SlowingoGramatyka
A2 25 / 38

Could you, Can I, Shall I: grzeczne prośby i propozycje po angielsku

Requests, Offers and Permission

Na tej stronie
  1. Cel lekcji
  2. Główna idea
  3. Polski a angielski
  4. Budowa
  5. Użycie
  6. Częste błędy
  7. Pułapki dla Polaków
  8. Nie myl
  9. Pisownia i wymowa
  10. Złota zasada
  11. Ćwiczenia

Cel lekcji

Po tej lekcji poprosisz kogoś, żeby coś zrobił, zapytasz, czy możesz coś zrobić, zaproponujesz pomoc i grzecznie odpowiesz — dobierając poziom uprzejmości do sytuacji.

Główna idea

Kiedy o coś prosimy, prosimy drugą osobę o jej czas albo energię. Angielski łagodzi to za pomocą dystansu: im więcej dystansu w prośbie, tym grzeczniej brzmi.

Wyobraź sobie drabinę uprzejmości. Na najniższym szczeblu jest Can you help me? — bezpośrednio i przyjaźnie, idealne w rodzinie i wśród znajomych. Szczebel wyżej: Could you help me? — could wygląda jak forma przeszła, a to dodaje dystansu, więc brzmi łagodniej. Jeszcze wyżej: Would you mind helping me? — tu pytasz nawet, czy prośba nie jest dla kogoś kłopotem. Na samej górze: I was wondering if you could help me — bardzo ostrożnie i bardzo grzecznie.

Są też trzy różne zadania. Prośba (request) prosi ciebie o działanie: Could you…? Pozwolenie (permission) pyta, czy ja mogę coś zrobić: Could I…? Propozycja (offer) mówi, że ja chcę coś dla ciebie zrobić: Shall I…? Najpierw wybierz zadanie, a potem szczebel na drabinie.

Polski a angielski

Polski działa tu podobnie: tryb przypuszczający też dodaje dystansu. „Mógłbyś…?” brzmi grzeczniej niż „Możesz…?”, tak jak Could you…? grzeczniej niż Can you…?. Różnice są gdzie indziej. Po polsku tryb rozkazujący z „proszę” jest zupełnie uprzejmy („Proszę mi podać menu”), a po angielsku samo Give me…, please często brzmi jak polecenie. Polskie „Mam…?” w propozycji to Shall I…?, a „Chcesz, żebym…?” to Do you want me to…? — bez that.

PolskiZadanieAngielski
Możesz ściszyć trochę muzykę?prośba, przyjaźnieCan you turn the music down a bit?
Mógłbyś sprawdzić tego maila?prośba, grzecznieCould you check this email for me?
Czy mogę pożyczyć twoją ładowarkę?pozwolenieCan I borrow your charger?
Przeszkadza ci, jeśli tu usiądę?pozwolenie, bardzo grzecznieDo you mind if I sit here?
Mam otworzyć okno?propozycjaShall I open the window?
Chcesz, żebym ci pomógł w lekcjach?propozycjaDo you want me to help you with your homework?
Poproszę menu.prośba w restauracjiCould I have the menu, please?
Niestety nie mogę.grzeczna odmowaI'm afraid I can't.

Zwróć uwagę na wiersz 4: po polsku „jeśli usiądę” ma formę przyszłą, a po angielsku po if I stoi present simple: if I sit. A w wierszu 7 polskie „poproszę” to po angielsku pytanie, a nie rozkaz.

Budowa

Prośby — prosisz kogoś, żeby coś zrobił

SchematPrzykładUprzejmość
Can you + forma podstawowa?Can you pass the salt?neutralnie, przyjaźnie
Could you + forma podstawowa?Could you send me the file?grzecznie
Would you + forma podstawowa?Would you close the window, please?grzecznie
Would you mind + forma -ing?Would you mind waiting a moment?bardzo grzecznie
I was wondering if you could + forma podstawowaI was wondering if you could help me.bardzo grzecznie, ostrożnie

Pozwolenie — pytasz, czy możesz coś zrobić

SchematPrzykładUprzejmość
Can I + forma podstawowa?Can I use your pen?neutralnie, przyjaźnie
Could I + forma podstawowa?Could I leave early today?grzecznie
May I + forma podstawowa?May I come in?oficjalnie
Do you mind if I + present simple?Do you mind if I open the window?bardzo grzecznie

Propozycje — mówisz, że chcesz pomóc

SchematPrzykład
Shall I + forma podstawowa?Shall I carry your bag?
Can I + forma podstawowa?Can I help you?
I'll + forma podstawowa.I'll get the door.
Would you like me to + forma podstawowa?Would you like me to call a taxi?
Do you want me to + forma podstawowa? (potocznie)Do you want me to help?

Odpowiedzi

PytanieTakNie
Can / Could / Would you…? Can / Could / May I…?Sure. / Of course. / Yes, go ahead. / No problem.I'm sorry, but… / I'm afraid…
Would you mind…? / Do you mind if I…?No, not at all. / No, go ahead. (no = w porządku)I'm sorry, but… / Actually, it's a bit difficult right now.
Shall I…? / Would you like me to…?Yes, please. / That would be great, thanks.No, thanks. I'm fine. / That's OK, thanks.

Użycie

1Prośby

Can you…? mówisz do osób, które dobrze znasz. Could you…? albo Would you…? brzmi grzeczniej — wobec kolegów z pracy, nieznajomych, w sklepie. Please dodaje jeszcze trochę łagodności.

Can you turn the music down a bit?
Możesz trochę ściszyć muzykę?
przyjaźnie, w domu
Could you tell me the way to the station, please?
Mógłby mi pan powiedzieć, jak dojść na dworzec?
do nieznajomego: could
Could you check this email for me?
Mogłabyś sprawdzić mi tego maila?
„mogłabyś” → could you
Would you give this to your sister, please?
Dasz to, proszę, siostrze?

2Bardzo grzeczne prośby — Would you mind + -ing?

Would you mind + forma -ing jest bardzo uprzejme. Tak naprawdę pyta: „Czy to dla ciebie kłopot?” — dlatego odpowiedź No znaczy „W porządku, zrobię to”.

Would you mind speaking more slowly?
Czy mógłby pan mówić trochę wolniej?
po mind forma -ing
Would you mind not using your phone in here?
Czy mogłaby pani tu nie korzystać z telefonu?
przeczenie: not + -ing
Would you mind moving your bag?
Mogłaby pani przesunąć torbę?
prośba
No, not at all.
Oczywiście, proszę bardzo.
odpowiedź: no = nie ma problemu

3Prośba o pozwolenie

Can I / Could I / May I + forma podstawowa pyta, czy możesz coś zrobić. May I jest oficjalne; często słychać je w sklepach, urzędach i w rozmowie z nieznajomymi. Do you mind if I…? + present simple jest bardzo uprzejme. Naucz się go jako stałego zwrotu.

Can I borrow your charger?
Mogę pożyczyć twoją ładowarkę?
Could I ask you a question?
Czy mogłabym zadać pani pytanie?
May I see your passport, please?
Czy mogę prosić o paszport?
oficjalnie
Do you mind if I sit here?
Przeszkadza panu, jeśli tu usiądę?
po polsku „usiądę”, po angielsku present simple: sit
"Do you mind if I open the window?" "No, go ahead."
„Nie będzie ci przeszkadzać, jeśli otworzę okno?” „Nie, śmiało.”
no = nie przeszkadza mi

4Propozycja pomocy

Shall I…? albo Would you like me to…? pyta, czy druga osoba chce twojej pomocy. Polskie „Mam…?” („Mam otworzyć okno?”) to właśnie Shall I…?. Bardzo częste jest też Can I…? (Can I help you?, Can I get you a drink?): wygląda jak prośba o pozwolenie, ale to propozycja. I'll… to propozycja wprost, kiedy decydujesz w tej chwili (zob. A2-04). Would you like me to…? i Do you want me to…? zapamiętaj jako stałe zwroty; want / would like + osoba + to jest w A2-25. Shall I…? jest typowe dla brytyjskiego angielskiego; w amerykańskim częściej słychać Should I…? albo Do you want me to…?.

Shall I open the window? It's hot in here.
Mam otworzyć okno? Gorąco tu.
„Mam…?” → Shall I…?
Would you like me to drive you home?
Chcesz, żebym odwiozła cię do domu?
„chcesz, żebym” → would you like me to
Can I get you a drink?
Podać ci coś do picia?
propozycja, nie pytanie o pozwolenie
Your hands are full. I'll get the door.
Masz zajęte ręce. Otworzę ci drzwi.
Do you want me to help you with your homework?
Chcesz, żebym ci pomógł w lekcjach?
potocznie; stały zwrot: zob. A2-25

5Bardzo uprzejme zwroty — I was wondering if… / I'd like to ask…

Przy dużej przysłudze albo w rozmowie z kimś ważnym użyj stałego, uprzejmego zwrotu. W I was wondering if you could… past continuous nie oznacza przeszłości; dodaje dystansu, więc brzmi ostrożnie i grzecznie. To trochę jak polskie „Chciałam zapytać, czy…”.

I was wondering if you could help me with my CV.
Chciałam zapytać, czy mógłby mi pan pomóc z CV.
CV (UK); résumé (US)
I was wondering if I could leave a bit early on Friday.
Chciałem zapytać, czy mógłbym w piątek wyjść trochę wcześniej.
czas przeszły dla grzeczności, nie dla przeszłości
I'd like to ask you a favour.
Chciałabym cię prosić o przysługę.
I'd like to ask a question about my bill.
Chciałbym zapytać o mój rachunek.

6Grzeczne „tak” i grzeczne „nie”

Na „tak” wystarczą krótkie, przyjazne zwroty. Na „nie” nie mów samego No — powiedz I'm sorry, but… albo I'm afraid… (= niestety) i podaj powód.

"Could you help me with this box?" "Sure, no problem."
„Pomożesz mi z tym pudłem?” „Jasne, nie ma sprawy.”
"Can I use your phone?" "I'm sorry, but the battery's dead."
„Mogę skorzystać z twojego telefonu?” „Przykro mi, ale bateria padła.”
Could you work late tonight?
Mogłaby pani dziś zostać dłużej?
prośba
I'm afraid I can't. I have to pick up my son.
Niestety nie mogę. Muszę odebrać syna.
grzeczne „nie” z powodem; I'm afraid = niestety
"Shall I make some tea?" "Yes, please. That would be lovely."
„Zrobić herbaty?” „Tak, poproszę. Bardzo chętnie.”
"Would you like me to wait for you?" "No, thanks. I'll be fine."
„Mam na ciebie zaczekać?” „Nie, dzięki. Poradzę sobie.”

Częste błędy

❌Would you mind to open the door?
✅Would you mind opening the door?
Po mind stoi forma -ing.
❌Could you to help me?
✅Could you help me?
Po can / could / would nie ma to.
❌Do you mind if I will sit here?
✅Do you mind if I sit here?
Po if I stoi present simple.
❌Do you want that I help you?
✅Do you want me to help you?
want + osoba + to + bezokolicznik.
❌May you help me?
✅Could you help me?
May służy do pytania o pozwolenie (May I…?), a nie do próśb.
⚠️"Would you mind waiting?" "Yes, of course."
✅"No, not at all."
Ludzie mówią czasem „Yes, of course” w znaczeniu „dobrze”, ale ściśle biorąc yes = „przeszkadza mi”. No, not at all jest jednoznaczne.
⚠️Give me the menu.
✅Could I have the menu, please?
Zdanie poprawne, ale tryb rozkazujący w prośbie może brzmieć niegrzecznie.

Pułapki dla Polaków

1. „Proszę mi podać…” → tryb rozkazujący + please. Po polsku „Proszę mi podać…”, „Poproszę…” czy „Daj mi, proszę…” to zupełnie grzeczne prośby. Po angielsku tryb rozkazujący, nawet z please, często brzmi jak polecenie. W sklepie, w restauracji i wobec nieznajomych użyj pytania: Could I have…?, Could you…?.

⚠️Please, give me two tickets to Bristol.
✅Could I have two tickets to Bristol, please?
Zdanie poprawne, ale brzmi jak polecenie, a nie uprzejma prośba.
⚠️Please, show me where the toilets are.
✅Could you tell me where the toilets are, please?
Tryb rozkazujący do nieznajomego brzmi szorstko.

2. „Mam…?” → Do I have to…? Polskie „Mam ci pomóc?” to propozycja. Dosłowne Do I have to…? albo Must I…? pyta jednak o obowiązek — brzmi tak, jakby ktoś nie miał ochoty pomagać. Propozycja to Shall I…? albo Do you want me to…?.

⚠️Do I have to call the doctor for you?
✅Shall I call the doctor for you?
Zdanie poprawne, ale znaczy „czy jestem zobowiązany”, a nie „chętnie zadzwonię”.

3. „Chcesz, żebym…?” → that I. Polskie „żebym” kusi, żeby wstawić that I. Po want i would like stoi osoba + to + bezokolicznik.

❌Would you like that I book the tickets?
✅Would you like me to book the tickets?

4. „Czy to w porządku, jeśli zostawię…?” → if I will. Po polsku po „jeśli” stoi forma przyszła („zostawię, usiądę, przyprowadzę”). Po angielsku po if I — present simple.

❌Is it OK if I will leave my bike here?
✅Is it OK if I leave my bike here?

5. „Możesz mi powiedzieć…?” → say me. Polskie „powiedzieć” to po angielsku say albo tell. Gdy po czasowniku stoi osoba (me, him), użyj tell.

❌Could you say me the time?
✅Could you tell me the time?

Nie myl

Could you…? i Could I…? — O zadaniu decyduje podmiot. Działasz ty = prośba. Działam ja = pozwolenie.

Could you open the door?
Mógłbyś otworzyć drzwi?
prośba: ty otwierasz
Could I open the door?
Mogę otworzyć drzwi?
pozwolenie: ja otwieram

Shall I…? i Will you…? — Shall I to propozycja pomocy. Will you prosi kogoś o zrobienie czegoś; może brzmieć jak polecenie, więc zwykle bezpieczniejsze jest Could you…?. Zob. A2-04.

Shall I wash the dishes?
Mam pozmywać?
propozycja
Will you wash the dishes?
Pozmywasz?
prośba: dość bezpośrednia

Would you like…? i Do you like…? — Would you like to propozycja teraz; Do you like pyta o ogólne upodobania. Zob. A1-25.

Would you like some cake?
Masz ochotę na ciasto?
propozycja
Do you like cake?
Lubisz ciasto?
pytanie ogólne

Pisownia i wymowa

  • Could you i Would you łączą się w jedno: /ˈkʊdʒu/, /ˈwʊdʒu/. Końcowe /d/ i /j/ zlewają się w dźwięk podobny do polskiego „dż”.
  • W could i would litera l jest niema, a samogłoska /ʊ/ jest krótka i luźna — krótsza i mniej zaokrąglona niż polskie „u”.
  • Can I łączy się: /kənaɪ/. Samogłoska w can jest tu słaba, bardzo krótka i niewyraźna.
  • Shall I w szybkiej mowie to często /ʃəlaɪ/. Końcowe l w shall to „ciemne” l: tył języka unosi się lekko ku górze, dźwięk jest głębszy niż polskie „l”.
  • Intonacja jest bardzo ważna. Głos idący w górę na końcu (albo opadający, a potem rosnący) brzmi przyjaźnie. Płaska, opadająca melodia może brzmieć jak rozkaz — nawet z please. Warto więc świadomie „podnieść” głos na końcu prośby.
  • Please zwykle stoi na końcu (Could you help me, please?) albo po podmiocie (Could you please help me?). Przed please na końcu stawiamy przecinek.

Złota zasada

Najpierw wybierz zadanie: prośba (Could you…?), pozwolenie (Could I…?) albo propozycja (Shall I…?). Potem wybierz poziom uprzejmości: więcej dystansu (could, would, would you mind, I was wondering if) brzmi grzeczniej. Na Would you mind…? i Do you mind if I…? przyjazna odpowiedź to No (not at all).

Ćwiczenia

A. Forma

Uzupełnij albo przekształć zdania zgodnie z poleceniem.

  1. Would you mind (turn) off the light?
  2. Do you mind if I (use) your phone?
  3. Would you like me (call) a taxi?
  4. Zamień na grzeczną prośbę z Could you: Pass me the water.
  5. Poproś o pozwolenie z May I: (come in)
  6. Zamień na bardzo grzeczną prośbę z I was wondering if: Can you help me?

B. Znaczenie

Wybierz odpowiedź, która pasuje do sytuacji.

  1. Wybierz poprawną odpowiedź: … give me a lift to the station?
  2. Wybierz poprawną odpowiedź: … carry that bag for you?
  3. Znajomy pyta: "Would you mind waiting five minutes?" Chętnie zaczekasz. Odpowiedz:
  4. Które zdanie jest propozycją?
  5. Które zdanie jest najgrzeczniejsze?

C. Znajdź błąd

Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.

  1. Would you mind to help me?
  2. Do you want that I call you later?
  3. May you pass me the salt?
  4. Could I ask you a question?

D. W kontekście

Uzupełnij rozmowę w hotelu jednym słowem.

At a hotel
Guest: Good evening. 16 I check in, please?
Receptionist: Of course. 17 I see your passport, please?
Guest: Here you are. And 18 you mind giving me a room on a high floor?
Receptionist: Not at all. 19 I carry your bags to the lift?
Guest: Yes, please. That 20 be great.

E. Twoja kolej

Napisz po angielsku prośbę i propozycję.

  1. Napisz grzeczną prośbę do kolegi lub koleżanki z pracy, których słabo znasz.
  2. Sąsiadka niesie ciężkie torby z zakupami. Zaproponuj pomoc na dwa różne sposoby.

F. Powtórka mieszana

Powtórz materiał z poprzednich lekcji.

  1. A2-04 Will i won't: decyzje, obietnice i przewidywania po angielsku
    The phone's ringing. "I answer it."
  2. A1-25 Like, want i would like: jak mówić, co lubisz i czego chcesz
    … a cup of tea? I've just made some.
  3. A2-20 Must czy have to? Mustn't i don't have to — nie wolno a nie musisz
    You smoke here. It's not allowed.
Odpowiedzi

A. Forma

  1. turning
  2. use
  3. to call
  4. Could you pass me the water, please? / Could you please pass me the water? / Could you pass me the water?
  5. May I come in?
  6. I was wondering if you could help me.

B. Znaczenie

  1. Could you
  2. Shall I
  3. No, not at all.
  4. Can I help you?
  5. I was wondering if you could check this.

C. Znajdź błąd

  1. Would you mind helping me?
  2. Do you want me to call you later?
  3. Could you pass me the salt? / Can you pass me the salt? / Would you pass me the salt?
  4. ✓ Could I ask you a question?

D. W kontekście

  1. Could / Can / May
  2. May / Could / Can
  3. would
  4. Shall / Can / Should
  5. would

E. Twoja kolej

  1. Could you send me the report by Friday, please?
  2. Shall I carry one of those for you? Would you like me to open the door?

F. Powtórka mieszana

  1. 'll / will
  2. Would you like
  3. mustn't / can't / must not / cannot
Aplikacja AndroidUcz się w drodze Google Play