Trật tự tính từ và tính từ ghép trong tiếng Anh (Adjective Order and Compound Adjectives)
Adjective Order and Compound Adjectives
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể đặt hai hoặc ba tính từ trước một danh từ theo trật tự tự nhiên, dùng đúng dấu phẩy và and giữa chúng, dùng một danh từ để miêu tả một danh từ khác (a coffee cup), và tạo tính từ ghép có gạch nối (a ten-minute walk, a well-known writer).
Ý chính
Khi có nhiều tính từ đứng trước một danh từ, người bản ngữ đặt chúng theo một trật tự rất ổn định: a lovely little old wooden house, không phải a wooden old little lovely house. Phần lớn người bản ngữ chưa bao giờ học quy tắc này — nhưng họ nhận ra ngay khi nó bị phá vỡ.
Trật tự này có lô-gic. Hãy coi danh từ là lõi của một củ hành, còn các tính từ là những lớp vỏ bao quanh. Lớp càng gần lõi thì càng thuộc về bản chất của vật đó. Vật làm bằng gì (wooden) và dùng để làm gì (a running shoe) gần như là một phần của danh từ, nên chúng nằm sát bên nó. Màu sắc, hình dạng và tuổi là những sự thật, nên chúng ở xa hơn một chút. Một ý kiến (lovely) chỉ là cách nhìn của bạn, nên nó là lớp vỏ ngoài cùng, xa danh từ nhất.
Tính từ ghép thì khác: hai hay nhiều từ được nối bằng dấu gạch nối để tạo thành một tính từ: a five-star hotel. Dấu gạch nối nói: "hãy đọc những từ này như một khối."
Tiếng Việt và tiếng Anh
Trong tiếng Việt, tính từ đứng sau danh từ; trong tiếng Anh, chúng đứng trước. Điều thú vị là "củ hành" của hai ngôn ngữ thường giống nhau, chỉ là nhìn từ hai phía: những từ gần danh từ nhất trong tiếng Việt cũng thường là chất liệu hay mục đích (bàn ăn, túi da), còn ý kiến nằm xa nhất, ở cuối cụm (… rất đẹp). Vì vậy, đọc ngược cụm từ tiếng Việt từ cuối lên thường giúp bạn đặt đúng ý kiến, chất liệu và mục đích. Riêng kích thước, tuổi và màu sắc thì tiếng Việt xếp khá tự do (con chó to màu đen → a big black dog), nên với những nhóm này, hãy theo bảng trật tự ở phần Cấu trúc. Tiếng Việt còn hay thêm màu trước màu sắc và nói tuổi, thời gian sau danh từ (chuyến đi hai ngày); tiếng Anh thì không có từ "màu" và biến con số thành tính từ ghép đứng trước: a two-day trip.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh | Ghi chú |
|---|---|---|
| (cái) bàn ăn gỗ cũ rất đẹp | a lovely old wooden dining table | trật tự đảo ngược |
| (cái) túi da | a leather bag | chất liệu: trước danh từ |
| con chó to màu đen | a big black dog | không có từ "màu" |
| tiệm giày | a shoe shop | danh từ đứng trước, số ít |
| quãng đường đi bộ mười phút | a ten-minute walk | tính từ ghép, không có -s |
| con trai sáu tuổi | a six-year-old son | tính từ ghép đứng trước |
Cấu trúc
Trật tự thông thường của tính từ trước danh từ
| Ý kiến | Kích thước | Tuổi | Hình dạng | Màu sắc | Xuất xứ | Chất liệu | Mục đích | Danh từ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| lovely | big | old | round | brown | Moroccan | wooden | dining | table |
| beautiful | small | new | square | black | Brazilian | leather | running | shoes |
Hai hoặc ba tính từ là bình thường. Bốn tính từ trở lên rất hiếm và nghe nặng nề. Độ dài (long, short) xếp cùng nhóm với kích thước.
Dấu phẩy và and
| Trường hợp | Quy tắc | Ví dụ |
|---|---|---|
| tính từ thuộc các nhóm khác nhau | không dùng dấu phẩy | a beautiful old house |
| hai tính từ cùng một nhóm (thường là ý kiến) | dấu phẩy (hoặc and) | a friendly, helpful assistant |
| hai màu trở lên | and | a black and white photo |
| sau be / look / seem | and trước tính từ cuối | The house was old and beautiful. |
Cách thử: nếu bạn có thể đặt and giữa hai tính từ, hoặc đổi chỗ chúng, thì dùng dấu phẩy. Nếu không được, thì không dùng dấu phẩy.
Danh từ + danh từ (danh từ dùng như tính từ)
| Mẫu | Ví dụ |
|---|---|
| danh từ đứng trước thường ở số ít | a coffee cup, a shoe shop, a car park (Anh) |
| nó đứng ngay trước danh từ chính, sau tất cả các tính từ khác | a cheap plastic coffee cup |
Tính từ ghép (có gạch nối, đứng trước danh từ)
| Mẫu | Ví dụ |
|---|---|
| số + danh từ số ít | a ten-minute walk, a five-star hotel, a two-day course |
| số + danh từ + old | a three-year-old girl |
| well / badly + quá khứ phân từ | a well-known writer, a well-paid job |
| tính từ / trạng từ + dạng -ing | a good-looking man, a long-lasting battery |
| tính từ + danh từ + -ed | a blue-eyed baby, a left-handed player |
Cách dùng
1Ý kiến trước sự thật
Tính từ chỉ ý kiến (lovely, horrible, amazing, nice) đứng trước các tính từ chỉ sự thật (kích thước, tuổi, màu sắc…).
2Các tính từ chỉ sự thật theo thứ tự
Tính từ chỉ sự thật thường theo thứ tự kích thước → tuổi → hình dạng → màu sắc → xuất xứ → chất liệu → mục đích.
3Dấu phẩy và and
Dùng dấu phẩy giữa hai tính từ cùng loại: bạn cũng có thể đặt and giữa chúng. Dùng and giữa các màu, và trước tính từ cuối cùng khi đứng sau be.
4Danh từ miêu tả danh từ
Một danh từ có thể miêu tả một danh từ khác. Danh từ đứng trước thường ở số ít, kể cả khi nghĩa là số nhiều, và nó đứng ngay trước danh từ chính. Một vài từ giữ -s: sports, clothes, sales, savings.
5Tính từ ghép với con số
Tính từ ghép số + danh từ có gạch nối khi đứng trước danh từ, và danh từ giữ ở số ít — không có -s, vì cả cụm đã là một tính từ.
6Các tính từ ghép khác
Tính từ ghép với quá khứ phân từ (well-known), dạng -ing (good-looking) và tính từ + danh từ + -ed (blue-eyed) giúp miêu tả người và vật một cách ngắn gọn, tự nhiên.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. Đặt tính từ sau danh từ. Tiếng Việt nói túi da, xe cũ, nhà rất đẹp. Dịch từng chữ, tính từ sẽ đứng sau danh từ — điều tiếng Anh không cho phép (trừ sau be: The bag is leather).
2. Thêm "color" theo chữ "màu". Tiếng Việt nói xe màu đỏ, áo màu xanh. Tiếng Anh chỉ cần tên màu, đặt trước danh từ.
3. "Cốc cà phê" thành "a cup coffee". Trong tiếng Việt, cốc cà phê vừa có thể là chiếc cốc dùng để uống cà phê, vừa có thể là một cốc có cà phê bên trong. Tiếng Anh tách ra: a coffee cup (chính chiếc cốc) và a cup of coffee (cốc và cà phê). Không có a cup coffee.
4. Thời gian và tuổi đứng sau danh từ. Chuyến đi hai ngày, khóa học ba tháng — tiếng Việt đặt con số sau. Trong tiếng Anh, con số + danh từ trở thành tính từ ghép đứng trước, có gạch nối và không có -s.
Đừng nhầm lẫn
Tính từ ghép trước danh từ và cùng những từ đó sau động từ — Trước danh từ: có gạch nối và danh từ ở số ít. Sau động từ: các từ viết rời, và danh từ ở số nhiều khi cần.
a coffee cup và a cup of coffee — Danh từ + danh từ cho biết đó là loại đồ vật gì; of cho biết bên trong có gì.
Về các cụm danh từ dài hơn trong văn viết trang trọng (a rapidly growing population), xem C1-11.
Chính tả và phát âm
- Dùng gạch nối cho tính từ ghép trước danh từ: a well-known artist. Sau be, nhiều người bỏ gạch nối: The artist is well known.
- Không dùng gạch nối sau trạng từ đuôi -ly: a highly paid job, a beautifully written book.
- Danh từ + danh từ thường nhấn danh từ đầu: a coffee cup, a shoe shop, a bus stop. Một số ít, như city centre, nhấn danh từ thứ hai.
- Tính từ + danh từ nhấn danh từ: a black bird (bất kỳ con chim nào màu đen). Danh từ ghép nhấn phần đầu: a blackbird (một loài chim cụ thể).
- Đứng một mình, tính từ ghép nhấn phần sau (well-known), nhưng trước một danh từ được nhấn, trọng âm thường chuyển lên trước: a well-known writer.
- Giữ âm cuối trong tính từ ghép: /d/ trong blue-eyed, left-handed; /t/ trong ten-minute. Tiếng Việt không bật phụ âm cuối, nhưng thiếu /d/, blue-eyed nghe thành blue eye. Ngược lại, đừng thêm /s/ vào ten-minute.
Quy tắc vàng
Ý kiến trước, sự thật sau — và vật làm bằng gì, dùng để làm gì thường đứng sát danh từ nhất. Tất cả tính từ đứng trước danh từ, không có chữ "color". Trong tính từ ghép trước danh từ, nối các từ bằng gạch nối và giữ danh từ ở số ít: a ten-minute walk.
Luyện tập
A. Hình thức
Sắp xếp từ hoặc hoàn thành câu.
-
Sắp xếp theo đúng thứ tự: a / Moroccan / leather / beautiful / bag
-
Sắp xếp theo đúng thứ tự: an / old / ugly / building / grey
-
Sắp xếp theo đúng thứ tự: some / plastic / small / boxes / storage
-
Hoàn thành câu: The film lasts two hours. It's a film.
-
Hoàn thành câu: Their baby is eight months old. They have an baby.
-
Hoàn thành câu: The hotel has four stars. It's a hotel.
B. Ý nghĩa
Chọn đáp án đúng.
-
Chọn đáp án đúng: He's a … actor.
-
Chọn đáp án đúng: She has … hair.
-
Có dấu phẩy hay không? a beautiful(,) old house …
-
Có dấu phẩy hay không? a kind(,) patient teacher …
C. Tìm lỗi sai
Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
We stayed in a five-stars hotel.
-
I need a new toys box.
-
My brother is twelve-years-old.
-
She bought a lovely blue silk scarf.
D. Trong ngữ cảnh
Sắp xếp các từ trong ngoặc theo đúng thứ tự để hoàn thành mẩu quảng cáo.
For sale: a 15 (wooden / old / lovely) table and four chairs. Perfect for a 16 (room / dining) or a big kitchen. The table is 17 (strong / heavy) and easy to clean. The chairs have 18 (cotton / white / new) covers. Collection only: it's a 19 (minute / five) drive from the station.
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh.
-
Miêu tả một món đồ bạn có, dùng hai hoặc ba tính từ theo đúng thứ tự.
-
Miêu tả quãng đường đi làm hoặc đi học của bạn bằng một tính từ ghép.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
A1-10 Tính từ trong tiếng Anh: vị trí, very, too và các cặp từ trái nghĩa (Adjectives) Chọn đáp án đúng: She has … eyes.
-
A2-30 Phân biệt tính từ đuôi -ed và -ing: bored hay boring? (-ed and -ing Adjectives) It was a very … ten-hour flight.
-
B1-24 So sánh nâng cao: much better, càng… càng… (the more… the better) Our new flat is ___ bigger than the old one. …flat (Anh), apartment (Mỹ)
Đáp án
A. Hình thức
- a beautiful Moroccan leather bag
- an ugly old grey building
- some small plastic storage boxes
- two-hour
- eight-month-old
- four-star
B. Ý nghĩa
- well-known
- long black
- no comma
- comma
C. Tìm lỗi sai
- We stayed in a five-star hotel.
- I need a new toy box.
- My brother is twelve years old. / My brother is twelve.
- ✓ She bought a lovely blue silk scarf.
D. Trong ngữ cảnh
- lovely old wooden
- dining room
- heavy and strong / strong and heavy
- new white cotton
- five-minute
E. Đến lượt bạn
- I have a comfortable old leather sofa.
- It's a twenty-minute bus ride, and then a five-minute walk.
F. Ôn tập tổng hợp
- blue
- tiring
- much
