SlowingoGramatyka
C2 8 / 10

That, bezokolicznik czy -ing? Konstrukcje po czasownikach i przymiotnikach (C2)

Complementation: That, Infinitive, -ing and Their Meanings

Na tej stronie
  1. Cel lekcji
  2. Główna idea
  3. Polski a angielski
  4. Budowa
  5. Użycie
  6. Częste błędy
  7. Pułapki dla Polaków
  8. Nie myl
  9. Pisownia i wymowa
  10. Złota zasada
  11. Ćwiczenia

Cel lekcji

Po tej lekcji wybierzesz między zdaniem z that, bezokolicznikiem z to, formą -ing i konstrukcją dopełnienie + forma podstawowa tam, gdzie od tego wyboru zależy znaczenie (I saw that… / I saw her…, afraid to / afraid of). Użyjesz konstrukcji z „podniesionym” podmiotem, takich jak He is certain to win, i wzorców formalnych, takich jak I believe him to be honest.

Główna idea

Słowa, które uzupełniają czasownik albo przymiotnik, to jego dopełnienie w szerokim sensie (complement). Wiele czasowników i przymiotników przyjmuje więcej niż jeden rodzaj dopełnienia, a każdy rodzaj wnosi własne znaczenie.

Wyobraź sobie czasownik albo przymiotnik jako talerz zwykłego makaronu, a jego dopełnienia jako różne sosy: zdanie z that, bezokolicznik z to, forma -ing, dopełnienie + forma podstawowa. Makaron jest ten sam, ale każdy sos tworzy inne danie. I saw her leave to danie dla oczu: widać, jak to się dzieje. I saw that she had left to danie dla umysłu: to wniosek, na przykład z pustego biurka.

Niektóre wzorce zmieniają też kształt całego zdania. It is certain that he will win może stać się He is certain to win: podmiot zdania z that „wędruje w górę” do zdania głównego. To tzw. raising, bardzo częste w angielskim formalnym i prasowym. Działa tylko z niektórymi słowami — certain, likely, seem, appear, happen — a z innymi nie.

Polski a angielski

Polski ma podobne rozróżnienie przy czasownikach percepcji, tylko innymi środkami: „Widziałam, jak wsiadała do taksówki” (patrzyłam) i „Widziałam, że pomalowałeś kuchnię” (zorientowałam się). Polskie „jak” to po angielsku dopełnienie + forma podstawowa lub -ing (a nie how), a „że” — zdanie z that. Polskie „żeby” nie ma jednego odpowiednika: po want to dopełnienie + to, po przymiotniku — for + dopełnienie + to. Za to polskie „podobno” i „tak się składa, że” mają zgrabne angielskie odpowiedniki w konstrukcjach z „podniesionym” podmiotem.

PolskiAngielskiCo się dzieje
Słyszałam, jak sąsiedzi się kłócili.I heard the neighbours arguing.„jak” (percepcja) → dopełnienie + -ing, nie how
Słyszałam, że sąsiedzi się wyprowadzają.I heard that the neighbours are moving.„że” (wiedza) → that
Ona na pewno wygra.She's sure to win.pewny jest mówiący
Ona jest pewna, że wygra.She's sure that she'll win.pewna jest ona
Bałam się poprosić o podwyżkę.I was afraid to ask for a pay rise.nie odważyłam się
Bałam się stracić pracę.I was afraid of losing my job.lęk przed zdarzeniem: po polsku też bezokolicznik, po angielsku of + -ing
Ważne, żeby wszyscy przyszli na czas.It's important for everyone to arrive on time.„żeby” po przymiotniku → for + dopełnienie + to
Szef chce, żebym pracowała w sobotę.My boss wants me to work on Saturday.„żeby” po want → dopełnienie + to, nie that
On podobno jest bardzo bogaty.He is said to be very rich.„podobno” → strona bierna + to
Tak się składa, że znam właściciela.I happen to know the owner.„tak się składa” → happen to
Deszcz nie pozwolił nam dokończyć meczu.The rain prevented us from finishing the match.prevent + dopełnienie + from + -ing

Budowa

To samo słowo, różne dopełnienia

SłowoWzorzecZnaczeniePrzykład
see / hear / feeldopełnienie + forma podstawowa / -ingbezpośrednia percepcjaI heard the door open.
see / hear / feelzdanie z thatwiedza, informacja, przekonanieI heard that the company had closed.
sure / certainpodmiot + bezokolicznik z topewny jest mówiącyShe's sure to pass.
sure / certainof + -ing / zdanie z thatpewny jest podmiotShe's sure (that) she'll pass.
afraidbezokolicznik z toza bardzo się boi, żeby to zrobić (wybór)I was afraid to say anything.
afraidof + -inglęk, że coś się stanieI was afraid of falling.
sorrybezokolicznik z tożal z powodu obecnej sytuacji albo wiadomościSorry to hear that.
sorryfor / about + -ingprzeprosiny za coś, co się zrobiłoSorry for keeping you waiting.

Raising: dwa sposoby powiedzenia tego samego

It + zdanie z thatPodmiot + bezokolicznik z to
It is certain that he will win.He is certain to win.
It is likely that prices will rise.Prices are likely to rise.
It seems that she is tired.She seems to be tired.
It (so) happens that I know her.I happen to know her.
It seems that there is a problem.There seems to be a problem.

Zdanie z that a dopełnienie + bezokolicznik z to (formalnie)

NeutralnieFormalnieStrona bierna (prasa, raporty)
I believe (that) he is honest.I believe him to be honest.He is believed to be honest.
We consider that the risk is low.We consider the risk to be low.The risk is considered to be low.

Użycie

1Percepcja czy wiedza?

Po see, hear, feel, notice i watch dopełnienie + forma podstawowa albo -ing oznacza bezpośrednią percepcję zmysłami (C1-18). Zdanie z that oznacza wiedzę: wniosek, informację od kogoś albo przekonanie. Przy zdaniu z that samego zdarzenia mogło w ogóle nie być widać. To dokładnie polska różnica między „widziałam, jak…” a „widziałam, że…”.

I saw her get into a taxi.
Widziałam, jak wsiadała do taksówki.
patrzyłam, jak to się dzieje
I see that you've painted the kitchen.
Widzę, że pomalowałeś kuchnię.
widzę efekt: zrozumienie
I heard the neighbours arguing last night.
Wczoraj wieczorem słyszałam, jak sąsiedzi się kłócili.
dźwięk
I heard that the neighbours are moving.
Słyszałam, że sąsiedzi się wyprowadzają.
ktoś mi powiedział
She felt the floor shake.
Poczuła, jak podłoga drży.
wrażenie fizyczne
She felt that the decision was unfair.
Uważała, że ta decyzja jest niesprawiedliwa.
opinia
Did you notice anyone leave the building?
Zauważyłeś, żeby ktoś wychodził z budynku?
percepcja

2Raising: certain to, likely to, seem to, happen to

Przy certain i likely (B2-26) oraz przy seem, appear, happen podmiot zdania z that może „wędrować w górę” do zdania głównego, a po nim idzie bezokolicznik z to. Znaczenie się nie zmienia. Sure i bound mają tylko wersję „podniesioną”: He's bound to win, nie It is bound that…. Dla przeszłości użyj to have + imiesłów bierny, a dla czynności w toku — to be + -ing. Wędrować może też there: There seems to be… Przymiotniki eager, keen i reluctant wyglądają podobnie, ale opisują nastawienie samego podmiotu i nie mają wersji It… that. Uwaga: probable nie działa jak likely — nie ma wersji He is probable to….

The new law is certain to face opposition.
Nowa ustawa na pewno spotka się ze sprzeciwem.
= It is certain that the new law will face opposition.
Prices are likely to rise again next year.
Ceny prawdopodobnie znowu wzrosną w przyszłym roku.
„prawdopodobnie” → be likely to
She seems to have forgotten our meeting.
Chyba zapomniała o naszym spotkaniu.
przeszłość: to have + imiesłów bierny
He appears to be working from home today.
Wygląda na to, że pracuje dziś z domu.
w toku: to be + -ing
I happen to know the owner.
Tak się składa, że znam właściciela.
przypadkiem
There seems to be a problem with the heating.
Wygląda na to, że jest jakiś problem z ogrzewaniem.
He is eager to win.
Bardzo chce wygrać.
jego nastawienie: nie „It is eager that…”

3Przymiotniki, przy których dopełnienie zmienia znaczenie

Przy sure i certain bezokolicznik z to wyraża pewność mówiącego; of + -ing albo zdanie z that — pewność podmiotu. Afraid to znaczy, że strach powstrzymuje cię przed czymś, co możesz zrobić; afraid of + -ing — że boisz się, że coś się stanie. Po polsku w obu przypadkach często mówimy „bać się” + bezokolicznik, więc tu trzeba myśleć o znaczeniu. Sorry to dotyczy chwili obecnej albo świeżo usłyszanej wiadomości; sorry for / about + -ing to przeprosiny za coś, co się zrobiło.

She's sure to win.
Ona na pewno wygra.
pewny jest mówiący
She's sure of winning.
Jest pewna wygranej.
pewna jest ona sama
She's sure that she'll win.
Jest pewna, że wygra.
ona jest pewna
I was afraid to ask for a pay rise.
Bałam się poprosić o podwyżkę.
nie odważyłam się
I was afraid of losing my job.
Bałam się, że stracę pracę.
bałam się, że to się stanie
I'm sorry to hear about your accident.
Przykro mi z powodu twojego wypadku.
reakcja na wiadomość
I'm sorry for shouting at you yesterday.
Przepraszam, że wczoraj na ciebie nakrzyczałam.
przeprosiny za przeszłość

4Prevent from, for + dopełnienie + to, the reason (that / why)

Prevent, stop, discourage, ban i prohibit łączą się z dopełnieniem + from + -ing. Przy stop i prevent w potocznej brytyjskiej angielszczyźnie from często się opuszcza. Kiedy bezokolicznik z to potrzebuje własnego podmiotu, użyj for + dopełnienie + bezokolicznik z to: po przymiotnikach, rzeczownikach i niektórych czasownikach. Po the reason stoi that, why albo nic — w starannym tekście nie because.

The rain prevented us from finishing the match.
Deszcz nie pozwolił nam dokończyć meczu.
polski bezokolicznik → from + -ing
High fees discourage many students from applying.
Wysokie opłaty zniechęcają wielu studentów do składania podań.
Nothing will stop her doing what she wants.
Nic jej nie powstrzyma przed robieniem tego, co chce.
UK potocznie; także „stop her from doing”
It's important for everyone to arrive on time.
Ważne, żeby wszyscy przyszli na czas.
„żeby” + nowy podmiot → for + dopełnienie + to
There's no need for you to apologise.
Nie musisz przepraszać.
„nie musisz” → there's no need for you to
The plan is for the team to meet in Lisbon.
Plan jest taki, żeby zespół spotkał się w Lizbonie.
The reason (why) I called is to ask for your advice.
Zadzwoniłam, bo chciałam cię poprosić o radę.
także: The reason that I called…

5Believe that he is… czy believe him to be…?

Czasowniki myślenia i relacjonowania, takie jak believe, consider, know, find, assume, suppose, report i understand, zwykle łączą się ze zdaniem z that. W piśmie formalnym wiele z nich przyjmuje też dopełnienie + bezokolicznik z to, zwykle to be albo to have + imiesłów bierny. Ten wzorzec jest częstszy w stronie biernej (B2-12). Say i think w stronie czynnej zwykle nie łączą się z dopełnieniem + bezokolicznikiem.

We believe that he is honest.
Uważamy, że jest uczciwy.
neutralnie
We believe him to be honest.
Uważamy go za człowieka uczciwego.
formalnie
The committee considered the proposal to be too expensive.
Komisja uznała propozycję za zbyt kosztowną.
formalnie; „uznać za” to dobry polski odpowiednik
I have always found her to be reliable.
Zawsze była dla mnie osobą godną zaufania.
formalnie; neutralnie: I've always found her reliable.
They say that he is very rich.
Mówią, że jest bardzo bogaty.
nie „They say him to be…”
He is said to be very rich.
Podobno jest bardzo bogaty.
strona bierna: poprawnie; „podobno” → is said to

Częste błędy

❌The fog prevented the plane to land.
✅The fog prevented the plane from landing.
prevent + dopełnienie + from + -ing.
❌It's important us to leave early.
✅It's important for us to leave early. lub It's important that we leave early.
Bezokolicznik z własnym podmiotem wymaga for + dopełnienie.
❌She seems that she is tired.
✅She seems to be tired. lub It seems that she is tired.
Użyj albo wersji „podniesionej”, albo It… that — nie obu naraz.
❌It is likely him to win.
✅He is likely to win. lub It is likely that he will win.
likely: podmiot + to albo It… that.
❌They say him to be a genius.
✅They say (that) he is a genius. lub He is said to be a genius.
say: w stronie czynnej bez dopełnienia + bezokolicznika.
❌I'm sorry for interrupt.
✅Sorry to interrupt. lub Sorry for interrupting.
to + forma podstawowa albo for + -ing.
⚠️He's sure to pass. (meaning "He feels confident")
✅He's sure (that) he'll pass.
sure to = pewny jest mówiący.
⚠️The reason I'm late is because the train was cancelled.
✅The reason I'm late is that the train was cancelled.
Bardzo częste w mowie; staranny tekst woli „that”.

Pułapki dla Polaków

1. „Widziałam, jak…” → how. Polskie „jak” po czasownikach percepcji nie znaczy „w jaki sposób”. Przetłumaczone na how daje zdanie zwykle poprawne gramatycznie, ale o sposobie, a nie o samym zdarzeniu.

⚠️I watched how the children built a snowman. (meaning "I watched them do it")
✅I watched the children build a snowman.
How = w jaki sposób, np. żeby się tego nauczyć.
⚠️I heard how somebody knocked on the door. (meaning "I heard the knocking")
✅I heard somebody knock on the door.
Zdanie z how mówi o sposobie pukania; albo: I heard somebody knocking on the door.

2. „Chcę, żebyś…” → want that. Polskie „żeby” z nowym podmiotem po want, would like, expect to po angielsku dopełnienie + bezokolicznik z to, a nie zdanie z that.

❌My manager wants that I work on Saturday.
✅My manager wants me to work on Saturday.

3. „Bać się” + bezokolicznik o zdarzeniu. Po polsku „Boję się zachorować” i „Boję się skoczyć” mają tę samą budowę. Po angielsku lęk przed czymś, co może się stać, to afraid of + -ing; afraid to zostaw dla tego, czego nie odważysz się zrobić.

⚠️Many older people are afraid to fall on the ice.
✅Many older people are afraid of falling on the ice.
Upadek to nie wybór, tylko zdarzenie: afraid of + -ing.

4. Probable jak likely. Polskie „prawdopodobny” podsuwa probable, ale probable nie ma wersji „podniesionej”. Po podmiocie osobowym użyj likely, a probable tylko w It is probable that….

❌The minister is probable to resign.
✅The minister is likely to resign.
albo: It is probable that the minister will resign.

Nie myl

see + dopełnienie + forma podstawowa i see that — pierwsze to to, co widziały oczy; drugie — to, co dociera do umysłu. Po polsku: „widziałam, jak” i „widziałam, że”.

I saw him take the money.
Widziałam, jak brał pieniądze.
widziałam na własne oczy
I saw that the money had gone.
Zobaczyłam, że pieniędzy nie ma.
zorientowałam się

afraid to i afraid of + -ing — afraid to: strach powstrzymuje przed działaniem, choć to twój wybór. Afraid of + -ing: boisz się zdarzenia, które od ciebie nie zależy.

She was afraid to dive into the lake.
Bała się skoczyć do jeziora.
nie odważyła się
She was afraid of hitting a rock.
Bała się, że uderzy w skałę.
bała się, że to się stanie

sure to i sure (that) — kto jest pewny? Przy to — mówiący; przy that — podmiot.

Kai is sure to be late.
Kai na pewno się spóźni.
pewny jest mówiący
Kai is sure that he'll be late.
Kai jest pewien, że się spóźni.
Kai jest pewien

Pisownia i wymowa

  • To w konstrukcjach „podniesionych” ma formę słabą /tə/, z krótkim, niewyraźnym dźwiękiem zamiast pełnego „u”: He's certain to win czyta się płynnie, bez wyraźnego „tu”.
  • Certain /ˈsɜːtn/ (UK), /ˈsɜːrtn/ (US): druga sylaba jest bardzo krótka — /t/ przechodzi prosto w /n/, bez samogłoski między nimi. Pierwsza samogłoska /ɜː/ nie ma polskiego odpowiednika: to długi dźwięk ze środka ust, przy rozluźnionych wargach — nie „er” ani „o”.
  • Przed zdaniem z that ani przed bezokolicznikiem z to nie stawiamy przecinka: She felt that it was unfair. Po polsku przed „że” i „żeby” przecinek jest obowiązkowy — po angielsku go nie przenoś.
  • That często znika w mowie po częstych czasownikach (I heard (that) she left), ale po the reason w piśmie formalnym i po rzeczownikach takich jak the fact zwykle zostaje.

Złota zasada

Kiedy słowo przyjmuje więcej niż jedno dopełnienie, każdy wzorzec ma własne znaczenie: dopełnienie + forma podstawowa to to, co postrzegasz (polskie „jak”), zdanie z that — to, co wiesz albo w co wierzysz (polskie „że”). Sure to i certain to wyrażają pewność mówiącego, a It is certain that… może przejść w He is certain to…. Dopełnienie + bezokolicznik po believe czy consider stosuj tylko w stylu formalnym i nigdy po say.

Ćwiczenia

A. Forma

Przekształć zdania, używając podanego wzorca. Zachowaj znaczenie.

  1. Przekształć, stosując raising i zaczynając od "Interest rates": It is likely that interest rates will rise again before the end of the year.
  2. Przekształć, stosując raising i zaczynając od "The company" (czynność w toku): It appears that the company is preparing a takeover bid.
  3. Przekształć, stosując raising i zaczynając od "Someone" (czynność wcześniejsza): It seems that someone has opened the parcel before it reached us.
  4. Przekształć w stylu formalnym, używając dopełnienia + bezokolicznika z to: The committee considered that the proposal was far too expensive.
  5. Przekształć na relację w stronie biernej, zaczynając od "The castle": People say that the castle is haunted.
  6. Przekształć, używając "for" + dopełnienie + bezokolicznik z to: It is essential that every visitor wears a helmet on site.
  7. Przekształć, używając "prevent": Because of the strike, many commuters could not get to work.

B. Znaczenie

Wybierz zdanie, które lepiej pasuje do kontekstu. Komentarz po odpowiedzi wyjaśnia dlaczego.

  1. Koleżanka mówi ci, że czuje się pewnie przed rozmową o pracę. Które zdanie oddaje jej własną pewność?
  2. Zeznanie świadka: kobieta może opisać tylko to, co naprawdę widziała na własne oczy. Które zdanie jest odpowiednie?
  3. Liścik do sąsiada: po burzy wracasz do domu i zastajesz jego płot na ziemi. Które zdanie jest zgodne z prawdą?
  4. Pracownica opisuje swój lęk przed zwolnieniem — czymś, na co nie ma wpływu. Które zdanie pasuje?
  5. Formalne referencje. Które zdanie jest bardziej odpowiednie?
  6. Formalny raport pisemny. Które zdanie jest lepsze w starannym tekście?

C. Znajdź błąd

W każdym zdaniu jest jeden błąd w konstrukcji dopełnienia albo zdanie jest poprawne. Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.

  1. Heavy snow on the mountain roads prevented the rescue team to reach the village until late on Sunday evening.
  2. The new manager seems that she is far more willing to listen to complaints than her predecessor was.
  3. Considering how well the first book sold, it is likely the sequel to become a bestseller within weeks of its release.
  4. Several of her former colleagues say her to be the most talented engineer the company has ever employed.
  5. There seems to have been a misunderstanding about the date, so we have moved the meeting to the following Thursday.

D. W kontekście

Zredaguj wiadomość prasową. Przepisz każde ponumerowane zdanie, używając podanego wzorca.

City news: footbridge ahead of schedule
(19) It is certain that the new footbridge will open next spring, officials confirmed yesterday. Last winter, engineers feared that storms (20) would mean that the workers could not finish on time. (21) It now seems that the project is several weeks ahead of schedule. At a press conference, the mayor said: (22) "It is important that residents know the real costs." (23) People believe that the chief engineer, Dana Okafor, is the youngest person ever to lead such a project. (24) "By chance, I know her personally," the mayor added, "and I can tell you that she has earned it."
  1. Przepisz (19), stosując raising i zaczynając od "The new footbridge".
  2. Przepisz (20), używając "prevent" i zaczynając od "would".
  3. Przepisz (21), stosując raising i zaczynając od "The project".
  4. Przepisz (22), używając "for" + dopełnienie + bezokolicznik z to.
  5. Przepisz (23) jako formalną relację w stronie biernej, zaczynając od "The chief engineer".
  6. Przepisz pierwszą część (24), używając "happen".

E. Twoja kolej

Pisz po angielsku. Sprawdź swój tekst według podanych kryteriów.

  1. Napisz krótki akapit w stylu prasowym (3 zdania) z prognozą zmian w twoim mieście albo twojej branży. Kryteria: co najmniej dwie konstrukcje typu raising (likely to, certain to, seem to, appear to), w tym jedna z to have + imiesłów bierny albo there seems to be.
  2. Napisz dwa zdania o tym samym wydarzeniu. Kryteria: jedno z see albo hear + dopełnienie + forma podstawowa lub -ing (percepcja), drugie z see albo hear + zdanie z that (informacja).
  3. Napisz formalne referencje (2–3 zdania) dla kogoś z pracy. Kryteria: find + dopełnienie + to be; believe albo consider + dopełnienie + bezokolicznik z to; jeden przymiotnik + for + dopełnienie + bezokolicznik z to.

F. Powtórka mieszana

Powtórz materiał z poprzednich lekcji.

  1. B2-12 It is said that… i he is said to…: „mówi się, że”, „podobno” i „uważa się” po angielsku
    Przekształć na relację w stronie biernej z "thought", zaczynając od "The painting": People think that the painting was stolen in 1990.
  2. C1-18 Konstrukcje czasownikowe dla zaawansowanych: see him do, find it hard, regard as
    Przekształć na stronę bierną, zaczynając od "The suspect": Someone saw the suspect leave the building at midnight.
Aplikacja AndroidUcz się w drodze Google Play