SlowingoDilbilgisi
+ 1 / 3

İngilizce Weak Forms ve Bağlantılı Konuşma: Gonna, Wanna ve Schwa Sesi

Weak Forms and Connected Speech

Bu sayfada
  1. Hedef
  2. Temel Fikir
  3. Türkçe ve İngilizce Yan Yana
  4. Yapı
  5. Kullanımlar
  6. Sık Yapılan Hatalar
  7. Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
  8. Karıştırılmasın
  9. Yazım ve Telaffuz
  10. Altın Kural
  11. Alıştırmalar

Hedef

Bu dersin sonunda dilbilgisi kelimelerinin (can, was, to, of, and) kısa ve zayıf seslerini duyup söyleyebilecek, I'd've gibi çift kısaltmalar dahil contraction'ları (kısaltmaları) anlayabilecek, gonna ve dunno gibi gündelik kısaltmaları tanıyabilecek, hızlı konuşmada birbirine bağlanan kelimeleri takip edebilecek ve vurguyu doğru yere koyabileceksiniz.

Temel Fikir

İngilizcenin güçlü bir ritmi vardır. Önemli kelimeler — isimler, asıl fiiller, sıfatlar, zarflar — vurgulanır: daha yüksek, daha uzun ve daha net söylenirler. Dilbilgisi kelimeleri — yardımcı fiiller, article'lar, edatlar, zamirler — ise genellikle vurgusuzdur; bu yüzden kısalır ve zayıflar.

Bir cümleyi, aralarında ip gerili uzun direklerden oluşan bir sıra gibi düşünün. Direkler içerik kelimeleridir. İp ise dilbilgisidir. Hızlı konuşmada ip sarkar ve neredeyse yere değer: What do you want to do? "wotçı wanı duu?" gibi duyulur. Dilbilgisi hâlâ oradadır; sadece onu birkaç hızlı, yumuşak ses olarak duyarsınız.

Dilbilgisini bilen birçok öğrencinin filmleri ya da sohbetleri anlayamamasının sebebi budur. Was, to ve have kelimelerinin sözlükteki sesini beklerler, ama normal konuşmada insanlar bu sesi neredeyse hiç kullanmaz. Bu zayıf seslerin çoğunda ortak bir ünlü vardır: kısa, gevşek bir "ı". Bu sesin adı schwa'dır ve İngilizcedeki en yaygın sestir.

Türkçe ve İngilizce Yan Yana

Türkçede her hece hemen hemen aynı netlikte söylenir ve vurgu çoğu zaman son hecededir; bu son hece de çoğu zaman bir ektir: evDE, kitapLAR, gelDİM. Yani Türkçede dilbilgisi taşıyan ekler bile net, hatta vurgulu söylenir. İngilizcede ise tam tersi olur: dilbilgisi kelimeleri zayıflar, vurgu içerik kelimelerine gider.

Türkçeİngilizce yazılışıİngilizce söylenişi
Yüz-ebil-ir-im (bütün ekler net söylenir)I can swim."ay kın SWİM" — can zayıf
Bütün gün iş-te-ydi.She was at work all day."şii wız ıt WÖRK…"
Bir fincan çay istiyorum.I'd like a cup of tea."ayd layk ı KAPı Tİİ"
Ne yapmak isti-yor-sun?What do you want to do?"wotçı wanı DUU?"

Dikkat edin: Türkçede ek atlanmaz ve yutulmaz; İngilizcede ise dilbilgisi kelimeleri yazıda tam, konuşmada yarım duyulur. Kulağınızı ekleri değil, vurgulu kelimeleri ve aralarındaki hızlı "ı" seslerini dinlemeye alıştırın.

Yapı

Dilbilgisi kelimelerinin zayıf biçimleri (IPA, Yazım ve Telaffuz bölümünde)

KelimeGüçlü biçimZayıf biçimÖrnek
can"ken""kın"I can swim.
was"woz" (UK), "waz" (US)"wız", çok kısaShe was late.
were"wör""wı" (UK), "wır" (US)They were tired.
have"hev""ıv"Where have you been?
do"duu""dı"What do you think?
to"tuu""tı"I want to go.
of"ov" (UK), "av" (US)"ıv" ya da "ı"a cup of tea
for"foo""fı" (UK), "fır" (US)It's for you.
and"end""ın" ya da "n"fish and chips
a / an"ey" / "en""ı" / "ın"a cup, an apple
the"dhii""dhı"; ünlüyle başlayan sesten önce kısa bir "dhi"the cup, the apple
at / from"et" / "from""ıt" / "frım"at home, from London

Ünlüyle başlayan bir sesten önce the kısa bir "dhi" (the apple), to ise kısa bir "tu" (to eat) gibi okunur; "dhı" ve "tı" gibi değil.

Contraction'lar, çift kısaltmalar dahil

Tam biçimKısaltmaYazılır mı?
it willit'llevet (gündelik)
there willthere'llevet (gündelik)
should have / could have / would haveshould've / could've / would'veevet (gündelik)
I would haveI'd'venadiren; çoğunlukla konuşmada
would not havewouldn't'venadiren; çoğunlukla konuşmada

Gündelik kısaltmalar (reductions)

Tam biçimKısaltmaYazabilir miyim?
going to (gelecek)gonnayalnızca çok samimi mesajlarda, şarkı sözlerinde, diyaloglarda
want towannayukarıdaki gibi
(have) got togottayukarıdaki gibi
have tohaftanadiren yazılır
let melemmeyalnızca samimi mesajlarda
I don't knowdunnoyalnızca samimi mesajlarda
kind ofkindayalnızca samimi mesajlarda
should have / could haveshoulda / couldayalnızca samimi mesajlarda

Kullanımlar

1Dilbilgisi kelimelerinin zayıf biçimleri

Normal konuşmada yardımcı fiiller, article'lar, edatlar ve zamirler zayıf biçimlerini kullanır; genellikle schwa ile. Bir dilbilgisi kelimesi vurgulandığında güçlü biçimini kullanır: kısa cevaplarda, karşıtlık bildirirken (A1-17) ve — yardımcı fiiller ile edatlar için — cümlenin sonunda (Yes, I can. Where are you from?). Nesne zamirleri (him, her, them, us) ve article'lar ise sonda bile genellikle zayıf kalır: I asked him.

I can swim, but not very well.
Yüzebiliyorum, ama çok iyi değil.
can zayıf: "kın"
Can you swim?
Yüzebilir misin?
soruda da can genellikle zayıftır: "kın"
Yes, I can.
Evet, yüzebilirim.
kısa cevap: güçlü "ken"
She was at work all day.
Bütün gün işteydi.
was ve at zayıf
What are you looking at?
Neye bakıyorsun?
sondaki at güçlü
I'd like a cup of tea.
Bir fincan çay istiyorum.
of zayıf, "ı" gibi: "kapı tii"
This one's for you.
Bu senin için.
for zayıf
Where are you from?
Nerelisin?
sondaki from güçlü

2Çift kısaltmalar dahil contraction'lar

Contraction'lar yardımcı fiillerin ve not'ın konuşmadaki normal biçimidir. I'd've ve wouldn't've gibi çift kısaltmalar konuşmada çok yaygındır; özellikle third conditional'da (B1-07) ve should have / could have ile (B1-09). Ama insanlar bunları genellikle tam biçimde yazar. Bu dilbilgisini ileride öğreneceksiniz; burada sesleri tanımayı öğrenin.

It'll be fine — don't worry.
Her şey yoluna girecek, merak etme.
There'll be a lot of people at the concert.
Konserde çok insan olacak.
We should've left earlier.
Daha erken çıkmalıydık.
should've "şudıv" gibi duyulur; kalıp: bkz. B1-09
She could've been a professional singer.
Profesyonel bir şarkıcı olabilirdi.
kalıp: bkz. B1-09
If I'd known, I'd've told you.
Bilseydim sana söylerdim.
I'd've = I would have; kalıp: bkz. B1-07
You wouldn't've liked it anyway.
Zaten hoşuna gitmezdi.
wouldn't've = would not have; kalıp: bkz. B1-07

3Gündelik kısaltmalar: gonna, wanna, gotta ve diğerleri

Bunlar sık kullanılan öbeklerin rahat konuşmadaki normal biçimleridir. Sohbette söylemekte sakınca yoktur; yazıda ise yalnızca çok samimi mesajlarda, şarkı sözlerinde ya da diyaloglarda kullanın. Gonna yalnızca going to + fiilin (gelecek) yerine geçer, going to + yer yerine asla. Wanna genellikle want to demektir; çok rahat konuşmada want a yerine de geçebilir (I wanna coffee). İleri not: want ile to cümlenin farklı parçalarına ait olduğunda wanna kullanılmaz — Who do you want to win? (= o kişinin kazanmasını istiyorsun) wanna olmaz (B1-18).

I'm gonna call her tonight.
Bu akşam onu arayacağım.
= going to (gelecek)
Do you wanna grab something to eat?
Bir şeyler atıştırmak ister misin?
= want to
I've gotta go — my bus is here.
Gitmem lazım, otobüsüm geldi.
= I've got to
We hafta be there by nine.
Dokuza kadar orada olmamız lazım.
= have to
Lemme see that.
Bir bakayım şuna.
= let me
"Where's Mia?" "Dunno."
"Mia nerede?" "Bilmem."
= I don't know
It's kinda late to start a new film.
Yeni bir filme başlamak için biraz geç oldu.
= kind of
You shoulda seen his face!
Yüzünü bir görecektin!
= should have; kalıp: bkz. B1-09

4Bağlanan, kaybolan ve değişen sesler

Hızlı konuşmada kelimeler birbirine bağlanır. Bağlama (linking): sondaki ünsüz bir sonraki ünlüye geçer (an apple "ı-nepıl" gibi duyulur). Kaybolan sesler: iki ünsüz arasındaki t ya da d çoğu zaman düşer (next week "neks wiik" gibi duyulur). Değişen sesler: d ya da t + you çoğu zaman "c" ya da "ç" olur (did you "dicı" gibi duyulur). Bu süreçler çoğu zaman dilbilgisi kelimelerini gizler.

Did you see that?
Şunu gördün mü?
did you "dicı" gibi duyulur
I want to go home.
Eve gitmek istiyorum.
want to "wanı" gibi duyulur
I've got to finish this.
Bunu bitirmem lazım.
got to "gatı" gibi duyulur; I've neredeyse duyulmayabilir
What are you doing?
Ne yapıyorsun?
"wotçı duing?" gibi duyulur
Would you like a drink?
Bir şey içer misin?
would you "wucı" gibi duyulur
I asked him.
Ona sordum.
zayıf him h'sini kaybeder: "ay aaskt-ım"
Turn it off.
Kapat şunu.
bağlama: "tör-ni-tof"

5Cümle vurgusu: içerik kelimeleri, dilbilgisi kelimeleri ve karşıtlık

Nötr bir cümlede içerik kelimeleri vurgulanır, dilbilgisi kelimeleri vurgulanmaz; en güçlü vurgu genellikle son içerik kelimesine düşer. Ana vurguyu başka bir kelimeye — bir dilbilgisi kelimesine bile — kaydırmak karşıtlık ya da vurgu yaratır.

I'm going to the cinema.
Sinemaya gidiyorum.
nötr: ana vurgu "cinema"da
I'm going to the cinema tonight, not tomorrow.
Sinemaya yarın değil, bu akşam gidiyorum.
karşıtlık: vurgu "tonight"ta
I did lock the door!
Kapıyı kilitledim ama!
vurgulu did: itiraz
It's not your fault — it's mine.
Senin suçun değil, benim suçum.
vurgu "your" ve "mine"da
The meeting is at three, not after three.
Toplantı üçten sonra değil, tam üçte.
karşıtlık için vurgulu at ve after

Sık Yapılan Hatalar

❌I would of helped you.
✅I would have helped you. ya da I would've helped you.
"Would of", have'in zayıf biçimini duymaktan gelir; dilbilgisi have'dir. Bkz. B1-09.
❌I'm gonna the shop.
✅I'm going to the shop.
Gonna yalnızca going to + fiilin yerine geçer, going to + yerin yerine asla.
❌I'm gonna to call you later.
✅I'm gonna call you later.
Gonna zaten "to"yu içerir.
❌She wanna come with us.
✅She wants to come with us.
Wanna = want to; he/she/it ile biçim wants to'dur.
❌I've gotta to leave.
✅I've gotta leave. ya da I've got to leave.
Gotta zaten "to"yu içerir.
⚠️What are you looking at? (with a weak "ut" at the end)
✅What are you looking at? (with a strong "at")
Cümle sonundaki edat güçlü biçimini korur.
⚠️Dear Ms Taylor, I wanna apply for the position.
✅Dear Ms Taylor, I would like to apply for the position.
Kısaltmalar resmî yazıya ait değildir. Bkz. C2-02.

Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar

1. Her heceyi aynı netlikte söylemek. Türkçede her hece neredeyse eşit sürer ve kelimeler yazıldığı gibi okunur. Bu alışkanlıkla can, to, of, the gibi kelimeler de tam ve net söylenir; cümle robot gibi duyulur ve vurgu kaybolur. Dilbilgisi kelimelerini kısa bir "ı" ile hızlıca geçin, vurguyu içerik kelimelerine verin.

⚠️I can swim. ("AY KEN SWİM", her kelime vurgulu)
✅I can swim. ("ay kın SWİM")
⚠️I'd like a cup of tea. ("ı KAP OV Tİİ")
✅I'd like a cup of tea. ("ı KAPı Tİİ")

2. Zayıf biçimlerde "w" yerine "v", "th" yerine "d" söylemek. Türkçede w ve th sesleri yoktur. Zayıf biçimler kısa olduğu için bu sesler daha da kolay kaybolur: was "vaz", the "dı" olur. W için dudaklar yuvarlanır, alt dudak dişlere değmez; th için dilin ucu dişlerin arasındadır.

⚠️She was late. ("şi VAZ leyt")
✅She was late. ("şii wız LEYT")

3. Ünsüz kümelerinin arasına ünlü eklemek. Türkçede bir hecede ünsüzler pek yan yana gelmez; bu yüzden "ısıkul", "helpıd" gibi araya ünlü girer. İngilizcede ise hızlı konuşmada ünsüzler kaynaşır, hatta bazıları düşer: helped her "helpt-ır", next week "neks wiik".

⚠️I helped her. ("ay helpıd hör")
✅I helped her. ("ay HELPt-ır")

4. "Gonna" kelimesini "going" sanmak. Türkçede "gidiyorum" tek bir fiildir; gonna'yı da "gidiyorum" anlamında kullanmak kolaydır. Oysa gonna yalnızca gelecek anlamındaki going to + fiildir ve içinde zaten to vardır.

❌I'm gonna home now.
✅I'm going home now.
❌We're gonna to buy a new car.
✅We're gonna buy a new car.

5. Sosyal medyadaki kısaltmaları resmî yazıya taşımak. Dizilerden ve şarkılardan öğrenilen wanna, gonna, gotta sohbette doğaldır, ama bir iş başvurusunda ya da öğretmene yazılan e-postada çok gündelik durur.

⚠️Dear Ms Taylor, I wanna apply for the position.
✅Dear Ms Taylor, I would like to apply for the position.

Karıştırılmasın

gonna (gelecek) ve going to (hareket) — Yalnızca gelecek anlamındaki biçim kısalır.

I'm gonna be late.
Geç kalacağım.
gelecek
I'm going to Paris next week.
Gelecek hafta Paris'e gidiyorum.
bir yere hareket: kısalmaz

zayıf biçim ve güçlü biçim — Aynı kelimenin iki söylenişi vardır; yer ve vurgu karar verir. Yardımcı fiiller ve edatlar cümle sonunda ve kısa cevaplarda güçlü biçimi kullanır: Yes, I can asla zayıf bir "kın" ile bitmez. Nesne zamirleri zayıf kalır: I asked him.

Where are you going?
Nereye gidiyorsun?
are zayıf: "ı"
I don't know where they are.
Nerede olduklarını bilmiyorum.
sondaki are güçlü

's = is ve 's = has — Kısaltma aynı duyulur; hangisi olduğunu sonraki kelime söyler (A1-14, A2-16).

She's tired.
Yorgun.
she is + sıfat
She's got two brothers.
İki erkek kardeşi var.
she has got
He's finished his homework.
Ödevini bitirdi.
he has + past participle

Yazım ve Telaffuz

  • Schwa /ə/ kısa, gevşek bir sestir; Türkçedeki kısa "ı"ya çok yakındır. İngilizcedeki en yaygın sestir ve zayıf biçimlerin çoğunda bulunur: about /əˈbaʊt/ ("ı-BAUT"), banana /bəˈnɑːnə/ (UK), /bəˈnænə/ (US) ("bı-NAA-nı").
  • Güçlü ve zayıf biçimler: can /kæn/ → /kən/; was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US) → /wəz/; were /wɜː/ (UK), /wɜːr/ (US) → /wə/ (UK), /wər/ (US); have /hæv/ → /həv/, /əv/; do /duː/ → /də/; to /tuː/ → /tə/; of /ɒv/ (UK), /ʌv/ (US) → /əv/, /ə/; for /fɔː/ (UK), /fɔːr/ (US) → /fə/ (UK), /fər/ (US); and /ænd/ → /ən/, /n/; at /æt/ → /ət/; from /frɒm/ (UK), /frʌm/ (US) → /frəm/; a /eɪ/ → /ə/; an /æn/ → /ən/; the /ðiː/ → /ðə/, ama ünlüyle başlayan sesten önce /ði/ (the apple); to ünlüyle başlayan sesten önce /tu/ (to eat).
  • Contraction'lar: it'll /ˈɪtl/ ("it-l"); I'd've /ˈaɪdəv/ ("AY-dıv"); wouldn't've /ˈwʊdntəv/ ("WU-dn-tıv").
  • Değişen sesler: did you /ˈdɪdʒə/ ("dicı"); would you /ˈwʊdʒə/ ("wucı"); want to /ˈwɒnə/ (UK), /ˈwɑːnə/ (US) ("wanı"); got to /ˈɡɒtə/ (UK), /ˈɡɑːtə/ (US) ("gotı" / "gaatı").
  • Can't'in zayıf biçimi yoktur: /kɑːnt/ (UK), /kænt/ (US). Hızlı Amerikan konuşmasında sondaki t çok hafif olabilir; bu yüzden asıl ipucu uzun, vurgulu ünlüdür: zayıf "kın" = can, güçlü "kent / kaant" = can't.
  • Çift kısaltmalarda kesme işareti: eksik her parça için bir tane — I'd've, wouldn't've.
  • Bu sesletim ipuçlarında İngilizcedeki w harfini koruyoruz: dudaklarınızı "u" der gibi yuvarlayıp hemen açın. Türkçedeki "v" sesi değildir; alt dudak dişlere değmez.

Altın Kural

İçerik kelimeleri direklerdir; dilbilgisi kelimeleri ise aralarında sarkan iptir. Zayıf, hızlı sesleri — "ı", "ıv", "tı", gonna — dinlemeyi öğrenin ve kelime vurgulandığında güçlü biçimi kullanın: kısa cevaplarda, karşıtlık bildirirken ve cümle sonundaki yardımcı fiiller ile edatlarda. Kısaltmaları rahatça söyleyin, ama yalnızca çok samimi mesajlarda yazın.

Alıştırmalar

A. Yapı

Tam biçimi ya da kısaltmayı yazın.

  1. "I'd've" kısaltmasının tam biçimi nedir?
  2. "dunno" kısaltmasının tam biçimi nedir?
  3. Tam biçimi yazın: Do you wanna come?
  4. Tam biçimi yazın: I've gotta go.
  5. Kısaltmayı yazın: should have
  6. Tam biçimi yazın: It'll be cold tomorrow.

B. Anlam

Sitede önce her cümleyi dinleyin.

  1. Zayıf mı, güçlü mü? "Yes, I can." cümlesindeki "can" …
  2. Zayıf mı, güçlü mü? "I asked him." cümlesindeki "him" …
  3. Kısa, zayıf bir "kın" duyuyorsunuz: "I kn come on Friday." Hangi kelime? …
  4. "She's got two brothers." cümlesinde 's ne anlama geliyor? …
  5. Nötr bir cümlede ana vurguyu hangi kelime taşır: "I bought a new laptop." …
  6. Karşıtlık için hangi kelimeler vurgulanır? "I said Tuesday, not Thursday." …

C. Hatayı Bul

Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.

  1. She's gonna to call you later.
  2. We're gonna the beach tomorrow.
  3. He wanna play football.
  4. I'm gonna miss you.

D. Bağlam İçinde

Kalın yazılmış her kısaltmanın tam biçimini yazın.

A phone call
Leo: Hey, what are you 17gonna do tonight?
Ana: 18Dunno . I'm 19kinda tired. Why?
Leo: Do you 20wanna see a film? It starts at eight.
Ana: OK, but I've 21gotta finish some work first. 22Lemme call you back.
Leo: Sure. I 23hafta cook dinner anyway.

E. Sıra Sende

  1. Planlarınız hakkında "going to" ile bir cümle söyleyin ve yazın. Sonra rahat konuşmada nasıl duyulduğunu yazın.
  2. "Can you cook?" sorusuna kısa bir cevap yazın ve "can"in hangi biçimini kullandığınızı söyleyin.
  3. Yanlış bir bilgiyi düzelten bir cümle yazın, yüksek sesle söyleyin ve hangi kelimeleri vurguladığınızı yazın.

F. Karışık Tekrar

Önceki derslerden karışık sorular.

  1. A1-17 İngilizce Can ve Can't Kullanımı: Yetenek, İzin ve Rica (-ebilmek)
    Tamamlayın: " you drive?" "Yes, I can."
  2. A2-03 İngilizce Be Going To Kullanımı: Planlar ve Görünen Gelecek
    Look at those clouds! It (rain).
  3. A2-20 İngilizce Must ve Have To Farkı: Mustn't ve Don't Have To Kullanımı
    Doğru olanı seçin: You … bring food — there's plenty here.
Cevap anahtarı

A. Yapı

  1. I would have
  2. I don't know
  3. Do you want to come?
  4. I've got to go.
  5. should've
  6. It will be cold tomorrow.

B. Anlam

  1. strong
  2. weak
  3. can
  4. has
  5. laptop
  6. Tuesday and Thursday

C. Hatayı Bul

  1. She's gonna call you later. / She's going to call you later.
  2. We're going to the beach tomorrow.
  3. He wants to play football.
  4. ✓ I'm gonna miss you.

D. Bağlam İçinde

  1. going to
  2. I don't know
  3. kind of
  4. want to
  5. got to
  6. Let me
  7. have to

E. Sıra Sende

  1. I'm going to visit my grandmother on Sunday. Relaxed speech: I'm gonna visit my grandmother on Sunday.
  2. Yes, I can. — strong "can", because it is stressed at the end of a short answer.
  3. My birthday is in June, not July. — stress on "June" and "July".

F. Karışık Tekrar

  1. Can
  2. 's going to rain / is going to rain
  3. don't have to
Android UygulamaHareket Halinde Öğren Google Play