SlowingoNgữ pháp
B1 30 / 39

Ngữ pháp cụm động từ: vị trí tân ngữ (Phrasal Verbs: The Grammar)

Phrasal Verbs: The Grammar

Trong trang này
  1. Mục tiêu
  2. Ý chính
  3. Tiếng Việt và tiếng Anh
  4. Cấu trúc
  5. Cách dùng
  6. Lỗi thường gặp
  7. Bẫy dành cho người Việt
  8. Đừng nhầm lẫn
  9. Chính tả và phát âm
  10. Quy tắc vàng
  11. Luyện tập

Mục tiêu

Sau bài này, bạn có thể nhận ra bốn loại cụm động từ (phrasal verbs), đặt danh từ và đại từ vào đúng chỗ (turn it off, look after her, run out of milk), đọc một mục từ trong từ điển để biết động từ thuộc loại nào, và chọn giữa cụm động từ và một động từ đơn trang trọng hơn.

Ý chính

Cụm động từ là một động từ + một từ nhỏ gọi là tiểu từ (particle: up, off, out, on, down, back, away, over…). Chúng cùng nhau tạo thành một đơn vị nghĩa: give up = bỏ cuộc, find out = phát hiện ra. Đôi khi nghĩa rất rõ (sit down, go out); nhưng thường thì không (put up with = chịu đựng). Bạn đã gặp những cụm phổ biến nhất ở A2-34.

Bài này nói về phần khó còn lại: trật tự từ. Hãy coi cụm động từ như một chiếc bánh mì kẹp. Động từ là lát bánh trên, tiểu từ là lát bánh dưới. Câu hỏi lớn là: tân ngữ đặt ở đâu? Có những cụm động từ không có tân ngữ. Có những cụm có thể mở ra như bánh mì kẹp, với tân ngữ là phần nhân ở giữa — hoặc tân ngữ có thể nằm sau chiếc bánh. Có những cụm đóng kín, không mở được, nên tân ngữ luôn đứng sau. Và một quy tắc không bao giờ thay đổi: đại từ làm tân ngữ (it, them, her) của một cụm tách được luôn là phần nhân — turn it off, không bao giờ turn off it.

Tiếng Việt và tiếng Anh

Tiếng Việt cũng có những từ chỉ hướng hay kết quả đi sau động từ — lên, xuống, ra, vào, đi, dậy — và tân ngữ thường nằm giữa: tắt đèn đi, tắt nó đi, cởi giày ra. Đây chính là trật tự của cụm động từ tách được trong tiếng Anh: turn it off, take them off. Khó khăn thật sự nằm ở chỗ khác: nhiều cụm động từ tiếng Anh ứng với một động từ tiếng Việt (đón = pick up, chăm sóc = look after, hết = run out of), nên người Việt hay quên tiểu từ, quên giới từ thứ ba, hoặc học cả cụm như một khối rồi đặt đại từ ở cuối.

Tiếng ViệtTiếng AnhLoại
Mấy giờ bạn dậy?What time do you get up?không tân ngữ
Giày ướt rồi. Cởi ra đi.Your shoes are wet. Take them off.tách được: đại từ ở giữa
Ai trông con chó khi bạn đi vắng?Who's looking after the dog while you're away?không tách được
Lại hết cà phê rồi.We've run out of coffee again.ba phần: không bỏ of
Mình sẽ tra từ này.I'll look it up.một động từ tiếng Việt = verb + particle

Cấu trúc

Bốn loại

LoạiCó tân ngữ?MẫuVí dụ
1. nội động (intransitive)khôngđộng từ + tiểu từget up, break down, grow up, set off
2. tách được (separable)cóđộng từ + tân ngữ + tiểu từ hoặc động từ + tiểu từ + danh từturn the TV off / turn off the TV
3. không tách được (inseparable)cóđộng từ + tiểu từ + tân ngữlook after her, get over it, run into him
4. ba phần (three-part)cóđộng từ + tiểu từ + giới từ + tân ngữlook forward to it, run out of milk

Động từ có tân ngữ là ngoại động từ (transitive); động từ không có tân ngữ là nội động từ (intransitive).

Cụm tách được: tân ngữ đặt ở đâu

Tân ngữỞ giữaỞ cuối
danh từ ngắnTurn the lights off. ✅Turn off the lights. ✅
đại từTurn them off. ✅❌ Turn off them.
cụm danh từ dàiđược, nhưng khó theo dõiTurn off all the lights in the house. ✅

Cụm không tách được và cụm ba phần: tân ngữ luôn ở cuối

Động từTân ngữ là danh từTân ngữ là đại từ
look afterShe looks after her grandmother.She looks after her.
get overHe got over the flu quickly.He got over it quickly.
get on withI get on with my colleagues.I get on with them.
put up withI can't put up with this noise.I can't put up with it.

Từ điển cho biết loại như thế nào (sb = somebody, ai đó; sth = something, cái gì đó)

Mục từ trong từ điểnÝ nghĩa
turn sth off / turn off sthtách được: tân ngữ có thể ở giữa hoặc ở cuối
look after sb/sthkhông tách được: tân ngữ chỉ đứng sau tiểu từ
get upnội động: không có tân ngữ
run out of sthba phần: tân ngữ ở cuối

Cách dùng

1Cụm động từ nội động — không có tân ngữ

Những cụm này đã trọn nghĩa mà không cần tân ngữ. Sau tiểu từ không có gì, ngoài thời gian hay nơi chốn.

What time do you usually get up?
Bạn thường dậy lúc mấy giờ?
Our car broke down on the motorway.
Xe của chúng mình bị hỏng giữa đường cao tốc.
Anh: motorway; Mỹ: highway
I grew up in a small fishing town.
Mình lớn lên ở một thị trấn chài lưới nhỏ.
grow up không có tân ngữ
We set off before sunrise to avoid the heat.
Chúng mình lên đường trước lúc mặt trời mọc để tránh nóng.

2Cụm tách được với danh từ

Khi tân ngữ là danh từ, bạn thường có thể đặt nó ở giữa hoặc ở cuối. Với tân ngữ dài, hãy đặt ở cuối để người nghe dễ theo dõi.

Can you turn the heating down?
Bạn vặn nhỏ lò sưởi xuống được không?
cũng đúng: turn down the heating
Please fill in this form.
Vui lòng điền vào mẫu đơn này.
cũng đúng: fill this form in
She picked up the kids from school.
Cô ấy đi đón bọn trẻ ở trường.
"đón" → pick up, đừng quên up
I need to give back all the books I borrowed last term.
Mình cần trả lại tất cả số sách đã mượn kỳ trước.
tân ngữ dài: đặt ở cuối

3Cụm tách được với đại từ

Khi tân ngữ là đại từ (it, them, him, her, me, us, you), đại từ phải đứng giữa động từ và tiểu từ — giống tắt nó đi, cởi ra trong tiếng Việt.

I don't know this word, so I'll look it up.
Mình không biết từ này, nên mình sẽ tra nó.
look it up, không phải look up it
Your shoes are wet. Take them off.
Giày bạn ướt rồi. Cởi ra đi.
tiếng Việt có thể bỏ "nó"; tiếng Anh cần them
If you don't need the old sofa, why don't you give it away?
Nếu không cần cái ghế sofa cũ nữa, sao bạn không đem cho đi?
He called me back an hour later.
Một tiếng sau anh ấy gọi lại cho mình.
Can you wake me up at seven?
Bạn gọi mình dậy lúc bảy giờ được không?
wake me up

4Cụm không tách được

Với những cụm này, tiểu từ hoạt động như một giới từ: tân ngữ, dù là danh từ hay đại từ, luôn đứng sau nó. Trong câu hỏi và mệnh đề quan hệ, tiểu từ vẫn đi cùng động từ.

Who's looking after the dog while you're away?
Ai trông con chó khi bạn đi vắng?
It took her months to get over the break-up.
Cô ấy mất mấy tháng mới vượt qua được chuyện chia tay.
I ran into an old friend at the airport.
Mình tình cờ gặp một người bạn cũ ở sân bay.
Don't worry about the complaint. I'll deal with it.
Đừng lo về lời phàn nàn đó. Mình sẽ giải quyết.
deal with it: it đứng sau
What are you looking for?
Bạn đang tìm gì thế?
tiểu từ ở lại với động từ, cuối câu hỏi

5Cụm động từ ba phần

Động từ + tiểu từ + giới từ. Cả ba phần luôn đi cùng nhau, và tân ngữ luôn ở cuối. Sau look forward to, dùng danh từ hoặc dạng -ing (xem B1-19).

We've run out of coffee again.
Lại hết cà phê rồi.
"hết" → run out of, không bỏ of
I'm really looking forward to the holidays.
Mình rất mong đến kỳ nghỉ.
Do you get on with your neighbours?
Bạn có hòa thuận với hàng xóm không?
I can't put up with his rude comments any more.
Mình không thể chịu đựng mấy lời nói thô lỗ của anh ta thêm nữa.
She came up with a brilliant idea for the campaign.
Cô ấy nghĩ ra một ý tưởng tuyệt vời cho chiến dịch.
"nghĩ ra" → come up with

6Một cụm động từ, hai loại

Một số cụm động từ là nội động với nghĩa này và tách được với nghĩa khác. Hãy kiểm tra nghĩa trước khi quyết định đặt tân ngữ ở đâu.

The plane took off on time.
Máy bay cất cánh đúng giờ.
nội động: rời mặt đất
Take off your jacket if you're hot.
Nóng thì cởi áo khoác ra đi.
tách được: cởi ra
The lift broke down again.
Thang máy lại hỏng rồi.
nội động: ngừng hoạt động; Mỹ: elevator
The firefighters broke the door down.
Lính cứu hỏa phá cửa xông vào.
tách được: phá đổ

7Cụm động từ hay động từ đơn trang trọng?

Cụm động từ là đặc trưng của hội thoại, email gửi bạn bè và văn viết thân mật. Văn viết trang trọng thường thích một động từ đơn có nghĩa tương tự. Cả hai đều đúng; khác nhau ở văn phong.

Can you find out what time the shop opens?
Bạn tìm hiểu xem mấy giờ cửa hàng mở cửa được không?
trang trọng: discover
The meeting has been put off until Friday.
Cuộc họp đã được dời đến thứ Sáu.
trang trọng: postponed
The committee has postponed the decision.
Ủy ban đã hoãn việc ra quyết định.
trang trọng
She turned down the job offer.
Cô ấy đã từ chối lời mời làm việc.
trang trọng: rejected / declined
Prices have gone up again.
Giá lại tăng rồi.
trang trọng: increased

Lỗi thường gặp

❌I took off it.
✅I took it off.
Đại từ đứng giữa cụm tách được.
❌Can you pick up me at six?
✅Can you pick me up at six?
Đại từ ở giữa.
❌She looks her little brother after.
✅She looks after her little brother.
look after không tách được.
❌We've run out milk.
✅We've run out of milk.
Cụm ba phần giữ đủ cả ba phần.
❌She came up a great idea.
✅She came up with a great idea.
come up with là cụm ba phần.
❌My car broke down it.
✅My car broke down.
break down (= ngừng hoạt động) không có tân ngữ.
❌Please wake up me at seven.
✅Please wake me up at seven.
wake sb up tách được: đại từ ở giữa.
⚠️I gave all the old clothes that didn't fit me any more away.
✅I gave away all the old clothes that didn't fit me any more.
Đúng ngữ pháp, nhưng tân ngữ dài đặt ở cuối dễ theo dõi hơn nhiều.

Bẫy dành cho người Việt

1. Học cả cụm như một động từ, rồi đặt đại từ ở cuối. Vì turn off = tắt, put on = mặc, nhiều bạn coi cụm động từ như một từ duy nhất và đặt tân ngữ phía sau như với động từ thường. Với danh từ thì được, nhưng với đại từ thì sai. Hãy nghĩ đến tiếng Việt mặc nó vào, treo nó lên: đại từ nằm giữa.

❌It's cold outside. Put on it.
✅It's cold outside. Put it on.
❌Your coat is on the floor. Hang up it.
✅Your coat is on the floor. Hang it up.

2. Quên tiểu từ vì tiếng Việt chỉ có một động từ. Đón là pick up, điền (mẫu đơn) là fill in hoặc fill out. Bỏ tiểu từ đi, câu sẽ sai hoặc mang nghĩa khác (pick một mình là "hái, chọn").

❌My dad picks my sister every day after school.
✅My dad picks my sister up every day after school. hoặc My dad picks up my sister every day after school.

3. "Hết pin", "hết tiền" — quên of. Tiếng Việt chỉ cần hết + danh từ. Tiếng Anh cần đủ ba phần: run out of + danh từ.

❌My phone ran out battery during the call.
✅My phone ran out of battery during the call.

4. "Nuôi lớn" thành grow up + tân ngữ. Grow up (lớn lên) là nội động: không có tân ngữ. Khi nói về việc nuôi dạy ai đó, dùng bring up (tách được).

❌My grandmother grew up five children on her own.
✅My grandmother brought up five children on her own.
grow up không có tân ngữ.

Đừng nhầm lẫn

Tiểu từ và giới từ thông thường — Cùng một từ nhỏ có thể là tiểu từ (một phần của động từ) hoặc giới từ (một phần của cụm chỉ nơi chốn). Cách thử: đại từ có đứng giữa được không?

She looked up the word in the dictionary.
Cô ấy tra từ đó trong từ điển.
cụm động từ: she looked it up
She looked up the chimney.
Cô ấy nhìn lên ống khói.
giới từ + nơi chốn: không nói "she looked it up" ở đây

get up và wake up — Tiếng Việt dùng "dậy" cho cả hai. Get up (ra khỏi giường) không có tân ngữ. Wake up (tỉnh giấc) có thể là nội động (I woke up) hoặc tách được (Wake me up).

I woke up at six but didn't get up until seven.
Mình tỉnh giấc lúc sáu giờ nhưng đến bảy giờ mới ra khỏi giường.
wake up ≠ get up
The noise woke the baby up.
Tiếng ồn làm em bé thức giấc.

Nghĩa của các tiểu từ — Bài này nói về trật tự từ. Về nghĩa của up, down, out, off và các tiểu từ khác, xem B2-25; về những từ hay đi cùng nhau, xem T-03.

Chính tả và phát âm

  • Trong phần lớn cụm động từ, tiểu từ mang trọng âm chính: give up, turn it off, set off. Người Việt hay nhấn động từ và đọc lướt tiểu từ — hãy làm ngược lại.
  • Trong cụm ba phần, trọng âm thường rơi vào tiểu từ: look forward to, run out of, put up with. Giới từ cuối đọc yếu: of /əv/, to /tə/, with /wɪð/.
  • Đại từ ở giữa không nhấn và rất ngắn: pick me up /ˈpɪk mi ˈʌp/.
  • Nối âm cuối của động từ sang tiểu từ bắt đầu bằng nguyên âm: pick‿up, turn‿off, give‿up, get‿up. Đừng ngắt thành từng tiếng rời như tiếng Việt, và đừng nuốt phụ âm cuối /k/, /n/, /v/, /t/ — chính nó nối sang tiểu từ.
  • Danh từ tạo từ cụm động từ được viết liền hoặc có gạch nối, và nhấn ở phần đầu: a breakdown, a takeoff, a check-in. Động từ thì viết hai từ: to break down, to check in.

Quy tắc vàng

Hãy hỏi: cụm động từ có tân ngữ không, và tân ngữ có di chuyển được không? Đại từ đứng giữa cụm tách được (turn it off). Cụm không tách được và cụm ba phần giữ tân ngữ ở cuối (look after her, run out of it). Và đừng quên tiểu từ chỉ vì tiếng Việt chỉ cần một động từ.

Luyện tập

A. Hình thức

Sắp xếp từ thành câu, hoặc thay danh từ bằng đại từ.

  1. Sắp xếp thành câu: off / please / it / turn
  2. Sắp xếp thành câu: after / she / them / looks
  3. Sắp xếp thành câu: out / we / sugar / of / ran
  4. Thay danh từ bằng đại từ: Turn down the music.
  5. Thay danh từ bằng đại từ: I came across this photo yesterday.
  6. Thay danh từ bằng đại từ: Can you put away the toys?

B. Ý nghĩa

Chọn đáp án đúng.

  1. Chọn động từ trang trọng hơn cho một bản báo cáo: We need to find out the cause. …
  2. Chọn đáp án đúng: "The plane took off." …
  3. Chọn đáp án đúng: She … after a year.
  4. Chọn đáp án đúng: Trong câu "The cat ran up the tree", up là ….

C. Tìm lỗi sai

Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.

  1. I'll pick up you at the station.
  2. Can you look my cat after this weekend?
  3. I can't put up this noise.
  4. Turn off the lights in the kitchen, please.

D. Trong ngữ cảnh

Dùng cụm động từ trong ngoặc để hoàn thành đoạn hội thoại.

Moving day
Lena: The van's here! Can you help me 15? (pick up + the boxes)
Max: Sure. Wait, I've 16 tape. (run out of)
Lena: There's some in the kitchen. And the old lamp — just 17. Nobody wants it. (throw away + it)
Max: OK. And who's 18 your cat today? (look after)
Lena: My sister. I really 19 her. (get on with)

E. Đến lượt bạn

Viết bằng tiếng Anh.

  1. Viết hai câu về thói quen buổi sáng của bạn với get up, put on hoặc turn off. Dùng một đại từ trong một câu.
  2. Viết một câu về một người mà bạn hợp tính và một câu về một điều bạn không thể chịu đựng.

F. Ôn tập tổng hợp

Ôn lại kiến thức của các bài trước.

  1. B1-19 Danh động từ V-ing làm chủ ngữ và sau giới từ (Gerund Subjects and Prepositions)
    I'm looking forward to (see) you next week.
  2. A2-15 Động từ có hai tân ngữ: give me the book hay give it to me? (Verbs with Two Objects)
    Chọn đáp án đúng: Here's your book. I'll tomorrow.
  3. B1-27 Mục đích, lý do, kết quả: so that, in order to, because of, due to (Purpose, Reason, Result)
    I looked the word up ___ check the spelling. …
Đáp án

A. Hình thức

  1. Please turn it off. / Turn it off, please.
  2. She looks after them.
  3. We ran out of sugar.
  4. Turn it down.
  5. I came across it yesterday.
  6. Can you put them away?

B. Ý nghĩa

  1. discover
  2. intransitive
  3. gave it up
  4. preposition

C. Tìm lỗi sai

  1. I'll pick you up at the station.
  2. Can you look after my cat this weekend?
  3. I can't put up with this noise.
  4. ✓ Turn off the lights in the kitchen, please.

D. Trong ngữ cảnh

  1. pick them up / pick the boxes up / pick up the boxes
  2. run out of
  3. throw it away
  4. looking after
  5. get on with

E. Đến lượt bạn

  1. I get up at seven. I make coffee, and then I turn the radio on, but I usually turn it off after the news.
  2. I get on really well with my cousin. I can't put up with loud music on the bus.

F. Ôn tập tổng hợp

  1. seeing
  2. give it to you
  3. to
Ứng dụng AndroidHọc mọi lúc mọi nơi Google Play