That, bezokolicznik czy -ing? Konstrukcje po czasownikach i przymiotnikach (C2)
Complementation: That, Infinitive, -ing and Their Meanings
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji wybierzesz między zdaniem z that, bezokolicznikiem z to, formą -ing i konstrukcją dopełnienie + forma podstawowa tam, gdzie od tego wyboru zależy znaczenie (I saw that… / I saw her…, afraid to / afraid of). Użyjesz konstrukcji z „podniesionym” podmiotem, takich jak He is certain to win, i wzorców formalnych, takich jak I believe him to be honest.
Główna idea
Słowa, które uzupełniają czasownik albo przymiotnik, to jego dopełnienie w szerokim sensie (complement). Wiele czasowników i przymiotników przyjmuje więcej niż jeden rodzaj dopełnienia, a każdy rodzaj wnosi własne znaczenie.
Wyobraź sobie czasownik albo przymiotnik jako talerz zwykłego makaronu, a jego dopełnienia jako różne sosy: zdanie z that, bezokolicznik z to, forma -ing, dopełnienie + forma podstawowa. Makaron jest ten sam, ale każdy sos tworzy inne danie. I saw her leave to danie dla oczu: widać, jak to się dzieje. I saw that she had left to danie dla umysłu: to wniosek, na przykład z pustego biurka.
Niektóre wzorce zmieniają też kształt całego zdania. It is certain that he will win może stać się He is certain to win: podmiot zdania z that „wędruje w górę” do zdania głównego. To tzw. raising, bardzo częste w angielskim formalnym i prasowym. Działa tylko z niektórymi słowami — certain, likely, seem, appear, happen — a z innymi nie.
Polski a angielski
Polski ma podobne rozróżnienie przy czasownikach percepcji, tylko innymi środkami: „Widziałam, jak wsiadała do taksówki” (patrzyłam) i „Widziałam, że pomalowałeś kuchnię” (zorientowałam się). Polskie „jak” to po angielsku dopełnienie + forma podstawowa lub -ing (a nie how), a „że” — zdanie z that. Polskie „żeby” nie ma jednego odpowiednika: po want to dopełnienie + to, po przymiotniku — for + dopełnienie + to. Za to polskie „podobno” i „tak się składa, że” mają zgrabne angielskie odpowiedniki w konstrukcjach z „podniesionym” podmiotem.
| Polski | Angielski | Co się dzieje |
|---|---|---|
| Słyszałam, jak sąsiedzi się kłócili. | I heard the neighbours arguing. | „jak” (percepcja) → dopełnienie + -ing, nie how |
| Słyszałam, że sąsiedzi się wyprowadzają. | I heard that the neighbours are moving. | „że” (wiedza) → that |
| Ona na pewno wygra. | She's sure to win. | pewny jest mówiący |
| Ona jest pewna, że wygra. | She's sure that she'll win. | pewna jest ona |
| Bałam się poprosić o podwyżkę. | I was afraid to ask for a pay rise. | nie odważyłam się |
| Bałam się stracić pracę. | I was afraid of losing my job. | lęk przed zdarzeniem: po polsku też bezokolicznik, po angielsku of + -ing |
| Ważne, żeby wszyscy przyszli na czas. | It's important for everyone to arrive on time. | „żeby” po przymiotniku → for + dopełnienie + to |
| Szef chce, żebym pracowała w sobotę. | My boss wants me to work on Saturday. | „żeby” po want → dopełnienie + to, nie that |
| On podobno jest bardzo bogaty. | He is said to be very rich. | „podobno” → strona bierna + to |
| Tak się składa, że znam właściciela. | I happen to know the owner. | „tak się składa” → happen to |
| Deszcz nie pozwolił nam dokończyć meczu. | The rain prevented us from finishing the match. | prevent + dopełnienie + from + -ing |
Budowa
To samo słowo, różne dopełnienia
| Słowo | Wzorzec | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|---|
| see / hear / feel | dopełnienie + forma podstawowa / -ing | bezpośrednia percepcja | I heard the door open. |
| see / hear / feel | zdanie z that | wiedza, informacja, przekonanie | I heard that the company had closed. |
| sure / certain | podmiot + bezokolicznik z to | pewny jest mówiący | She's sure to pass. |
| sure / certain | of + -ing / zdanie z that | pewny jest podmiot | She's sure (that) she'll pass. |
| afraid | bezokolicznik z to | za bardzo się boi, żeby to zrobić (wybór) | I was afraid to say anything. |
| afraid | of + -ing | lęk, że coś się stanie | I was afraid of falling. |
| sorry | bezokolicznik z to | żal z powodu obecnej sytuacji albo wiadomości | Sorry to hear that. |
| sorry | for / about + -ing | przeprosiny za coś, co się zrobiło | Sorry for keeping you waiting. |
Raising: dwa sposoby powiedzenia tego samego
| It + zdanie z that | Podmiot + bezokolicznik z to |
|---|---|
| It is certain that he will win. | He is certain to win. |
| It is likely that prices will rise. | Prices are likely to rise. |
| It seems that she is tired. | She seems to be tired. |
| It (so) happens that I know her. | I happen to know her. |
| It seems that there is a problem. | There seems to be a problem. |
Zdanie z that a dopełnienie + bezokolicznik z to (formalnie)
| Neutralnie | Formalnie | Strona bierna (prasa, raporty) |
|---|---|---|
| I believe (that) he is honest. | I believe him to be honest. | He is believed to be honest. |
| We consider that the risk is low. | We consider the risk to be low. | The risk is considered to be low. |
Użycie
1Percepcja czy wiedza?
Po see, hear, feel, notice i watch dopełnienie + forma podstawowa albo -ing oznacza bezpośrednią percepcję zmysłami (C1-18). Zdanie z that oznacza wiedzę: wniosek, informację od kogoś albo przekonanie. Przy zdaniu z that samego zdarzenia mogło w ogóle nie być widać. To dokładnie polska różnica między „widziałam, jak…” a „widziałam, że…”.
2Raising: certain to, likely to, seem to, happen to
Przy certain i likely (B2-26) oraz przy seem, appear, happen podmiot zdania z that może „wędrować w górę” do zdania głównego, a po nim idzie bezokolicznik z to. Znaczenie się nie zmienia. Sure i bound mają tylko wersję „podniesioną”: He's bound to win, nie It is bound that…. Dla przeszłości użyj to have + imiesłów bierny, a dla czynności w toku — to be + -ing. Wędrować może też there: There seems to be… Przymiotniki eager, keen i reluctant wyglądają podobnie, ale opisują nastawienie samego podmiotu i nie mają wersji It… that. Uwaga: probable nie działa jak likely — nie ma wersji He is probable to….
3Przymiotniki, przy których dopełnienie zmienia znaczenie
Przy sure i certain bezokolicznik z to wyraża pewność mówiącego; of + -ing albo zdanie z that — pewność podmiotu. Afraid to znaczy, że strach powstrzymuje cię przed czymś, co możesz zrobić; afraid of + -ing — że boisz się, że coś się stanie. Po polsku w obu przypadkach często mówimy „bać się” + bezokolicznik, więc tu trzeba myśleć o znaczeniu. Sorry to dotyczy chwili obecnej albo świeżo usłyszanej wiadomości; sorry for / about + -ing to przeprosiny za coś, co się zrobiło.
4Prevent from, for + dopełnienie + to, the reason (that / why)
Prevent, stop, discourage, ban i prohibit łączą się z dopełnieniem + from + -ing. Przy stop i prevent w potocznej brytyjskiej angielszczyźnie from często się opuszcza. Kiedy bezokolicznik z to potrzebuje własnego podmiotu, użyj for + dopełnienie + bezokolicznik z to: po przymiotnikach, rzeczownikach i niektórych czasownikach. Po the reason stoi that, why albo nic — w starannym tekście nie because.
5Believe that he is… czy believe him to be…?
Czasowniki myślenia i relacjonowania, takie jak believe, consider, know, find, assume, suppose, report i understand, zwykle łączą się ze zdaniem z that. W piśmie formalnym wiele z nich przyjmuje też dopełnienie + bezokolicznik z to, zwykle to be albo to have + imiesłów bierny. Ten wzorzec jest częstszy w stronie biernej (B2-12). Say i think w stronie czynnej zwykle nie łączą się z dopełnieniem + bezokolicznikiem.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. „Widziałam, jak…” → how. Polskie „jak” po czasownikach percepcji nie znaczy „w jaki sposób”. Przetłumaczone na how daje zdanie zwykle poprawne gramatycznie, ale o sposobie, a nie o samym zdarzeniu.
2. „Chcę, żebyś…” → want that. Polskie „żeby” z nowym podmiotem po want, would like, expect to po angielsku dopełnienie + bezokolicznik z to, a nie zdanie z that.
3. „Bać się” + bezokolicznik o zdarzeniu. Po polsku „Boję się zachorować” i „Boję się skoczyć” mają tę samą budowę. Po angielsku lęk przed czymś, co może się stać, to afraid of + -ing; afraid to zostaw dla tego, czego nie odważysz się zrobić.
4. Probable jak likely. Polskie „prawdopodobny” podsuwa probable, ale probable nie ma wersji „podniesionej”. Po podmiocie osobowym użyj likely, a probable tylko w It is probable that….
Nie myl
see + dopełnienie + forma podstawowa i see that — pierwsze to to, co widziały oczy; drugie — to, co dociera do umysłu. Po polsku: „widziałam, jak” i „widziałam, że”.
afraid to i afraid of + -ing — afraid to: strach powstrzymuje przed działaniem, choć to twój wybór. Afraid of + -ing: boisz się zdarzenia, które od ciebie nie zależy.
sure to i sure (that) — kto jest pewny? Przy to — mówiący; przy that — podmiot.
Pisownia i wymowa
- To w konstrukcjach „podniesionych” ma formę słabą /tə/, z krótkim, niewyraźnym dźwiękiem zamiast pełnego „u”: He's certain to win czyta się płynnie, bez wyraźnego „tu”.
- Certain /ˈsɜːtn/ (UK), /ˈsɜːrtn/ (US): druga sylaba jest bardzo krótka — /t/ przechodzi prosto w /n/, bez samogłoski między nimi. Pierwsza samogłoska /ɜː/ nie ma polskiego odpowiednika: to długi dźwięk ze środka ust, przy rozluźnionych wargach — nie „er” ani „o”.
- Przed zdaniem z that ani przed bezokolicznikiem z to nie stawiamy przecinka: She felt that it was unfair. Po polsku przed „że” i „żeby” przecinek jest obowiązkowy — po angielsku go nie przenoś.
- That często znika w mowie po częstych czasownikach (I heard (that) she left), ale po the reason w piśmie formalnym i po rzeczownikach takich jak the fact zwykle zostaje.
Złota zasada
Kiedy słowo przyjmuje więcej niż jedno dopełnienie, każdy wzorzec ma własne znaczenie: dopełnienie + forma podstawowa to to, co postrzegasz (polskie „jak”), zdanie z that — to, co wiesz albo w co wierzysz (polskie „że”). Sure to i certain to wyrażają pewność mówiącego, a It is certain that… może przejść w He is certain to…. Dopełnienie + bezokolicznik po believe czy consider stosuj tylko w stylu formalnym i nigdy po say.
Ćwiczenia
A. Forma
Przekształć zdania, używając podanego wzorca. Zachowaj znaczenie.
-
Przekształć, stosując raising i zaczynając od "Interest rates": It is likely that interest rates will rise again before the end of the year.
-
Przekształć, stosując raising i zaczynając od "The company" (czynność w toku): It appears that the company is preparing a takeover bid.
-
Przekształć, stosując raising i zaczynając od "Someone" (czynność wcześniejsza): It seems that someone has opened the parcel before it reached us.
-
Przekształć w stylu formalnym, używając dopełnienia + bezokolicznika z to: The committee considered that the proposal was far too expensive.
-
Przekształć na relację w stronie biernej, zaczynając od "The castle": People say that the castle is haunted.
-
Przekształć, używając "for" + dopełnienie + bezokolicznik z to: It is essential that every visitor wears a helmet on site.
-
Przekształć, używając "prevent": Because of the strike, many commuters could not get to work.
B. Znaczenie
Wybierz zdanie, które lepiej pasuje do kontekstu. Komentarz po odpowiedzi wyjaśnia dlaczego.
-
Koleżanka mówi ci, że czuje się pewnie przed rozmową o pracę. Które zdanie oddaje jej własną pewność?sure to = pewny jest mówiący; sure that = pewny jest podmiot
-
Zeznanie świadka: kobieta może opisać tylko to, co naprawdę widziała na własne oczy. Które zdanie jest odpowiednie?dopełnienie + forma podstawowa = bezpośrednia percepcja
-
Liścik do sąsiada: po burzy wracasz do domu i zastajesz jego płot na ziemi. Które zdanie jest zgodne z prawdą?zdanie z that = wniosek; samego przewracania się płotu nie było widać
-
Pracownica opisuje swój lęk przed zwolnieniem — czymś, na co nie ma wpływu. Które zdanie pasuje?afraid of + -ing = lęk, że coś się stanie; afraid to = za bardzo się boisz, żeby działać
-
Formalne referencje. Które zdanie jest bardziej odpowiednie?find + dopełnienie + to be jest formalne
-
Formalny raport pisemny. Które zdanie jest lepsze w starannym tekście?the reason is because jest częste w mowie; w starannym tekście używa się that
C. Znajdź błąd
W każdym zdaniu jest jeden błąd w konstrukcji dopełnienia albo zdanie jest poprawne. Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
Heavy snow on the mountain roads prevented the rescue team to reach the village until late on Sunday evening.
-
The new manager seems that she is far more willing to listen to complaints than her predecessor was.
-
Considering how well the first book sold, it is likely the sequel to become a bestseller within weeks of its release.
-
Several of her former colleagues say her to be the most talented engineer the company has ever employed.
-
There seems to have been a misunderstanding about the date, so we have moved the meeting to the following Thursday.
D. W kontekście
Zredaguj wiadomość prasową. Przepisz każde ponumerowane zdanie, używając podanego wzorca.
(19) It is certain that the new footbridge will open next spring, officials confirmed yesterday. Last winter, engineers feared that storms (20) would mean that the workers could not finish on time. (21) It now seems that the project is several weeks ahead of schedule. At a press conference, the mayor said: (22) "It is important that residents know the real costs." (23) People believe that the chief engineer, Dana Okafor, is the youngest person ever to lead such a project. (24) "By chance, I know her personally," the mayor added, "and I can tell you that she has earned it."
-
Przepisz (19), stosując raising i zaczynając od "The new footbridge".
-
Przepisz (20), używając "prevent" i zaczynając od "would".
-
Przepisz (21), stosując raising i zaczynając od "The project".
-
Przepisz (22), używając "for" + dopełnienie + bezokolicznik z to.
-
Przepisz (23) jako formalną relację w stronie biernej, zaczynając od "The chief engineer".
-
Przepisz pierwszą część (24), używając "happen".
E. Twoja kolej
Pisz po angielsku. Sprawdź swój tekst według podanych kryteriów.
-
Napisz krótki akapit w stylu prasowym (3 zdania) z prognozą zmian w twoim mieście albo twojej branży. Kryteria: co najmniej dwie konstrukcje typu raising (likely to, certain to, seem to, appear to), w tym jedna z to have + imiesłów bierny albo there seems to be.
-
Napisz dwa zdania o tym samym wydarzeniu. Kryteria: jedno z see albo hear + dopełnienie + forma podstawowa lub -ing (percepcja), drugie z see albo hear + zdanie z that (informacja).
-
Napisz formalne referencje (2–3 zdania) dla kogoś z pracy. Kryteria: find + dopełnienie + to be; believe albo consider + dopełnienie + bezokolicznik z to; jeden przymiotnik + for + dopełnienie + bezokolicznik z to.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
B2-12 It is said that… i he is said to…: „mówi się, że”, „podobno” i „uważa się” po angielsku Przekształć na relację w stronie biernej z "thought", zaczynając od "The painting": People think that the painting was stolen in 1990.
-
C1-18 Konstrukcje czasownikowe dla zaawansowanych: see him do, find it hard, regard as Przekształć na stronę bierną, zaczynając od "The suspect": Someone saw the suspect leave the building at midnight.
