Hedging azərbaycanca: It seems that, apparently, arguably – ingiliscə ehtiyatlı fikir bildirmək
Hedging and Distancing: It Seems That…
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz ehtiyatlı, nəzakətli və akademik fikir bildirə biləcəksiniz: seem / appear, tend to, may, might, could, would modal feilləri, apparently, arguably, presumably, allegedly kimi zərflər və It could be argued that… kimi qəliblərlə. Həmçinin məlumatın başqasından gəldiyini göstərməyi öyrənəcəksiniz.
Əsas fikir
Tam əminliklə deyilən fikir sərt döşəməyə qoyulmuş şüşə stəkan kimidir: Social media causes depression. Bir tədqiqat bununla razılaşmasa, fikir sınır, müəllif isə diqqətsiz görünür.
Hedging fikrin ətrafına kiçik yastıqlar qoyur: Social media may contribute to depression in some teenagers. İndi fikir dəqiqdir. O, müəllifin nə qədər əmin olduğunu düz deyir: nə artıq, nə əskik.
Distancing (məsafə saxlamaq) buna yaxındır. O göstərir ki, məlumat danışanın öz biliyindən yox, başqa yerdən gəlir: Apparently, the CEO is leaving. He is said to have taken the money.
Hedging zəiflik və ya qeyri-müəyyənlik deyil. Akademik yazıda, jurnalistikada, biznesdə və diplomatiyada o, dürüstlüyün və sağlam düşüncənin əlamətidir. Söhbətdə isə sizi kobud yox, nəzakətli göstərir. Amma həddindən artıq yastıq mesajı basdırır: bir fikir üçün adətən bir-iki yastıq kifayətdir.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Burada sizin üçün yaxşı xəbər var: azərbaycan dilində ehtiyatlı danışmaq üçün çox vasitə var. Deyəsən, görünür, yəqin ki, ehtimal ki, bəlkə də ingiliscə seem, presumably, may sözlərinə yaxındır. Guya supposedly sözü ilə eyni şübhəni bildirir. Daha da maraqlısı: bizdə eşidilən məlumatı feilin özü göstərə bilər: «Restoran bağlanıbmış», «O, Bakıya köçübmüş». Bu -mış forması apparently sözünün işini görür. İngiliscədə feilin belə forması yoxdur, ona görə məsafəni apparently, is said to, allegedly kimi sözlər saxlayır.
Fərqlər qəliblərdədir. «Deyəsən, gecikir» cümləsinin mübtədası yoxdur, ingiliscədə isə ya It seems that…, ya da He seems to… lazımdır. «-mağa meyllidir» sifət kimi səslənir, ingiliscə tend to isə adi feildir, be almır. «Söyləmək olar ki», «iddia etmək olar ki» mübtədasız, məsdərlə qurulan ifadələrdir və içində məchul yoxdur, ingiliscədə isə məchul lazımdır: It could be argued that…. Bir də: «deyəsən» feilin zamanını dəyişmir, ingiliscədə isə daha əvvəlki hərəkət üçün seem to have done işlənir.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Deyəsən, hamını tanıyır. | təəssürat | She seems to know everyone. |
| Deyəsən, kimsə çətirimi götürüb. | əvvəlki hərəkət | Someone seems to have taken my umbrella. |
| Restoran bağlanıbmış. | eşitmişəm | Apparently, the restaurant has closed down. |
| Bu krem guya qırışları bir həftəyə yox edir. | deyirlər, amma şübhəliyəm | This cream supposedly removes wrinkles in a week. |
| Yəqin ki, orada işləmək üçün viza lazım olacaq. | məntiqlə güman edirəm | Presumably, you'll need a visa to work there. |
| Tələbələr təkrarı son dəqiqəyə saxlamağa meyllidir. | ümumi meyl | Students tend to leave their revision until the last minute. |
| İddia etmək olar ki, şəhərə daha çox yol yox, daha az maşın lazımdır. | qeyri-şəxsi fikir | It could be argued that the city needs fewer cars, not more roads. |
| Nazirin istefa barədə düşündüyü deyilir. | başqasının sözü | The minister is said to be considering resignation. |
Quruluş
Seem / appear + to + məsdər
| Forma | Mənası | Nümunə |
|---|---|---|
| seem / appear + to + feilin əsas forması | indiki vəziyyət və ya vərdiş | She seems to know everyone. |
| seem / appear + to be + -ing | indi davam edir | The system appears to be working. |
| seem / appear + to have + üçüncü forma | daha əvvəlki hərəkət | They seem to have left. |
| seem (+ to be) + sifət | indiki vəziyyət | He seems (to be) happy. |
| It seems / appears (that) + budaq cümlə | ümumi təəssürat | It seems that the train is late. |
| There seems / appears to be + isim | mövcudluq | There appears to be a problem. |
Appear seem sözündən daha rəsmidir. İnkar: She doesn't seem to understand (adi) və ya She seems not to understand (daha rəsmi).
Başqa hedging vasitələri
| Vasitə | Nümunələr |
|---|---|
| modal feillər | may, might, could; nəticəni yumşaltmaq üçün would (This would suggest…) |
| meyl | tend to + feilin əsas forması; There is a tendency for… |
| zərflər | apparently, arguably, presumably, supposedly, allegedly, seemingly |
| məhdudlaşdıran ifadələr | to some / a certain extent, largely, in some cases, some, many |
| qeyri-şəxsi qəliblər | It could be argued that…; There is some evidence that…; It is possible that… |
| nəqli məchul (B2-12) | It is believed that…; He is said to… |
Ehtimal dərəcələri üçün (be likely to, be bound to, the chances are) B2-26 dərsinə baxın.
İstifadə
1Seem və appear + to + məsdər
Fakt yox, təəssürat bildirmək üçün seem / appear işlədin. Məsdərin formasını zamana görə seçin: to do (indi / ümumi), to be doing (davam edir), to have done (daha əvvəl). Sifətlə to be istəyə bağlıdır. Britaniya ingiliscəsində seem + to be olmadan isim birləşməsi də çox işlənir: He seems a nice person. Azərbaycancadakı «deyəsən» zamanı göstərmir, ingiliscədə isə məsdərin forması göstərir.
2It seems / appears that…; there seems to be
Ümumi təəssürat üçün, çox vaxt pis xəbəri yumşaq demək üçün It seems / appears (that) + budaq cümlə işlədin. There seems / appears to be nəyinsə mövcudluğu haqqında fikri yumşaldır. Qeyri-rəsmi danışıqda It seems like + budaq cümlə də çox işlənir. Azərbaycancada «Deyəsən, …» cümləsinin mübtədası yoxdur; ingiliscədə əvvəldə boş it və ya there lazımdır.
3Hedging üçün modal feillər
May, might və could fikri əmin yox, mümkün kimi təqdim edir. Would öz nəticənizi və ya fikrinizi yumşaldır: This would suggest…, I would argue…. Ehtimal bildirən əsas modal feillər üçün A2-22 dərsinə baxın.
4Hedging və distancing zərfləri
Hər zərfin dəqiq mənası var. Apparently = eşitmişəm / elə görünür («-mış» forması). Arguably = bunu güclü əsaslandırmaq olar (çox vaxt üstünlük dərəcəsindən əvvəl). Presumably = məntiqlə güman edirəm («yəqin ki»). Supposedly = belə deyirlər, amma şübhə edirəm («guya»). Allegedly = kimsə iddia edir, amma sübut olunmayıb (xəbərlər, hüquq: «iddiaya görə»). Seemingly = kənardan belə görünür.
5Tend to, məhdudlaşdıran ifadələr və qeyri-şəxsi qəliblər
Tend to ümumiyyətlə doğru olan, amma istisnaları olan şeyi təsvir edir. Fikrin əhatəsini to some / a certain extent, largely və ya in some cases ilə məhdudlaşdırın. It could be argued that… və There is some evidence that… kimi qeyri-şəxsi qəliblər fikri şəxsi etmədən təqdim edir.
6Məsafə saxlamaq üçün nəqli məchul
Nəqli məchul (B2-12) fikri və ya iddianı onun kimə aid olduğunu demədən çatdırır. Yuxarıdakı vasitələrlə təbii birləşir və xəbərlər, akademik yazı üçün tipikdir.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «Deyəsən, …» → it olmadan. «Deyəsən, Kamran iclası unudub» cümləsinin mübtədası yoxdur, ona görə ingiliscə cümlə birbaşa Seems… ilə başlayır. Belə qısa forma yalnız qeyri-rəsmi danışıqda keçir; yazıda mübtəda lazımdır: It seems that… və ya Kamran seems to….
2. «Deyəsən, … -ıb» → seem to + əsas forma. «Deyəsən, Nigar biletləri artıq alıb» cümləsində keçmişi feilin özü göstərir, «deyəsən» isə dəyişmir. İngiliscədə isə zamanı məsdər göstərməlidir: daha əvvəlki hərəkət üçün to have + üçüncü forma.
3. «-mağa meyllidir» → are tend to. Azərbaycancada «meyllidir» sifət + xəbərlik şəkilçisidir: «Bakıda gənclər avtobusdan çox metrodan istifadə etməyə meyllidirlər». Bu vərdişlə tend sözündən əvvəl be qoyulur. İngiliscə tend adi feildir.
4. «Söyləmək olar ki» → It can say. «Söyləmək olar ki, yeni metro xətti şəhəri dəyişdi» cümləsi mübtədasızdır və məsdərlə qurulur, məchul forma yoxdur. Sözbəsöz çevirəndə It can say that… alınır, bu isə «o, deyə bilər» deməkdir. İngiliscədə qeyri-şəxsi qəlib məchuldur.
Qarışdırmayın
Apparently və obviously / clearly — Apparently məsafə əlavə edir: «eşitmişəm» və ya «deyəsən». Obviously və clearly isə əksini edir: nəyisə əmin kimi təqdim edir.
Supposedly və presumably — Supposedly = «guya, belə deyirlər, amma şübhə edirəm». Presumably = «yəqin ki, məntiqlə belə güman edirəm».
Arguably və allegedly — Arguably müdafiə edə biləcəyiniz fikri təqdim edir. Allegedly isə sübut olunmamış ittihamı çatdırır. She is arguably the best singer of her generation tərifdir; She allegedly cheated isə ona qarşı iddiadır.
Tend to və used to — Tend to indiki ümumi meyldir; used to isə artıq dayanmış keçmiş vərdişdir (A2-28 dərsinə baxın).
Yazılış və tələffüz
- Vurğu: apPArently, ARguably, preSUMably /prɪˈzjuːməbli/ (UK), /prɪˈzuːməbli/ (US), supPOSedly /səˈpəʊzɪdli/ (UK), /səˈpoʊzɪdli/ (US), alLEGedly /əˈledʒɪdli/. (Böyük hərflər burada yalnız vurğunu göstərir.) Azərbaycancadakı kimi vurğunu son hecaya keçirməyin: ARguably, «arquabli» yox.
- Supposedly və allegedly sözlərində -ed- tam hecadır: /səˈpəʊzɪdli/, /əˈledʒɪdli/.
- Yazılış: arguably (e yoxdur: argue → arguably); apparently (iki p, bir r).
- Would sözündə /w/ üçün dodaqları yumrulayın, «vud» deməyin; l hərfi oxunmur.
- Danışıqda əvvəldəki hedging zərfindən sonra çox vaxt qısa fasilə olur: Apparently, | she's quit.
Qızıl qayda
Nə qədər əmin olduğunuzu düz deyin: nə artıq, nə əskik. Fikri seem / appear, tend to, may / might / could / would, dəqiq bir zərf və ya məhdudlaşdıran ifadə ilə yumşaldın; məlumat sizin deyilsə, məsafə saxlayan formalar işlədin (apparently, is said to). «Deyəsən» → It seems that… və ya seems to, «-ıb» → to have done, «meyllidir» → tend to (be olmadan). Bir fikir üçün adətən bir-iki yastıq kifayətdir.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Hər cümləni verilən söz və ya qəliblə yenidən yazın. Mənanı saxlayın.
-
"seem" ilə yenidən yazın: It seems that he knows everyone in the building.
-
"appear" ilə yenidən yazın: It appears that they have lost the original documents.
-
"appear" ilə yenidən yazın: It appears that the engineers are fixing the problem right now.
-
"There seems" ilə başlayın: I think there's a mistake in the final bill.
-
Nəticəni "would" ilə yumşaldın: These results suggest that the drug is effective.
-
"It could be argued" ilə başlayın: Some people say the city needs fewer cars, not more roads.
-
"allegedly" ilə yenidən yazın: People claim that the director hid the losses from shareholders, but nobody has proved it.
B. Məna
Kontekstə uyğun cümləni seçin. Qeyd səbəbini izah edir.
-
Hələ bitməmiş məhkəmə işi haqqında xəbər. Hansı uyğundur?iddia sübut olunmayıb, ona görə xəbər məsafə saxlayır
-
Reklama inanmırsınız. Hansı cümlə şübhənizi göstərir?supposedly = belə deyirlər, amma şübhə edirəm; presumably = güman edirəm
-
Akademik esse. Hansı fikir lazımi qədər yumşaldılıb?birincisi həddindən artıq əmindir; üçüncüsündə həddindən artıq yastıq var
-
Rəqəmləri səhv görünən həmkarınıza məktub. Hansı daha diplomatikdir?there seems / seem to be pis xəbəri yumşaldır
-
Həmkarınız bu günlərdə necə işlədiyinizi soruşur. Hansı cümlə suala cavab verir?tend to = indiki ümumi meyl; used to = keçmiş vərdiş
-
Rəfiqəniz iş üçün Yaponiyaya köçür və siz onun nəyə ehtiyacı olacağını fikirləşirsiniz. Hansı cümlə sizin öz məntiqi gümanınızdır?presumably = güman edirəm; apparently = eşitmişəm
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni tam yazın və ya correct yazın.
-
Since the update last week, the app seems crashing every time I try to upload a photo from my phone.
-
According to early reports, the captain seems to leave the ship before all the passengers had been rescued.
-
There seem to be a serious misunderstanding between the two departments about who is responsible for the budget.
-
Students who live at home are tend to spend less on food than those who live in university accommodation.
-
The files appear to have been deleted by mistake during the overnight backup, so we may need to restore them.
D. Mətndə
Esse qaralamasını və müəllimin qeydini oxuyun. Hər nömrələnmiş cümləni göstərildiyi kimi yenidən yazın ki, fikir yumşaldılsın.
Since 2020, universities in many countries have moved part of their teaching online. (19) Online learning has grown rapidly since then. (20) Students prefer short videos to long lectures, and many lecturers now record ten-minute clips instead of hour-long talks. (21) Short clips improve attention. (22) However, short videos make deep thinking harder, because students rarely have to follow a long argument. (23) One small study at a business school proves this. (24) The biggest change is not the technology but the way students plan their time. Further research with larger groups is needed before universities change their courses again.
-
(19) cümləsini "appear" və məsdərin düzgün forması ilə yenidən yazın.
-
(20) cümləsini "tend" ilə yenidən yazın.
-
(21) cümləsini "There is some evidence that" ilə başlayaraq yenidən yazın.
-
(22) cümləsini "However, it could be argued that" ilə başlayaraq yenidən yazın.
-
(23) cümləsində "proves" sözünü "would" + daha yumşaq feillə əvəz edin.
-
(24) cümləsini «bunu güclü əsaslandırmaq olar» mənasını verən hedging zərfi ilə başlayın.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Bu kəskin fikri akademik esse üçün bir-iki cümlə ilə yenidən yazın: "Video games make children violent." Ən azı iki fərqli hedging vasitəsi işlədin (məsələn, modal feil, məhdudlaşdıran söz, qeyri-şəxsi qəlib), amma üçdən çox yox.
-
Dostunuza yerli bir məkan və ya tədbir haqqında eşitdiyiniz, amma yoxlamadığınız xəbəri çatdıran 2–3 cümlə yazın. Bir dəfə apparently, bir dəfə də is said to və ya is thought to işlədin.
-
Hesabatında səhv rəqəmlər olduğu görünən həmkarınıza 2–3 diplomatik cümlə yazın. Ən azı bir dəfə seem və ya appear, həmçinin bir ehtimal bildirən modal feil işlədin.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
B2-12 It Is Said That və He Is Said To azərbaycanca: «deyilir ki», «güman edilir ki» ingiliscə "The painting" ilə başlayın: People believe that the painting was stolen in the 1970s.
-
C1-07 Participle clauses azərbaycanca (C1): Built in 1850, Having been told, With prices rising Nəticə bildirən birləşmə ilə yenidən yazın: The update failed, and this caused chaos for thousands of users.
-
C1-03 Rəsmi şərt cümlələri azərbaycanca: Should you need, Were I to, Had I known, But for "Should" ilə başlayın: If you need any further information, please do not hesitate to contact me.
Cavablar
A. Quruluş
- He seems to know everyone in the building.
- They appear to have lost the original documents.
- The engineers appear to be fixing the problem right now.
- There seems to be a mistake in the final bill.
- These results would suggest that the drug is effective.
- It could be argued that the city needs fewer cars, not more roads.
- The director allegedly hid the losses from shareholders. / Allegedly, the director hid the losses from shareholders.
B. Məna
- The manager allegedly stole £2 million from the company.
- This cream supposedly makes you look ten years younger.
- Social media may contribute to depression in some teenagers.
- There seem to be a few problems with the figures in the report.
- I tend to work better in the morning.
- Presumably, you'll need a visa to work there.
C. Səhvi tapın
- Since the update last week, the app seems to crash every time I try to upload a photo from my phone. / Since the update last week, the app seems to be crashing every time I try to upload a photo from my phone.
- According to early reports, the captain seems to have left the ship before all the passengers had been rescued.
- There seems to be a serious misunderstanding between the two departments about who is responsible for the budget.
- Students who live at home tend to spend less on food than those who live in university accommodation.
- ✓ The files appear to have been deleted by mistake during the overnight backup, so we may need to restore them.
D. Mətndə
- Online learning appears to have grown rapidly since then.
- Students tend to prefer short videos to long lectures, and many lecturers now record ten-minute clips instead of hour-long talks.
- There is some evidence that short clips improve attention.
- However, it could be argued that short videos make deep thinking harder, because students rarely have to follow a long argument.
- One small study at a business school would suggest this. / One small study at a business school would seem to support this.
- Arguably, the biggest change is not the technology but the way students plan their time.
E. Sizin növbəniz
- There is some evidence that violent video games may contribute to aggressive behaviour in children.
- Apparently, the café on the corner is closing next month. The owner is said to be moving to the coast. Let's go there one last time before it shuts.
- There seem to be a few problems with the figures in Table 3. The totals don't appear to match the monthly data. Could an older version of the spreadsheet have been used?
F. Qarışıq təkrar
- The painting is believed to have been stolen in the 1970s.
- The update failed, causing chaos for thousands of users.
- Should you need any further information, please do not hesitate to contact me.
