SlowingoGramatyka
B1 31 / 39

Kolejność przymiotników (adjective order) i przymiotniki złożone: a ten-minute walk

Adjective Order and Compound Adjectives

Na tej stronie
  1. Cel lekcji
  2. Główna idea
  3. Polski a angielski
  4. Budowa
  5. Użycie
  6. Częste błędy
  7. Pułapki dla Polaków
  8. Nie myl
  9. Pisownia i wymowa
  10. Złota zasada
  11. Ćwiczenia

Cel lekcji

Po tej lekcji postawisz dwa albo trzy przymiotniki przed rzeczownikiem w naturalnej kolejności, poprawnie użyjesz przecinka i and między nimi, opiszesz rzeczownik innym rzeczownikiem (a coffee cup) i zbudujesz przymiotniki złożone z łącznikiem (a ten-minute walk, a well-known writer).

Główna idea

Kiedy przed rzeczownikiem stoi kilka przymiotników, Anglicy ustawiają je w bardzo stałej kolejności: a lovely little old wooden house, a nie a wooden old little lovely house. Większość rodzimych użytkowników nigdy się tej zasady nie uczyła — ale od razu słyszy, gdy ktoś ją złamie.

Jest w tym logika. Pomyśl o rzeczowniku jak o środku cebuli, a o przymiotnikach — jak o warstwach wokół niego. Im bliżej środka jest warstwa, tym bardziej należy do tego, czym ta rzecz jest. Z czego jest zrobiona (wooden) i do czego służy (a running shoe) to prawie część rzeczownika, więc stoją tuż przy nim. Kolor, kształt i wiek to fakty, więc są trochę dalej. Opinia (lovely) to tylko twój punkt widzenia, więc jest zewnętrzną łupiną, najdalej od rzeczownika.

Przymiotniki złożone działają inaczej: dwa albo więcej słów łączy się łącznikiem (hyphen) w jeden przymiotnik: a five-star hotel. Łącznik mówi: „czytaj te słowa jako jedną całość”.

Polski a angielski

Kolejność przymiotników przed rzeczownikiem jest w polskim podobna: „piękny stary drewniany dom” brzmi dobrze, a „drewniany stary piękny dom” — dziwnie. Polski ma jednak zwyczaj, którego angielski nie ma: przymiotnik określający rodzaj rzeczy często stoi po rzeczowniku („stół jadalny”, „kuchnia japońska”, „buty do biegania”). Po angielsku wszystko stoi przed rzeczownikiem. Przecinek działa tak samo jak po polsku: przymiotniki tego samego rodzaju („miła, pomocna osoba”) oddzielasz przecinkiem, różnego rodzaju — nie. Przymiotniki złożone z liczbą Polacy znają („dziesięciominutowy spacer”, „sześcioletni syn”), ale piszą je łącznie; po angielsku to osobne słowa z łącznikiem, a rzeczownik w środku zostaje w liczbie pojedynczej. Za to polskie „czarno-biały” to po angielsku black and white — kolory łączy słowo and.

PolskiAngielskiCo się dzieje
piękny stary drewniany doma beautiful old wooden housekolejność podobna
stół jadalnya dining tableprzymiotnik celu przed rzeczownikiem
kuchnia japońskaJapanese foodpochodzenie przed rzeczownikiem
sklep obuwniczy / sklep z butamia shoe shoprzeczownik + rzeczownik, liczba pojedyncza
dziesięciominutowy spacera ten-minute walkłącznik, minute bez -s
sześcioletni syna six-year-old sonłączniki, year bez -s
zdjęcie czarno-białea black and white photokolory łączysz przez and
miła, pomocna osobaa kind, helpful personten sam rodzaj → przecinek, jak po polsku

Budowa

Zwykła kolejność przymiotników przed rzeczownikiem

OpiniaRozmiarWiekKształtKolorPochodzenieMateriałPrzeznaczenieRzeczownik
lovelybigoldroundbrownMoroccanwoodendiningtable
beautifulsmallnewsquareblackBrazilianleatherrunningshoes

Dwa albo trzy przymiotniki to norma. Cztery lub więcej pojawiają się rzadko i brzmią ciężko. Długość (long, short) traktujesz jak rozmiar.

Przecinek i and

SytuacjaZasadaPrzykład
przymiotniki z różnych grupbez przecinkaa beautiful old house
dwa przymiotniki z tej samej grupy (często opinie)przecinek (albo and)a friendly, helpful assistant
dwa albo więcej kolorówanda black and white photo
po be / look / seemand przed ostatnimThe house was old and beautiful.

Test: jeśli między przymiotniki możesz wstawić and albo zamienić je miejscami, postaw przecinek. Jeśli nie — bez przecinka.

Rzeczownik + rzeczownik (rzeczownik w roli przymiotnika)

SchematPrzykład
pierwszy rzeczownik zwykle w liczbie pojedynczeja coffee cup, a shoe shop, a car park (UK)
stoi tuż przed głównym rzeczownikiem, po wszystkich przymiotnikacha cheap plastic coffee cup

Przymiotniki złożone (z łącznikiem, przed rzeczownikiem)

SchematPrzykład
liczba + rzeczownik w liczbie pojedynczeja ten-minute walk, a five-star hotel, a two-day course
liczba + rzeczownik + olda three-year-old girl
well / badly + imiesłów bierny (past participle)a well-known writer, a well-paid job
przymiotnik / przysłówek + forma -inga good-looking man, a long-lasting battery
przymiotnik + rzeczownik + -eda blue-eyed baby, a left-handed player

Użycie

1Opinia przed faktami

Przymiotnik wyrażający opinię (lovely, horrible, amazing, nice) stoi przed przymiotnikami opisującymi fakty (rozmiar, wiek, kolor…).

We stayed in a lovely little hotel near the beach.
Mieszkaliśmy w uroczym małym hoteliku przy plaży.
opinia + rozmiar
He drives a horrible old car.
Jeździ okropnym starym samochodem.
She was wearing an amazing red dress.
Miała na sobie niesamowitą czerwoną sukienkę.
It's a nice big kitchen.
To fajna duża kuchnia.
opinia + rozmiar, bez przecinka (po polsku też)

2Przymiotniki-fakty po kolei

Przymiotniki opisujące fakty zwykle idą w kolejności: rozmiar → wiek → kształt → kolor → pochodzenie → materiał → przeznaczenie.

They live in a big old farmhouse.
Mieszkają w dużym starym domu na wsi.
I bought a small round mirror for the hall.
Kupiłam małe okrągłe lustro do przedpokoju.
She has long black hair.
Ma długie czarne włosy.
długość (= rozmiar) przed kolorem
We ate at a tiny Japanese restaurant.
Jedliśmy w malutkiej japońskiej restauracji.
po polsku też „restauracja japońska”, po angielsku tylko przed rzeczownikiem
He gave me a beautiful silver necklace.
Dał mi piękny srebrny naszyjnik.
opinia + materiał
I need some new running shoes.
Potrzebuję nowych butów do biegania.
„do biegania” → running, tuż przy rzeczowniku

3Przecinek i and

Między dwoma przymiotnikami tego samego rodzaju stawiasz przecinek — można by tam też wstawić and. Między kolorami używasz and, a po be — and przed ostatnim przymiotnikiem.

It was a boring, pointless meeting.
To było nudne, bezsensowne zebranie.
dwie opinie: przecinek
She's a kind, generous person.
To życzliwa, hojna osoba.
The flag is red, white and blue.
Flaga jest czerwono-biało-niebieska.
po polsku łączniki, po angielsku przecinek i and
My grandfather's old black and white photos are in this box.
Stare czarno-białe zdjęcia dziadka są w tym pudełku.
„czarno-białe” → black and white
The room was small but comfortable.
Pokój był mały, ale wygodny.
kontrast: but

4Rzeczowniki, które opisują rzeczowniki

Rzeczownik może opisywać inny rzeczownik. Pierwszy rzeczownik jest zwykle w liczbie pojedynczej, nawet gdy znaczenie jest mnogie, i stoi tuż przed głównym rzeczownikiem. Po polsku w tym miejscu jest zwykle przymiotnik albo wyrażenie z przyimkiem („sklep obuwniczy”, „sklep z butami”). Kilka słów zachowuje -s: sports, clothes, sales, savings.

Let's meet in the city centre.
Spotkajmy się w centrum miasta.
US: center
There's a great shoe shop on the corner.
Na rogu jest świetny sklep z butami.
„z butami” → shoe shop, bez -s
I've lost my phone charger.
Zgubiłam ładowarkę do telefonu.
„do telefonu” → phone charger
We need a new kitchen table.
Potrzebujemy nowego stołu kuchennego.
stół do kuchni
She works in a sports centre.
Pracuje w ośrodku sportowym.
sports zachowuje -s

5Przymiotniki złożone z liczbą

Złożenia liczba + rzeczownik mają przed rzeczownikiem łącznik, a rzeczownik w środku zostaje w liczbie pojedynczej — bez -s, bo całe złożenie jest przymiotnikiem. To jak polskie „dziesięciominutowy”: też nie ma w nim liczby mnogiej.

It's a ten-minute walk from the station.
To dziesięć minut piechotą od dworca.
„dziesięciominutowy spacer” → a ten-minute walk
We booked a two-week holiday in Greece.
Zarezerwowaliśmy dwutygodniowy urlop w Grecji.
US: vacation
They have a six-year-old son.
Mają sześcioletniego syna.
„sześcioletni” → six-year-old
She signed a three-year contract.
Podpisała trzyletnią umowę.

6Inne przymiotniki złożone

Złożenia z imiesłowem biernym (well-known), formą -ing (good-looking) i schematem przymiotnik + rzeczownik + -ed (blue-eyed) opisują ludzi i rzeczy krótko i naturalnie.

He's a well-known chef with his own TV show.
To znany kucharz z własnym programem w telewizji.
That's a very good-looking dog.
To bardzo ładny pies.
Our company makes long-lasting batteries.
Nasza firma produkuje baterie o długiej żywotności.
po polsku często wyrażenie z „o”, po angielsku jeden przymiotnik złożony
I'm looking for a short-sleeved shirt.
Szukam koszuli z krótkim rękawem.
„z krótkim rękawem” → short-sleeved
My brother is left-handed.
Mój brat jest leworęczny.
niektóre złożenia działają też po be

Częste błędy

❌a wooden beautiful table
✅a beautiful wooden table
Opinia przed materiałem.
❌a black big dog
✅a big black dog
Rozmiar przed kolorem.
❌a ten-minutes walk
✅a ten-minute walk
Rzeczownik w przymiotniku złożonym zostaje w liczbie pojedynczej.
❌a shoes shop
✅a shoe shop
Rzeczownik opisujący rzeczownik jest zwykle w liczbie pojedynczej.
❌My son is three-years-old.
✅My son is three years old.
Po be: bez łączników, a years w liczbie mnogiej.
❌a black white cat
✅a black and white cat
Między kolorami stawiasz and.
❌a brown-eye girl
✅a brown-eyed girl
przymiotnik + rzeczownik + -ed.
⚠️a well known writer
✅a well-known writer
Przed rzeczownikiem standardowa pisownia wymaga łącznika.

Pułapki dla Polaków

1. „Czteroletnia córka” → four years old daughter. Po polsku „czteroletnia” to jedno słowo bez liczby mnogiej. Tłumacząc, łatwo napisać years z -s i bez łączników. Przed rzeczownikiem po angielsku: łączniki i year w liczbie pojedynczej.

❌We have a four years old daughter.
✅We have a four-year-old daughter.
❌I'm going on a two weeks course in May.
✅I'm going on a two-week course in May.

2. „Czarno-biały” z łącznikiem. Po polsku kolory łączysz łącznikiem („czarno-biały”, „biało-czerwona flaga”). Po angielsku między kolorami stoi zwykle and.

⚠️We watched an old black-white film.
✅We watched an old black and white film.
Brzmi nienaturalnie: przy dwóch kolorach standardem jest black and white (przed rzeczownikiem także black-and-white).
⚠️Poland has a white-red flag.
✅Poland has a white and red flag.
Brzmi jak kalka z polskiego; po angielsku kolory łączy and.

3. „Zupa z warzyw”, „sklep z kwiatami” → rzeczownik w liczbie mnogiej. Po polsku mówisz „z warzyw”, „z kwiatami” — w liczbie mnogiej. Gdy po angielsku robisz z tego rzeczownik + rzeczownik, pierwszy rzeczownik zwykle traci -s.

❌I made a vegetables soup for dinner.
✅I made a vegetable soup for dinner.
⚠️Can you pass me a cup for coffee?
✅Can you pass me a coffee cup?
Zrozumiałe, ale po angielsku naturalnie mówi się coffee cup.

4. Przymiotnik po rzeczowniku, jak „stół jadalny”. Po polsku przymiotnik określający rodzaj rzeczy często stoi po rzeczowniku. Po angielsku przymiotnik (i rzeczownik w roli przymiotnika) zawsze stoi przed rzeczownikiem.

❌We bought a table dining for the new flat.
✅We bought a dining table for the new flat.

Nie myl

Przymiotnik złożony przed rzeczownikiem i te same słowa po czasowniku — przed rzeczownikiem: łączniki i rzeczownik w liczbie pojedynczej. Po czasowniku: osobne słowa i liczba mnoga tam, gdzie trzeba.

It's a two-hour flight.
To dwugodzinny lot.
przed rzeczownikiem
The flight takes two hours.
Lot trwa dwie godziny.
to nie przymiotnik złożony
She has a three-year-old daughter.
Ma trzyletnią córkę.
Her daughter is three years old.
Jej córka ma trzy lata.
„ma trzy lata” → is three years old, nie has

a coffee cup i a cup of coffee — rzeczownik + rzeczownik mówi, jaki to rodzaj rzeczy; of mówi, co jest w środku.

I broke my favourite coffee cup.
Stłukłam swoją ulubioną filiżankę do kawy.
sama filiżanka
Would you like a cup of coffee?
Napijesz się filiżanki kawy?
filiżanka razem z kawą

Dłuższe grupy rzeczownikowe w formalnym piśmie (a rapidly growing population) omawiamy w C1-11.

Pisownia i wymowa

  • Przymiotniki złożone przed rzeczownikiem piszesz z łącznikiem: a well-known artist. Po be wielu piszących pomija łącznik: The artist is well known. Po polsku takie złożenia piszesz łącznie („dwugodzinny”), po angielsku — osobno, z łącznikami: two-hour.
  • Po przysłówku na -ly nie stawiasz łącznika: a highly paid job, a beautifully written book.
  • Rzeczownik + rzeczownik zwykle akcentuje pierwszy rzeczownik: a coffee cup, a shoe shop, a bus stop. Kilka, jak city centre, akcentuje drugi.
  • Przymiotnik + rzeczownik akcentuje rzeczownik: a black bird (jakikolwiek czarny ptak). Rzeczownik złożony akcentuje pierwszą część: a blackbird (kos — jeden gatunek ptaka).
  • Sam przymiotnik złożony akcentuje drugą część (well-known), ale przed akcentowanym rzeczownikiem akcent często przesuwa się do przodu: a well-known writer.
  • W -eyed końcówka -ed to dźwięczne /d/ (blue-eyed /ˌbluː ˈaɪd/), a w -handed — /ɪd/ (left-handed). Nie wymawiaj końcowego /d/ jak „t”.

Złota zasada

Najpierw opinia, potem fakty — a to, z czego rzecz jest zrobiona albo do czego służy, zwykle stoi najbliżej rzeczownika. W przymiotniku złożonym przed rzeczownikiem połącz słowa łącznikiem i zostaw rzeczownik w liczbie pojedynczej: a ten-minute walk. Polskie „czarno-biały” to black and white.

Ćwiczenia

A. Forma

Ułóż wyrażenia albo je uzupełnij.

  1. Ułóż wyrażenie: a / Moroccan / leather / beautiful / bag
  2. Ułóż wyrażenie: an / old / ugly / building / grey
  3. Ułóż wyrażenie: some / plastic / small / boxes / storage
  4. Uzupełnij: The film lasts two hours. It's a film.
  5. Uzupełnij: Their baby is eight months old. They have an baby.
  6. Uzupełnij: The hotel has four stars. It's a hotel.

B. Znaczenie

Wybierz poprawną odpowiedź.

  1. Wybierz poprawną odpowiedź: He's a … actor.
  2. Wybierz poprawną odpowiedź: She has … hair.
  3. Przecinek czy bez przecinka? a beautiful(,) old house …
  4. Przecinek czy bez przecinka? a kind(,) patient teacher …

C. Znajdź błąd

Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.

  1. We stayed in a five-stars hotel.
  2. I need a new toys box.
  3. My brother is twelve-years-old.
  4. She bought a lovely blue silk scarf.

D. W kontekście

Uzupełnij ogłoszenie. Ułóż słowa z nawiasów we właściwej kolejności i formie.

Selling online
For sale: a 15 (wooden / old / lovely) table and four chairs. Perfect for a 16 (room / dining) or a big kitchen. The table is 17 (strong / heavy) and easy to clean. The chairs have 18 (cotton / white / new) covers. Collection only: it's a 19 (minute / five) drive from the station.

E. Twoja kolej

Napisz po angielsku kilka zdań.

  1. Opisz coś, co masz, za pomocą dwóch albo trzech przymiotników we właściwej kolejności.
  2. Opisz swoją drogę do pracy albo szkoły z przymiotnikiem złożonym.

F. Powtórka mieszana

Powtórz materiał z poprzednich lekcji.

  1. A1-10 Przymiotniki po angielsku (adjectives): gdzie je stawiać, very, quite i too
    Wybierz poprawną odpowiedź: She has … eyes.
  2. A2-30 Bored czy boring? Przymiotniki z -ed i -ing po angielsku
    It was a very … ten-hour flight.
  3. B1-24 Stopniowanie dla zaawansowanych (comparatives): much better, the more… the better, twice as big
    Our new flat is ___ bigger than the old one. …
Odpowiedzi

A. Forma

  1. a beautiful Moroccan leather bag
  2. an ugly old grey building
  3. some small plastic storage boxes
  4. two-hour
  5. eight-month-old
  6. four-star

B. Znaczenie

  1. well-known
  2. long black
  3. no comma
  4. comma

C. Znajdź błąd

  1. We stayed in a five-star hotel.
  2. I need a new toy box.
  3. My brother is twelve years old. / My brother is twelve.
  4. ✓ She bought a lovely blue silk scarf.

D. W kontekście

  1. lovely old wooden
  2. dining room
  3. heavy and strong / strong and heavy
  4. new white cotton
  5. five-minute

E. Twoja kolej

  1. I have a comfortable old leather sofa.
  2. It's a twenty-minute bus ride, and then a five-minute walk.

F. Powtórka mieszana

  1. blue
  2. tiring
  3. much
Aplikacja AndroidUcz się w drodze Google Play