Could you, Can I, Shall I: учтиви барања, понуди и дозвола на англиски
Requests, Offers and Permission
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да замолите некого да направи нешто, да прашате дали смеете вие да направите нешто, да понудите помош и учтиво да одговорите – и да го изберете степенот на учтивост што одговара на ситуацијата.
Главна идеја
Кога бараме нешто од некого, бараме од него време или енергија. Англискиот тоа го ублажува со дистанца: колку повеќе дистанца има во барањето, толку поучтиво звучи.
Замислете скали на учтивост. На најдолното скалило е Can you help me? – директно и пријателски, добро за семејството и пријателите. Скалило погоре: Could you help me? – could изгледа како форма за минато и тоа додава дистанца, па барањето звучи помеко. Уште погоре: Would you mind helping me? – сега прашувате дури и дали барањето му пречи на другиот. Најгоре: I was wondering if you could help me – многу внимателно и учтиво.
Има и три задачи. Барањето бара вие да направите нешто: Could you…? Барањето дозвола прашува дали јас смеам да направам нешто: Could I…? Понудата кажува дека јас сум подготвен да направам нешто за вас: Shall I…? Прво изберете ја задачата, а потоа скалилото.
Македонски и англиски
Кај нас барањето го правиме учтиво со „би“ и со „може ли“: „Би можел ли да…?“, „Може ли да ми помогнете?“. „Би можел ли“ добро одговара на Could you…? / Would you…? – тука имате предност. Сепак, разликите се неколку.
Нашето „може ли да…?“ оди и за барање („Може ли да ми го пратите фајлот?“) и за дозвола („Може ли да седнам?“). На англиски задачата се гледа во подметот: барањето е Could / Can you…?, а дозволата Could / Can / May I…? May you…? не постои како барање.
Заповедниот начин со „ве молам“ кај нас обично звучи учтиво: „Дајте ми едно кафе, ве молам.“ На англиски заповед и со please звучи остро, особено кон непознати и во услужни дејности. Таму е природно прашање: Could I have…?, Could you…?
Помош нудиме со „да“: „Да ти помогнам?“, „Да го затворам прозорецот?“. На англиски таа понуда е Shall I…? или Can I…?, а „Сакаш ли да ти помогнам?“ е Do you want me to…? / Would you like me to…?, не want that I. И уште една замка во речникот: нашето „позајми“ значи и давање и земање. На англиски тоа се два збора: borrow (земам на заем) и lend (давам на заем).
Добра вест за одговорите: „Дали ви пречи ако…?“ – „Не, воопшто.“ И кај нас „не“ тука значи дека сè е во ред, исто како No, not at all.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Би можел ли да ми го пратиш фајлот? | Could you send me the file? | „би“ ≈ could / would – тука е исто |
| Може ли да ми помогнете? | Could you help me? | барање → Could / Can you, не May you |
| Дајте ми го менито, ве молам. | Could I have the menu, please? | кај нас учтива заповед; на англиски подобро прашање |
| Може ли да седнам тука? | Can I / May I sit here? | дозвола → Can / Could / May I |
| Да го затворам прозорецот? | Shall I close the window? | понуда → Shall I |
| Сакаш ли да ти помогнам? | Do you want me to help you? | want + лице + to, не want that I |
| Ви пречи ли ако го отворам прозорецот? – Не, слободно. | Do you mind if I open the window? – No, go ahead. | „не“ = во ред е – тука е исто |
| Може ли да го позајмам твојот полнач? | Can I borrow your charger? | земам на заем → borrow |
| Ќе ми го позајмиш ли полначот? | Could you lend me your charger? | давам на заем → lend |
| За жал, не можам. | I'm afraid I can't. | учтиво одбивање со причина |
Накратко: „Би можел ли…?“ е Could you…?, „Може ли да…?“ е Could you…? кога другиот треба да направи нешто, а Could / May I…? кога вие сакате да направите нешто, „Да…?“ како понуда е Shall I…?. Заповед со please на англиски не е секогаш учтива.
Форма
Барања – некој друг прави нешто
| Образец | Пример | Учтивост |
|---|---|---|
| Can you + основна форма? | Can you pass the salt? | неутрално, пријателски |
| Could you + основна форма? | Could you send me the file? | учтиво |
| Would you + основна форма? | Would you close the window, please? | учтиво |
| Would you mind + -ing форма? | Would you mind waiting a moment? | многу учтиво |
| I was wondering if you could + основна форма | I was wondering if you could help me. | многу учтиво, внимателно |
Барање дозвола – дали јас смеам да направам нешто
| Образец | Пример | Учтивост |
|---|---|---|
| Can I + основна форма? | Can I use your pen? | неутрално, пријателски |
| Could I + основна форма? | Could I leave early today? | учтиво |
| May I + основна форма? | May I come in? | официјално |
| Do you mind if I + Present Simple (просто сегашно време)? | Do you mind if I open the window? | многу учтиво |
Понуди – подготвен сум да помогнам
| Образец | Пример |
|---|---|
| Shall I + основна форма? | Shall I carry your bag? |
| Can I + основна форма? | Can I help you? |
| I'll + основна форма. | I'll get the door. |
| Would you like me to + основна форма? | Would you like me to call a taxi? |
| Do you want me to + основна форма? (неформално) | Do you want me to help? |
Одговори
| Прашање | Да | Не |
|---|---|---|
| Can / Could / Would you…? Can / Could / May I…? | Sure. / Of course. / Yes, go ahead. / No problem. | I'm sorry, but… / I'm afraid… |
| Would you mind…? / Do you mind if I…? | No, not at all. / No, go ahead. (no = во ред е) | I'm sorry, but… / Actually, it's a bit difficult right now. |
| Shall I…? / Would you like me to…? | Yes, please. / That would be great, thanks. | No, thanks. I'm fine. / That's OK, thanks. |
Употреба
1Барања
Користете Can you…? со луѓе што добро ги познавате. Could you…? и Would you…? се поучтиви – со колеги, непознати луѓе и во продавница. Please го прави барањето уште помеко.
2Многу учтиво барање – Would you mind + -ing?
Would you mind + -ing форма е многу учтиво. Всушност прашува: „Дали ви пречи?“ Затоа одговорот No значи „Не ми пречи, ќе го направам“. Кај нас: „Дали би ви пречело…?“ – „Не, воопшто.“
3Барање дозвола
Користете Can I / Could I / May I + основна форма кога прашувате дали смеете да направите нешто. May I е официјално; често е во продавници, институции и со непознати. Do you mind if I…? + Present Simple е многу учтиво – научете го како готов израз. Кај нас тоа е „Може ли да…?“ или „Дали ви пречи ако…?“.
4Нудење помош
Користете Shall I…? или Would you like me to…? кога прашувате дали другиот сака ваша помош. Многу честа понуда е и Can I…? (Can I help you?, Can I get you a drink?): изгледа како барање дозвола, но нудите да направите нешто за другиот. I'll… нуди помош директно, кога одлучувате во моментот на зборување (видете A2-04). Would you like me to…? и Do you want me to…? научете ги како готови изрази; образецот want / would like + лице + to го учиме во лекцијата A2-25. Shall I…? е почесто во британскиот англиски; во американскиот почесто се вели Should I…? или Do you want me to…?. Кај нас помош нудиме со „да“: „Да го отворам прозорецот?“
5Особено учтиви изрази – I was wondering if… / I'd like to ask…
За голема услуга или со важна личност користете готов израз. Во I was wondering if you could… Past Continuous (минато продолжено време) не значи минато: додава дистанца, па звучи внимателно и учтиво. Кај нас би рекле „Се прашував дали би можеле…“.
6Учтиво да и не
„Да“ кажете со кратки, пријателски изрази. Кога одбивате, не велете само No – користете I'm sorry, but… или I'm afraid… и кажете ја причината. I'm afraid тука не значи страв, туку „за жал“.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Може ли да ги донесете…?“ → May you…? Кај нас безличното „може ли да…?“ оди и за барање и за дозвола. Англиското may бара само дозвола и стои со I или we: May I…? Кога сакате другиот да направи нешто, користете Could you…? или Can you…?
2. „Не сакав да го испушти автобусот“ → want that she. Кај нас по „сака“ доаѓа „да“ + цела реченица: „Сакаш ли да го земам брат ти?“, „Не сакав да го испушти автобусот“. Англиското want и would like не примаат таква реченица: want / would like + лице + to + основна форма.
3. „Да ти го качам куферот?“ → понуда без Shall. Кај нас понуда правиме само со „да“ и интонација: „Да ти помогнам?“, „Да ти го качам куферот?“. На англиски прашањето бара помошен или модален глагол, а понудата е Shall I…?, Can I…? или Would you like me to…?
4. „Може ли да го позајмам твојот дигитрон?“ → lend наместо borrow. Нашето „позајми“ значи и давање („Ми позајми пари“) и земање („Позајмив од него“). На англиски: borrow = земам од некого, lend = давам некому.
Не мешајте
Could you…? и Could I…? – Задачата ја одредува подметот. You прави = барање. I прави = барање дозвола. Кај нас често и двете почнуваат со „Може ли…?“, но глаголот кажува кој прави: „да ја отвориш“ или „да ја отворам“.
Shall I…? и Will you…? – Shall I нуди помош. Will you бара некој да направи нешто и може да звучи како наредба, па Could you…? обично е посигурниот избор. Видете A2-04.
Would you like…? и Do you like…? – Would you like е понуда сега, Do you like прашува за општ вкус. Видете A1-25. Кај нас „сакаш“ значи и want и like, па внимавајте: „Сакаш ли парче торта?“ и „Дали сакаш торти?“.
Правопис и изговор
- Could you и Would you се спојуваат: /ˈkʊdʒu/, /ˈwʊdʒu/. /d/ и /j/ заедно даваат /dʒ/ – нашето „џ“. Тука имате предност.
- Would почнува со /w/: усните се заоблени и испружени напред, забите не ја допираат усната. Тоа не е нашето „в“.
- Can I се изговара споено: /kənaɪ/. Самогласката во can тука е слаба. Стандардниот македонски нема слаб глас /ə/: изговорете го кратко и опуштено.
- Shall I во брз говор често е /ʃəlaɪ/. Почетниот глас /ʃ/ е нашето „ш“. Крајното l е „темно“: задниот дел од јазикот се крева кон непцето.
- Интонацијата е важна. Глас што на крајот се крева, или паѓа па се крева, звучи пријателски. Рамен глас што паѓа може да звучи како наредба, дури и со please. Во англиското барање пуштете го гласот повеќе да се движи.
- Please обично стои на крајот (Could you help me, please?) или по подметот (Could you please help me?). Пред please на крајот ставете запирка.
Златно правило
Прво одлучете ја задачата: барање (Could you…?), барање дозвола (Could I…?) или понуда (Shall I…?). Потоа изберете ја учтивоста: повеќе дистанца (could, would, would you mind, I was wondering if) звучи поучтиво. На Would you mind…? и Do you mind if I…? пријателскиот одговор е No (not at all). И запомнете: „Може ли да ми…?“ како барање е Could you…?, а не May you…?
Вежби
A. Форма
Дополнете ги речениците со точната форма на глаголот во заградата или променете ја реченицата според упатството.
-
Would you mind (turn) off the light?
-
Do you mind if I (use) your phone?
-
Would you like me (call) a taxi?
-
Направете ја реченицата учтива со Could you: Pass me the water.
-
Побарајте дозвола со May I: (come in)
-
Направете ја реченицата многу учтива со I was wondering if: Can you help me?
B. Значење
Изберете го точниот одговор.
-
Изберете го точниот одговор: … give me a lift to the station?
-
Изберете го точниот одговор: … carry that bag for you?
-
Пријател ве прашува: "Would you mind waiting five minutes?" Со задоволство ќе почекате. Одговорете:
-
Која реченица е понуда?
-
Која реченица е најучтива?
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
Would you mind to help me?
-
Do you want that I call you later?
-
May you pass me the salt?
-
Could I ask you a question?
D. Во контекст
Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот.
Guest: Good evening. 16 I check in, please?
Receptionist: Of course. 17 I see your passport, please?
Guest: Here you are. And 18 you mind giving me a room on a high floor?
Receptionist: Not at all. 19 I carry your bags to the lift?
Guest: Yes, please. That 20 be great.
E. Ваш ред е
Напишете на англиски едно учтиво барање и една понуда.
-
Напишете учтиво барање до колега што не го познавате добро.
-
Вашата соседка носи тешки ќеси од продавница. Понудете ѝ помош на два различни начини.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
A2-04 Will на англиски: одлуки, ветувања и предвидувања The phone's ringing. "I answer it."
-
A1-25 Like, want и would like на англиски: како се кажува што сакате … a cup of tea? I've just made some.
-
A2-20 Must, have to, mustn't и don't have to: мора, не мора и не смее на англиски You smoke here. It's not allowed.
Одговори
A. Форма
- turning
- use
- to call
- Could you pass me the water, please? / Could you please pass me the water? / Could you pass me the water?
- May I come in?
- I was wondering if you could help me.
B. Значење
- Could you
- Shall I
- No, not at all.
- Can I help you?
- I was wondering if you could check this.
C. Најдете ја грешката
- Would you mind helping me?
- Do you want me to call you later?
- Could you pass me the salt? / Can you pass me the salt? / Would you pass me the salt?
- ✓ Could I ask you a question?
D. Во контекст
- Could / Can / May
- May / Could / Can
- would
- Shall / Can / Should
- would
E. Ваш ред е
- Could you send me the report by Friday, please?
- Shall I carry one of those for you? Would you like me to open the door?
F. Мешано повторување
- 'll / will
- Would you like
- mustn't / can't / must not / cannot
