Bổ ngữ của động từ và tính từ: mệnh đề that, to-infinitive, V-ing và nghĩa của chúng (Complementation)
Complementation: That, Infinitive, -ing and Their Meanings
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể chọn giữa mệnh đề that, to-infinitive, dạng -ing và tân ngữ + động từ nguyên mẫu khi lựa chọn đó làm thay đổi nghĩa (I saw that… / I saw her…, afraid to / afraid of), dùng các cấu trúc "nâng chủ ngữ" (raising) như He is certain to win, và dùng những mẫu trang trọng như I believe him to be honest.
Ý chính
Những từ đi sau để hoàn thành nghĩa cho một động từ hay một tính từ là bổ ngữ (complement) của nó. Nhiều động từ và tính từ nhận được hơn một loại bổ ngữ, và mỗi loại mang theo nghĩa riêng.
Hãy coi một động từ hay tính từ như một đĩa mì Ý trơn, còn các loại bổ ngữ là những loại nước sốt khác nhau: mệnh đề that, to-infinitive, dạng -ing, tân ngữ + động từ nguyên mẫu. Sợi mì vẫn vậy, nhưng mỗi loại sốt làm ra một món khác. I saw her leave là món dành cho đôi mắt: bạn tận mắt nhìn thấy việc đó xảy ra. I saw that she had left là món dành cho trí óc: bạn nhận ra điều đó, có thể nhờ một chiếc bàn trống.
Một số mẫu còn thay đổi hình dạng của cả câu. It is certain that he will win có thể thành He is certain to win: chủ ngữ của mệnh đề that được "nâng" lên mệnh đề chính. Cách "nâng chủ ngữ" này rất phổ biến trong tiếng Anh trang trọng và báo chí, và nó chỉ dùng được với một số từ nhất định — certain, likely, seem, appear, happen — không dùng với những từ khác.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Tiếng Việt thường phân biệt những nghĩa này bằng từ, còn tiếng Anh phân biệt bằng mẫu câu. Ta nói nghe thấy (bằng tai) và nghe nói (được kể lại), thấy ai làm gì và thấy là (nhận ra). Tiếng Anh dùng cùng một động từ hear / see nhưng đổi bổ ngữ. Ngược lại, chữ sợ của tiếng Việt đi thẳng với động từ trong cả hai nghĩa (sợ hỏi, sợ mất việc), còn tiếng Anh tách thành afraid to và afraid of + -ing.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh | Mẫu |
|---|---|---|
| Tôi nghe thấy hàng xóm cãi nhau tối qua. | I heard the neighbours arguing last night. | tân ngữ + -ing: tri giác |
| Tôi nghe nói hàng xóm sắp chuyển nhà. | I heard that the neighbours are moving. | that-clause: được kể lại |
| Cô ấy chắc chắn sẽ thắng. (tôi tin vậy) | She's sure to win. | người nói chắc chắn |
| Cô ấy tin chắc là mình sẽ thắng. | She's sure that she'll win. | chủ ngữ chắc chắn |
| Tôi không dám xin tăng lương. | I was afraid to ask for a pay rise. | không dám làm |
| Tôi sợ mất việc. | I was afraid of losing my job. | sợ điều có thể xảy ra |
| Hình như cô ấy quên cuộc hẹn của chúng ta rồi. | She seems to have forgotten our meeting. | nâng chủ ngữ; quá khứ: to have + V3 |
| Ông ấy được cho là rất giàu. | He is said to be very rich. | bị động tường thuật |
Lưu ý: được cho là ở đây trung tính, không mang nghĩa "được hưởng điều tốt". Câu bị động tiếng Anh không có sắc thái "bị / được" như tiếng Việt.
Cấu trúc
Cùng một từ, bổ ngữ khác nhau
| Từ | Mẫu | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| see / hear / feel | tân ngữ + nguyên mẫu / -ing | tri giác trực tiếp | I heard the door open. |
| see / hear / feel | mệnh đề that | hiểu biết, được kể lại, niềm tin | I heard that the company had closed. |
| sure / certain | chủ ngữ + to-infinitive | người nói chắc chắn | She's sure to pass. |
| sure / certain | of + -ing / mệnh đề that | chủ ngữ chắc chắn | She's sure (that) she'll pass. |
| afraid | to-infinitive | sợ đến mức không dám làm (một lựa chọn) | I was afraid to say anything. |
| afraid | of + -ing | sợ một điều có thể xảy ra | I was afraid of falling. |
| sorry | to-infinitive | tiếc về một tình huống hiện tại hoặc tin vừa nghe | Sorry to hear that. |
| sorry | for / about + -ing | xin lỗi vì một việc đã làm | Sorry for keeping you waiting. |
Nâng chủ ngữ (raising): hai cách nói cùng một ý
| It + mệnh đề that | Chủ ngữ + to-infinitive |
|---|---|
| It is certain that he will win. | He is certain to win. |
| It is likely that prices will rise. | Prices are likely to rise. |
| It seems that she is tired. | She seems to be tired. |
| It (so) happens that I know her. | I happen to know her. |
| It seems that there is a problem. | There seems to be a problem. |
Mệnh đề that và tân ngữ + to-infinitive (trang trọng)
| Trung tính | Trang trọng | Bị động (tin tức, báo cáo) |
|---|---|---|
| I believe (that) he is honest. | I believe him to be honest. | He is believed to be honest. |
| We consider that the risk is low. | We consider the risk to be low. | The risk is considered to be low. |
Cách dùng
1Tri giác hay hiểu biết?
Sau see, hear, feel, notice và watch, tân ngữ + động từ nguyên mẫu hoặc -ing nghĩa là tri giác trực tiếp bằng giác quan (C1-18). Mệnh đề that nghĩa là hiểu biết: bạn nhận ra, được kể lại hoặc tin một điều gì đó. Với mệnh đề that, có thể bạn hoàn toàn không chứng kiến sự việc.
2Nâng chủ ngữ: certain to, likely to, seem to, happen to
Với certain và likely (B2-26) và với seem, appear, happen, chủ ngữ của mệnh đề that có thể "nâng" lên mệnh đề chính, theo sau là to-infinitive. Nghĩa không đổi. Sure và bound chỉ có mẫu đã nâng: He's bound to win, không nói It is bound that…. Dùng to have + quá khứ phân từ cho quá khứ, và to be + -ing cho hành động đang diễn ra. There cũng có thể được nâng: There seems to be… Những tính từ như eager, keen và reluctant trông giống vậy nhưng mô tả thái độ của chính chủ ngữ, và không có dạng It… that.
3Tính từ có bổ ngữ làm đổi nghĩa
Với sure và certain, to-infinitive cho biết người nói chắc chắn; of + -ing hoặc mệnh đề that cho biết chủ ngữ chắc chắn. Afraid to nghĩa là bạn sợ đến mức không dám làm một việc bạn có thể chọn làm; afraid of + -ing nghĩa là bạn sợ một điều có thể xảy ra. Sorry to nói về lúc này hoặc về tin bạn vừa nghe; sorry for / about + -ing xin lỗi vì một việc đã làm.
4Prevent from, for + tân ngữ + to, the reason (that / why)
Prevent, stop, discourage, ban và prohibit đi với tân ngữ + from + -ing. Với stop và prevent, from thường được lược bỏ trong tiếng Anh Anh thân mật. Khi to-infinitive cần chủ ngữ riêng của nó, hãy dùng for + tân ngữ + to-infinitive: sau tính từ, danh từ và một số động từ. Sau the reason là that, why hoặc không có từ nào, không dùng because trong văn viết cẩn thận.
5Believe that he is… hay believe him to be…?
Những động từ chỉ suy nghĩ và tường thuật như believe, consider, know, find, assume, suppose, report và understand thường đi với mệnh đề that. Trong văn viết trang trọng, nhiều động từ trong số đó cũng đi với tân ngữ + to-infinitive, thường là to be hoặc to have + quá khứ phân từ. Mẫu này phổ biến hơn ở dạng bị động (B2-12). Say và think thường không đi với tân ngữ + to-infinitive ở dạng chủ động.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. Thêm to sau see / hear. Tiếng Việt nói Tôi thấy anh ấy rời văn phòng — không có từ nối nào. Nhiều bạn chèn to vì quen mẫu want to. Sau động từ tri giác ở dạng chủ động, dùng động từ nguyên mẫu không to hoặc -ing.
2. "Trông có vẻ mệt" thành seems like tired. Tiếng Việt: Hôm nay cô ấy có vẻ mệt. Trong tiếng Anh, seem đi với tính từ hoặc to be; seem like chỉ đi với danh từ hoặc mệnh đề.
3. "Điều quan trọng là…" dịch từng chữ. Điều quan trọng là chúng ta phải đến đúng giờ dễ thành The important is… Tiếng Anh cần một danh từ sau the important (the important thing), hoặc dùng It's important for + tân ngữ + to…
4. "Lý do … là vì…". Tiếng Việt nói Lý do tôi chọn ngành này là vì…, nên the reason … is because nghe rất tự nhiên với người Việt. Khi nói thì được; trong bài luận và báo cáo, hãy viết the reason … is that.
Đừng nhầm lẫn
see + tân ngữ + nguyên mẫu và see that — Mẫu thứ nhất là điều mắt bạn thấy; mẫu thứ hai là điều bạn hiểu ra.
afraid to và afraid of + -ing — Afraid to: bạn chọn không hành động (không dám). Afraid of + -ing: bạn sợ một sự việc nằm ngoài lựa chọn của bạn.
sure to và sure (that) — Ai chắc chắn? Với to, đó là người nói; với that, đó là chủ ngữ.
Chính tả và phát âm
- To trong các mẫu nâng chủ ngữ đọc yếu /tə/: He's certain to win — /tə/ rất ngắn, nối liền với từ trước và sau. Đừng đọc rõ thành "tu" như một từ riêng.
- Certain là /ˈsɜːtn/ (UK), /ˈsɜːrtn/ (US) — âm tiết thứ hai rất ngắn, gần như chỉ còn /tn/: lưỡi giữ ở lợi trên, hơi thoát qua mũi. Tránh đọc thành hai âm tiết đều nhau kiểu "sơ-tần".
- Seems /siːmz/, appears /əˈpɪəz/: giữ âm /z/ cuối. Người Việt hay bỏ âm này, khiến She seems nghe thành She seem.
- Không dùng dấu phẩy trước mệnh đề that hoặc to-infinitive làm bổ ngữ: She felt that it was unfair.
- That thường được lược sau những động từ thông dụng khi nói (I heard (that) she left), nhưng thường được giữ lại sau the reason trong văn viết trang trọng và sau những danh từ như the fact.
Quy tắc vàng
Khi một từ nhận được nhiều loại bổ ngữ, mỗi mẫu mang nghĩa riêng: tân ngữ + nguyên mẫu cho điều bạn tri giác, mệnh đề that cho điều bạn biết hoặc tin. Sure to và certain to thể hiện sự chắc chắn của người nói, và It is certain that… có thể thành He is certain to…. Chỉ dùng tân ngữ + to-infinitive sau believe hoặc consider trong văn phong trang trọng, và không dùng sau say.
Luyện tập
A. Hình thức
Viết lại mỗi câu theo mẫu cho sẵn. Giữ nguyên nghĩa.
-
Viết lại bằng cách nâng chủ ngữ, bắt đầu bằng "Interest rates": It is likely that interest rates will rise again before the end of the year.
-
Viết lại bằng cách nâng chủ ngữ, bắt đầu bằng "The company" (hành động đang diễn ra): It appears that the company is preparing a takeover bid.
-
Viết lại bằng cách nâng chủ ngữ, bắt đầu bằng "Someone" (hành động xảy ra trước đó): It seems that someone has opened the parcel before it reached us.
-
Viết lại theo văn phong trang trọng với tân ngữ + to-infinitive: The committee considered that the proposal was far too expensive.
-
Viết lại thành câu tường thuật bị động, bắt đầu bằng "The castle": People say that the castle is haunted.
-
Viết lại với "for" + tân ngữ + to-infinitive: It is essential that every visitor wears a helmet on site.
-
Viết lại với "prevent": Because of the strike, many commuters could not get to work.
B. Ý nghĩa
Chọn câu tốt hơn trong ngữ cảnh. Ghi chú giải thích lý do.
-
Một đồng nghiệp nói với bạn rằng cô ấy thấy tự tin về buổi phỏng vấn. Câu nào thuật lại sự tự tin của chính cô ấy?sure to = người nói chắc chắn; sure that = chủ ngữ chắc chắn
-
Lời khai của nhân chứng: nhân chứng chỉ được mô tả những gì cô ấy tận mắt thấy. Câu nào phù hợp?tân ngữ + nguyên mẫu = tri giác trực tiếp
-
Mẩu nhắn cho hàng xóm: bạn về nhà sau cơn bão và thấy hàng rào nhà họ nằm dưới đất. Câu nào chính xác?mệnh đề that = bạn nhận ra điều đó; bạn không chứng kiến lúc nó đổ
-
Một nhân viên kể về nỗi sợ bị cắt giảm biên chế, một điều nằm ngoài tầm kiểm soát của cô ấy. Câu nào phù hợp?afraid of + -ing = sợ điều có thể xảy ra; afraid to = sợ đến mức không dám hành động
-
Một thư giới thiệu trang trọng. Câu nào phù hợp hơn?find + tân ngữ + to be mang tính trang trọng
-
Một bản báo cáo trang trọng. Câu nào được ưa chuộng hơn trong văn viết cẩn thận?the reason is because phổ biến khi nói; văn viết cẩn thận dùng that
C. Tìm lỗi sai
Mỗi câu có một lỗi về bổ ngữ, hoặc đã đúng. Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
Heavy snow on the mountain roads prevented the rescue team to reach the village until late on Sunday evening.
-
The new manager seems that she is far more willing to listen to complaints than her predecessor was.
-
Considering how well the first book sold, it is likely the sequel to become a bestseller within weeks of its release.
-
Several of her former colleagues say her to be the most talented engineer the company has ever employed.
-
There seems to have been a misunderstanding about the date, so we have moved the meeting to the following Thursday.
D. Trong ngữ cảnh
Biên tập bản tin. Viết lại mỗi câu được đánh số theo mẫu cho sẵn.
(19) It is certain that the new footbridge will open next spring, officials confirmed yesterday. Last winter, engineers feared that storms (20) would mean that the workers could not finish on time. (21) It now seems that the project is several weeks ahead of schedule. At a press conference, the mayor said: (22) "It is important that residents know the real costs." (23) People believe that the chief engineer, Dana Okafor, is the youngest person ever to lead such a project. (24) "By chance, I know her personally," the mayor added, "and I can tell you that she has earned it."
-
Viết lại câu (19) bằng cách nâng chủ ngữ, bắt đầu bằng "The new footbridge".
-
Viết lại phần (20) với "prevent", bắt đầu bằng "would".
-
Viết lại câu (21) bằng cách nâng chủ ngữ, bắt đầu bằng "The project".
-
Viết lại câu (22) với "for" + tân ngữ + to-infinitive.
-
Viết lại câu (23) thành câu tường thuật bị động trang trọng, bắt đầu bằng "The chief engineer".
-
Viết lại phần đầu của câu (24) với "happen".
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh theo các tiêu chí cho sẵn.
-
Viết một đoạn ngắn theo phong cách tin tức (3 câu) dự đoán những thay đổi ở thành phố hoặc trong lĩnh vực công việc của bạn. Tiêu chí: ít nhất hai cấu trúc nâng chủ ngữ (likely to, certain to, seem to, appear to), trong đó có một câu với to have + quá khứ phân từ hoặc there seems to be.
-
Viết hai câu về cùng một sự việc. Tiêu chí: một câu với see hoặc hear + tân ngữ + nguyên mẫu hoặc -ing (bạn trực tiếp nghe/thấy), và một câu với see hoặc hear + mệnh đề that (bạn được biết về nó).
-
Viết một thư giới thiệu trang trọng (2–3 câu) cho một đồng nghiệp. Tiêu chí: find + tân ngữ + to be; believe hoặc consider + tân ngữ + to-infinitive; một tính từ + for + tân ngữ + to-infinitive.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
B2-12 Câu bị động tường thuật: It is said that… và He is said to… (The Reporting Passive) Viết lại thành câu tường thuật bị động với "thought", bắt đầu bằng "The painting": People think that the painting was stolen in 1990.
-
C1-18 Cấu trúc động từ nâng cao: see him do, find it hard, regard as (Advanced Verb Patterns) Viết lại ở dạng bị động, bắt đầu bằng "The suspect": Someone saw the suspect leave the building at midnight.
Đáp án
A. Hình thức
- Interest rates are likely to rise again before the end of the year.
- The company appears to be preparing a takeover bid.
- Someone seems to have opened the parcel before it reached us.
- The committee considered the proposal to be far too expensive.
- The castle is said to be haunted.
- It is essential for every visitor to wear a helmet on site.
- The strike prevented many commuters from getting to work.
B. Ý nghĩa
- Nadia is sure that she'll get the job.
- I saw the man take the bag from the car.
- I saw that your fence had fallen down in the storm.
- I was afraid of losing my job.
- I have always found him to be entirely honest and reliable.
- The reason for the delay is that the supplier went bankrupt.
C. Tìm lỗi sai
- Heavy snow on the mountain roads prevented the rescue team from reaching the village until late on Sunday evening.
- The new manager seems to be far more willing to listen to complaints than her predecessor was. / It seems that the new manager is far more willing to listen to complaints than her predecessor was.
- Considering how well the first book sold, the sequel is likely to become a bestseller within weeks of its release. / Considering how well the first book sold, it is likely that the sequel will become a bestseller within weeks of its release.
- Several of her former colleagues say that she is the most talented engineer the company has ever employed. / Several of her former colleagues say she is the most talented engineer the company has ever employed.
- ✓ There seems to have been a misunderstanding about the date, so we have moved the meeting to the following Thursday.
D. Trong ngữ cảnh
- The new footbridge is certain to open next spring.
- would prevent the workers from finishing on time
- The project now seems to be several weeks ahead of schedule.
- It is important for residents to know the real costs.
- The chief engineer, Dana Okafor, is believed to be the youngest person ever to lead such a project.
- I happen to know her personally.
E. Đến lượt bạn
- House prices in Brenmouth are likely to rise again this year. The council appears to have approved plans for 400 new homes, but there seems to be little agreement about where they will go. The new railway station is certain to make the area even more popular.
- Last night I heard the neighbours moving furniture until midnight. This morning I heard that they are leaving the building next week.
- I have always found Ms Varga to be hard-working and reliable. I consider her to be an excellent candidate for the post. It would be a loss for our team to see her go, but I believe her to be ready for this new challenge.
F. Ôn tập tổng hợp
- The painting is thought to have been stolen in 1990.
- The suspect was seen to leave the building at midnight. / The suspect was seen leaving the building at midnight.
