İngilizcede Sıfat Sırası (Adjective Order) ve Birleşik Sıfatlar
Adjective Order and Compound Adjectives
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda bir isimden önce iki ya da üç sıfatı doğal sırasıyla kullanabilecek, aralarında virgülü ve and'i doğru yerde kullanabilecek, bir ismi başka bir ismi anlatmak için kullanabilecek (a coffee cup) ve tireli birleşik sıfatlar kurabileceksiniz (a ten-minute walk, a well-known writer).
Temel Fikir
Bir isimden önce birden fazla sıfat geldiğinde İngilizce konuşanlar onları çok sabit bir sıraya koyar: a lovely little old wooden house denir, a wooden old little lovely house denmez. Anadili İngilizce olanların çoğu bu kuralı hiç öğrenmemiştir, ama kural bozulduğunda hemen fark ederler.
Bu sıranın bir mantığı var. İsmi bir soğanın merkezi gibi, sıfatları da onun etrafındaki katmanlar gibi düşünün. Bir katman merkeze ne kadar yakınsa, o şeyin ne olduğuna o kadar çok aittir. Neyden yapıldığı (wooden) ve ne işe yaradığı (a running shoe) neredeyse ismin bir parçasıdır, bu yüzden hemen yanında durur. Renk, biçim ve yaş birer gerçektir, biraz daha dışarıda dururlar. Bir görüş (lovely) ise sadece sizin fikrinizdir; bu yüzden en dıştaki kabuktur, isimden en uzak olandır.
Birleşik sıfatlar (compound adjectives) farklı çalışır: iki ya da daha fazla kelime tire ile birleşerek tek bir sıfat olur: a five-star hotel. Tire şunu söyler: "Bu kelimeleri tek bir birim olarak oku."
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Bu konuda Türkçe çoğu zaman yardımcıdır. Türkçede de sayıdan sonra isim tekildir ve isim + isim yapısında ilk isim tekil kalır. Fark iki yerdedir: Türkçede sıfatların sırası daha serbesttir ("siyah büyük bir köpek" de olur), renkler arasına "ve" koymayız.
| Türkçe | İngilizce | Durum |
|---|---|---|
| on dakika-lık bir yürüyüş | a ten-minute walk | aynı: sayıdan sonra tekil |
| ayakkabı mağaza-sı | a shoe shop | aynı: ilk isim tekil |
| mavi göz-lü bir bebek | a blue-eyed baby | benzer: -lı ↔ -ed |
| siyah büyük bir köpek / büyük siyah bir köpek | a big black dog | farklı: İngilizcede sıra sabit |
| siyah beyaz bir fotoğraf | a black and white photo | farklı: İngilizcede and gerekir |
| Oğlum üç yaşında. | My son is three years old. | farklı: be'den sonra çoğul years |
Yapı
Sıfatların isimden önceki genel sırası
| Görüş | Boyut | Yaş | Biçim | Renk | Köken | Malzeme | Amaç | İsim |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| lovely | big | old | round | brown | Moroccan | wooden | dining | table |
| beautiful | small | new | square | black | Brazilian | leather | running | shoes |
İki ya da üç sıfat normaldir. Dört ya da daha fazlası nadirdir ve ağır duyulur. Uzunluk (long, short) boyutla birlikte gelir.
Virgül ve and
| Durum | Kural | Örnek |
|---|---|---|
| farklı gruplardan sıfatlar | virgül yok | a beautiful old house |
| aynı gruptan iki sıfat (çoğu zaman görüş) | virgül (ya da and) | a friendly, helpful assistant |
| iki ya da daha fazla renk | and | a black and white photo |
| be / look / seem'den sonra | sonuncudan önce and | The house was old and beautiful. |
Test: Sıfatların arasına and koyabiliyorsanız ya da yerlerini değiştirebiliyorsanız virgül kullanın. Koyamıyorsanız virgül kullanmayın.
İsim + isim (sıfat gibi kullanılan isim)
| Kalıp | Örnek |
|---|---|
| ilk isim normalde tekildir | a coffee cup, a shoe shop, a car park (UK) |
| diğer bütün sıfatlardan sonra, asıl ismin hemen önüne gelir | a cheap plastic coffee cup |
Birleşik sıfatlar (tireli, isimden önce)
| Kalıp | Örnek |
|---|---|
| sayı + tekil isim | a ten-minute walk, a five-star hotel, a two-day course |
| sayı + isim + old | a three-year-old girl |
| well / badly + past participle (fiilin üçüncü hali) | a well-known writer, a well-paid job |
| sıfat / zarf + -ing formu | a good-looking man, a long-lasting battery |
| sıfat + isim + -ed | a blue-eyed baby, a left-handed player |
Kullanımlar
1Önce görüş, sonra gerçek
Görüş bildiren bir sıfat (lovely, horrible, amazing, nice) gerçek bildiren sıfatlardan (boyut, yaş, renk…) önce gelir.
2Gerçek bildiren sıfatların sırası
Gerçek bildiren sıfatlar genellikle şu sırayı izler: boyut → yaş → biçim → renk → köken → malzeme → amaç.
3Virgül ve and
Aynı türden iki sıfatın arasına virgül koyun; aralarına and da koyabilirdiniz. Renklerin arasında ve be'den sonraki son sıfattan önce and kullanın.
4İsmi anlatan isimler
Bir isim başka bir ismi anlatabilir. İlk isim, anlam çoğul olsa bile, normalde tekildir ve asıl ismin hemen önüne gelir. Birkaç kelime -s'sini korur: sports, clothes, sales, savings.
5Sayılı birleşik sıfatlar
Sayı + isim birleşimleri isimden önce tireyle yazılır ve isim tekil kalır; -s almaz, çünkü bütün birleşim bir sıfattır. Türkçedeki "on dakikalık", "iki haftalık" yapılarının karşılığıdır.
6Diğer birleşik sıfatlar
Past participle (well-known), -ing formu (good-looking) ve sıfat + isim + -ed (blue-eyed) ile kurulan birleşik sıfatlar insanları ve şeyleri kısa ve doğal bir şekilde anlatır.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. Türkçedeki serbest sırayı kullanmak. Türkçede "siyah büyük bir köpek" de "büyük siyah bir köpek" de doğal duyulur. İngilizcede sıra sabittir: önce görüş, sonra boyut, yaş, renk, malzeme.
2. Renklerin arasına and koymamak. Türkçede "siyah beyaz fotoğraf", "kırmızı beyaz bayrak" deriz. İngilizcede iki rengin arasına and gerekir.
3. "Üç yaşında" derken years kelimesini tekil bırakmak. Türkçede sayıdan sonra isim hep tekildir ("üç yaş", "iki elma"). Bu, birleşik sıfatlarda işinize yarar (a three-year-old boy), ama be'den sonra İngilizce çoğul ister: three years old.
4. "-lı" ekini -ed ile karşılamayı unutmak. "Mavi gözlü", "kısa kollu" gibi sıfatlarda Türkçedeki -lı ekinin karşılığı İngilizcede -ed'dir. İsmi çıplak bırakmak ya da çoğul yapmak yanlıştır.
Karıştırılmasın
İsimden önce birleşik sıfat ve fiilden sonra aynı kelimeler — İsimden önce tire kullanın ve ismi tekil bırakın. Fiilden sonra kelimeler ayrıdır ve gerekirse isim çoğuldur.
a coffee cup ve a cup of coffee — İsim + isim yapısı şeyin ne tür olduğunu söyler; of ise içinde ne olduğunu söyler. Türkçedeki "kahve fincanı" ve "bir fincan kahve" ayrımının aynısıdır.
Resmi yazıdaki daha uzun isim öbekleri için (a rapidly growing population) bkz. C1-11.
Yazım ve Telaffuz
- Birleşik sıfatları isimden önce tireyle yazın: a well-known artist. Be'den sonra birçok yazar tireyi kullanmaz: The artist is well known.
- -ly ile biten bir zarftan sonra tire kullanmayın: a highly paid job, a beautifully written book.
- İsim + isim yapısında vurgu genellikle ilk isimdedir: a coffee cup, a shoe shop, a bus stop. city centre gibi birkaçında vurgu ikinci isimdedir.
- Sıfat + isim yapısında vurgu isimdedir: a black bird (siyah renkli herhangi bir kuş). Birleşik isimde vurgu ilk parçadadır: a blackbird (karatavuk, bir kuş türü).
- Tek başına söylenen birleşik sıfatta vurgu ikinci parçadadır (well-known), ama vurgulu bir isimden önce vurgu çoğu zaman öne kayar: a well-known writer.
Altın Kural
Önce görüş, sonra gerçekler; şeyin neyden yapıldığı ya da ne işe yaradığı genellikle isme en yakın yerdedir. İsimden önceki birleşik sıfatta kelimeleri tireyle birleştirin ve ismi tekil bırakın: a ten-minute walk. Renklerin arasına and koymayı unutmayın.
Alıştırmalar
A. Yapı
1–3: Kelimeleri doğru sıraya koyun. 4–6: Birleşik sıfatla tamamlayın.
-
Sıraya koyun: a / Moroccan / leather / beautiful / bag
-
Sıraya koyun: an / old / ugly / building / grey
-
Sıraya koyun: some / plastic / small / boxes / storage
-
Tamamlayın: The film lasts two hours. It's a film.
-
Tamamlayın: Their baby is eight months old. They have an baby.
-
Tamamlayın: The hotel has four stars. It's a hotel.
B. Anlam
Doğru seçeneği işaretleyin.
-
Doğru olanı seçin: He's a … actor.
-
Doğru olanı seçin: She has … hair.
-
Virgül gerekir mi? a beautiful(,) old house …
-
Virgül gerekir mi? a kind(,) patient teacher …
C. Hatayı Bul
Hatalı ifadeyi düzeltin. Doğruysa "correct" yazın.
-
We stayed in a five-stars hotel.
-
I need a new toys box.
-
My brother is twelve-years-old.
-
She bought a lovely blue silk scarf.
D. Bağlam İçinde
İlanı parantezdeki kelimelerle, doğru sırayla tamamlayın.
For sale: a 15 (wooden / old / lovely) table and four chairs. Perfect for a 16 (room / dining) or a big kitchen. The table is 17 (strong / heavy) and easy to clean. The chairs have 18 (cotton / white / new) covers. Collection only: it's a 19 (minute / five) drive from the station.
E. Sıra Sende
-
Sahip olduğunuz bir eşyayı doğru sırada iki ya da üç sıfatla anlatın.
-
İşe ya da okula gidiş yolunuzu bir birleşik sıfatla anlatın.
F. Karışık Tekrar
-
A1-10 İngilizce Sıfatlar (Adjectives): Yeri, Very, Too ve Zıt Anlamlılar Doğru olanı seçin: She has … eyes.
-
A2-30 İngilizce -ed ve -ing Sıfatları: Bored mı Boring mi? It was a very … ten-hour flight.
-
B1-24 İngilizce Comparatives: Much Better, The More… The Better, Twice As… As Our new flat is ___ bigger than the old one. …flat (UK), apartment (US)
Cevap anahtarı
A. Yapı
- a beautiful Moroccan leather bag
- an ugly old grey building
- some small plastic storage boxes
- two-hour
- eight-month-old
- four-star
B. Anlam
- well-known
- long black
- no comma
- comma
C. Hatayı Bul
- We stayed in a five-star hotel.
- I need a new toy box.
- My brother is twelve years old. / My brother is twelve.
- ✓ She bought a lovely blue silk scarf.
D. Bağlam İçinde
- lovely old wooden
- dining room
- heavy and strong / strong and heavy
- new white cotton
- five-minute
E. Sıra Sende
- I have a comfortable old leather sofa.
- It's a twenty-minute bus ride, and then a five-minute walk.
F. Karışık Tekrar
- blue
- tiring
- much
