İngilizce Participle Clauses İleri Seviye: Built in 1850, Having Been Told, With
Participle Clauses: Advanced Uses
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda ileri seviye participle clause'lar (ortaçlı / zarf-fiilli yan cümleler) kurabileceksiniz — Built in 1850, …, Having been told…, …, Not knowing what to do, …, …, leaving thousands without power, With prices rising, …, If accepted, … — ve "sarkan" bir participle'ı (dangling participle) fark edip düzeltebileceksiniz.
Temel Fikir
B2-10'da participle clause'un öznesini söylemediğini öğrendiniz: Feeling tired, she went to bed. Okuyan kişi eksik özneyi ana cümlede bulur.
Participle clause'u tasmalı bir köpek, ana cümlenin öznesini de tasmayı tutan kişi olarak düşünün. Köpek o kişiye ait olmalı. Built in 1850, the bridge… — inşa edilen şey köprü: tasmayı doğru sahibi tutuyor. Walking down the street, the trees looked beautiful — ağaçlar yürümüyordu: tasma boşta sallanıyor, gerçek bir sahibi yok. Buna dangling participle (sarkan ortaç) denir ve özenli yazarlar bundan kaçınır.
C1 seviyesinde yeni türler ekliyorsunuz: edilgen anlam için past participle (geçmiş ortaç), daha önce olmuş edilgen bir eylem için having been done, olumsuzluk için not, sonuç bildirmek için cümle sonunda bir -ing yan cümlesi ve yan cümlenin bambaşka bir sahibe ihtiyacı olduğunda kendi öznesiyle with.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçe zarf-fiillerle (-ken, -ınca, -ıp, -arak, -dıktan sonra) bu işi her gün yapar; yani yapı size yabancı değil. Ama iki önemli fark var. Birincisi, Türkçede zarf-fiilin öznesi ana cümlenin öznesinden farklı olabilir ve kimse yadırgamaz: "Sokakta yürürken ağaçlar çok güzel görünüyordu." İngilizcede ise öznesi söylenmemiş bir participle, ana cümlenin öznesine aittir. İkincisi, Türkçede sonuç bildiren "-arak" yan cümlesi fiilden önce gelir; İngilizcede sonuç bildiren -ing yan cümlesi ana cümleden sonra gelir.
| Türkçe | Anlam | İngilizce |
|---|---|---|
| 1850'de inşa ed-il-en köprü hâlâ kullanılıyor. | edilgen, arka plan | Built in 1850, the bridge is still in use. |
| Gecikme bize söylen-ince otelde kaldık. | daha önce, edilgen | Having been told about the delay, we stayed. |
| Ne yapacağımı bil-me-diğ-im için kız kardeşimi aradım. | olumsuz, sebep | Not knowing what to do, I called my sister. |
| Fırtına binlerce evi elektriksiz bırak-arak kıyıyı vurdu. | sonuç | The storm hit the coast, leaving thousands without power. |
| Fiyatlar her ay art-ar-ken birçok aile zorlanıyor. | farklı özne | With prices rising, many families are struggling. |
| Kabul ed-il-ir-seniz Mayıs'ta başlarsınız. | koşul, edilgen | If accepted, you'll start in May. |
Kısacası: Türkçede "-ken" ve "-ınca" ile kurduğunuz yan cümlenin öznesi ana cümleden farklıysa, İngilizcede ya with + kendi öznesi ya da tam bir yan cümle (As we walked…) gerekir.
Yapı
Participle biçimleri
| Biçim | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| past participle | edilgen (aynı zaman ya da genel) | Built in 1850, the bridge is still in use. |
| having been + past participle | edilgen, daha önceki eylem | Having been told about the delay, we waited. |
| not / never + participle | olumsuz | Not knowing what to do, I called my sister. |
| …, + -ing (ana cümleden sonra) | bütün ana cümlenin sonucu | The storm hit, leaving thousands without power. |
With + nesne + participle (kendi öznesi var)
| Kalıp | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| with + isim + -ing | etken | With prices rising, many families are struggling. |
| with + isim + past participle | edilgen | With the work finished, we went out to celebrate. |
Bağlaç + past participle
| Bağlaç | Örnek |
|---|---|
| if / unless | If accepted, you'll start in May. Unless otherwise stated, prices include tax. |
| once / until | Once finished, the stadium will hold 60,000 fans. Wait here until called. |
| when / as (ayrıca B2-10) | When asked, he refused to comment. As shown in Table 2, … |
Kullanımlar
1Edilgen anlamlı past participle
Past participle ile başlayan bir yan cümlenin anlamı edilgendir: ana cümlenin öznesi eylemi yapan değil, eylemden etkilenendir. Arka plan, sebep ya da koşul bildirebilir. Resmî yazıda, haberlerde ve tanıtım metinlerinde çok görülür.
2Having been + past participle: daha önce ve edilgen
Eylem ana eylemden önce öznenin başına geldiyse (özneye yapıldıysa) having been + past participle kullanın. Çoğu zaman bir sebep anlamı da taşır.
3Olumsuz participle clause'lar
Not'u (ya da never'ı) participle'ın önüne koyun. Never having ve having never ikisi de kullanılır. Having not + past participle (Having not received a reply, …) da özellikle Amerikan İngilizcesinde ve akademik yazıda görülür, ama not having daha yaygındır.
4Ana cümleden sonra gelen sonuç yan cümleleri
Ana cümleden sonra, genellikle virgülden sonra gelen bir -ing yan cümlesi bütün ana cümlenin sonucunu gösterebilir. Haberlerde ve akademik yazıda çok yaygındır. Gizli özne tek bir isim değil, bütün olaydır. Türkçede bunu çoğu zaman "…, bu da … -dı" ya da "… ve böylece …" diye çeviririz.
5With + nesne + participle
With + isim + participle arka plan ya da sebep bildirir. Burada participle'ın kendi öznesi vardır; bu yüzden ana cümleye uyması gerekmez. Etken anlam için -ing, edilgen anlam için past participle kullanın. Arkasından bir sıfat ya da yer ifadesi de gelebilir (with the kids asleep, with her hands in her pockets).
Birkaç kalıplaşmış ifade with olmadan kendi öznesine sahiptir: weather permitting, all things considered. Resmî ya da edebî üslupta bir isim + sıfat ya da zarf da tek başına böyle kullanılabilir.
6If, unless, once, until + past participle
Resmî İngilizcede ve talimatlarda if, unless, once ve until'den hemen sonra past participle gelebilir. Özne ve be düşer. When asked ve benzeri zaman yan cümleleri B2-10'da.
7Sarkan participle'ları düzeltmek
Ana cümlenin öznesi participle'daki eylemi yapamıyorsa, participle "sarkar". İki yolla düzeltin: ya doğru kişiyi ya da şeyi ana cümlenin öznesi yapın ya da kendi öznesi olan tam bir yan cümle kullanın. Birkaç kalıp ifade, uyan bir özne olmadan da kabul edilir: judging by / from, generally / broadly speaking, considering, given.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "-ken" cümlesini olduğu gibi aktarmak. Türkçede "Sokakta yürürken ağaçlar çok güzel görünüyordu." cümlesi tamamen doğaldır; yürüyenin konuşan kişi olduğunu herkes anlar. İngilizcede ise öznesi söylenmeyen participle ana cümlenin öznesine bağlanır; sonuç komik olur: ağaçlar yürüyor. Ana cümlenin öznesini değiştirin ya da tam bir yan cümle kurun.
2. "-dıktan sonra" + edilgen ana cümle. "Kapıyı kilitledikten sonra anahtarlar paspasın altına bırakıldı." Türkçede bunda bir sorun yoktur. İngilizcede Having locked the door diyorsanız ana cümlenin öznesi kapıyı kilitleyen kişi olmalıdır; edilgen bir ana cümle participle'ı sahipsiz bırakır.
3. Sonuç yan cümlesini başa koymak. Türkçede "-arak" yan cümlesi fiilden önce gelir: "Deprem yüzlerce binayı yıkarak şehri vurdu." Bu sırayı İngilizceye taşırsanız sonuç, sebepten önce söylenmiş olur ve cümle tuhaf kaçar. İngilizcede sonuç bildiren -ing yan cümlesi ana cümleden sonra gelir.
4. Edilgen anlamı -ing ile vermek. Türkçede "Doğru saklanınca" derken edilgen eki ("-n") kullanırız, ama İngilizceye geçerken akla ilk gelen biçim çoğu zaman -ing olur. Özne eylemi yapmıyor, eylemden etkileniyorsa past participle gerekir.
Karıştırılmasın
Participle clause ve kısaltılmış relative clause — Kısaltılmış relative clause (ilgi yan cümlesi) bir ismi niteler ve hemen arkasında durur (bkz. B2-09). Participle clause ise zarf gibi çalışır ve bütün eylem hakkında bilgi verir.
Having done ve having been done — Having done etkendir: işi özne yaptı. Having been done edilgendir: iş özneye yapıldı.
Aynı özne ve with + kendi öznesi — With yoksa gizli özne ana cümlenin öznesidir. With varsa yan cümlenin kendi öznesi vardır.
Yazım ve Telaffuz
- Cümle başındaki participle clause'dan sonra (Built in 1850, the bridge…) ve cümle sonundaki sonuç yan cümlesinden önce (…, leaving thousands without power) virgül kullanın.
- Kısaltılmış relative clause'dan (ismin hemen arkasındaki -ing öbeği) önce virgül yoktur: The woman sitting by the window is my aunt. Oraya virgül koyarsanız ek bilgiye dönüşür.
- Düzensiz past participle'lar tam doğru olmalı: written, built, chosen, forgotten, hidden. Past participle A2-16'da tanıtıldı.
- Konuşmada başa alınmış bir participle clause genellikle ayrı bir ses grubu oluşturur; virgülde hafif bir yükselme "devamı geliyor" der, asıl vurgu ana cümlededir.
Altın Kural
Participle clause öznesini ana cümleden alır; o öznenin eylemi gerçekten yaptığından ya da eylemden etkilendiğinden emin olun. Edilgen anlam için past participle ya da having been done kullanın, not'u participle'ın önüne koyun, sonuç için ana cümleden sonra -ing kullanın ve yan cümlenin kendi öznesine ihtiyacı varsa with + isim kullanın.
Alıştırmalar
A. Yapı
Her cümleyi verilen yapıyla yeniden yazın. Anlamı koruyun.
-
Participle clause ile yeniden yazın: The palace was built in 1703, and it is now a museum.
-
"Having been" ile başlayın: After she had been told the news, she sat down in silence.
-
Olumsuz bir participle clause ile yeniden yazın: Because I didn't want to wake the baby, I whispered.
-
Olumsuz bir participle clause ile yeniden yazın: As she had never flown before, she was nervous at the airport.
-
Sonuç yan cümlesiyle yeniden yazın: Prices rose sharply in March, and this forced the bank to raise interest rates.
-
"With" ile başlayın: All the tickets had been sold, so the organisers added an extra show.
-
If'li yan cümleyi kısaltın: If it is used correctly, this cream can reduce scars.
B. Anlam
Bağlama uyan cümleyi seçin. Not, nedenini açıklıyor.
-
Görüşmeleri araştırmacıların kendisinin yaptığını söylemek istiyorsunuz. Hangi cümle?etken: görüşen onlar; having been done, birilerinin onlarla görüştüğü anlamına gelirdi
-
Bir haber metni. Hangi cümle elektrik kesintisini fırtınanın sonucu olarak sunuyor?sonuç yan cümlesi ana cümleden sonra gelir
-
Tren gecikti ve beklerken sohbet ettiniz. Hangi cümle gecikenin tren olduğunu açıkça gösteriyor?with olmadan gizli özne we olur
-
Otel odasındaki basılı bir bilgilendirme notu. Hangisi daha uygun?bilgilendirme notlarına özgü resmî kalıp ifade
-
Hangi kadının teyzeniz olduğunu değil, teyzenizin ne yaptığını söylemek istiyorsunuz. Hangi cümle?eylemle ilgili participle clause; bir ismi tanımlayan kısaltılmış relative clause değil
C. Hatayı Bul
Her cümlede bir hata var ya da cümle doğru. Düzeltilmiş cümlenin tamamını yazın; doğruysa "correct" yazın.
-
Having finished the final chapter late on Sunday night, the manuscript was sent to the publisher first thing on Monday morning.sarkan participle: son bölümü bitiren el yazması değildi
-
Writing in 1605 by a little-known author, the novel is still read and loved by millions of people around the world.
-
Not having being invited to the wedding, she decided to spend the weekend walking in the hills with her dog.
-
The factory closed after forty years, left more than two hundred workers in the town without a job.
-
Judging by the long queues outside the building, the new exhibition has been a huge success with visitors.
D. Bağlam İçinde
Haberi okuyun. Numaralı her cümleyi istenen şekilde yeniden yazın. Anlamı koruyun.
(18) Most residents had been warned about the storm two days earlier, so they had left their homes. The storm reached the coast just after midnight. (19) It cut power to 20,000 homes. (20) Roads were blocked by fallen trees, so rescue teams could not reach several villages until the next afternoon. (21) Many families did not know how long the power cuts would last, so they went to stay with relatives inland. (22) When the main power line has been repaired, it will supply the whole region again, engineers say. Repairs are expected to take at least three days. (23) If the council does not state otherwise, schools will open as normal on Monday. Residents are asked to avoid unnecessary journeys and to check the council website for updates.
-
(18) numaralı cümle: edilgen bir participle clause ile başlayın.
-
(19) numaralı cümleyi bir sonuç yan cümlesiyle önceki cümleye bağlayın.
-
(20) numaralı cümle: "With" ile başlayın.
-
(21) numaralı cümle: olumsuz bir participle clause kullanın.
-
(22) numaralı cümle: "Once" + past participle kullanın.
-
(23) numaralı cümle: "Unless otherwise" ile resmî bir duyuru üslubunda yazın.
E. Sıra Sende
-
Şehrinizdeki bir bina ya da yer hakkında bir gezi rehberi yazısının girişini yazıyorsunuz. 2–3 cümle yazın. En az bir past participle clause (Built in…, Founded by…) ve ana cümleden sonra -ing ile bir sonuç yan cümlesi kullanın.
-
Bir iş arkadaşınıza bir projenin neden geciktiğini anlatan 2–4 cümle yazın. En az bir kez with + isim + participle ve bir olumsuz participle clause kullanın; her participle'ın doğru "sahibi" olduğundan emin olun.
-
Bir öğrenci şunu yazmış: "Having read the article, the conclusion seemed weak." Cümleyi iki şekilde düzeltin — bir kez participle clause'u koruyarak, bir kez tam bir yan cümleyle — ve birkaç kelimeyle neyin yanlış olduğunu söyleyin.
F. Karışık Tekrar
-
B2-09 İngilizce Reduced Relative Clauses: Kısaltılmış Sıfat Cümlecikleri (The Man Standing There) Kısaltılmış relative clause ile yeniden yazın: The man who is standing by the door is my uncle.
-
C1-05 İngilizce Cleft Sentences: It Was… That ve What I Need Is… ile Vurgu "the noise from the street"e odaklanan bir it-cleft yazın: The noise from the street woke me up at three in the morning.
-
C1-01 İngilizcede Devrik Cümle (Inversion) I: Never Have I, No Sooner Had I, Not Only "Never" ile başlayın: I had never seen such a crowded station.
Cevap anahtarı
A. Yapı
- Built in 1703, the palace is now a museum.
- Having been told the news, she sat down in silence.
- Not wanting to wake the baby, I whispered.
- Never having flown before, she was nervous at the airport. / Having never flown before, she was nervous at the airport.
- Prices rose sharply in March, forcing the bank to raise interest rates.
- With all the tickets sold, the organisers added an extra show.
- If used correctly, this cream can reduce scars. / Used correctly, this cream can reduce scars.
B. Anlam
- Having interviewed fifty people, the researchers wrote their report.
- The storm hit the coast, leaving thousands of homes without power.
- With the train delayed by two hours, we chatted on the platform.
- Unless otherwise stated, breakfast is included in the price.
- Sitting by the window, my aunt watched the rain.
C. Hatayı Bul
- Having finished the final chapter late on Sunday night, she sent the manuscript to the publisher first thing on Monday morning. / Once the final chapter had been finished late on Sunday night, the manuscript was sent to the publisher first thing on Monday morning.
- Written in 1605 by a little-known author, the novel is still read and loved by millions of people around the world.
- Not having been invited to the wedding, she decided to spend the weekend walking in the hills with her dog.
- The factory closed after forty years, leaving more than two hundred workers in the town without a job. / The factory closed after forty years and left more than two hundred workers in the town without a job.
- ✓ Judging by the long queues outside the building, the new exhibition has been a huge success with visitors.
D. Bağlam İçinde
- Having been warned about the storm two days earlier, most residents had left their homes. / Warned about the storm two days earlier, most residents had left their homes.
- The storm reached the coast just after midnight, cutting power to 20,000 homes.
- With roads blocked by fallen trees, rescue teams could not reach several villages until the next afternoon.
- Not knowing how long the power cuts would last, many families went to stay with relatives inland.
- Once repaired, the main power line will supply the whole region again, engineers say.
- Unless otherwise stated, schools will open as normal on Monday.
E. Sıra Sende
- Built in 1928 as a cinema, the Regent Hall is now the town's main concert venue. It was fully restored in 2015, attracting thousands of new visitors every year.
- With two of the team off sick this week, we've fallen behind on the report. Not having received the sales figures yet, I can't finish the final section. I'll send you an update on Friday.
- Having read the article, I found the conclusion weak. After I had read the article, the conclusion seemed weak to me. The conclusion did not read the article, so the participle was dangling.
F. Karışık Tekrar
- The man standing by the door is my uncle.
- It was the noise from the street that woke me up at three in the morning.
- Never had I seen such a crowded station.
