Cách nói giảm mức chắc chắn (Hedging): seem, appear, apparently, arguably, it could be argued
Hedging and Distancing: It Seems That…
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể đưa ra nhận định một cách cẩn trọng, lịch sự và mang tính học thuật với seem / appear, tend to, các động từ khuyết thiếu may, might, could, would, các trạng từ như apparently, arguably, presumably và allegedly, và các khung câu như It could be argued that… — đồng thời cho thấy thông tin đến từ người khác.
Ý chính
Một nhận định nói với sự chắc chắn tuyệt đối giống như một cái cốc thủy tinh trên nền nhà cứng: Social media causes depression. Chỉ cần một nghiên cứu nói khác, nhận định đó vỡ tan, và người viết trông thiếu cẩn thận.
Hedging (rào đón, giảm mức chắc chắn) đặt những chiếc gối nhỏ quanh nhận định: Social media may contribute to depression in some teenagers. Giờ nhận định trở nên chính xác. Nó nói đúng mức độ chắc chắn của người viết — không hơn, không kém.
Distancing (giữ khoảng cách) có liên quan. Nó cho thấy thông tin đến từ nơi khác, không phải từ hiểu biết của chính người nói: Apparently, the CEO is leaving. He is said to have taken the money.
Hedging không phải là yếu đuối hay mơ hồ. Trong văn viết học thuật, báo chí, kinh doanh và ngoại giao, đó là dấu hiệu của sự trung thực và óc phán đoán tốt. Trong giao tiếp, nó giúp bạn nghe lịch sự thay vì cộc lốc. Nhưng quá nhiều gối sẽ vùi mất thông điệp: mỗi nhận định thường chỉ cần một hoặc hai.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Tiếng Việt cũng rào đón rất nhiều, và rất tự nhiên: có vẻ, hình như, nghe nói, chắc là, được cho là. Những từ này đứng trước động từ, còn động từ thì không đổi: Hình như ai đó lấy ô của mình rồi. Tiếng Anh thì khác: sau seem / appear, bạn phải chọn đúng dạng to-infinitive theo thời gian — to do, to be doing hay to have done. Khi câu tiếng Việt có "rồi" hay "đã", đó thường là tín hiệu để dùng to have + past participle.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh | Ghi chú |
|---|---|---|
| Cô ấy có vẻ vui với công việc mới. | She seems happy in her new job. | seem + tính từ, không cần "là" |
| Máy in hình như đang chạy lại rồi. | The printer appears to be working again. | "đang" → to be + -ing |
| Hình như ai đó lấy ô của mình rồi. | Someone seems to have taken my umbrella. | "rồi" → to have + V3 |
| Nghe nói nhà hàng đó đóng cửa rồi. | Apparently, the restaurant has closed down. | nghe nói = apparently |
| Ông bộ trưởng được cho là đang cân nhắc từ chức. | The minister is said to be considering resignation. | không phải is said that he… |
| Có thể nói thành phố cần ít ô tô hơn. | It could be argued that the city needs fewer cars. | không phải It can say that… |
Cấu trúc
Seem / appear + to-infinitive
| Dạng | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| seem / appear + to + động từ nguyên mẫu | trạng thái hoặc thói quen hiện tại | She seems to know everyone. |
| seem / appear + to be + -ing | đang diễn ra | The system appears to be working. |
| seem / appear + to have + past participle | hành động đã xảy ra trước | They seem to have left. |
| seem (+ to be) + tính từ | trạng thái hiện tại | He seems (to be) happy. |
| It seems / appears (that) + mệnh đề | ấn tượng chung | It seems that the train is late. |
| There seems / appears to be + danh từ | sự tồn tại | There appears to be a problem. |
Appear trang trọng hơn seem. Phủ định: She doesn't seem to understand (thông dụng) hoặc She seems not to understand (trang trọng hơn).
Các công cụ rào đón khác
| Công cụ | Ví dụ |
|---|---|
| động từ khuyết thiếu | may, might, could; would để làm mềm kết luận (This would suggest…) |
| xu hướng | tend to + động từ nguyên mẫu; There is a tendency for… |
| trạng từ | apparently, arguably, presumably, supposedly, allegedly, seemingly |
| cụm giới hạn | to some / a certain extent, largely, in some cases, some, many |
| khung câu khách quan | It could be argued that…; There is some evidence that…; It is possible that… |
| bị động tường thuật (B2-12) | It is believed that…; He is said to… |
Về các mức độ khả năng (be likely to, be bound to, the chances are), xem B2-26.
Cách dùng
1Seem và appear + to-infinitive
Dùng seem / appear để nêu một ấn tượng, không phải một sự thật — giống "có vẻ", "dường như". Chọn dạng to-infinitive theo thời gian: to do (hiện tại / chung chung), to be doing (đang diễn ra), to have done (đã xảy ra trước). Với tính từ, to be có thể bỏ. Trong tiếng Anh Anh, seem + cụm danh từ không có to be cũng phổ biến: He seems a nice person.
2It seems / appears that…; there seems to be
Dùng It seems / appears (that) + mệnh đề cho một ấn tượng chung, thường để báo tin một cách nhẹ nhàng. There seems / appears to be rào đón một câu nói về sự tồn tại — giống "hình như có…". Trong văn nói thân mật, It seems like + mệnh đề cũng phổ biến.
3Động từ khuyết thiếu để rào đón
May, might và could trình bày một nhận định là có thể xảy ra, không chắc chắn — "có thể", "có lẽ". Would làm mềm kết luận hoặc ý kiến của chính bạn: This would suggest…, I would argue…. Về các động từ khuyết thiếu chỉ khả năng cơ bản, xem A2-22.
4Trạng từ rào đón và giữ khoảng cách
Mỗi trạng từ có nghĩa riêng, chính xác. Apparently = nghe nói / có vẻ như. Arguably = có cơ sở vững để khẳng định (hay đứng trước so sánh nhất). Presumably = tôi suy ra là, chắc là. Supposedly = người ta bảo vậy, nhưng tôi nghi ngờ. Allegedly = có người cáo buộc, nhưng chưa được chứng minh (tin tức, pháp luật). Seemingly = nhìn bề ngoài thì có vẻ như vậy.
5Tend to, cụm giới hạn và khung câu khách quan
Tend to mô tả điều thường đúng nhưng có ngoại lệ — "thường", "có xu hướng". Giới hạn phạm vi của nhận định bằng to some / a certain extent, largely hoặc in some cases. Các khung câu khách quan như It could be argued that… và There is some evidence that… trình bày một quan điểm mà không biến nó thành chuyện cá nhân.
6Bị động tường thuật để giữ khoảng cách
Bị động tường thuật (B2-12) thuật lại một niềm tin hay một tuyên bố mà không nói ai là người đưa ra — giống "được cho là", "người ta tin rằng". Nó kết hợp tự nhiên với các cách rào đón ở trên và là đặc trưng của tin tức và văn học thuật.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. "Có vẻ đang…" thành seem + -ing. Tiếng Việt nói Em bé có vẻ đang ngủ — "có vẻ" đứng ngay trước động từ. Tiếng Anh cần to be giữa seem và -ing.
2. "Hình như … rồi" mà không có to have. Vì động từ tiếng Việt không đổi, Hình như khách đến rồi rất dễ thành seem to arrive. Chữ "rồi" (hay "đã") là tín hiệu: hành động đã xảy ra → to have + past participle.
3. "Có xu hướng" thành be tend to. Nhiều bạn coi tend như một tính từ (giống "có xu hướng", "hay") và thêm be. Tend là động từ thường.
4. "Được cho là" thành is said that. Ông giám đốc được cho là sắp nghỉ hưu — dịch từng chữ sẽ thành is said that he…. Tiếng Anh có hai mẫu riêng biệt: It is said that + mệnh đề hoặc chủ ngữ + is said to + động từ nguyên mẫu.
5. "Có thể nói" thành It can say. Cụm Có thể nói rằng… rất quen thuộc trong bài luận tiếng Việt. Trong tiếng Anh, it không thể "nói"; cần dạng bị động.
Đừng nhầm lẫn
Apparently và obviously / clearly — Apparently thêm khoảng cách: "nghe nói" hoặc "có vẻ". Obviously và clearly làm điều ngược lại: chúng trình bày một điều như là chắc chắn.
Supposedly và presumably — Supposedly = "người ta bảo vậy, nhưng tôi nghi ngờ". Presumably = "theo logic, tôi cho là vậy".
Arguably và allegedly — Arguably đưa ra một ý kiến bạn có thể bảo vệ. Allegedly thuật lại một lời cáo buộc chưa được chứng minh. She is arguably the best singer of her generation là lời khen; She allegedly cheated là một cáo buộc nhắm vào cô ấy.
Tend to và used to — Tend to là xu hướng chung ở hiện tại; used to là thói quen trong quá khứ đã chấm dứt (xem A2-28).
Chính tả và phát âm
- Trọng âm: apPArently, ARguably, preSUMably /prɪˈzjuːməbli/ (Anh), /prɪˈzuːməbli/ (Mỹ), supPOSedly /səˈpəʊzɪdli/ (Anh), /səˈpoʊzɪdli/ (Mỹ), alLEGedly /əˈledʒɪdli/. (Chữ in hoa ở đây chỉ để chỉ trọng âm.) Những từ dài này chỉ có một trọng âm chính; các âm tiết còn lại đọc nhẹ và nhanh — đừng đọc đều từng âm tiết như tiếng Việt.
- Trong supposedly và allegedly, -ed- là một âm tiết đầy đủ: /ɪd/. Đừng nuốt mất nó.
- Âm /z/ trong presumably và supposedly là âm rung, giống tiếng ong kêu; âm /dʒ/ trong allegedly bật ra từ phía sau lợi, môi hơi tròn — không đọc như chữ "gi" hay "d" của tiếng Việt.
- seems /siːmz/ kết thúc bằng /mz/: giữ môi khép cho âm /m/, rồi thêm âm /z/ rung. Thiếu /z/, There seems nghe thành There seem — đúng lỗi hòa hợp mà bạn muốn tránh.
- Chính tả: arguably (không có e: argue → arguably); apparently (hai chữ p, một chữ r).
- Khi nói, sau trạng từ rào đón ở đầu câu thường có một chỗ ngừng ngắn: Apparently, | she's quit.
Quy tắc vàng
Hãy nói đúng mức độ chắc chắn của bạn — không hơn, không kém. Đặt gối quanh nhận định bằng seem / appear (với đúng dạng to do / to be doing / to have done), tend to (không có be), may / might / could / would, một trạng từ chính xác hoặc một cụm giới hạn, và dùng hình thức giữ khoảng cách (apparently, is said to) khi thông tin không phải của bạn. Mỗi nhận định thường chỉ cần một hoặc hai lớp rào đón.
Luyện tập
A. Hình thức
Viết lại mỗi câu với từ hoặc khung câu cho sẵn. Giữ nguyên nghĩa.
-
Viết lại với "seem": It seems that he knows everyone in the building.
-
Viết lại với "appear": It appears that they have lost the original documents.
-
Viết lại với "appear": It appears that the engineers are fixing the problem right now.
-
Viết lại, bắt đầu bằng "There seems": I think there's a mistake in the final bill.
-
Làm mềm kết luận với "would": These results suggest that the drug is effective.
-
Viết lại, bắt đầu bằng "It could be argued": Some people say the city needs fewer cars, not more roads.
-
Viết lại với "allegedly": People claim that the director hid the losses from shareholders, but nobody has proved it.
B. Ý nghĩa
Chọn câu phù hợp với ngữ cảnh. Ghi chú giải thích lý do.
-
Một bản tin về một vụ án chưa kết thúc. Câu nào phù hợp?lời cáo buộc chưa được chứng minh, nên bản tin giữ khoảng cách
-
Bạn không tin một quảng cáo. Câu nào thể hiện sự nghi ngờ của bạn?supposedly = người ta bảo vậy, nhưng tôi nghi ngờ; presumably = tôi cho là vậy
-
Một bài luận học thuật. Nhận định nào được rào đón vừa đủ?câu đầu quá chắc chắn; câu thứ ba rào đón quá mức
-
Một email gửi đồng nghiệp có số liệu có vẻ sai. Câu nào khéo léo hơn?there seems / seem to be làm nhẹ tin xấu
-
Một đồng nghiệp hỏi về thói quen làm việc của bạn dạo này. Câu nào trả lời đúng câu hỏi?tend to = xu hướng chung ở hiện tại; used to = thói quen trong quá khứ
-
Bạn của bạn sắp chuyển sang Nhật làm việc, và bạn đang tính xem cô ấy sẽ cần những gì. Câu nào là suy luận của chính bạn?presumably = tôi suy ra; apparently = tôi nghe nói
C. Tìm lỗi sai
Mỗi câu có một lỗi hoặc đã đúng. Viết lại cả câu đã sửa. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
Since the update last week, the app seems crashing every time I try to upload a photo from my phone.
-
According to early reports, the captain seems to leave the ship before all the passengers had been rescued.
-
There seem to be a serious misunderstanding between the two departments about who is responsible for the budget.
-
Students who live at home are tend to spend less on food than those who live in university accommodation.
-
The files appear to have been deleted by mistake during the overnight backup, so we may need to restore them.
D. Trong ngữ cảnh
Đọc bản nháp và nhận xét của giảng viên. Viết lại mỗi câu được đánh số theo yêu cầu để nhận định được rào đón.
Since 2020, universities in many countries have moved part of their teaching online. (19) Online learning has grown rapidly since then. (20) Students prefer short videos to long lectures, and many lecturers now record ten-minute clips instead of hour-long talks. (21) Short clips improve attention. (22) However, short videos make deep thinking harder, because students rarely have to follow a long argument. (23) One small study at a business school proves this. (24) The biggest change is not the technology but the way students plan their time. Further research with larger groups is needed before universities change their courses again.
-
Câu (19): dùng "appear" + dạng đúng của to-infinitive.
-
Câu (20): dùng "tend".
-
Câu (21): bắt đầu bằng "There is some evidence that".
-
Câu (22): bắt đầu bằng "However, it could be argued that".
-
Câu (23): thay "proves" bằng "would" + một động từ nhẹ hơn.
-
Câu (24): bắt đầu bằng một trạng từ rào đón có nghĩa "có cơ sở vững để khẳng định".
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh.
-
Viết lại nhận định cộc lốc này cho một bài luận học thuật, trong một hoặc hai câu: "Video games make children violent." Dùng ít nhất hai công cụ rào đón khác nhau (ví dụ: một động từ khuyết thiếu, một từ giới hạn, một khung câu khách quan), nhưng không quá ba.
-
Viết 2–3 câu gửi một người bạn để kể lại một tin bạn nghe được nhưng chưa kiểm chứng, về một địa điểm hay sự kiện ở địa phương. Dùng apparently một lần và is said to hoặc is thought to một lần.
-
Viết 2–3 câu khéo léo gửi một đồng nghiệp có báo cáo dường như chứa số liệu sai. Dùng seem hoặc appear ít nhất một lần và một động từ khuyết thiếu chỉ khả năng.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
B2-12 Câu bị động tường thuật: It is said that… và He is said to… (The Reporting Passive) Viết lại, bắt đầu bằng "The painting": People believe that the painting was stolen in the 1970s.
-
C1-07 Mệnh đề phân từ nâng cao (Participle Clauses): Built in…, Having been told…, With prices rising… Viết lại với một mệnh đề kết quả: The update failed, and this caused chaos for thousands of users.
-
C1-03 Câu điều kiện trang trọng và đảo ngữ câu điều kiện: Should you, Were I to, Had I known, But for (Formal Conditionals) Viết lại, bắt đầu bằng "Should": If you need any further information, please do not hesitate to contact me.
Đáp án
A. Hình thức
- He seems to know everyone in the building.
- They appear to have lost the original documents.
- The engineers appear to be fixing the problem right now.
- There seems to be a mistake in the final bill.
- These results would suggest that the drug is effective.
- It could be argued that the city needs fewer cars, not more roads.
- The director allegedly hid the losses from shareholders. / Allegedly, the director hid the losses from shareholders.
B. Ý nghĩa
- The manager allegedly stole £2 million from the company.
- This cream supposedly makes you look ten years younger.
- Social media may contribute to depression in some teenagers.
- There seem to be a few problems with the figures in the report.
- I tend to work better in the morning.
- Presumably, you'll need a visa to work there.
C. Tìm lỗi sai
- Since the update last week, the app seems to crash every time I try to upload a photo from my phone. / Since the update last week, the app seems to be crashing every time I try to upload a photo from my phone.
- According to early reports, the captain seems to have left the ship before all the passengers had been rescued.
- There seems to be a serious misunderstanding between the two departments about who is responsible for the budget.
- Students who live at home tend to spend less on food than those who live in university accommodation.
- ✓ The files appear to have been deleted by mistake during the overnight backup, so we may need to restore them.
D. Trong ngữ cảnh
- Online learning appears to have grown rapidly since then.
- Students tend to prefer short videos to long lectures, and many lecturers now record ten-minute clips instead of hour-long talks.
- There is some evidence that short clips improve attention.
- However, it could be argued that short videos make deep thinking harder, because students rarely have to follow a long argument.
- One small study at a business school would suggest this. / One small study at a business school would seem to support this.
- Arguably, the biggest change is not the technology but the way students plan their time.
E. Đến lượt bạn
- There is some evidence that violent video games may contribute to aggressive behaviour in children.
- Apparently, the café on the corner is closing next month. The owner is said to be moving to the coast. Let's go there one last time before it shuts.
- There seem to be a few problems with the figures in Table 3. The totals don't appear to match the monthly data. Could an older version of the spreadsheet have been used?
F. Ôn tập tổng hợp
- The painting is believed to have been stolen in the 1970s.
- The update failed, causing chaos for thousands of users.
- Should you need any further information, please do not hesitate to contact me.
