SlowingoГраматика
A2 25 / 38

Could you, Can I, Shall I: учтиви барања, понуди и дозвола на англиски

Requests, Offers and Permission

На оваа страница
  1. Цел
  2. Главна идеја
  3. Македонски и англиски
  4. Форма
  5. Употреба
  6. Чести грешки
  7. Замки за говорителите на македонски
  8. Не мешајте
  9. Правопис и изговор
  10. Златно правило
  11. Вежби

Цел

По оваа лекција ќе знаете да замолите некого да направи нешто, да прашате дали смеете вие да направите нешто, да понудите помош и учтиво да одговорите – и да го изберете степенот на учтивост што одговара на ситуацијата.

Главна идеја

Кога бараме нешто од некого, бараме од него време или енергија. Англискиот тоа го ублажува со дистанца: колку повеќе дистанца има во барањето, толку поучтиво звучи.

Замислете скали на учтивост. На најдолното скалило е Can you help me? – директно и пријателски, добро за семејството и пријателите. Скалило погоре: Could you help me? – could изгледа како форма за минато и тоа додава дистанца, па барањето звучи помеко. Уште погоре: Would you mind helping me? – сега прашувате дури и дали барањето му пречи на другиот. Најгоре: I was wondering if you could help me – многу внимателно и учтиво.

Има и три задачи. Барањето бара вие да направите нешто: Could you…? Барањето дозвола прашува дали јас смеам да направам нешто: Could I…? Понудата кажува дека јас сум подготвен да направам нешто за вас: Shall I…? Прво изберете ја задачата, а потоа скалилото.

Македонски и англиски

Кај нас барањето го правиме учтиво со „би“ и со „може ли“: „Би можел ли да…?“, „Може ли да ми помогнете?“. „Би можел ли“ добро одговара на Could you…? / Would you…? – тука имате предност. Сепак, разликите се неколку.

Нашето „може ли да…?“ оди и за барање („Може ли да ми го пратите фајлот?“) и за дозвола („Може ли да седнам?“). На англиски задачата се гледа во подметот: барањето е Could / Can you…?, а дозволата Could / Can / May I…? May you…? не постои како барање.

Заповедниот начин со „ве молам“ кај нас обично звучи учтиво: „Дајте ми едно кафе, ве молам.“ На англиски заповед и со please звучи остро, особено кон непознати и во услужни дејности. Таму е природно прашање: Could I have…?, Could you…?

Помош нудиме со „да“: „Да ти помогнам?“, „Да го затворам прозорецот?“. На англиски таа понуда е Shall I…? или Can I…?, а „Сакаш ли да ти помогнам?“ е Do you want me to…? / Would you like me to…?, не want that I. И уште една замка во речникот: нашето „позајми“ значи и давање и земање. На англиски тоа се два збора: borrow (земам на заем) и lend (давам на заем).

Добра вест за одговорите: „Дали ви пречи ако…?“ – „Не, воопшто.“ И кај нас „не“ тука значи дека сè е во ред, исто како No, not at all.

МакедонскиАнглискиШто е различно?
Би можел ли да ми го пратиш фајлот?Could you send me the file?„би“ ≈ could / would – тука е исто
Може ли да ми помогнете?Could you help me?барање → Could / Can you, не May you
Дајте ми го менито, ве молам.Could I have the menu, please?кај нас учтива заповед; на англиски подобро прашање
Може ли да седнам тука?Can I / May I sit here?дозвола → Can / Could / May I
Да го затворам прозорецот?Shall I close the window?понуда → Shall I
Сакаш ли да ти помогнам?Do you want me to help you?want + лице + to, не want that I
Ви пречи ли ако го отворам прозорецот? – Не, слободно.Do you mind if I open the window? – No, go ahead.„не“ = во ред е – тука е исто
Може ли да го позајмам твојот полнач?Can I borrow your charger?земам на заем → borrow
Ќе ми го позајмиш ли полначот?Could you lend me your charger?давам на заем → lend
За жал, не можам.I'm afraid I can't.учтиво одбивање со причина

Накратко: „Би можел ли…?“ е Could you…?, „Може ли да…?“ е Could you…? кога другиот треба да направи нешто, а Could / May I…? кога вие сакате да направите нешто, „Да…?“ како понуда е Shall I…?. Заповед со please на англиски не е секогаш учтива.

Форма

Барања – некој друг прави нешто

ОбразецПримерУчтивост
Can you + основна форма?Can you pass the salt?неутрално, пријателски
Could you + основна форма?Could you send me the file?учтиво
Would you + основна форма?Would you close the window, please?учтиво
Would you mind + -ing форма?Would you mind waiting a moment?многу учтиво
I was wondering if you could + основна формаI was wondering if you could help me.многу учтиво, внимателно

Барање дозвола – дали јас смеам да направам нешто

ОбразецПримерУчтивост
Can I + основна форма?Can I use your pen?неутрално, пријателски
Could I + основна форма?Could I leave early today?учтиво
May I + основна форма?May I come in?официјално
Do you mind if I + Present Simple (просто сегашно време)?Do you mind if I open the window?многу учтиво

Понуди – подготвен сум да помогнам

ОбразецПример
Shall I + основна форма?Shall I carry your bag?
Can I + основна форма?Can I help you?
I'll + основна форма.I'll get the door.
Would you like me to + основна форма?Would you like me to call a taxi?
Do you want me to + основна форма? (неформално)Do you want me to help?

Одговори

ПрашањеДаНе
Can / Could / Would you…? Can / Could / May I…?Sure. / Of course. / Yes, go ahead. / No problem.I'm sorry, but… / I'm afraid…
Would you mind…? / Do you mind if I…?No, not at all. / No, go ahead. (no = во ред е)I'm sorry, but… / Actually, it's a bit difficult right now.
Shall I…? / Would you like me to…?Yes, please. / That would be great, thanks.No, thanks. I'm fine. / That's OK, thanks.

Употреба

1Барања

Користете Can you…? со луѓе што добро ги познавате. Could you…? и Would you…? се поучтиви – со колеги, непознати луѓе и во продавница. Please го прави барањето уште помеко.

Can you turn the music down a bit?
Можеш ли малку да ја намалиш музиката?
пријателски, директно
Could you tell me the way to the station, please?
Дали можете да ми кажете како да стигнам до станицата?
на непознат: could
Could you check this email for me?
Би можел ли да ми го провериш овој мејл?
„би можел“ → could
Would you give this to your sister, please?
Те молам, дај ѝ го ова на сестра ти.
кај нас заповед со „те молам“; на англиски would you…? звучи помеко

2Многу учтиво барање – Would you mind + -ing?

Would you mind + -ing форма е многу учтиво. Всушност прашува: „Дали ви пречи?“ Затоа одговорот No значи „Не ми пречи, ќе го направам“. Кај нас: „Дали би ви пречело…?“ – „Не, воопшто.“

Would you mind speaking more slowly?
Дали би можеле да зборувате малку побавно?
mind + -ing форма
Would you mind not using your phone in here?
Дали би можеле да не го користите телефонот тука?
одречно: not + -ing форма
Would you mind moving your bag?
Дали би ја тргнале торбата?
барање
No, not at all.
Не, воопшто не.
одговор: no = во ред е

3Барање дозвола

Користете Can I / Could I / May I + основна форма кога прашувате дали смеете да направите нешто. May I е официјално; често е во продавници, институции и со непознати. Do you mind if I…? + Present Simple е многу учтиво – научете го како готов израз. Кај нас тоа е „Може ли да…?“ или „Дали ви пречи ако…?“.

Can I borrow your charger?
Може ли да го позајмам твојот полнач?
земам на заем → borrow
Could I ask you a question?
Може ли да ве прашам нешто?
could I = учтиво
May I see your passport, please?
Може ли да го видам вашиот пасош?
официјално
Do you mind if I sit here?
Дали ви пречи ако седнам тука?
if I + Present Simple, како кај нас
"Do you mind if I open the window?" "No, go ahead."
„Дали ви пречи ако го отворам прозорецот?“ „Не, слободно.“
no = дозволено

4Нудење помош

Користете Shall I…? или Would you like me to…? кога прашувате дали другиот сака ваша помош. Многу честа понуда е и Can I…? (Can I help you?, Can I get you a drink?): изгледа како барање дозвола, но нудите да направите нешто за другиот. I'll… нуди помош директно, кога одлучувате во моментот на зборување (видете A2-04). Would you like me to…? и Do you want me to…? научете ги како готови изрази; образецот want / would like + лице + to го учиме во лекцијата A2-25. Shall I…? е почесто во британскиот англиски; во американскиот почесто се вели Should I…? или Do you want me to…?. Кај нас помош нудиме со „да“: „Да го отворам прозорецот?“

Shall I open the window? It's hot in here.
Да го отворам прозорецот? Топло е тука.
„Да…?“ како понуда → Shall I
Would you like me to drive you home?
Сакаш ли да те одвезам дома?
„сакаш ли да“ → would you like me to
Can I get you a drink?
Да ти донесам нешто за пиење?
понуда, не барање дозвола
Your hands are full. I'll get the door.
Рацете ти се полни. Јас ќе ја отворам вратата.
одлука во моментот → I'll
Do you want me to help you with your homework?
Сакаш ли да ти помогнам со домашните задачи?
неформално; готов израз: видете A2-25

5Особено учтиви изрази – I was wondering if… / I'd like to ask…

За голема услуга или со важна личност користете готов израз. Во I was wondering if you could… Past Continuous (минато продолжено време) не значи минато: додава дистанца, па звучи внимателно и учтиво. Кај нас би рекле „Се прашував дали би можеле…“.

I was wondering if you could help me with my CV.
Се прашував дали би можеле да ми помогнете со биографијата.
форма за минато = учтивост, не минато; CV (UK), résumé (US)
I was wondering if I could leave a bit early on Friday.
Се прашував дали би можел во петок да си заминам малку порано.
многу учтиво барање дозвола
I'd like to ask you a favour.
Би сакал да ве замолам за една услуга.
готов израз
I'd like to ask a question about my bill.
Би сакал да прашам нешто за сметката.
I'd like = би сакал

6Учтиво да и не

„Да“ кажете со кратки, пријателски изрази. Кога одбивате, не велете само No – користете I'm sorry, but… или I'm afraid… и кажете ја причината. I'm afraid тука не значи страв, туку „за жал“.

"Could you help me with this box?" "Sure, no problem."
„Можеш ли да ми помогнеш со оваа кутија?“ „Секако, нема проблем.“
кратко, пријателско да
"Can I use your phone?" "I'm sorry, but the battery's dead."
„Може ли да го користам твојот телефон?“ „Извини, ама батеријата е празна.“
не, со причина
Could you work late tonight?
Би можел ли вечерва да останеш подолго на работа?
барање
I'm afraid I can't. I have to pick up my son.
За жал, не можам. Треба да го земам синот.
I'm afraid = за жал
"Shall I make some tea?" "Yes, please. That would be lovely."
„Да направам чај?“ „Да, те молам. Би било прекрасно.“
на понуда: Yes, please
"Would you like me to wait for you?" "No, thanks. I'll be fine."
„Сакаш ли да те почекам?“ „Не, благодарам. Ќе се снајдам.“
учтиво не

Чести грешки

❌Would you mind to open the door?
✅Would you mind opening the door?
По mind доаѓа -ing форма.
❌Could you to help me?
✅Could you help me?
По can / could / would нема to.
❌Do you mind if I will sit here?
✅Do you mind if I sit here?
По if I користете Present Simple.
❌Do you want that I help you?
✅Do you want me to help you?
want + лице + to + основна форма.
❌May you help me?
✅Could you help me?
May е за дозвола (May I…?), не за барање.
⚠️"Would you mind waiting?" "Yes, of course."
✅"No, not at all."
Луѓето понекогаш велат „Yes, of course“ и мислат дека е во ред, но строго земено yes значи „ми пречи“. No, not at all е јасно.
⚠️Give me the menu.
✅Could I have the menu, please?
Граматички е точно, но заповедта како барање може да звучи неучтиво.

Замки за говорителите на македонски

1. „Може ли да ги донесете…?“ → May you…? Кај нас безличното „може ли да…?“ оди и за барање и за дозвола. Англиското may бара само дозвола и стои со I или we: May I…? Кога сакате другиот да направи нешто, користете Could you…? или Can you…?

❌Ivana, may you and your sister bring the big speakers to the school party in Kavadarci on Friday evening? Ours stopped working last week.
✅Ivana, could you and your sister bring the big speakers to the school party in Kavadarci on Friday evening? Ours stopped working last week. или Ivana, can you and your sister bring the big speakers to the school party in Kavadarci on Friday evening? Ours stopped working last week.
барање → could you

2. „Не сакав да го испушти автобусот“ → want that she. Кај нас по „сака“ доаѓа „да“ + цела реченица: „Сакаш ли да го земам брат ти?“, „Не сакав да го испушти автобусот“. Англиското want и would like не примаат таква реченица: want / would like + лице + to + основна форма.

❌My colleague offered to stay late and help me, but I didn't want that she misses the last bus to Kumanovo because of my report.
✅My colleague offered to stay late and help me, but I didn't want her to miss the last bus to Kumanovo because of my report.
„не сакав да го испушти“ → didn't want her to miss

3. „Да ти го качам куферот?“ → понуда без Shall. Кај нас понуда правиме само со „да“ и интонација: „Да ти помогнам?“, „Да ти го качам куферот?“. На англиски прашањето бара помошен или модален глагол, а понудата е Shall I…?, Can I…? или Would you like me to…?

❌Your suitcase looks really heavy, and the lift in this building is out of order again. I carry it up to the fourth floor for you?
✅Your suitcase looks really heavy, and the lift in this building is out of order again. Shall I carry it up to the fourth floor for you? или Your suitcase looks really heavy, and the lift in this building is out of order again. Can I carry it up to the fourth floor for you?
понуда → Shall I…?

4. „Може ли да го позајмам твојот дигитрон?“ → lend наместо borrow. Нашето „позајми“ значи и давање („Ми позајми пари“) и земање („Позајмив од него“). На англиски: borrow = земам од некого, lend = давам некому.

⚠️Can I lend your calculator for the maths test? I left mine at home in my other bag.
✅Can I borrow your calculator for the maths test? I left mine at home in my other bag.
Граматички е точно, но lend значи дека јас го давам дигитронот некому; земам на заем → borrow.

Не мешајте

Could you…? и Could I…? – Задачата ја одредува подметот. You прави = барање. I прави = барање дозвола. Кај нас често и двете почнуваат со „Може ли…?“, но глаголот кажува кој прави: „да ја отвориш“ или „да ја отворам“.

Could you open the door?
Можеш ли да ја отвориш вратата?
барање: ти отвораш
Could I open the door?
Може ли да ја отворам вратата?
дозвола: јас отворам

Shall I…? и Will you…? – Shall I нуди помош. Will you бара некој да направи нешто и може да звучи како наредба, па Could you…? обично е посигурниот избор. Видете A2-04.

Shall I wash the dishes?
Да ги измијам садовите?
понуда
Will you wash the dishes?
Ќе ги измиеш ли садовите?
барање: прилично директно

Would you like…? и Do you like…? – Would you like е понуда сега, Do you like прашува за општ вкус. Видете A1-25. Кај нас „сакаш“ значи и want и like, па внимавајте: „Сакаш ли парче торта?“ и „Дали сакаш торти?“.

Would you like some cake?
Сакаш ли парче торта?
понуда
Do you like cake?
Дали сакаш торти?
општо прашање за вкус

Правопис и изговор

  • Could you и Would you се спојуваат: /ˈkʊdʒu/, /ˈwʊdʒu/. /d/ и /j/ заедно даваат /dʒ/ – нашето „џ“. Тука имате предност.
  • Would почнува со /w/: усните се заоблени и испружени напред, забите не ја допираат усната. Тоа не е нашето „в“.
  • Can I се изговара споено: /kənaɪ/. Самогласката во can тука е слаба. Стандардниот македонски нема слаб глас /ə/: изговорете го кратко и опуштено.
  • Shall I во брз говор често е /ʃəlaɪ/. Почетниот глас /ʃ/ е нашето „ш“. Крајното l е „темно“: задниот дел од јазикот се крева кон непцето.
  • Интонацијата е важна. Глас што на крајот се крева, или паѓа па се крева, звучи пријателски. Рамен глас што паѓа може да звучи како наредба, дури и со please. Во англиското барање пуштете го гласот повеќе да се движи.
  • Please обично стои на крајот (Could you help me, please?) или по подметот (Could you please help me?). Пред please на крајот ставете запирка.

Златно правило

Прво одлучете ја задачата: барање (Could you…?), барање дозвола (Could I…?) или понуда (Shall I…?). Потоа изберете ја учтивоста: повеќе дистанца (could, would, would you mind, I was wondering if) звучи поучтиво. На Would you mind…? и Do you mind if I…? пријателскиот одговор е No (not at all). И запомнете: „Може ли да ми…?“ како барање е Could you…?, а не May you…?

Вежби

A. Форма

Дополнете ги речениците со точната форма на глаголот во заградата или променете ја реченицата според упатството.

  1. Would you mind (turn) off the light?
  2. Do you mind if I (use) your phone?
  3. Would you like me (call) a taxi?
  4. Направете ја реченицата учтива со Could you: Pass me the water.
  5. Побарајте дозвола со May I: (come in)
  6. Направете ја реченицата многу учтива со I was wondering if: Can you help me?

B. Значење

Изберете го точниот одговор.

  1. Изберете го точниот одговор: … give me a lift to the station?
  2. Изберете го точниот одговор: … carry that bag for you?
  3. Пријател ве прашува: "Would you mind waiting five minutes?" Со задоволство ќе почекате. Одговорете:
  4. Која реченица е понуда?
  5. Која реченица е најучтива?

C. Најдете ја грешката

Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.

  1. Would you mind to help me?
  2. Do you want that I call you later?
  3. May you pass me the salt?
  4. Could I ask you a question?

D. Во контекст

Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот.

At a hotel
Guest: Good evening. 16 I check in, please?
Receptionist: Of course. 17 I see your passport, please?
Guest: Here you are. And 18 you mind giving me a room on a high floor?
Receptionist: Not at all. 19 I carry your bags to the lift?
Guest: Yes, please. That 20 be great.

E. Ваш ред е

Напишете на англиски едно учтиво барање и една понуда.

  1. Напишете учтиво барање до колега што не го познавате добро.
  2. Вашата соседка носи тешки ќеси од продавница. Понудете ѝ помош на два различни начини.

F. Мешано повторување

Повторете ги темите од претходните лекции.

  1. A2-04 Will на англиски: одлуки, ветувања и предвидувања
    The phone's ringing. "I answer it."
  2. A1-25 Like, want и would like на англиски: како се кажува што сакате
    … a cup of tea? I've just made some.
  3. A2-20 Must, have to, mustn't и don't have to: мора, не мора и не смее на англиски
    You smoke here. It's not allowed.
Одговори

A. Форма

  1. turning
  2. use
  3. to call
  4. Could you pass me the water, please? / Could you please pass me the water? / Could you pass me the water?
  5. May I come in?
  6. I was wondering if you could help me.

B. Значење

  1. Could you
  2. Shall I
  3. No, not at all.
  4. Can I help you?
  5. I was wondering if you could check this.

C. Најдете ја грешката

  1. Would you mind helping me?
  2. Do you want me to call you later?
  3. Could you pass me the salt? / Can you pass me the salt? / Would you pass me the salt?
  4. ✓ Could I ask you a question?

D. Во контекст

  1. Could / Can / May
  2. May / Could / Can
  3. would
  4. Shall / Can / Should
  5. would

E. Ваш ред е

  1. Could you send me the report by Friday, please?
  2. Shall I carry one of those for you? Would you like me to open the door?

F. Мешано повторување

  1. 'll / will
  2. Would you like
  3. mustn't / can't / must not / cannot
Апликација за AndroidУчете во движење Google Play