SlowingoGrammatika
B1 25 / 39

The bilan joy nomlari: daryo, davlat, shahar va mehmonxona nomlarida artikl

The with Names and Places

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz biror nom the oladimi yoki artiklsiz keladimi, aniqlay olasiz: daryolar, dengizlar, togʻlar, davlatlar, shaharlar, koʻchalar, mehmonxonalar, muzeylar, aeroportlar, universitetlar va boshqalar.

Asosiy gʻoya

Nom allaqachon bitta yagona narsani koʻrsatadi, shuning uchun koʻp nomlarga artikl umuman kerak emas: Paris, Japan, Everest, Oxford Street.

Ustiga nomlar yozilgan globusni tasavvur qiling. Baʼzi nomlar oddiy nom: Brazil, Lima, Lake Victoria. Ular yolgʻiz turadi. Boshqa nomlar aslida tasvir yoki guruh, va ular the oladi: the United States (shtatlar guruhi), the Republic of Ireland (tasvir: qaysi respublika?), the Alps (koʻp togʻlar). Globus boʻylab oqadigan yoki choʻzilib yotgan uzun obyektlar ham the oladi: daryolar, dengizlar, okeanlar, choʻllar: the Nile, the Pacific, the Sahara.

Binolar va tashkilotlar ham shunga oʻxshash mantiqqa boʻysunadi. of li nom tasvir, shuning uchun the oladi: the University of Leeds. Joy yoki shaxs nomidan yasalgan nom esa oddiy nomga oʻxshaydi: Leeds University, Heathrow Airport.

Bu guruhlarni bitta-bitta nom sifatida emas, andoza sifatida oʻrganing.

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida artikl yoʻq, shuning uchun «Nil», «Orol dengizi», «Toshkent» bir xil koʻrinadi. Ammo bir foydali oʻxshashlik bor: oʻzbekcha nomda -lar boʻlsa, yaʼni u guruhni bildirsa, inglizcha nom koʻpincha the oladi: «Alp togʻlari» → the Alps, «Kanar orollari» → the Canary Islands, «Amerika Qoʻshma Shtatlari» → the USA. Bu qatʼiy qoida emas (the Netherlands oʻzbekchada shunchaki «Niderlandiya»), lekin yaxshi yordamchi. Daryo, dengiz va choʻl nomlarini esa alohida eslab qoling: oʻzbekchada «daryo», «dengiz», «choʻl» soʻzi qoʻshiladi, inglizchada esa the qoʻyiladi.

OʻzbekchaTuriInglizcha
Nil daryosi, Temzadaryothe Nile, the Thames
Alp togʻlaritogʻ tizmasi (guruh)the Alps
Kanar orollariorollar guruhithe Canary Islands
Amerika Qoʻshma Shtatlariguruh soʻzi bor davlatthe USA
Meksika, Torontooddiy davlat va shaharMexico, Toronto (artiklsiz)
Kilimanjaro, Komo koʻlibitta togʻ, bitta koʻlKilimanjaro, Lake Como (artiklsiz)
Lids universitetijoy + UniversityLeeds University (artiklsiz) yoki the University of Leeds

Tuzilish

the

GuruhMisollar
daryolar va kanallarthe Thames, the Amazon, the Danube, the Panama Canal
dengizlar va okeanlarthe Mediterranean, the Atlantic, the Red Sea
togʻ tizmalarithe Alps, the Andes, the Himalayas
choʻllarthe Sahara, the Gobi
koʻplikdagi yoki «ittifoq» nomli davlatlarthe USA, the UK, the Netherlands, the Philippines, the Czech Republic, the United Arab Emirates
orollar yoki koʻllar guruhithe Canary Islands, the Great Lakes
mehmonxonalar, kinoteatrlar, teatrlarthe Ritz, the Odeon, the Globe
muzeylar va galereyalarthe British Museum, the Louvre, the Prado
gazetalarthe Guardian, the New York Times
of li nomlarthe University of Leeds, the Bank of England, the Tower of London

Artiklsiz

GuruhMisollar
koʻp davlatlar va barcha qitʼalarFrance, Brazil, Kenya, Asia, South America
shahar va qishloqlar (kam uchraydigan istisno: The Hague)Tokyo, Cairo, Lima
koʻchalar, yoʻllar, maydonlar, bogʻlarOxford Street, Fifth Avenue, Times Square, Central Park
yakka togʻlarEverest, Kilimanjaro, Mount Fuji
yakka koʻllar va orollarLake Geneva, Lake Victoria, Sicily
aeroportlar va vokzallarHeathrow Airport, Victoria Station
joy yoki shaxs nomidagi universitetlarLeeds University, Harvard University
egalik 's li nomlarSt Paul's Cathedral, McDonald's

Qoʻllanish

1Suv: daryolar, dengizlar, okeanlar va kanallar the oladi

Daryolar, dengizlar, okeanlar va kanallar the oladi, hatto river soʻzi tushirib qoldirilsa ham. Koʻllar boshqacha: yakka koʻl artiklsiz keladi.

We sailed down the Nile on a small boat.
Kichik qayiqda Nil daryosi boʻylab suzdik.
daryo: the
The Thames runs through the centre of London.
Temza daryosi London markazidan oqib oʻtadi.
The Pacific is the largest ocean on Earth.
Tinch okeani Yer yuzidagi eng katta okean.
okean: the
We spent a week by Lake Como.
Bir haftani Komo koʻli boʻyida oʻtkazdik.
yakka koʻl: artiklsiz

2Togʻlar va choʻllar

Togʻ tizmalari va choʻllar the oladi. Yakka togʻlar artiklsiz keladi (the Matterhorn kabi bir nechta istisnoni yodlash kerak).

They spent two weeks skiing in the Alps.
Ular ikki hafta Alp togʻlarida changʻi uchishdi.
togʻ tizmasi: the
My uncle climbed Kilimanjaro last year.
Amakim oʻtgan yili Kilimanjaroga chiqdi.
yakka togʻ: artiklsiz
Have you ever seen Mount Fuji?
Hech Fudzi togʻini koʻrganmisiz?
Mount + nom: artiklsiz
The Sahara is bigger than Australia.
Sahroi Kabir Avstraliyadan kattaroq.
choʻl: the

3Davlatlar, qitʼalar va shaharlar

Koʻp davlatlar, barcha qitʼalar va deyarli barcha shaharlar artiklsiz keladi. Nomda koʻplik yoki States, Kingdom, Republic, Emirates kabi «guruh» soʻzi boʻlsa, the ishlating.

She grew up in Mexico and now lives in Toronto.
U Meksikada oʻsgan, hozir esa Torontoda yashaydi.
davlat va shahar: artiklsiz
She moved from the Philippines to the UK.
U Filippindan Buyuk Britaniyaga koʻchib oʻtdi.
koʻplik va ittifoq nomi: the
Is Amsterdam the capital of the Netherlands?
Amsterdam Niderlandiyaning poytaxtimi?
Netherlands koʻplikda: the
Brazil is the biggest country in South America.
Braziliya Janubiy Amerikadagi eng katta davlat.
qitʼa: artiklsiz

4Koʻchalar, maydonlar va bogʻlar

Koʻchalar, yoʻllar, maydonlar va bogʻlar odatda artiklsiz keladi. Bir nechta nom istisno (the High Street, Britaniyada).

The shop is on Baker Street, near Regent's Park.
Doʻkon Beyker-stritda, Rijents-park yonida.
koʻcha va bogʻ: artiklsiz
Let's meet in Market Square at six.
Soat oltida Market Square maydonida uchrashaylik.
We went running in Central Park.
Biz Markaziy bogʻda yugurgani bordik.
Central Park: artiklsiz

5Mehmonxonalar, kinoteatrlar, muzeylar va gazetalar the oladi

Mehmonxonalar, kinoteatrlar, teatrlar, muzeylar, galereyalar va gazetalar odatda the oladi. Egalik 's li nomlar asosiy istisno (6-qoʻllanishga qarang).

We're staying at the Grand Hotel.
Biz «Grand» mehmonxonasida turibmiz.
mehmonxona: the
Have you been to the Louvre?
Luvrda boʻlganmisiz?
muzey: the
There's a great film on at the Odeon tonight.
Bugun kechqurun «Odeon» kinoteatrida zoʻr film boʻladi.
kinoteatr: the
I read an interesting article in the Guardian.
«Guardian» gazetasida qiziq maqola oʻqidim.
gazeta nomlari odatda the bilan

6Joy yoki shaxs nomi bilan atalgan aeroport, vokzal va universitetlar

Nom shunchaki joy yoki shaxs nomi + Airport / Station / University boʻlsa, artikl qoʻyilmaydi. Egalik 's li nomlar ham artiklsiz keladi.

Our flight leaves from Gatwick Airport.
Reysimiz Getvik aeroportidan uchadi.
aeroport: artiklsiz
I'll meet you outside Victoria Station.
Sizni Viktoriya vokzali oldida kutib olaman.
vokzal: artiklsiz
My brother studies at Harvard University.
Akam Garvard universitetida oʻqiydi.
shaxs nomi + University: artiklsiz
We had lunch near St Paul's Cathedral.
Avliyo Pavel sobori yaqinida tushlik qildik.
egalik 's: artiklsiz

7the + of li nomlar

Nomda of boʻlsa, u tasvir, shuning uchun the oladi. Bitta universitetning ikki nomini solishtiring.

She works at the University of Leeds.
U Lids universitetida ishlaydi.
= Leeds University
The Bank of England sets interest rates in the UK.
Buyuk Britaniyada foiz stavkalarini Angliya banki belgilaydi.
We visited the Tower of London on our first day.
Birinchi kuniyoq London Tauerini borib koʻrdik.
of: the
The Isle of Wight is just off the south coast of England.
Uayt oroli Angliyaning janubiy qirgʻogʻiga juda yaqin joylashgan.
of: the

Keng tarqalgan xatolar

❌She lives in the Spain.
✅She lives in Spain.
koʻp davlat nomlari: artiklsiz.
❌We visited Netherlands last year.
✅We visited the Netherlands last year.
koʻplikdagi davlat nomi: the.
❌The Mount Everest is in the Himalayas.
✅Mount Everest is in the Himalayas.
yakka togʻ: artiklsiz.
❌We swam in the Lake Geneva.
✅We swam in Lake Geneva.
yakka koʻl: artiklsiz.
❌Amazon is a very long river.
✅The Amazon is a very long river.
daryolar the oladi.
❌We walked along the Oxford Street.
✅We walked along Oxford Street.
koʻchalar: artiklsiz.
❌I flew from the Heathrow.
✅I flew from Heathrow. yoki I flew from Heathrow Airport.
aeroportlar: artiklsiz.
❌She studies at University of Leeds.
✅She studies at the University of Leeds. yoki She studies at Leeds University.
of li nom: the.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. Daryo, dengiz va choʻl nomlarida the tushib qoladi. Oʻzbekchada «Zarafshon», «Orol dengizi», «Qizilqum» deymiz va hech narsa qoʻshmaymiz. Ingliz tilida bu nomlar oldida the turadi, xuddi the Nile kabi.

❌We had a picnic on the bank of Zarafshan.
✅We had a picnic on the bank of the Zarafshan.
daryo: the.
❌Aral Sea has lost most of its water.
✅The Aral Sea has lost most of its water.
dengiz: the.
❌Kyzylkum Desert is very hot in summer.
✅The Kyzylkum Desert is very hot in summer.
choʻl: the.

2. «Guruh» soʻzi bor davlat nomlari. «Birlashgan Arab Amirliklari», «Qoʻshma Shtatlar» deganda oʻzbekchada artikl yoʻq, lekin ingliz tilida bunday nomlar har doim the oladi. Ayniqsa, mehnat yoki oʻqish uchun ketgan qarindoshlar haqida gapirganda bu xato koʻp uchraydi.

❌My cousin works in United Arab Emirates.
✅My cousin works in the United Arab Emirates.
Emirates = guruh soʻzi: the.
❌She got a grant to study in USA.
✅She got a grant to study in the USA.
the USA, the UK: harf-harf aytilsa ham the qoladi.

3. Mehmonxona va muzey nomlari. Oʻzbekchada «Hyatt Regency mehmonxonasi», «Ermitaj muzeyi» deymiz va nom oldida hech narsa yoʻq. Ingliz tilida mehmonxona, muzey va teatr nomlari odatda the oladi.

❌My uncle works at Hyatt Regency in Tashkent.
✅My uncle works at the Hyatt Regency in Tashkent.
mehmonxona: the.
❌We spent the whole day in Hermitage.
✅We spent the whole day in the Hermitage.
muzey: the.

Adashtirmang

Leeds University va the University of Leeds — Joy bitta, nom shakli ikkita. Joy + University → artiklsiz; University of + joy → the.

My sister went to Leeds University.
Opam Lids universitetida oʻqigan.
joy oldinda: artiklsiz
My sister went to the University of Leeds.
Opam Lids universitetida oʻqigan.
of bilan: the

Bitta va guruh — Yakka koʻl, orol yoki togʻ artiklsiz keladi; ularning guruhi esa the oladi.

We spent the summer in Sicily.
Yozni Sitsiliyada oʻtkazdik.
bitta orol: artiklsiz
We spent the summer in the Canary Islands.
Yozni Kanar orollarida oʻtkazdik.
orollar guruhi: the

Umumiy geografiya soʻzlari va nomlar — Umumiy soʻzlar oddiy artikl qoidalariga boʻysunadi B1-22: I love the sea (umuman dengiz, hammamiz biladigan), lekin the Mediterranean bu nom. Nomlar bilan nozikroq tanlovlar (the Smiths, a Picasso) C2-05 da.

I love swimming in the sea.
Dengizda suzishni juda yaxshi koʻraman.
umumiy soʻz
I love swimming in the Mediterranean.
Oʻrtayer dengizida suzishni juda yaxshi koʻraman.
nom: the

Imlo va talaffuz

  • Unli tovush bilan boshlanadigan nomdan oldin the odatda /ði/ deb aytiladi: the Atlantic, the Andes, the Amazon, the Odeon. Undosh tovushdan oldin esa /ðə/: the Nile.
  • /ð/ tovushini aytish uchun til uchini yuqori va pastki tishlar orasiga yengil qoʻying va ovoz bilan havo chiqaring. Uni «z» yoki «d» ga almashtirmang.
  • Gap oʻrtasida the kichik harf bilan yoziladi (in the Netherlands). Bosh harfli The faqat nomning rasmiy qismi boʻlganda ishlatiladi, masalan The Hague; koʻp gazetalar ham oʻz nomida The deb yozadi.
  • the USA va the UK harfma-harf aytiladi. U undosh tovush /j/ bilan boshlanadi, shuning uchun bu yerda the /ðə/ boʻladi: /ðə juː es ˈeɪ/, /ðə juː ˈkeɪ/. Urgʻu oxirgi harfga tushadi.
  • Nomlarni oʻzbekcha talaffuz qilmang: Thames /temz/ deb aytiladi, th bu yerda /t/; Louvre /ˈluːvrə/.

Oltin qoida

Oddiy nom (davlat, shahar, koʻcha, yakka togʻ yoki koʻl, aeroport) → artiklsiz. Koʻplikdagi yoki guruh nomi, of li nom, daryo, dengiz, okean, choʻl yoki togʻ tizmasi hamda koʻp mehmonxona, muzey va gazetalar → the.

Mashqlar

A. Tuzilish

Toʻgʻri javobni tanlang:

  1. ___ Danube flows through four capital cities. …
  2. My cousin lives in Canada. (the / no article)
  3. We swam in ___ Atlantic. …
  4. They crossed ___ Sahara on camels. …
  5. Have you ever climbed Mount Fuji? (the / no article)
  6. We stayed at ___ Plaza Hotel. …
  7. Our flight leaves from Gatwick Airport. (the / no article)
  8. She works for ___ Bank of England. …

B. Maʼno

Vaziyatga mos javobni tanlang.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: She studied at ….
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: She studied at .
  3. Toʻgʻri javobni tanlang: We went sailing on ….
  4. Toʻgʻri javobni tanlang: They live in ….

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. The Mount Everest is in the Himalayas.
  2. We walked along the Oxford Street.
  3. I read about it in Guardian.
  4. They spent a week in the USA.
  5. Thames runs through London.

D. Kontekstda

Matnni toʻldiring: the yoki no article deb yozing.

A travel blog
After two days in 18 Rome, we flew to 19 Netherlands. We landed at 20 Schiphol Airport and stayed at 21 Grand Hotel near the centre. The next day we visited 22 Rijksmuseum and took a boat along the canals. Next week we're going to 23 Alps for some hiking!

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Mamlakatingiz haqida ikkita gap yozing: birida daryo, dengiz yoki togʻ tizmasi boʻlsin (the bilan), ikkinchisida shahar yoki yakka togʻ (artiklsiz).
  2. Qilmoqchi boʻlgan sayohatingiz haqida yozing: davlat, muzey yoki mehmonxona va aeroport nomini keltiring.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. The
  2. the
  3. the
  4. the
  5. the

B. Maʼno

  1. Leeds University
  2. the University of Leeds
  3. Lake Garda
  4. the Philippines

C. Xatoni toping

  1. Mount Everest is in the Himalayas.
  2. We walked along Oxford Street.
  3. I read about it in the Guardian.
  4. ✓ They spent a week in the USA.
  5. The Thames runs through London.

D. Kontekstda

  1. the
  2. the
  3. the
  4. the

E. Sizning navbatingiz

  1. The Danube flows through my country. Budapest is the capital.
  2. I'd like to visit Peru, stay at the Hotel Sol in Lima and fly from Madrid Airport.

F. Aralash takrorlash

  1. a / per
  2. visiting
  3. where
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play