SlowingoDilbilgisi
B1 31 / 39

İngilizcede Sıfat Sırası (Adjective Order) ve Birleşik Sıfatlar

Adjective Order and Compound Adjectives

Bu sayfada
  1. Hedef
  2. Temel Fikir
  3. Türkçe ve İngilizce Yan Yana
  4. Yapı
  5. Kullanımlar
  6. Sık Yapılan Hatalar
  7. Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
  8. Karıştırılmasın
  9. Yazım ve Telaffuz
  10. Altın Kural
  11. Alıştırmalar

Hedef

Bu dersin sonunda bir isimden önce iki ya da üç sıfatı doğal sırasıyla kullanabilecek, aralarında virgülü ve and'i doğru yerde kullanabilecek, bir ismi başka bir ismi anlatmak için kullanabilecek (a coffee cup) ve tireli birleşik sıfatlar kurabileceksiniz (a ten-minute walk, a well-known writer).

Temel Fikir

Bir isimden önce birden fazla sıfat geldiğinde İngilizce konuşanlar onları çok sabit bir sıraya koyar: a lovely little old wooden house denir, a wooden old little lovely house denmez. Anadili İngilizce olanların çoğu bu kuralı hiç öğrenmemiştir, ama kural bozulduğunda hemen fark ederler.

Bu sıranın bir mantığı var. İsmi bir soğanın merkezi gibi, sıfatları da onun etrafındaki katmanlar gibi düşünün. Bir katman merkeze ne kadar yakınsa, o şeyin ne olduğuna o kadar çok aittir. Neyden yapıldığı (wooden) ve ne işe yaradığı (a running shoe) neredeyse ismin bir parçasıdır, bu yüzden hemen yanında durur. Renk, biçim ve yaş birer gerçektir, biraz daha dışarıda dururlar. Bir görüş (lovely) ise sadece sizin fikrinizdir; bu yüzden en dıştaki kabuktur, isimden en uzak olandır.

Birleşik sıfatlar (compound adjectives) farklı çalışır: iki ya da daha fazla kelime tire ile birleşerek tek bir sıfat olur: a five-star hotel. Tire şunu söyler: "Bu kelimeleri tek bir birim olarak oku."

Türkçe ve İngilizce Yan Yana

Bu konuda Türkçe çoğu zaman yardımcıdır. Türkçede de sayıdan sonra isim tekildir ve isim + isim yapısında ilk isim tekil kalır. Fark iki yerdedir: Türkçede sıfatların sırası daha serbesttir ("siyah büyük bir köpek" de olur), renkler arasına "ve" koymayız.

TürkçeİngilizceDurum
on dakika-lık bir yürüyüşa ten-minute walkaynı: sayıdan sonra tekil
ayakkabı mağaza-sıa shoe shopaynı: ilk isim tekil
mavi göz-lü bir bebeka blue-eyed babybenzer: -lı ↔ -ed
siyah büyük bir köpek / büyük siyah bir köpeka big black dogfarklı: İngilizcede sıra sabit
siyah beyaz bir fotoğrafa black and white photofarklı: İngilizcede and gerekir
Oğlum üç yaşında.My son is three years old.farklı: be'den sonra çoğul years

Yapı

Sıfatların isimden önceki genel sırası

GörüşBoyutYaşBiçimRenkKökenMalzemeAmaçİsim
lovelybigoldroundbrownMoroccanwoodendiningtable
beautifulsmallnewsquareblackBrazilianleatherrunningshoes

İki ya da üç sıfat normaldir. Dört ya da daha fazlası nadirdir ve ağır duyulur. Uzunluk (long, short) boyutla birlikte gelir.

Virgül ve and

DurumKuralÖrnek
farklı gruplardan sıfatlarvirgül yoka beautiful old house
aynı gruptan iki sıfat (çoğu zaman görüş)virgül (ya da and)a friendly, helpful assistant
iki ya da daha fazla renkanda black and white photo
be / look / seem'den sonrasonuncudan önce andThe house was old and beautiful.

Test: Sıfatların arasına and koyabiliyorsanız ya da yerlerini değiştirebiliyorsanız virgül kullanın. Koyamıyorsanız virgül kullanmayın.

İsim + isim (sıfat gibi kullanılan isim)

KalıpÖrnek
ilk isim normalde tekildira coffee cup, a shoe shop, a car park (UK)
diğer bütün sıfatlardan sonra, asıl ismin hemen önüne gelira cheap plastic coffee cup

Birleşik sıfatlar (tireli, isimden önce)

KalıpÖrnek
sayı + tekil isima ten-minute walk, a five-star hotel, a two-day course
sayı + isim + olda three-year-old girl
well / badly + past participle (fiilin üçüncü hali)a well-known writer, a well-paid job
sıfat / zarf + -ing formua good-looking man, a long-lasting battery
sıfat + isim + -eda blue-eyed baby, a left-handed player

Kullanımlar

1Önce görüş, sonra gerçek

Görüş bildiren bir sıfat (lovely, horrible, amazing, nice) gerçek bildiren sıfatlardan (boyut, yaş, renk…) önce gelir.

We stayed in a lovely little hotel near the beach.
Sahile yakın, şirin küçük bir otelde kaldık.
He drives a horrible old car.
Berbat, eski bir araba kullanıyor.
She was wearing an amazing red dress.
Harika bir kırmızı elbise giyiyordu.
It's a nice big kitchen.
Güzel, geniş bir mutfak.

2Gerçek bildiren sıfatların sırası

Gerçek bildiren sıfatlar genellikle şu sırayı izler: boyut → yaş → biçim → renk → köken → malzeme → amaç.

They live in a big old farmhouse.
Büyük, eski bir çiftlik evinde oturuyorlar.
I bought a small round mirror for the hall.
Antre için küçük, yuvarlak bir ayna aldım.
She has long black hair.
Uzun siyah saçları var.
uzunluk (= boyut) renkten önce
We ate at a tiny Japanese restaurant.
Minik bir Japon restoranında yedik.
He gave me a beautiful silver necklace.
Bana çok güzel bir gümüş kolye verdi.
görüş + malzeme
I need some new running shoes.
Yeni koşu ayakkabılarına ihtiyacım var.
amaç ismin hemen yanında

3Virgül ve and

Aynı türden iki sıfatın arasına virgül koyun; aralarına and da koyabilirdiniz. Renklerin arasında ve be'den sonraki son sıfattan önce and kullanın.

It was a boring, pointless meeting.
Sıkıcı ve anlamsız bir toplantıydı.
She's a kind, generous person.
İyi kalpli, cömert biri.
The flag is red, white and blue.
Bayrak kırmızı, beyaz ve mavi.
My grandfather's old black and white photos are in this box.
Dedemin eski siyah beyaz fotoğrafları bu kutuda.
The room was small but comfortable.
Oda küçük ama rahattı.
zıtlık: but

4İsmi anlatan isimler

Bir isim başka bir ismi anlatabilir. İlk isim, anlam çoğul olsa bile, normalde tekildir ve asıl ismin hemen önüne gelir. Birkaç kelime -s'sini korur: sports, clothes, sales, savings.

Let's meet in the city centre.
Şehir merkezinde buluşalım.
centre (UK), center (US)
There's a great shoe shop on the corner.
Köşede çok güzel bir ayakkabı mağazası var.
I've lost my phone charger.
Telefon şarj aletimi kaybettim.
We need a new kitchen table.
Yeni bir mutfak masasına ihtiyacımız var.
mutfak için bir masa
She works in a sports centre.
Bir spor merkezinde çalışıyor.
sports -s'sini korur

5Sayılı birleşik sıfatlar

Sayı + isim birleşimleri isimden önce tireyle yazılır ve isim tekil kalır; -s almaz, çünkü bütün birleşim bir sıfattır. Türkçedeki "on dakikalık", "iki haftalık" yapılarının karşılığıdır.

It's a ten-minute walk from the station.
İstasyondan yürüyerek on dakika.
We booked a two-week holiday in Greece.
Yunanistan'da iki haftalık bir tatil ayarladık.
holiday (UK), vacation (US)
They have a six-year-old son.
Altı yaşında bir oğulları var.
She signed a three-year contract.
Üç yıllık bir sözleşme imzaladı.

6Diğer birleşik sıfatlar

Past participle (well-known), -ing formu (good-looking) ve sıfat + isim + -ed (blue-eyed) ile kurulan birleşik sıfatlar insanları ve şeyleri kısa ve doğal bir şekilde anlatır.

He's a well-known chef with his own TV show.
Kendi televizyon programı olan tanınmış bir şef.
That's a very good-looking dog.
Çok yakışıklı bir köpek bu.
Our company makes long-lasting batteries.
Şirketimiz uzun ömürlü piller üretiyor.
I'm looking for a short-sleeved shirt.
Kısa kollu bir gömlek arıyorum.
My brother is left-handed.
Erkek kardeşim solak.
bazı birleşik sıfatlar be'den sonra da kullanılır

Sık Yapılan Hatalar

❌a wooden beautiful table
✅a beautiful wooden table
Görüş malzemeden önce gelir.
❌a black big dog
✅a big black dog
Boyut renkten önce gelir.
❌a ten-minutes walk
✅a ten-minute walk
Birleşik sıfattaki isim tekil kalır.
❌a shoes shop
✅a shoe shop
İsmi anlatan isim normalde tekildir.
❌My son is three-years-old.
✅My son is three years old.
be'den sonra tire yok ve years çoğuldur.
❌a black white cat
✅a black and white cat
Renklerin arasında and kullanılır.
❌a brown-eye girl
✅a brown-eyed girl
sıfat + isim + -ed.
⚠️a well known writer
✅a well-known writer
İsimden önce standart yazımda tire kullanılır.

Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar

1. Türkçedeki serbest sırayı kullanmak. Türkçede "siyah büyük bir köpek" de "büyük siyah bir köpek" de doğal duyulur. İngilizcede sıra sabittir: önce görüş, sonra boyut, yaş, renk, malzeme.

❌a black big dog
✅a big black dog
❌a glass elegant vase
✅an elegant glass vase

2. Renklerin arasına and koymamak. Türkçede "siyah beyaz fotoğraf", "kırmızı beyaz bayrak" deriz. İngilizcede iki rengin arasına and gerekir.

❌a black white photo
✅a black and white photo
❌a red white flag
✅a red and white flag

3. "Üç yaşında" derken years kelimesini tekil bırakmak. Türkçede sayıdan sonra isim hep tekildir ("üç yaş", "iki elma"). Bu, birleşik sıfatlarda işinize yarar (a three-year-old boy), ama be'den sonra İngilizce çoğul ister: three years old.

❌Our house is a hundred year old.
✅Our house is a hundred years old.
❌We waited for twenty minute.
✅We waited for twenty minutes.

4. "-lı" ekini -ed ile karşılamayı unutmak. "Mavi gözlü", "kısa kollu" gibi sıfatlarda Türkçedeki -lı ekinin karşılığı İngilizcede -ed'dir. İsmi çıplak bırakmak ya da çoğul yapmak yanlıştır.

❌a blue-eye baby
✅a blue-eyed baby
❌a short-sleeves shirt
✅a short-sleeved shirt

Karıştırılmasın

İsimden önce birleşik sıfat ve fiilden sonra aynı kelimeler — İsimden önce tire kullanın ve ismi tekil bırakın. Fiilden sonra kelimeler ayrıdır ve gerekirse isim çoğuldur.

It's a two-hour flight.
İki saatlik bir uçuş.
isimden önce
The flight takes two hours.
Uçuş iki saat sürüyor.
birleşik sıfat değil
She has a three-year-old daughter.
Üç yaşında bir kızı var.
Her daughter is three years old.
Kızı üç yaşında.

a coffee cup ve a cup of coffee — İsim + isim yapısı şeyin ne tür olduğunu söyler; of ise içinde ne olduğunu söyler. Türkçedeki "kahve fincanı" ve "bir fincan kahve" ayrımının aynısıdır.

I broke my favourite coffee cup.
En sevdiğim kahve fincanını kırdım.
fincanın kendisi
Would you like a cup of coffee?
Bir fincan kahve ister misin?
fincan ve içindeki kahve

Resmi yazıdaki daha uzun isim öbekleri için (a rapidly growing population) bkz. C1-11.

Yazım ve Telaffuz

  • Birleşik sıfatları isimden önce tireyle yazın: a well-known artist. Be'den sonra birçok yazar tireyi kullanmaz: The artist is well known.
  • -ly ile biten bir zarftan sonra tire kullanmayın: a highly paid job, a beautifully written book.
  • İsim + isim yapısında vurgu genellikle ilk isimdedir: a coffee cup, a shoe shop, a bus stop. city centre gibi birkaçında vurgu ikinci isimdedir.
  • Sıfat + isim yapısında vurgu isimdedir: a black bird (siyah renkli herhangi bir kuş). Birleşik isimde vurgu ilk parçadadır: a blackbird (karatavuk, bir kuş türü).
  • Tek başına söylenen birleşik sıfatta vurgu ikinci parçadadır (well-known), ama vurgulu bir isimden önce vurgu çoğu zaman öne kayar: a well-known writer.

Altın Kural

Önce görüş, sonra gerçekler; şeyin neyden yapıldığı ya da ne işe yaradığı genellikle isme en yakın yerdedir. İsimden önceki birleşik sıfatta kelimeleri tireyle birleştirin ve ismi tekil bırakın: a ten-minute walk. Renklerin arasına and koymayı unutmayın.

Alıştırmalar

A. Yapı

1–3: Kelimeleri doğru sıraya koyun. 4–6: Birleşik sıfatla tamamlayın.

  1. Sıraya koyun: a / Moroccan / leather / beautiful / bag
  2. Sıraya koyun: an / old / ugly / building / grey
  3. Sıraya koyun: some / plastic / small / boxes / storage
  4. Tamamlayın: The film lasts two hours. It's a film.
  5. Tamamlayın: Their baby is eight months old. They have an baby.
  6. Tamamlayın: The hotel has four stars. It's a hotel.

B. Anlam

Doğru seçeneği işaretleyin.

  1. Doğru olanı seçin: He's a … actor.
  2. Doğru olanı seçin: She has … hair.
  3. Virgül gerekir mi? a beautiful(,) old house …
  4. Virgül gerekir mi? a kind(,) patient teacher …

C. Hatayı Bul

Hatalı ifadeyi düzeltin. Doğruysa "correct" yazın.

  1. We stayed in a five-stars hotel.
  2. I need a new toys box.
  3. My brother is twelve-years-old.
  4. She bought a lovely blue silk scarf.

D. Bağlam İçinde

İlanı parantezdeki kelimelerle, doğru sırayla tamamlayın.

İnternette satış
For sale: a 15 (wooden / old / lovely) table and four chairs. Perfect for a 16 (room / dining) or a big kitchen. The table is 17 (strong / heavy) and easy to clean. The chairs have 18 (cotton / white / new) covers. Collection only: it's a 19 (minute / five) drive from the station.

E. Sıra Sende

  1. Sahip olduğunuz bir eşyayı doğru sırada iki ya da üç sıfatla anlatın.
  2. İşe ya da okula gidiş yolunuzu bir birleşik sıfatla anlatın.

F. Karışık Tekrar

  1. A1-10 İngilizce Sıfatlar (Adjectives): Yeri, Very, Too ve Zıt Anlamlılar
    Doğru olanı seçin: She has … eyes.
  2. A2-30 İngilizce -ed ve -ing Sıfatları: Bored mı Boring mi?
    It was a very … ten-hour flight.
  3. B1-24 İngilizce Comparatives: Much Better, The More… The Better, Twice As… As
    Our new flat is ___ bigger than the old one. …
Cevap anahtarı

A. Yapı

  1. a beautiful Moroccan leather bag
  2. an ugly old grey building
  3. some small plastic storage boxes
  4. two-hour
  5. eight-month-old
  6. four-star

B. Anlam

  1. well-known
  2. long black
  3. no comma
  4. comma

C. Hatayı Bul

  1. We stayed in a five-star hotel.
  2. I need a new toy box.
  3. My brother is twelve years old. / My brother is twelve.
  4. ✓ She bought a lovely blue silk scarf.

D. Bağlam İçinde

  1. lovely old wooden
  2. dining room
  3. heavy and strong / strong and heavy
  4. new white cotton
  5. five-minute

E. Sıra Sende

  1. I have a comfortable old leather sofa.
  2. It's a twenty-minute bus ride, and then a five-minute walk.

F. Karışık Tekrar

  1. blue
  2. tiring
  3. much
Android UygulamaHareket Halinde Öğren Google Play