Mệnh đề phân từ nâng cao (Participle Clauses): Built in…, Having been told…, With prices rising…
Participle Clauses: Advanced Uses
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể viết những mệnh đề phân từ (participle clauses) nâng cao — Built in 1850, …, Having been told…, …, Not knowing what to do, …, …, leaving thousands without power, With prices rising, …, If accepted, … — và bạn có thể phát hiện và sửa một lỗi "phân từ treo" (dangling participle).
Ý chính
Ở B2-10, bạn đã học rằng mệnh đề phân từ lược bỏ chủ ngữ: Feeling tired, she went to bed. Người đọc tìm chủ ngữ bị thiếu ở mệnh đề chính.
Hãy hình dung mệnh đề phân từ là một chú chó có dây dắt, còn chủ ngữ của mệnh đề chính là người cầm dây. Chú chó phải thuộc về đúng người đó. Built in 1850, the bridge… — cây cầu được xây: đúng chủ đang cầm dây. Walking down the street, the trees looked beautiful — hàng cây đâu có đi bộ: sợi dây đang lủng lẳng, không có chủ thật sự. Lỗi này gọi là phân từ treo (dangling participle), và người viết cẩn thận luôn tránh nó.
Ở trình độ C1, bạn thêm nhiều loại mệnh đề phân từ hơn: phân từ quá khứ (past participle) cho nghĩa bị động, having been done cho một hành động bị động xảy ra trước, not cho câu phủ định, mệnh đề -ing ở cuối câu để chỉ kết quả, và with + chủ ngữ riêng khi mệnh đề cần một "người chủ" hoàn toàn khác.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Tiếng Việt rất hay lược chủ ngữ, và người nghe tự hiểu từ ngữ cảnh: Đến ga thì tàu đã chạy mất rồi là một câu hoàn toàn tự nhiên, dù tàu không phải là "người đến ga". Tiếng Anh thì chặt chẽ hơn: mệnh đề phân từ mượn chủ ngữ của mệnh đề chính, nên chủ ngữ đó phải đúng là người làm (hoặc chịu) hành động. Ngoài ra, tiếng Việt thường bỏ được trong những cụm như Xây từ năm 1850, cây cầu…, nhưng tiếng Anh vẫn phải đánh dấu nghĩa bị động bằng phân từ quá khứ.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh | Ghi chú |
|---|---|---|
| (Được) xây từ năm 1850, cây cầu nay là di tích được bảo vệ. | Built in 1850, the bridge is now a protected monument. | bị động → phân từ quá khứ, không phải Building |
| Đã được báo trước về việc chậm trễ, bọn mình ở lại khách sạn thêm một đêm. | Having been told about the delay, we stayed at the hotel for another night. | bị động, xảy ra trước → having been + V3 |
| Không quen ai ở bữa tiệc, mình cứ quanh quẩn gần bếp. | Not knowing anyone at the party, I stayed close to the kitchen. | not đứng trước phân từ |
| Cơn bão làm đứt đường dây điện, khiến hàng nghìn hộ mất điện. | The storm destroyed the power lines, leaving thousands of homes without electricity. | "khiến / làm cho" → -ing, không phải left |
| Với giá cả tăng mỗi tháng, nhiều người đang thắt lưng buộc bụng. | With prices rising every month, many people are cutting back. | with + danh từ + -ing |
Cấu trúc
Các dạng phân từ
| Dạng | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| phân từ quá khứ | bị động (cùng lúc hoặc chung chung) | Built in 1850, the bridge is still in use. |
| having been + phân từ quá khứ | bị động, hành động xảy ra trước | Having been told about the delay, we waited. |
| not / never + phân từ | phủ định | Not knowing what to do, I called my sister. |
| …, + -ing (sau mệnh đề chính) | kết quả của cả mệnh đề chính | The storm hit, leaving thousands without power. |
With + tân ngữ + phân từ (có chủ ngữ riêng)
| Mẫu | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| with + danh từ + -ing | chủ động | With prices rising, many families are struggling. |
| with + danh từ + phân từ quá khứ | bị động | With the work finished, we went out to celebrate. |
Liên từ + phân từ quá khứ
| Liên từ | Ví dụ |
|---|---|
| if / unless | If accepted, you'll start in May. Unless otherwise stated, prices include tax. |
| once / until | Once finished, the stadium will hold 60,000 fans. Wait here until called. |
| when / as (cũng có ở B2-10) | When asked, he refused to comment. As shown in Table 2, … |
Cách dùng
1Phân từ quá khứ mang nghĩa bị động
Mệnh đề bắt đầu bằng phân từ quá khứ mang nghĩa bị động: chủ ngữ của mệnh đề chính nhận hành động. Nó có thể nêu bối cảnh, lý do hoặc điều kiện. Đây là đặc trưng của văn viết trang trọng, tin tức và văn miêu tả.
2Having been + phân từ quá khứ: xảy ra trước và bị động
Dùng having been + phân từ quá khứ khi hành động được làm với chủ ngữ, và xảy ra trước hành động chính. Nó cũng thường gợi ý một lý do.
3Mệnh đề phân từ phủ định
Đặt not (hoặc never) trước phân từ. Cả never having và having never đều được dùng. Having not + phân từ quá khứ (Having not received a reply, …) cũng gặp, nhất là trong tiếng Anh Mỹ và văn học thuật, nhưng not having phổ biến hơn.
4Mệnh đề kết quả sau mệnh đề chính
Mệnh đề -ing đứng sau mệnh đề chính, thường sau dấu phẩy, có thể chỉ kết quả của cả mệnh đề chính — giống "khiến", "làm cho" trong tiếng Việt. Nó rất phổ biến trong tin tức và văn học thuật. Chủ ngữ ngầm là cả sự việc, không chỉ một danh từ.
5With + tân ngữ + phân từ
With + danh từ + phân từ bổ sung bối cảnh hoặc lý do. Ở đây phân từ có chủ ngữ riêng, nên không cần khớp với mệnh đề chính. Dùng -ing cho nghĩa chủ động và phân từ quá khứ cho nghĩa bị động. Sau danh từ cũng có thể là một tính từ hay một cụm chỉ nơi chốn (with the kids asleep, with her hands in her pockets).
Một vài cụm cố định có chủ ngữ riêng nhưng không có with: weather permitting, all things considered. Trong văn phong trang trọng hoặc văn chương, danh từ + tính từ hay trạng từ cũng có thể đứng một mình như vậy.
6If, unless, once, until + phân từ quá khứ
Trong tiếng Anh trang trọng và trong văn bản hướng dẫn, if, unless, once và until có thể đi thẳng với phân từ quá khứ. Chủ ngữ và be được lược bỏ. When asked và các mệnh đề thời gian tương tự có ở B2-10.
7Sửa lỗi phân từ treo
Nếu chủ ngữ của mệnh đề chính không thể làm hành động của phân từ, phân từ đó bị "treo". Sửa bằng một trong hai cách: đưa đúng người hoặc vật lên làm chủ ngữ của mệnh đề chính, hoặc dùng một mệnh đề đầy đủ có chủ ngữ riêng. Một vài cụm cố định được chấp nhận dù chủ ngữ không khớp: judging by / from, generally / broadly speaking, considering, given.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. Lược chủ ngữ theo kiểu tiếng Việt. Đến ga thì tàu đã chạy mất rồi rất tự nhiên vì tiếng Việt để ngữ cảnh lo phần chủ ngữ. Dịch sang tiếng Anh, tàu lại trở thành "người đến ga".
2. Bỏ "được", rồi dùng -ing. Tiếng Việt thường nói Thiết kế bởi một kiến trúc sư nổi tiếng, khách sạn… mà không có "được", và động từ không đổi dạng. Nhiều bạn vì thế dùng -ing. Khi chủ ngữ chịu hành động, tiếng Anh cần phân từ quá khứ.
3. "…, khiến…" thành hai động từ chia thì. Tiếng Việt nối hai sự việc rất thoải mái: Giá xăng tăng gấp đôi, khiến nhiều người bực bội. Trong tiếng Anh, vế thứ hai cần -ing (hoặc and + mệnh đề đầy đủ).
4. "Với" + một mệnh đề đầy đủ. Với dân số tăng nhanh, thành phố cần thêm trường học — sau "với", tiếng Việt dùng động từ bình thường. Sau with + danh từ, tiếng Anh cần phân từ.
Đừng nhầm lẫn
Mệnh đề phân từ và mệnh đề quan hệ rút gọn — Mệnh đề quan hệ rút gọn mô tả một danh từ và đứng ngay sau nó (xem B2-09). Mệnh đề phân từ hoạt động như một trạng ngữ và nói về cả hành động.
Having done và having been done — Having done là chủ động: chủ ngữ làm việc đó. Having been done là bị động: việc đó được làm với chủ ngữ.
Cùng chủ ngữ và with + chủ ngữ riêng — Không có with, chủ ngữ ngầm là chủ ngữ của mệnh đề chính. Có with, mệnh đề có chủ ngữ riêng.
Chính tả và phát âm
- Dùng dấu phẩy sau mệnh đề phân từ đứng đầu câu (Built in 1850, the bridge…) và trước mệnh đề kết quả ở cuối câu (…, leaving thousands without power).
- Mệnh đề quan hệ rút gọn (cụm -ing ngay sau danh từ) không có dấu phẩy đứng trước: The woman sitting by the window is my aunt. Thêm dấu phẩy ở đó sẽ biến nó thành thông tin phụ.
- Phân từ quá khứ bất quy tắc phải chính xác: written, built, chosen, forgotten, hidden. Phân từ quá khứ được giới thiệu ở A2-16.
- Phân từ có quy tắc kết thúc bằng /t/, /d/ hoặc /ɪd/: shocked /ʃɒkt/, used /juːzd/, founded /ˈfaʊndɪd/. Tiếng Việt không có cụm phụ âm cuối, nên shocked, asked /ɑːskt/ hay bị đọc cụt thành "shock", "ask" — khi đó người nghe không phân biệt được Asked to choose với Ask to choose. Hãy bật nhẹ âm cuối.
- -ing là /ɪŋ/: một âm "ng" ở cuối, đọc nhẹ, không nhấn và không thêm thanh điệu.
- Khi nói, mệnh đề phân từ ở đầu câu thường tạo thành một cụm riêng; giọng hơi lên (hoặc xuống rồi lên) ở dấu phẩy cho biết câu chưa hết, và trọng âm chính rơi vào mệnh đề chính.
Quy tắc vàng
Mệnh đề phân từ mượn chủ ngữ của mệnh đề chính, nên hãy chắc chắn rằng chủ ngữ đó thật sự làm — hoặc chịu — hành động; đừng lược chủ ngữ theo kiểu tiếng Việt. Dùng phân từ quá khứ hoặc having been done cho nghĩa bị động (kể cả khi tiếng Việt bỏ "được"), đặt not trước phân từ, dùng -ing sau mệnh đề chính để chỉ kết quả, và dùng with + danh từ khi mệnh đề cần chủ ngữ riêng.
Luyện tập
A. Hình thức
Viết lại mỗi câu với cấu trúc được yêu cầu. Giữ nguyên nghĩa.
-
Viết lại với một mệnh đề phân từ: The palace was built in 1703, and it is now a museum.
-
Viết lại, bắt đầu bằng "Having been": After she had been told the news, she sat down in silence.
-
Viết lại với một mệnh đề phân từ phủ định: Because I didn't want to wake the baby, I whispered.
-
Viết lại với một mệnh đề phân từ phủ định: As she had never flown before, she was nervous at the airport.
-
Viết lại với một mệnh đề kết quả: Prices rose sharply in March, and this forced the bank to raise interest rates.
-
Viết lại, bắt đầu bằng "With": All the tickets had been sold, so the organisers added an extra show.
-
Rút gọn mệnh đề if: If it is used correctly, this cream can reduce scars.
B. Ý nghĩa
Chọn câu phù hợp với ngữ cảnh. Ghi chú giải thích lý do.
-
Bạn muốn nói rằng chính các nhà nghiên cứu đã đi phỏng vấn. Câu nào?chủ động: họ phỏng vấn; having been done nghĩa là có người phỏng vấn họ
-
Một bản tin. Câu nào trình bày việc mất điện là kết quả của cơn bão?mệnh đề kết quả đứng sau mệnh đề chính
-
Tàu bị trễ, và bạn ngồi nói chuyện trong lúc chờ. Câu nào cho thấy rõ cái bị trễ là con tàu?không có with, chủ ngữ ngầm là we
-
Một thông báo in sẵn trong phòng khách sạn. Câu nào phù hợp hơn?cụm cố định trang trọng, điển hình của thông báo
-
Bạn muốn nói cô của bạn đang làm gì, không phải người phụ nữ nào là cô bạn. Câu nào?mệnh đề phân từ nói về hành động, không phải mệnh đề quan hệ rút gọn để xác định danh từ
C. Tìm lỗi sai
Mỗi câu có một lỗi hoặc đã đúng. Viết lại cả câu đã sửa. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
Having finished the final chapter late on Sunday night, the manuscript was sent to the publisher first thing on Monday morning.phân từ treo: bản thảo không tự viết xong chương cuối
-
Writing in 1605 by a little-known author, the novel is still read and loved by millions of people around the world.
-
Not having being invited to the wedding, she decided to spend the weekend walking in the hills with her dog.
-
The factory closed after forty years, left more than two hundred workers in the town without a job.
-
Judging by the long queues outside the building, the new exhibition has been a huge success with visitors.
D. Trong ngữ cảnh
Đọc bản tin. Viết lại mỗi câu được đánh số theo yêu cầu. Giữ nguyên nghĩa.
(18) Most residents had been warned about the storm two days earlier, so they had left their homes. The storm reached the coast just after midnight. (19) It cut power to 20,000 homes. (20) Roads were blocked by fallen trees, so rescue teams could not reach several villages until the next afternoon. (21) Many families did not know how long the power cuts would last, so they went to stay with relatives inland. (22) When the main power line has been repaired, it will supply the whole region again, engineers say. Repairs are expected to take at least three days. (23) If the council does not state otherwise, schools will open as normal on Monday. Residents are asked to avoid unnecessary journeys and to check the council website for updates.
-
Câu (18): bắt đầu bằng một mệnh đề phân từ bị động.
-
Nối câu (19) với câu đứng trước nó bằng một mệnh đề kết quả.
-
Câu (20): bắt đầu bằng "With".
-
Câu (21): dùng một mệnh đề phân từ phủ định.
-
Câu (22): dùng "Once" + phân từ quá khứ.
-
Câu (23): viết lại theo văn phong thông báo chính thức với "Unless otherwise".
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh.
-
Bạn đang viết phần mở đầu cho một mục trong sách hướng dẫn du lịch về một tòa nhà hoặc địa điểm ở thành phố của bạn. Viết 2–3 câu. Dùng ít nhất một mệnh đề phân từ quá khứ (Built in…, Founded by…) và một mệnh đề kết quả với -ing sau mệnh đề chính.
-
Viết 2–4 câu gửi một đồng nghiệp, giải thích vì sao dự án bị chậm tiến độ. Dùng with + danh từ + phân từ ít nhất một lần và một mệnh đề phân từ phủ định, và kiểm tra rằng mỗi phân từ đều có đúng "chủ".
-
Một học viên đã viết: "Having read the article, the conclusion seemed weak." Hãy sửa câu này theo hai cách — một cách giữ mệnh đề phân từ, một cách dùng mệnh đề đầy đủ — và nói ngắn gọn câu gốc sai ở đâu.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
B2-09 Rút gọn mệnh đề quan hệ bằng V-ing, V3 và to-infinitive (Reduced Relative Clauses) Viết lại với một mệnh đề quan hệ rút gọn: The man who is standing by the door is my uncle.
-
C1-05 Câu chẻ trong tiếng Anh (Cleft Sentences): It was… that, What I need is… Viết lại thành câu chẻ với it, nhấn vào "the noise from the street": The noise from the street woke me up at three in the morning.
-
C1-01 Đảo ngữ với từ phủ định: Never have I…, No sooner had I… (Inversion) Viết lại, bắt đầu bằng "Never": I had never seen such a crowded station.
Đáp án
A. Hình thức
- Built in 1703, the palace is now a museum.
- Having been told the news, she sat down in silence.
- Not wanting to wake the baby, I whispered.
- Never having flown before, she was nervous at the airport. / Having never flown before, she was nervous at the airport.
- Prices rose sharply in March, forcing the bank to raise interest rates.
- With all the tickets sold, the organisers added an extra show.
- If used correctly, this cream can reduce scars. / Used correctly, this cream can reduce scars.
B. Ý nghĩa
- Having interviewed fifty people, the researchers wrote their report.
- The storm hit the coast, leaving thousands of homes without power.
- With the train delayed by two hours, we chatted on the platform.
- Unless otherwise stated, breakfast is included in the price.
- Sitting by the window, my aunt watched the rain.
C. Tìm lỗi sai
- Having finished the final chapter late on Sunday night, she sent the manuscript to the publisher first thing on Monday morning. / Once the final chapter had been finished late on Sunday night, the manuscript was sent to the publisher first thing on Monday morning.
- Written in 1605 by a little-known author, the novel is still read and loved by millions of people around the world.
- Not having been invited to the wedding, she decided to spend the weekend walking in the hills with her dog.
- The factory closed after forty years, leaving more than two hundred workers in the town without a job. / The factory closed after forty years and left more than two hundred workers in the town without a job.
- ✓ Judging by the long queues outside the building, the new exhibition has been a huge success with visitors.
D. Trong ngữ cảnh
- Having been warned about the storm two days earlier, most residents had left their homes. / Warned about the storm two days earlier, most residents had left their homes.
- The storm reached the coast just after midnight, cutting power to 20,000 homes.
- With roads blocked by fallen trees, rescue teams could not reach several villages until the next afternoon.
- Not knowing how long the power cuts would last, many families went to stay with relatives inland.
- Once repaired, the main power line will supply the whole region again, engineers say.
- Unless otherwise stated, schools will open as normal on Monday.
E. Đến lượt bạn
- Built in 1928 as a cinema, the Regent Hall is now the town's main concert venue. It was fully restored in 2015, attracting thousands of new visitors every year.
- With two of the team off sick this week, we've fallen behind on the report. Not having received the sales figures yet, I can't finish the final section. I'll send you an update on Friday.
- Having read the article, I found the conclusion weak. After I had read the article, the conclusion seemed weak to me. The conclusion did not read the article, so the participle was dangling.
F. Ôn tập tổng hợp
- The man standing by the door is my uncle.
- It was the noise from the street that woke me up at three in the morning.
- Never had I seen such a crowded station.
