So that, in order to, because of, due to azərbaycanca: məqsəd, səbəb və nəticə
So That, In Order To, Because Of, Due To: Purpose, Reason, Result
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz kiminsə bir işi niyə etdiyini (məqsəd), bir şeyin niyə baş verdiyini (səbəb) və sonra nə olduğunu (nəticə) izah edə biləcəksiniz. Həmçinin düzgün bağlayıcını və ondan sonra düzgün qrammatikanı seçəcəksiniz: feil, budaq cümlə, isim və ya yeni cümlə.
Əsas fikir
Bir oxatan təsəvvür edin. Nəsə onu yayı əlinə götürməyə vadar edib: yarış, aclıq, mərc. Bu, səbəbdir: o, hərəkətin arxasında durur. Oxatan hədəfi nişan alır. Bu, məqsəddir: onun baş verməsini istədiyi şey. Sonra ox harasa düşür: bəlkə hədəfin mərkəzinə, bəlkə ağaca. Bu, nəticədir: həqiqətən baş verən şey.
- Səbəb: She trained every day because she wanted to win.
- Məqsəd: She trained every day so that she could win.
- Nəticə: She trained every day, so she won.
Məqsəd niyyət haqqındadır, nəticə isə baş verən hadisə haqqında. So that (məqsəd) ilə so (nəticə) məhz buna görə fərqlidir.
Ziddiyyət bildirən sözlərdə olduğu kimi (B1-26), qrammatika sonra nəyin gəldiyindən asılıdır. Bəzi sözlərdən sonra feil gəlir (to, in order to), bəzilərindən sonra budaq cümlə (so that, because, as, since), bəzilərindən sonra isim (because of, due to, owing to), bəziləri isə yeni cümləyə başlayır (therefore, as a result).
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində məqsədi çox vaxt məsdər + üçün ilə deyirik: «süd almaq üçün». «Üçün» sözü adətən for kimi tərcümə olunduğu üçün öyrənən for buy deyir. İngiliscədə məqsəd bildirən feildən əvvəl to gəlir. Mənfi məqsəd də belədir: «oyatmamaq üçün» → so as not to wake, for not waking yox. Fərqli mübtəda olanda azərbaycanca ki və ya deyə işlədirik («Qapını açıq qoyacağam ki, içəri girə biləsən»); bu, so that quruluşuna çox yaxındır. Səbəbdə görə və səbəbindən isimlə gəlir («dumana görə», «işçi çatışmazlığı səbəbindən») → because of / due to, çünki isə tam budaq cümlə ilə → because. Nəticədə ona görə də / buna görə də işlənir; danışıqda vergüldən sonra gəlir, ingiliscədə isə vergüldən sonra so gəlir, therefore isə adətən yeni cümləyə başlayır.
| Azərbaycanca | İngiliscə | Fərq |
|---|---|---|
| Çörək almaq üçün çıxdım. | I went out to buy bread. | «üçün» + feil → to, for yox |
| Uşağı oyatmamaq üçün pıçıldadıq. | We whispered so as not to wake the baby. | mənfi məqsəd → so as not to / in order not to |
| Qapını açıq qoyacağam ki, içəri girə biləsən. | I'll leave the door open so that you can get in. | başqa mübtəda → so that + can / could |
| Evdə qaldıq, çünki yağış yağırdı. | We stayed in because it was raining. | budaq cümlə → because |
| Yağışa görə evdə qaldıq. | We stayed in because of the rain. | isim → because of |
| Muzey işçi çatışmazlığı səbəbindən bağlıdır. | The museum is closed due to staff shortages. | rəsmi, isim → due to |
| Yağış yağırdı, ona görə də evdə qaldıq. | It was raining, so we stayed in. | vergül + so |
| Yol su altında qaldı. Nəticədə yüzlərlə sürücü yolda qaldı. | The road was flooded. As a result, … | yeni cümlə + vergül |
Quruluş
Məqsəd
| Söz | Sonra gələn | Nümunə |
|---|---|---|
| to | feilin əsas forması | I went out to buy bread. |
| in order to / so as to (daha rəsmi) | feilin əsas forması | We left early in order to avoid the traffic. |
| in order not to / so as not to | feilin əsas forması | Speak quietly so as not to wake the baby. |
| so that | budaq cümlə, çox vaxt can / could / will / would ilə | I'll text you so that you know where we are. |
Səbəb
| Söz | Sonra gələn | Nümunə |
|---|---|---|
| because | budaq cümlə | We stayed in because it was raining. |
| as / since | budaq cümlə (çox vaxt əvvəldə; səbəb artıq məlumdur) | As it was raining, we stayed in. |
| because of | isim / əvəzlik | We stayed in because of the rain. |
| due to / owing to (daha rəsmi) | isim | The match was cancelled due to the rain. |
Nəticə
| Söz | Durğu işarəsi | Nümunə |
|---|---|---|
| so | iki budaq cümləni birləşdirir, adətən vergüldən sonra | It was raining, so we stayed in. |
| therefore | yeni cümlə və ya nöqtəli vergüldən sonra; əsas feildən əvvəl də gələ bilər | It was raining. Therefore, we stayed in. / We therefore stayed in. |
| as a result / consequently | yeni cümlə və ya nöqtəli vergüldən sonra, ardınca vergül | It rained all week. As a result, the match was cancelled. |
Tez yoxlama: növbəti sözə baxın. Feilin əsas forması → to / in order to. Mübtəda + feil → so that / because / as / since / so. Yalnız isim → because of / due to / owing to.
İstifadə
1To, in order to, so as to ilə məqsəd
Gündəlik ingiliscədə to + feilin əsas formasını işlədin (A2-26 dərsinə baxın). In order to və so as to daha rəsmi və ya daha vurğuludur. Mənfi məqsəd üçün in order not to və ya so as not to işlədin.
2So that ilə məqsəd
Məqsədin mübtədası fərqli olanda və ya modal feil lazım olanda so that + budaq cümlə işlədin. Adətən indiki və ya gələcək zamandakı feildən sonra can / will (və ya Present Simple), keçmiş zamandakı feildən sonra isə could / would gəlir. Qeyri-rəsmi danışıqda that çox vaxt buraxılır: so you can get in.
3Because, as, since ilə səbəb
Səbəb bildirməyin ən çox işlənən yolu because sözüdür; səbəb adətən yeni, vacib məlumatdır. As və since çox vaxt cümlənin əvvəlində gəlir və dinləyənin artıq bildiyi səbəbi deyir, ona görə diqqət əsas cümlədə olur.
4Because of, due to, owing to + isim ilə səbəb
Bu sözlərdən sonra budaq cümlə yox, isimli birləşmə gəlir. Due to və owing to daha rəsmidir. Be feilindən sonra due to işlədin: The delay was due to…. Onlardan sonra tam budaq cümlə işlətmək üçün the fact that əlavə edin.
5So, therefore, as a result, consequently ilə nəticə
So bir cümlənin içində iki budaq cümləni birləşdirir. Therefore, as a result və consequently daha rəsmidir: adətən yeni cümləyə başlayır və ya nöqtəli vergüldən sonra gəlir, ardınca vergül qoyulur. Therefore əsas feildən əvvəl də gələ bilər. Fərqə diqqət edin: as a result (tək başına bağlayıcı) və as a result of + isim (səbəb, because of kimi).
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «-maq üçün» → for + feil. «Üçün» sözünü for kimi əzbərləyirik, ona görə «kitab götürmək üçün» ifadəsini for borrow kimi deyirik. İngiliscədə məqsəd bildirən feildən əvvəl to gəlir. For yalnız isimlə işlənir: for a book.
2. «-mamaq üçün» → for not + -ing. Mənfi məqsədi də «üçün» ilə deyirik: «tıxaca düşməmək üçün». İngiliscədə burada so as not to / in order not to və ya so that + wouldn't lazımdır.
3. «-a görə» → because + isim. Azərbaycanca «tıxaca görə», «xəstəliyə görə» deyirik və «görə» sözünü because kimi tərcümə edirik. Tək isimdən əvvəl because of (və ya due to) lazımdır.
4. «Buna görə də» → , therefore. Danışıqda «Evimiz metroya yaxındır, buna görə də maşına ehtiyacımız yoxdur» deyirik. «Buna görə də» sözünü therefore kimi tərcümə edib vergüldən sonra qoyuruq. Vergüldən sonra so işlədin; therefore üçün yeni cümlə başlayın.
Qarışdırmayın
so that (məqsəd) və so (nəticə) — So that = kiminsə baş verməsini istədiyi şey; vergüldən sonrakı so = həqiqətən baş verən şey. Qeyri-rəsmi danışıqda tək so da məqsəd bildirə bilər; vergül və modal feil kömək edir: I set two alarms so I wouldn't oversleep. Azərbaycancada fərq aydındır: məqsəd üçün «ki» və ya «deyə», nəticə üçün «ona görə də».
since (səbəb) və since (zaman) — Səbəb bildirən since «çünki», «madam ki» deməkdir; zaman bildirən since isə Perfect zamanlarla işlənir. B1-02 dərsinə baxın.
because və because of — Məna eynidir, qrammatika fərqlidir: because sözündən sonra budaq cümlə, because of sözündən sonra isim gəlir.
Thus, hence, accordingly kimi rəsmi sözlər üçün C1-13, əlavə və ziddiyyət bildirən rəsmi sözlər üçün C1-12 dərsinə baxın.
Yazılış və tələffüz
- because danışıqda çox vaxt zəif deyilir: /bɪˈkəz/, çox qeyri-rəsmi danışıqda isə 'cause /kəz/. Yazıda həmişə because yazın. Sondakı /z/ cingiltilidir; onu «s» kimi karlaşdırmayın.
- so that bir vahid kimi, zəif that ilə deyilir: /ˈsəʊ ðət/ (UK), /ˈsoʊ ðət/ (US). /ð/ üçün dilin ucu dişlərin arasındadır.
- due to: /ˈdjuː tə/ (UK), /ˈduː tə/ (US). Britaniya tələffüzündə d ilə u arasında yüngül /j/ səsi var.
- therefore /ˈðeəfɔː/ (UK), /ˈðerfɔːr/ (US): vurğu birinci hecadadır. Azərbaycan dilindəki kimi son hecanı vurğulamayın.
- Cümləyə başlayan bağlayıcıdan sonra vergül qoyun: As a result, … / Therefore, … / Consequently, …. Cümlənin əvvəlindəki məqsəd ifadəsindən sonra da vergül qoyun: In order to apply, …
Qızıl qayda
Məqsəd = istədiyiniz şey (to, in order to, so as to + əsas forma; so that + budaq cümlə). Səbəb = buna səbəb olan şey (because, as, since + budaq cümlə; because of, due to, owing to + isim). Nəticə = baş verən şey (so; therefore, as a result, consequently, adətən yeni cümlənin əvvəlində). «Üçün» + feil heç vaxt for + feil deyil: to deyin.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Düzgün sözü yazın və ya seçin.
-
I'm saving money ___ buy a car. …
-
We spoke quietly so as to wake the baby.
-
The train was late ___ a signal problem. …
-
I'll write it down so I don't forget.
-
The concert was cancelled. ___, many fans asked for their money back.
-
___ it was a holiday, the shops were closed. …
B. Məna
Tapşırığa uyğun cavab verin.
-
Düzgün cavabı seçin: I took a taxi … I wouldn't be late.
-
Düzgün cavabı seçin: It was cold, … I wore a coat.
-
Məqsəd (purpose), səbəb (reason), yoxsa nəticə (result)? "She took a gap year, so she started university a year later."gap year: universitetdən əvvəl bir illik fasilə (əsasən UK)
-
Məqsəd (purpose), səbəb (reason), yoxsa nəticə (result)? "He moved to the coast so that he could surf every day."
-
Elan üçün daha rəsmi variantı seçin: The pool is closed … repairs.
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
I came here for learn English.
-
The flight was cancelled due to it was snowing.
-
She was ill, therefore she stayed at home.
-
We left early so that we could get good seats.
D. Mətndə
Məktubu uyğun bağlayıcılarla tamamlayın.
Hi Tom, I'm writing 16 let you know about tomorrow's training. The room has changed 17 the heating problem in Room 4, so we'll be in Room 9. Please bring your laptop 18 you can try the new software. The session starts at 9 sharp, 19 please don't be late. The trainer has another course in the afternoon; 20, she has to leave at 12. 21 you were away last week, I've attached the notes from the first session. — Mia
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
İngilis dilini niyə öyrəndiyiniz haqqında iki cümlə yazın: biri to, o biri so that ilə.
-
Şəhərinizdəki və ya işinizdəki bir problem və onun nəticəsi haqqında yazın. Because of və ya due to, bir də as a result işlədin.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
B1-26 Although, despite, however azərbaycanca: «baxmayaraq» ingiliscə necə deyilir? ___ the rain, we went for a walk. …
-
B1-25 So və such azərbaycanca: so tired, such a long day, What a view! How kind! It was ___ a long day that I fell asleep at nine. …
-
B1-26 Although, despite, however azərbaycanca: «baxmayaraq» ingiliscə necə deyilir? Düzgün cavabı seçin: … she was tired, she finished the report.
Cavablar
A. Quruluş
- to
- not
- because of
- that
- As a result
- As
B. Məna
- so that
- so
- result
- purpose
- due to
C. Səhvi tapın
- I came here to learn English. / I came here in order to learn English.
- The flight was cancelled because it was snowing. / The flight was cancelled due to the snow. / The flight was cancelled because of the snow. / The flight was cancelled owing to the snow. / The flight was cancelled due to the fact that it was snowing.
- She was ill. Therefore, she stayed at home. / She was ill; therefore, she stayed at home. / She was ill, so she stayed at home. / She was ill, and therefore she stayed at home.
- ✓ We left early so that we could get good seats.
D. Mətndə
- to / in order to
- because of / due to / owing to
- so that / so
- so
- as a result / therefore / consequently
- As / Since / Because
E. Sizin növbəniz
- I'm learning English to get a better job. I watch films in English so that I can understand fast speech.
- The main road is closed because of building work. As a result, my bus takes forty minutes longer.
F. Qarışıq təkrar
- Despite / In spite of
- such
- Although
