regret: අතීතය ගැන පසුතැවීම — සරල සිංහලෙන් I wish I (not spend) so much money last month.
පිළිතුරු
A. ව්යුහය
- Feeling nervous, she practised her speech again. / Being nervous, she practised her speech again.
- Having read the email, he called his boss. / After reading the email, he called his boss.
- Walking home, I saw an accident. / While walking home, I saw an accident.
- starting
- leaving
- When asked about her plans, she just smiled.
B. අර්ථය
- Having lost
- asked
- Being
- reason
- He packed his bags.
C. වැරැද්ද සොයන්න
- Arriving at the hotel, we found that the room wasn't ready. / Arriving at the hotel, we found the room wasn't ready. / When we arrived at the hotel, the room wasn't ready.
- After finishing dinner, we went for a walk. / After we finished dinner, we went for a walk. / After we had finished dinner, we went for a walk.
- ✓ While waiting for the bus, I listened to a podcast.
- Since moving to Berlin, she has learned to cycle everywhere. / Since she moved to Berlin, she has learned to cycle everywhere.
D. පාඨය තුළ
- Waking / Having woken
- Realising
- waiting
- Having read / Reading
- asked
E. ඔබේ වාරය
- While having breakfast, I usually listen to the news.
- Having finished my exams, I went on holiday with my friends.
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
- standing
- seeing
- where
- hadn't spent
