SlowingoQrammatika
B2 13 / 30

It Is Said That və He Is Said To azərbaycanca: «deyilir ki», «güman edilir ki» ingiliscə

It Is Said That… / He Is Said To…: The Reporting Passive

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz insanların ümumiyyətlə nə dediyini, nəyə inandığını və ya nə gözlədiyini onların adını çəkmədən çatdıra biləcəksiniz: It is believed that…, She is said to be…, He is thought to have left…, There are reported to be…. Bu quruluşları xəbərlərdə və akademik yazıda işlədə biləcəksiniz.

Əsas fikir

Çox vaxt məlumatı paylaşmaq istəyirik, amma onu kimin dediyini demək istəmirik. Mənbə «ümumən insanlardır», ya bilinmir, ya da iddiaya görə şəxsən cavabdehlik daşımaq istəmirik. Müqayisə edin:

People say that the house is haunted. — qeyri-rəsmi; people qeyri-müəyyəndir. It is said that the house is haunted. / The house is said to be haunted. — neytral, şəxssiz, ehtiyatlı.

Bu quruluş (reporting passive) iddianı sanki qol uzunluğunda, özündən bir az uzaqda tutur. O deyir: «Belə deyilir və ya belə hesab edilir. Mən bunu çatdırıram, doğru olduğuna zəmanət vermirəm». Ona görə jurnalistlər, alimlər və tarixçilər onu daim işlədir.

İki qəlib var. Birinci qəlib boş it ilə başlayır və tam that budaq cümləsini saxlayır. İkinci qəlib iddianın aid olduğu insanı və ya əşyanı önə çəkir və to + məsdər işlədir. Onda məsdərin forması çatdırılan hərəkətin zamanını göstərir.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Burada sizin üçün yaxşı xəbər var: birinci qəlib azərbaycancada da var və eyni cür qurulur. «Deyilir ki, qala xəyalətlidir», «Güman edilir ki, şübhəli ölkəni tərk edib», «Gözlənilir ki, qiymətlər qalxacaq», «Məlumdur ki, …», «Bildirilir ki, …» cümlələri məchul növdədir və ki sözündən sonra tam budaq cümlə gəlir, eynilə It is said / believed / expected / known / reported that … kimi. Yalnız bir fərq var: azərbaycancada bu cümlələrin formal mübtədası yoxdur, ingiliscədə isə əvvəldə boş it olmalıdır. Qeyri-rəsmi «Deyirlər ki, …» isə People say… deməkdir.

İkinci qəlibin (She is said to be rich) azərbaycancada birbaşa qarşılığı yoxdur. Biz bunu «Deyilənə görə, o, çox varlıdır» və ya «Onun çox varlı olduğu deyilir» kimi deyirik. Ona görə iki qəlibi qarışdırmaq asandır: He is said that he is rich ❌. Həm də ingiliscə məsdər zamanı özü göstərməlidir: keçmiş hərəkət üçün to have + üçüncü forma. Bir də sözə diqqət: «gözlənilir» is expected deməkdir; «gözləmək» feilini wait kimi əzbərləsəniz, is waited ❌ alınır.

AzərbaycancaMənasıİngiliscə
Deyilir ki, palıd ağacının 800 yaşından çoxdur.ümumi rəyIt is said that the old oak tree is over 800 years old.
Deyirlər ki, əla aşpazdır.qeyri-rəsmiPeople say he's a brilliant cook.
Deyilənə görə, o, əla aşpazdır.rəsmi, diqqət şəxsdədirHe is said to be a brilliant cook.
Şübhəlinin ölkəni tərk etdiyi güman edilir.daha əvvəlki hərəkətThe suspect is believed to have left the country.
Məlumdur ki, müntəzəm idman stresi azaldır.bilinən faktIt is known that regular exercise reduces stress.
Filmin rekordları qıracağı gözlənilir.gələcəkThe film is expected to break box-office records.
Deyilənə görə, otelin şərq qanadında xəyalət var.nəyinsə olmasıThere is said to be a ghost in the east wing.

Quruluş

1-ci qəlib: It + məchul növdə nitq feili + that budaq cümləsi

Itbe + üçüncü formathat budaq cümləsi
Itis saidthat the castle is haunted.
Itis believedthat the suspect has left the country.
Itwas thoughtthat the disease was spread by insects.
Itis expectedthat prices will rise.

Çox işlənən feillər: say, believe, think, report, know, expect, claim, consider, understand, allege, estimate.

2-ci qəlib: Mübtəda + məchul növdə nitq feili + to + məsdər

Çatdırılan hərəkətin zamanıMəsdərin formasıNümunə
eyni vaxt (vəziyyət / vərdiş)to + feilin əsas formasıShe is said to be very rich.
eyni vaxt (davam edir)to be + -ingHe is believed to be hiding in the mountains.
daha əvvəlto have + üçüncü formaThe thieves are thought to have escaped by car.
daha əvvəl, bir müddət ərzindəto have been + -ingShe is reported to have been living abroad for years.
sonra (expect ilə)to + feilin əsas formasıThe minister is expected to resign.

There + məchul növdə nitq feili + to be

Nümunə
təkThere is said to be a hidden tunnel under the city.
cəmThere are believed to be over 2,000 species in the park.
keçmişThere were thought to be no survivors.

Keçmiş zamanda nitq feili

QəlibNümunə
It was + üçüncü forma + that…It was believed that the earth was flat.
Mübtəda + was / were + üçüncü forma + to + məsdərThe ship was thought to have sunk near the coast.

İstifadə

1It is said / believed / thought that…

Ümumi rəyi, inamı və ya iddianı mənbəni demədən çatdırmaq üçün it + məchul növdə nitq feili + that işlədin. That budaq cümləsi öz adi zamanını saxlayır. Bu qəlib azərbaycancadakı «deyilir ki», «güman edilir ki» ilə eynidir.

It is said that the old oak tree is over 800 years old.
Deyilir ki, qoca palıd ağacının 800 yaşından çoxdur.
«deyilir ki» → It is said that
It is widely believed that the company will be sold.
Çoxları hesab edir ki, şirkət satılacaq.
It has been reported that three people were injured.
Bildirilir ki, üç nəfər xəsarət alıb.
Present Perfect məchul forması da mümkündür
It is known that regular exercise reduces stress.
Məlumdur ki, müntəzəm idman stresi azaldır.
«məlumdur ki» → It is known that
It is expected that the new line will open in 2028.
Gözlənilir ki, yeni xətt 2028-ci ildə açılacaq.
«gözlənilir» → is expected

2Subject + is said to + feilin əsas forması: indiki vəziyyət və vərdişlər

Çatdırılan vəziyyət indi və ya ümumiyyətlə doğrudursa, insanı və ya əşyanı önə çəkin və to + feilin əsas forması işlədin. İndi davam edən iş üçün to be + -ing işlədin. Expect ilə məsdər gələcəyə aiddir.

The new café on Mill Street is said to serve the best coffee in town.
Deyilənə görə, Mill küçəsindəki yeni kafe şəhərin ən yaxşı qəhvəsini hazırlayır.
«deyilənə görə» → is said to
She is believed to be one of the richest women in the country.
Onun ölkənin ən varlı qadınlarından biri olduğu güman edilir.
The president is reported to be considering a new plan.
Bildirilir ki, prezident yeni bir plan üzərində düşünür.
indi davam edir → to be considering
Wolves are known to travel long distances in search of food.
Məlumdur ki, canavarlar yem axtararkən uzun məsafələr qət edir.
The film is expected to break box-office records.
Filmin kassa rekordlarını qıracağı gözlənilir.
gələcək mənası

3Subject + is said to have + üçüncü forma: daha əvvəlki hərəkətlər

Çatdırılan hərəkət çatdırılma anından əvvəl baş veribsə, to have + üçüncü forma işlədin. Məchul hərəkət üçün to have been + üçüncü forma, uzun sürən fəaliyyət üçün to have been + -ing işlədin. Azərbaycancada keçmişi «-ıb», «-dığı» göstərir, ingiliscədə isə have.

The suspect is believed to have left the country.
Şübhəlinin ölkəni tərk etdiyi güman edilir.
tərk edib → to have left
The old king is said to have written his poems in a single winter.
Deyilənə görə, qoca kral şeirlərini bir qışa yazıb.
«yazıb» → to have written
The two leaders are reported to have had a heated argument.
Bildirilir ki, iki lider arasında qızğın mübahisə olub.
The painting is thought to have been stolen in the 1970s.
Rəsmin 1970-ci illərdə oğurlandığı güman edilir.
məchul: to have been + üçüncü forma
He is alleged to have been taking bribes for years.
İddia olunur ki, o, illərlə rüşvət alırmış.
uzun müddət: to have been + -ing

4There is said to be…

İnsanların, hesabatların və ya hesablamaların dediyinə görə nəyin olduğunu çatdırmaq üçün there + məchul növdə nitq feili + to be işlədin. Be özündən sonra gələn isimlə uzlaşır. Azərbaycancadakı «var» isə tək və cəmdə dəyişmir, ona görə burada is / are seçiminə diqqət edin.

There is said to be a ghost in the east wing of the hotel.
Deyilənə görə, otelin şərq qanadında bir xəyalət var.
«var» → there is
There are believed to be fewer than 400 tigers left in the region.
Güman edilir ki, bölgədə 400-dən az pələng qalıb.
tigers cəmdir → are
There are thought to be several reasons for the delay.
Güman edilir ki, gecikmənin bir neçə səbəbi var.
reasons cəmdir → are
There is reported to have been an explosion at the factory.
Bildirilir ki, fabrikdə partlayış olub.
daha əvvəl: to have been

5Keçmiş zamanda nitq feilləri

İnam və ya iddia keçmişə aiddirsə, nitq feilini keçmiş zamana qoyun. Məsdərin formasını çatdırılan hərəkəti həmin keçmiş anla müqayisə edərək seçin.

It was once thought that the sun went around the earth.
Vaxtilə belə hesab edilirdi ki, Günəş Yerin ətrafında fırlanır.
azərbaycancada «fırlanır», ingiliscədə went
At the time, the drug was considered to be completely safe.
O vaxt bu dərman tamamilə təhlükəsiz sayılırdı.
The ship was believed to have sunk during the storm.
Gəminin fırtına zamanı batdığı güman edilirdi.
inamdan əvvəl baş verib → to have sunk
It was reported that the talks had broken down.
Danışıqların pozulduğu bildirildi.
that budaq cümləsində Past Perfect

6Xəbərlərdə və akademik yazıda

Bu quruluşlar rəsmi, neytral yazı üçün səciyyəvidir. Onlar müəllifə iddiaları ehtiyatla, əsassız şəxsi fikir bildirmədən çatdırmağa imkan verir.

The fire is understood to have started in the kitchen.
Məlumata görə, yanğın mətbəxdən başlayıb.
The economy is expected to grow by 2% next year.
Gələn il iqtisadiyyatın 2% artacağı gözlənilir.
It is generally accepted that sleep affects memory.
Hamılıqla qəbul olunub ki, yuxu yaddaşa təsir edir.
The vaccine is estimated to have saved millions of lives.
Hesablamalara görə, peyvənd milyonlarla insanın həyatını xilas edib.
to have saved: artıq baş verib

Hər nitq feili iki qəlibdə işlənmir. Məsələn, suggest və propose yalnız birinci qəlibdə işlənir: It was suggested that the meeting should be postponed (The meeting was suggested to be postponed yox). Əmin deyilsinizsə, birinci qəlib daha etibarlı seçimdir.

Tez-tez edilən səhvlər

❌He is said that he is very rich.
✅He is said to be very rich. və ya It is said that he is very rich.
İki qəlibi qarışdırmayın.
❌It is said him to be rich.
✅He is said to be rich.
to + məsdər ilə insan mübtəda olur.
❌The thief is believed to escape yesterday.
✅The thief is believed to have escaped yesterday.
Daha əvvəlki hərəkət → to have + üçüncü forma.
❌They say him to be a genius.
✅He is said to be a genius. və ya They say (that) he is a genius.
Məlum növdə say + obyekt + to + məsdər işlənmir.
❌There is believed to be many problems.
✅There are believed to be many problems.
be özündən sonrakı isimlə uzlaşır.
❌It is know that smoking is harmful.
✅It is known that smoking is harmful.
Üçüncü formanı işlədin: known.
❌She is reported to be resigned last week.
✅She is reported to have resigned last week.
Keçmiş hadisə: to have + üçüncü forma.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «Deyilir ki» → it olmadan. Azərbaycancada «Deyilir ki, …», «Məlumdur ki, …» cümlələrinin formal mübtədası yoxdur. İngiliscədə isə cümləyə mübtəda lazımdır, ona görə əvvələ boş it qoyulur: It is said that…, It is known that….

❌Is said that the old caravanserai in Sheki is over 200 years old.
✅It is said that the old caravanserai in Sheki is over 200 years old. və ya The old caravanserai in Sheki is said to be over 200 years old.
Mübtəda lazımdır: it.
❌Is known that the Caspian Sea is the largest lake in the world.
✅It is known that the Caspian Sea is the largest lake in the world.
«Məlumdur ki» → It is known that.

2. Keçmiş hərəkət üçün sadə məsdər. «Deyilənə görə, Muradın babası bu evi özü tikib» cümləsində keçmişi «tikib» göstərir. İngiliscə məsdərdə isə zaman görünmür, ona görə keçmiş üçün to have + üçüncü forma lazımdır.

❌Murad's grandfather is said to build this house himself in 1950.
✅Murad's grandfather is said to have built this house himself in 1950.
1950-ci il keçmişdir: to have built.

3. «Gözlənilir» → is waited. «Gözləmək» feili həm wait, həm də expect deməkdir. «Gözlənilir ki» proqnozdur, ingiliscədə is expected. Wait isə məchul növdə belə işlənmir.

❌The Baku marathon is waited to attract 20,000 runners.
✅The Baku marathon is expected to attract 20,000 runners.
Proqnoz: expect.
❌It is waited that the new bridge in Ganja will open in spring.
✅It is expected that the new bridge in Ganja will open in spring. və ya The new bridge in Ganja is expected to open in spring.
«gözlənilir ki» → it is expected that.

Qarışdırmayın

People say…, It is said… və He is said to… — mesaj eynidir, üslub fərqlidir.

People say he's a brilliant cook.
Deyirlər ki, əla aşpazdır.
qeyri-rəsmi
It is said that he is a brilliant cook.
Deyilir ki, o, əla aşpazdır.
rəsmi, şəxssiz
He is said to be a brilliant cook.
Deyilənə görə, o, əla aşpazdır.
rəsmi, diqqət şəxsdədir

to be (indi) və to have been (əvvəl)

The building is thought to be unsafe.
Binanın təhlükəli olduğu güman edilir.
indi təhlükəlidir
The building is thought to have been unsafe for years.
Güman edilir ki, bina illərdir təhlükəlidir.
«illərdir» + indiki zaman → to have been

be supposed to — This café is supposed to be very good da «deyirlər ki» mənasını verə bilər, amma B2-07 dərsində onun daha çox işlənən mənasını öyrəndiniz: gözlənti və ya qayda.

seem və appear ilə oxşar quruluşlar (He seems to have left) məchul növ deyil; onlar ehtiyatlı ifadə (hedging) mövzusu ilə C1-08 dərsində öyrədilir.

Yazılış və tələffüz

  • said sözü /sed/ kimi deyilir, yazıldığı kimi «seyd» yox.
  • thought /θɔːt/ (UK), /θɑːt/ (US): ilk səs /θ/ azərbaycan dilində yoxdur. Dilin ucu yüngülcə dişlərin arasına çıxır və hava səssiz keçir; onu t və ya s ilə əvəz etməyin. gh oxunmur.
  • It is neytral mətnlərdə və danışıqda çox vaxt qısaldılır (It's said that…), amma rəsmi yazıda tam forma normaldır.
  • to have zəif deyilir: is thought to have left → /ɪz ˈθɔːt tə həv ˈleft/ (UK), /ɪz ˈθɑːt tə həv ˈleft/ (US).
  • Çox işlənən üçüncü formaların yazılışı: believed, thought, known, expected, reported, alleged (iki l), understood. known sözündə k oxunmur: /nəʊn/ (UK), /noʊn/ (US).
  • Vurğu üçüncü formaya və əsas məlumata düşür: She is SAID to be very RICH.

Qızıl qayda

İki qəlib var: It is said that + budaq cümlə və ya Mübtəda + is said + to + məsdər. İkinci qəlibdə məsdərin formasını zamana görə seçin: to do / to be doing (eyni vaxt), to have done / to have been doing (daha əvvəl). «Deyilir ki» = It is said that; «deyilənə görə, o…» = He is said to….

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Mötərizədəki feilin düzgün formasını yazın.

  1. It (believe) that the treasure is still buried on the island.
  2. The singer is said (be) very shy in real life.
  3. The robbers are thought (escape) through the back door last night.
  4. There (think) to be about a million words in English.
  5. The team is expected (win) easily on Saturday.
  6. The suspect is believed (stay) with friends at the moment.

B. Məna

Düzgün variantı seçin.

  1. Düzgün cavabı seçin: The pilot is believed … the crash last night.
  2. Düzgün cavabı seçin: The castle is said … haunted — people still see a ghost there today.
  3. Daha rəsmi və şəxssiz cümləni seçin:
  4. Düzgün cavabı seçin: There … reported to be several injuries.
  5. Düzgün cavabı seçin: It … that the lake has no bottom.

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. She is said that she speaks five languages.
  2. The pilot is believed to survive the crash.
  3. There is reported to be several injuries.
  4. The bridge is thought to have been built by the Romans.

D. Mətndə

Mötərizədəki feilin düzgün formasını yazın.

News report
A rare painting has disappeared from the City Museum. The painting 16 (believe) to be worth over two million euros. The thieves 17 (think) to 18 (enter) the building through a window on Sunday night. It 19 (report) that the alarm system was not working. There 20 (say) to be no witnesses. Police are 21 (expect) to release more information tomorrow.

E. Sizin növbəniz

İngiliscə yazın.

  1. is said to və ya is believed to ilə şəhərinizdəki bir yer haqqında yazın.
  2. is thought to have + üçüncü forma ilə daha əvvəl baş vermiş bir hadisə haqqında xəbər üslubunda qısa cümlə yazın.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. B1-11 Passive Voice bütün zamanlarda: is being done, has been done, must be done azərbaycanca
    The results (announce) tomorrow.
  2. B1-12 Reported Speech azərbaycanca: «dedi ki, …» ingiliscə necə çatdırılır?
    Backshift ilə dolayı nitqə çevirin: "I'm tired," she said.
  3. B2-11 Have Something Done azərbaycanca: «saçımı kəsdirdim» ingiliscə necə deyilir?
    I (have / my eyes / test) last week.
  4. B2-09 Reduced Relative Clauses azərbaycanca: the man standing there, the car stolen, the first to arrive
    Qısaldın: The house which was built in 1900 is for sale.
Cavablar

A. Quruluş

  1. is believed
  2. to be
  3. to have escaped
  4. are thought
  5. to win
  6. to be staying

B. Məna

  1. to have survived
  2. to be
  3. The CEO is expected to resign.
  4. are
  5. is said

C. Səhvi tapın

  1. She is said to speak five languages. / It is said that she speaks five languages.
  2. The pilot is believed to have survived the crash. / It is believed that the pilot survived the crash.
  3. There are reported to be several injuries.
  4. ✓ The bridge is thought to have been built by the Romans.

D. Mətndə

  1. is believed
  2. are thought
  3. have entered
  4. is reported / has been reported / was reported
  5. are said
  6. expected

E. Sizin növbəniz

  1. The old bridge in my town is said to be over 500 years old.
  2. The fire is thought to have started in a restaurant kitchen.

F. Qarışıq təkrar

  1. will be announced / are going to be announced / are being announced
  2. She said that she was tired. / She said she was tired.
  3. had my eyes tested
  4. The house built in 1900 is for sale.
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play