SlowingoQrammatika
B1 27 / 39

So və such azərbaycanca: so tired, such a long day, What a view! How kind!

So, Such and Exclamations

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz so və such ilə bir şeyi gücləndirə (so tired, such a long day), nəticəni göstərə (so tired that I fell asleep), miqdarı vurğulaya (so many emails), güclü sifətlərdən əvvəl düzgün sözü seçə (very cold, amma absolutely freezing) və nida cümlələri ilə reaksiya verə biləcəksiniz (What a view! How kind!).

Əsas fikir

Bəzən adi təsvir kifayət etmir. Nə qədər güclü hiss etdiyinizi göstərmək istəyirsiniz: It was cold cümləsi It was so cold! və ya It was such a cold night! olur.

Bir meqafon təsəvvür edin. So və such meqafonu götürüb sözü daha uca edir. Mənaları eynidir, fərq yalnız qrammatikadadır: so sifət və ya zərflə gəlir (so cold), such isə isimli birləşmə ilə (such a cold night). Ucalan söz sonra bir nəticəyə apara bilər: …so cold that the lake froze.

What və how isə qışqırığın özüdür, tam bir nida cümləsidir: What a night! How cold it was! Burada da yanındakı söz həll edir: what isimli birləşmə ilə, how sifət və ya zərflə gəlir.

Ona görə dörd sözün hamısı üçün bir sual verin: əsas sözüm isimdir, yoxsa sifət?

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycan dilində güclənmə və nəticə üçün elə… ki və ya o qədər… ki quruluşu var: «Elə yorğun idim ki, avtobusda yuxuya getdim». Bu, ingiliscədəki so… that quruluşuna çox yaxındır, sadəcə «ki» adətən buraxılmır, that isə çox vaxt buraxılır. Əsas fərq ondadır ki, «elə» həm sifətlə, həm də isimlə gəlir: «elə yorğun», «elə gözəl gün». İngiliscədə isə seçmək lazımdır: sifətlə so, isimlə such. Nidada da vəziyyət oxşardır: «Nə gözəl mənzərədir!» də, «Nə gözəl!» də «nə» ilə deyilir. İngiliscədə isim varsa What (a), yalnız sifət varsa How işlənir. Daha bir məqam: «çox» sözü həm much, həm də many deməkdir, «xəbər», «məsləhət» kimi sözlər isə bizdə sayılır. İngiliscədə news, advice, weather sayılmayan isimlərdir və a qəbul etmir.

AzərbaycancaİngiliscəFərq
Elə yorğunam!I'm so tired!sifət → so
Elə uzun gün idi!It was such a long day!isim → such a
Elə səs-küylü idi ki, heç nə eşitmirdik.It was so noisy (that) we couldn't hear anything.ki → that (buraxıla bilər)
O qədər çox iş / adamso much work / so many people«çox» → sayılmayan: much, cəm: many
Nə gözəl mənzərədir!What a beautiful view!tək saya bilinən isim → What a
Nə yaxşı xəbərdir!What good news!sayılmayan isim → What, a yox
Nə gözəl! / Necə də gözəldir!How beautiful!yalnız sifət → How
Bayırda şaxtadır!It's absolutely freezing outside!güclü sifət → absolutely / really, very yox

Quruluş

So və such

SözQuruluşNümunə
soso + sifətThe film was so boring.
soso + zərfShe speaks so fast.
suchsuch + a / an + (sifət) + tək isimIt was such a boring film.
suchsuch + (sifət) + cəm / sayılmayan isimThey're such nice people. It was such good weather.

So / such… (that): nəticə

QuruluşNümunə
so + sifət / zərf + (that) + budaq cümləI was so tired (that) I fell asleep on the bus.
such + isimli birləşmə + (that) + budaq cümləIt was such a long queue (that) we left.

That çox vaxt, xüsusən danışıqda, buraxılır.

So much / many / little / few + isim

Sözİsim növüNümunə
so muchsayılmayanso much traffic
so manycəm, sayılanso many emails
so littlesayılmayanso little time
so fewcəm, sayılanso few people

Nida cümlələri

QuruluşNümunə
What a / an + (sifət) + tək isim!What a view! What an amazing idea!
What + (sifət) + cəm / sayılmayan isim!What lovely flowers! What awful weather!
How + sifət / zərf!How kind! How strange!
How + sifət / zərf + mübtəda + feil!How beautiful this place is! How fast she runs!

Nida cümləsində mübtəda feildən əvvəl gəlir (How tall you are!); sualdakı kimi feildən sonra yox.

İstifadə

1Vurğu üçün so + sifət / zərf

Sifəti və ya zərfi gücləndirmək üçün, xüsusən danışıqda, so işlədin. O, çox vaxt hiss bildirir.

I'm so happy for you!
Sənin üçün elə sevinirəm!
«elə» + sifət → so
Why are you walking so slowly?
Niyə belə yavaş yeriyirsən?
so + zərf
The test wasn't so difficult after all.
Demə, test o qədər də çətin deyilmiş.
not so = o qədər də… deyil

2Vurğu üçün such + isimli birləşmə

İsim olanda such işlədin. Tək saya bilinən isimlərlə a / an saxlayın (such a, heç vaxt a such); cəm və sayılmayan isimlərlə a / an işlənmir.

She's such a kind person.
O, elə mehriban insandır ki!
isim var → such a
We had such an amazing time in Lisbon.
Lissabonda elə gözəl vaxt keçirdik ki!
such an + sait səs
You've got such beautiful handwriting.
Xəttin elə gözəldir ki!
handwriting sayılmayandır: a yoxdur
They're such good friends.
Onlar elə yaxın dostdurlar ki!
cəm isim: a yoxdur

3So / such… (that): nəticəni göstərmək

Güclü dərəcənin nəticəsində nə baş verdiyini demək üçün budaq cümlə əlavə edin. That istəyə bağlıdır.

The music was so loud that we couldn't hear each other.
Musiqi elə bərk idi ki, bir-birimizi eşitmirdik.
«elə… ki» → so… that
He spoke so quickly that nobody understood him.
O, elə tez danışdı ki, heç kim onu başa düşmədi.
so + zərf + that
It was such a beautiful day that we stayed on the beach until sunset.
Elə gözəl gün idi ki, gün batana qədər çimərlikdə qaldıq.
isim → such a… that
She was so nervous she forgot her lines.
O, elə həyəcanlı idi ki, sözlərini unutdu.
that buraxılıb; azərbaycancada ki buraxılmır

4So much / many / little / few + isim

Böyük və ya kiçik miqdarı vurğulamaq üçün bunları işlədin. Much / little sayılmayan isimlərlə, many / few cəm sayılan isimlərlə gəlir.

There's so much traffic this morning.
Bu səhər yollarda elə tıxac var ki!
traffic sayılmayandır → so much
I've got so many things to do before the trip.
Səfərdən əvvəl o qədər işim var ki!
cəm → so many
We have so little time — let's hurry.
Vaxtımız çox azdır, tələsək.
sayılmayan → so little
So few people came that the concert was cancelled.
Elə az adam gəldi ki, konsert ləğv olundu.
cəm → so few

5What a / an…!: tək isimlə nida

Bir şeyə reaksiya vermək üçün What a / an + (sifət) + tək saya bilinən isim işlədin. Azərbaycanca burada «Nə…!» deyirik.

What a beautiful view!
Nə gözəl mənzərədir!
tək isim → What a
What an interesting idea!
Nə maraqlı fikirdir!
sait səs → What an
What a day!
Bu nə gün idi!
sifət yoxdur: yaxşı və ya pis olduğunu vəziyyət göstərir
What a nice house you've got!
Nə gözəl evin var!
isim var → What a, How yox

6What…!: cəm və ya sayılmayan isimlə nida

Cəm və sayılmayan isimlərlə a / an olmadan What işlədin.

What lovely flowers!
Nə gözəl güllərdir!
cəm → What, a yoxdur
What awful weather!
Nə pis havadır!
weather sayılmayandır: a yoxdur
What beautiful eyes your baby has!
Körpənizin nə gözəl gözləri var!
cəm → What

7How…!: sifət və ya zərflə nida

How + sifət və ya zərf işlədin. Ondan sonra adi nəqli cümlə sırası ilə mübtəda və feil əlavə edə bilərsiniz. Azərbaycanca burada həm «Nə…!», həm də «Necə də…!» deyirik.

How kind of you!
Nə qədər mehribansınız!
yalnız sifət → How
How strange!
Nə qəribədir!
«nə» burada How olur
How quickly the children grow up!
Uşaqlar necə də tez böyüyür!
How + zərf + mübtəda + feil
How tall you are now!
Necə də boy atmısan!
mübtəda feildən əvvəl: you are

8Very cold, absolutely freezing: adi və güclü sifətlər

Sifətlərin çoxu az və ya çox ola bilən keyfiyyəti bildirir: a bit cold, very cold. Güclü sifətlər isə artıq «çox» + sifət deməkdir: freezing (çox soyuq), boiling (çox isti), exhausted (çox yorğun), starving (çox ac), huge, tiny, amazing, terrible, delicious. Bunlarla very yox, absolutely və ya really işlədin. Really və so hər iki növlə işlənir. Absolutely güclü sifətlərlə (və sure, right kimi sözlərlə) gəlir, adətən cold və ya tired kimi adi sifətlərlə yox.

It's very cold today.
Bu gün hava çox soyuqdur.
adi sifət → very
It's absolutely freezing outside!
Bayırda şaxtadır!
freezing = çox soyuq → absolutely
After the race I was absolutely exhausted.
Yarışdan sonra əldən düşmüşdüm.
exhausted = çox yorğun
The soup was really delicious.
Şorba çox dadlı idi.
«çox dadlı» → really delicious
I'm so tired — and I'm so hungry too.
Elə yorğunam, həm də elə acam!
so adi sifətlərlə də işlənir

Tez-tez edilən səhvlər

❌It was so a good film.
✅It was such a good film. və ya The film was so good.
İsim varsa, such işlədin.
❌She is such kind.
✅She is so kind.
Tək sifətlə so işlədin.
❌We had such a terrible weather.
✅We had such terrible weather.
weather sayılmayandır: a yoxdur.
❌It was a such good idea.
✅It was such a good idea.
such sözü a / an artiklindən əvvəl gəlir.
❌There were so much people.
✅There were so many people.
people cəmdir: many.
❌What a terrible weather!
✅What terrible weather!
Sayılmayan isim: a yoxdur.
❌What beautiful view!
✅What a beautiful view!
Tək saya bilinən isim: What a.
❌How a nice house you have!
✅What a nice house you have!
İsimli birləşmə: how yox, what.
❌It's very freezing today.
✅It's absolutely freezing today. və ya It's really freezing today.
freezing onsuz da «çox soyuq» deməkdir: very işlənmir.
⚠️How beautiful is your garden!
✅How beautiful your garden is!
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma sual sırası ədəbi və ya köhnəlmiş səslənir; nəqli cümlə sırasını işlədin.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «Elə» → həmişə so. Azərbaycanca «elə yaxşı aşpazdır», «elə çətin idi» deyirik: eyni söz həm isimlə, həm də sifətlə gəlir. İngiliscədə isim varsa such (a), yalnız sifət varsa so lazımdır.

❌Aysel's grandmother is so a good cook.
✅Aysel's grandmother is such a good cook.
❌The exam questions were such difficult.
✅The exam questions were so difficult.

2. «Nə gözəl!» → What beautiful! Azərbaycanca nidada həm isimlə, həm də tək sifətlə «nə» deyirik: «Nə gözəl evdir!», «Nə gözəl!». İngiliscədə isim yoxdursa, How işlənir.

❌(Rəfiqəniz yeni şəklini göstərir.) What beautiful!
✅How beautiful!
❌What fast you type!
✅How fast you type!

3. «Bir xəbər», «bir məsləhət» → a news, an advice. Azərbaycanca «bir xəbər», «bir məsləhət» deyə bilirik. İngiliscədə news və advice sayılmayan isimlərdir, onlarla a / an işlənmir.

❌Murad has a good news for us.
✅Murad has good news for us. və ya Murad has some good news for us.
❌Nigar gave me such a useful advice.
✅Nigar gave me such useful advice. və ya Nigar gave me such a useful piece of advice.

4. «O qədər çox» → so much hər yerdə. Azərbaycanca «çox dost», «çox iş» deyirik, söz dəyişmir. İngiliscədə cəm isimlə so many, sayılmayan isimlə so much lazımdır.

❌Kamran has so much friends in Ganja.
✅Kamran has so many friends in Ganja.

5. «Çox dadlı» → very delicious. «Çox» sözünü avtomatik very kimi tərcümə edirik. Delicious, exhausted kimi güclü sifətlər onsuz da «çox» mənasını daşıyır.

⚠️Your plov is very delicious!
✅Your plov is really delicious! və ya Your plov is absolutely delicious!
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma delicious onsuz da «çox dadlı» deməkdir; really və ya absolutely daha təbii səslənir.

Qarışdırmayın

so və such — Məna eynidir, yanındakı söz fərqlidir: so + sifət; such + isim.

The view was so beautiful.
Mənzərə elə gözəl idi ki!
sifət → so
It was such a beautiful view.
Elə gözəl mənzərə idi ki!
isim → such a

so / such və too — So sözü sadəcə sözü gücləndirir və istənilən nəticəyə apara bilər; too isə «qəbul olunandan çox» deməkdir, yəni problem var A2-08. Azərbaycancada ikisi də çox vaxt «çox» və ya «elə» ilə deyilir.

The jacket was so nice that I bought it.
Gödəkcə elə gözəl idi ki, aldım.
güclü, amma mümkün
The jacket was too expensive to buy.
Gödəkcə almaq üçün çox baha idi.
həddən artıq: mümkün deyil

so… that (nəticə) və so that (məqsəd) — So… that nəticə bildirir. Yan-yana gələn so that isə məqsəd bildirir: B1-27 dərsinə baxın.

I was so tired that I went to bed at eight.
Elə yorğun idim ki, saat səkkizdə yatdım.
nəticə
I went to bed early so that I could get up at five.
Saat beşdə dura bilmək üçün tez yatdım.
məqsəd: B1-27 dərsinə baxın

Nida və sual — Sözlər eynidir, söz sırası və intonasiya fərqlidir.

How old is she?
Onun neçə yaşı var?
sual: feil mübtədadan əvvəl
How old she looks!
Necə də yaşlı görünür!
nida: mübtəda feildən əvvəl

Vurğunun başqa yolları (vurğulu do, söz sırasını dəyişmək, the very) üçün C1-06 dərsinə baxın.

Yazılış və tələffüz

  • so və such vurğu üçün işlənəndə vurğulu deyilir; danışıqda so çox vaxt uzadılır: It was sooo good! Amma yazıda yalnız so yazın.
  • so /səʊ/ (UK), /soʊ/ (US) diftonqdur: sait sona doğru u səsinə sürüşür. Onu qısa azərbaycan «o» səsi kimi deməyin.
  • such /sʌtʃ/: buradakı /ʌ/ qısa, ağız yarıaçıq saitdir, «a» ilə «ə» arasında. such a bitişik deyilir: /ˈsʌtʃ ə/.
  • Nida cümləsində əsas sözü vurğulayın və səsi sonda aşağı salın: What a beautiful view! (beautiful və view vurğulu, enən ton). Sual kimi səsi yuxarı qaldırmayın.
  • What…! və How…! nidalarının sonunda nida işarəsi (!) qoyun.

Qızıl qayda

Soruşun: isim, yoxsa sifət? So / How + sifət və ya zərf; such / What + isimli birləşmə (a / an yalnız bir sayılan şey üçün). Nəticəni göstərmək üçün that ilə budaq cümlə əlavə edin. Güclü sifətdən (freezing, amazing) əvvəl very yox, absolutely, really və ya so işlədin. Azərbaycancadakı «elə» və «nə» hər iki yerdə işlənir, ingiliscədə isə seçmək lazımdır.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Mötərizədəki sözlərdən birini seçin.

  1. It was ___ a long day. …
  2. The children were ___ excited that they couldn't sleep. …
  3. There were ___ many people at the party. …
  4. Hurry up — we've got so ___ time! …
  5. ___ a lovely surprise! …
  6. ___ kind of you! …
  7. ___ beautiful flowers! …

B. Məna

Tapşırığa uyğun cavab verin.

  1. Düzgün cavabı seçin: She's … a talented singer.
  2. Düzgün cavabı seçin: The weather was … bad that the flight was cancelled.
  3. So… that ilə birləşdirin: The film was very good. I watched it twice.
  4. Such… that ilə birləşdirin: It was a very expensive car. We couldn't buy it.
  5. How ilə nida cümləsi qurun: The view is very beautiful.
  6. Düzgün cavabı seçin: It was … freezing last night.

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. She has such a good taste in music.
  2. What a terrible weather!
  3. How a nice house you have!
  4. There's so much noise outside.
  5. It was so a funny film.

D. Mətndə

Söz qutusu: so, such, what, how

A new flat
Ana: 19 a beautiful flat!
Tom: Thanks! But there are 20 many stairs — I'm always tired.
Ana: And 21 a view! You can see the whole city.
Tom: I know. It's 22 lovely in the evening that I sit on the balcony every night.
Ana: 23 lucky you are!

E. Sizin növbəniz

İngiliscə yazın.

  1. Başınıza gələn bir hadisə haqqında bir cümləni so… that, bir cümləni isə such… that ilə yazın.
  2. Üç şeyə nida cümləsi ilə reaksiya verin: dostunuzun xəbərinə, havaya və yeməyə.
Cavablar

A. Quruluş

  1. such
  2. so
  3. so
  4. little
  5. What
  6. How
  7. What

B. Məna

  1. such
  2. so
  3. The film was so good that I watched it twice. / The film was so good I watched it twice.
  4. It was such an expensive car that we couldn't buy it. / It was such an expensive car we couldn't buy it.
  5. How beautiful the view is! / How beautiful!
  6. absolutely

C. Səhvi tapın

  1. She has such good taste in music.
  2. What terrible weather!
  3. What a nice house you have! / How nice your house is!
  4. ✓ There's so much noise outside.
  5. It was such a funny film. / The film was so funny.

D. Mətndə

  1. What
  2. so
  3. what / such
  4. so
  5. How

E. Sizin növbəniz

  1. I was so hungry that I ate two pizzas. It was such a hot day that we stayed inside.
  2. What great news! What awful weather! How delicious this soup is!

F. Qarışıq təkrar

  1. too
  2. enough
  3. the
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play