SlowingoՔերականություն
A2 22 / 38

Must և Have To, Mustn't և Don't Have To. տարբերությունը հայերենով

Must, Have To, Mustn't, Don't Have To

Այս էջում
  1. Նպատակ
  2. Հիմնական գաղափար
  3. Հայերեն և անգլերեն
  4. Կառուցվածք
  5. Գործածություն
  6. Հաճախակի սխալներ
  7. Թակարդներ հայախոսների համար
  8. Մի՛ շփոթեք
  9. Ուղղագրություն և արտասանություն
  10. Ոսկե կանոն
  11. Վարժություններ

Նպատակ

Այս դասից հետո կկարողանաք խոսել կանոնների և պարտականությունների մասին, ասել, թե ինչը չի կարելի անել, և ինչն անհրաժեշտ չէ։ Դրա համար կօգտագործեք must, have to, mustn't, can't և don't have to՝ ներկայում, անցյալում և ապառնիում։

Հիմնական գաղափար

Must-ը և have to-ն երկուսն էլ ասում են՝ «սա անհրաժեշտ է»։ Տարբերությունը հաճախ այն է, թե որտեղից է գալիս ճնշումը։ Must-ի դեպքում այն սովորաբար գալիս է խոսողից. I must call my mum՝ ես եմ կարևոր համարում։ Have to-ի դեպքում այն գալիս է դրսից՝ ղեկավարից, օրենքից, չվացուցակից. I have to wear a uniform՝ աշխատանքս է այդպես պահանջում։

Ժխտական ձևերը շատ տարբեր են, և սա դասի ամենակարևոր մասն է։ Պատկերացրեք երկու բան։ Mustn't-ը թանգարանի կարմիր պարանն է. մի՛ անցեք, չի կարելի։ Don't have to-ն ճաշացանկ է. դուք եք ընտրում։ You mustn't park here (արգելված է)։ You don't have to pay (անհրաժեշտ չէ, բայց եթե ուզում եք, կարող եք վճարել)։

Եվ վերջապես, must-ը եղանակավորող բայ է (modal verb), ինչպես can-ը. երբեք չի փոխվում և անցյալի ձև չունի։ Have to-ն սովորական բայ է, ուստի կարող է գործածվել բոլոր ժամանակներում՝ had to, will have to։

Հայերեն և անգլերեն

Հայերենում անհրաժեշտությունն ամենից հաճախ արտահայտում ենք պետք է-ով կամ «ստիպված եմ»-ով։ «Պետք է»-ն և՛ must է, և՛ have to (և՛ խորհրդի should-ը. տե՛ս A2-21)։ Դրականում սա մեծ խնդիր չէ. must-ն ու have to-ն հաճախ երկուսն էլ հնարավոր են։ Բայց ժխտականում ուշադիր եղեք. հայերենում «չպետք է» (չի կարելի) և «պետք չէ» (կարիք չկա) ձևերը շատ նման են, իսկ խոսակցական «պետք չի»-ն երբեմն արգելքի իմաստով էլ ենք ասում («Պետք չի՛ գոռալ»)։ Անգլերենում այս երկու իմաստը միշտ տարբեր են. mustn't = չի կարելի, don't have to = պարտադիր չէ։

Երկրորդ տարբերությունը. «պետք է»-ն երբեք չի փոխվում («պետք է գնամ», «պետք է գնա»), իսկ անցյալը երևում է հաջորդ բայի վրա («պետք է գնայի»)։ Անգլերենում must-ն էլ չի փոխվում, բայց have to-ն սովորական բայ է. she has to, we had to, you'll have to, Do you have to…?

ՀայերենԻմաստըԱնգլերեն
Այս շաբաթ պետք է տատիկիս զանգեմ։ես եմ կարևոր համարումI must call my grandmother this weekend.
Աշխատանքի պետք է կոստյումով գնամ։դրսի կանոնI have to wear a suit at work.
Նա օրական երկու անգամ պետք է այս դեղը խմի։դրսի կանոն (բժիշկ)She has to take this medicine twice a day.
Այդ լարին չի կարելի դիպչել։արգելքYou mustn't touch that wire.
Այստեղ չի կարելի կայանել։արգելք (խոսակցական)You can't park here.
Պարտադիր չէ վճարել։անհրաժեշտ չէYou don't have to pay.
Երեկ ուշ ստիպված էի աշխատել։անցյալI had to work late yesterday.
Տաքսի ստիպված կլինեք վերցնել։ապառնիYou'll have to take a taxi.

Կարճ ասած՝ «պետք է» = must / have to, «չի կարելի / չպետք է» = mustn't / can't, «պարտադիր չէ / կարիք չկա» = don't have to, իսկ անցյալում և ապառնիում միայն had to և will have to։

Կառուցվածք

Must – եղանակավորող բայ. բոլոր ենթակաների հետ նույն ձևն է, որին հաջորդում է բայի հիմնական ձևը (base form)։

ՁևՕրինակ
ՀաստատականI / you / she / we / they must go.
ԺխտականI / you / she / we / they mustn't (must not) go.
Հարց (հազվադեպ, բավական պաշտոնական)Must I go?

Have to – սովորական բայ. փոխվում է ըստ ենթակայի և ժխտական ու հարցական նախադասություններում օգտագործում է do / does / did։

ՁևI / you / we / theyhe / she / it
ՀաստատականI have to work.She has to work.
ԺխտականI don't have to work.She doesn't have to work.
ՀարցDo you have to work?Does she have to work?
Կարճ պատասխաններYes, I do. / No, I don't.Yes, she does. / No, she doesn't.

Անցյալ և ապառնի – must-ը անցյալի ձև չունի և չի կարող գալ will-ից հետո, ուստի օգտագործեք have to։

ԺամանակՁևՕրինակ
Անցյալhad to / didn't have toWe had to wait an hour.
Հարց անցյալումDid you have to…?Did you have to pay?
Ապառնիwill have to / won't have toYou'll have to book early.

Իմաստների քարտեզ

ԱրտահայտությունԻմաստը
must / have toԱնհրաժեշտ է։
mustn't / can'tՉի կարելի։ Մի՛ արեք։
don't have toԱնհրաժեշտ չէ։ Դուք եք ընտրում։

Գործածություն

1Must. խոսողի սեփական պարտականության զգացումը

Must-ն օգտագործեք, երբ դուք եք համարում, որ ինչ-որ բան անհրաժեշտ է կամ կարևոր։ Այն տարածված է նաև ուժեղ, անձնական առաջարկություններում («անպայման փորձիր»)։

I must call my grandmother this weekend.
Այս շաբաթ անպայման պետք է տատիկիս զանգեմ։
իմ սեփական միտքն է
We must get a new sofa. This one is terrible.
Պետք է նոր բազմոց առնենք։ Սա սարսափելի է։
You must try the cheesecake here. It's amazing!
Այստեղի չիզքեյքն անպայման փորձիր։ Հիանալի է։
ուժեղ առաջարկություն, ոչ թե կանոն
I really must go now. It's late.
Իսկապես պետք է հիմա գնամ։ Ուշ է։

2Must. գրավոր կանոններ և ցուցանակներ

Must-ը շատ տարածված է գրավոր կանոններում, ցուցանակներում, ձևաթղթերում և հրահանգներում։

Passengers must show their tickets to the driver.
Ուղևորները պետք է տոմսերը ցույց տան վարորդին։
All visitors must sign in at reception.
Բոլոր այցելուները պետք է գրանցվեն ընդունարանում։
Answers must be in black ink.
Պատասխանները պետք է գրվեն սև թանաքով։

3Have to. պարտականություն դրսից

Have to-ն օգտագործեք, երբ պարտականությունը գալիս է կանոնից, ղեկավարից, օրենքից կամ իրավիճակից։ Սա սովորական ընտրությունն է առօրյայի և պայմանավորվածությունների համար։ Ոչ պաշտոնական բրիտանական անգլերենում have got to-ն ('ve got to) նույն իմաստն ունի. I've got to go. Հայերենում այստեղ հաճախ ասում ենք «ստիպված եմ» կամ «պետք է»։

I have to wear a suit at work.
Աշխատանքի պետք է կոստյումով գնամ։
ընկերության կանոնն է
She has to take this medicine twice a day.
Նա օրական երկու անգամ պետք է այս դեղը խմի։
բժիշկն է ասել. «պետք է»-ն չի փոխվում, բայց she → has to
We have to be at the airport by six.
Մինչև վեցը պետք է օդանավակայանում լինենք։
թռիչքի ժամն է
My son has to do an hour of homework every evening.
Որդիս ամեն երեկո մեկ ժամ պետք է տնային աշխատանք անի։
Do you have to work on Saturdays?
Շաբաթ օրերին պե՞տք է աշխատես։
հայերենում հարցը հնչերանգով է, անգլերենում՝ Do you…?

4Mustn't և can't. արգելք

Mustn't-ով ասում ենք, որ ինչ-որ բան չի կարելի անել կամ շատ վատ միտք է։ Առօրյա խոսքում կանոնների համար շատ տարածված է can't-ը։ Mustn't-ը հիմնականում բրիտանական է. ամերիկյան անգլերենում սովորաբար ասում են can't կամ don't։ Հայերենում՝ «չի կարելի», «չպետք է»։

You mustn't touch that wire. It's dangerous.
Այդ լարին չի կարելի դիպչել։ Վտանգավոր է։
արգելք
We mustn't forget Dad's birthday this year.
Այս տարի չպետք է մոռանանք հայրիկի ծննդյան օրը։
շատ վատ միտք կլինի
You can't park here. It's for buses only.
Այստեղ չի կարելի կայանել։ Միայն ավտոբուսների համար է։
can't = չի թույլատրվում
Students can't use their phones during the exam.
Քննության ժամանակ ուսանողները չեն կարող հեռախոսից օգտվել։
կանոն

5Don't have to. պարտականություն չկա

Don't / doesn't have to-ն օգտագործեք, երբ ինչ-որ բան անհրաժեշտ չէ։ Կարող եք անել, բայց կարիք չկա։ Հայերենում՝ «պարտադիր չէ», «կարիք չկա», «պետք չէ»։

You don't have to bring anything. We've got lots of food.
Պարտադիր չէ որևէ բան բերել։ Շատ ուտելիք ունենք։
կարող ես բերել, բայց կարիք չկա
He doesn't have to get up early on Sundays.
Կիրակի օրերին նա պարտավոր չէ շուտ արթնանալ։
he → doesn't have to
It's free. You don't have to pay.
Անվճար է։ Կարիք չկա վճարելու։
We don't have to decide today.
Պարտադիր չէ այսօր որոշենք։

6Had to և will have to. անցյալ և ապառնի

Must-ը անցյալի ձև չունի։ Անցյալի պարտականության համար օգտագործեք had to, ապառնիի համար՝ will have to։ (Must-ով կարելի է խոսել մոտ ապառնիի ձեր ծրագրերի մասին՝ I must call her tomorrow, բայց այն երբեք չի գալիս will-ից հետո։) Հայերենում «պետք է»-ն նույնն է մնում, և ժամանակը երևում է հաջորդ բայի վրա («պետք է աշխատեի»), իսկ անգլերենում փոխվում է հենց have-ը։

I had to work late yesterday.
Երեկ ստիպված էի մինչև ուշ աշխատել։
«պետք է աշխատեի» → had to, ոչ թե must
We didn't have to show our passports at the border.
Սահմանին ստիպված չեղանք անձնագրերը ցույց տալ։
Did you have to wait long at the doctor's?
Ստիպված եղա՞ր բժշկի մոտ երկար սպասել։
անցյալի հարց → Did you have to…?
You'll have to take a taxi. There are no buses after midnight.
Ստիպված կլինես տաքսի վերցնել։ Կեսգիշերից հետո ավտոբուսներ չկան։
will have to, ոչ թե will must
They won't have to change trains. It's a direct service.
Նրանք ստիպված չեն լինի գնացք փոխել։ Ուղիղ գնացք է։

Հաճախակի սխալներ

⚠️You don't have to smoke in the hospital.
✅You mustn't smoke in the hospital.
Քերականորեն ճիշտ է, բայց իմաստը սխալ է. don't have to = անհրաժեշտ չէ։ Կանոնի համար՝ mustn't (կամ can't)։
❌I musted leave early yesterday.
✅I had to leave early yesterday.
must-ը անցյալի ձև չունի։
❌She must to study tonight.
✅She must study tonight.
must-ից հետո to չի դրվում։
❌He have to wear a uniform.
✅He has to wear a uniform.
he / she / it → has to։
❌Do you must work tomorrow?
✅Do you have to work tomorrow?
must-ը do չի օգտագործում. ասեք have to։
❌She doesn't has to come.
✅She doesn't have to come.
doesn't-ից հետո՝ have։
❌I will must go.
✅I will have to go.
Երկու եղանակավորող բայ միասին չեն գալիս. will have to։
❌He musts finish today.
✅He must finish today.
must-ին երբեք -s չի ավելանում։

Թակարդներ հայախոսների համար

1. «Պետք չի …» (արգելք) → don't have to. Հայերենում «պետք չէ»-ն (կարիք չկա) և «չպետք է»-ն (չի կարելի) տարբերվում են միայն «չ»-ի տեղով, իսկ խոսակցական «պետք չի»-ն հաճախ արգելք էլ է նշանակում. «Հայկ, դուռը նոր է ներկված, պետք չի դիպչել»։ Այդ պատճառով mustn't-ն ու don't have to-ն հեշտությամբ խառնվում են։ Ստուգեք իմաստը. արգելվա՞ծ է, թե՞ պարզապես անհրաժեշտ չէ։

⚠️Hayk, the paint on the door is still wet, so you don't have to touch it.
✅Hayk, the paint on the door is still wet, so you mustn't touch it. կամ Hayk, the paint on the door is still wet, so you can't touch it.
Քերականորեն ճիշտ է, բայց իմաստը սխալ է. don't have to = կարիք չկա, իսկ այստեղ արգելք է
⚠️My sister's school has a uniform, but on Fridays the pupils mustn't wear it.
✅My sister's school has a uniform, but on Fridays the pupils don't have to wear it.
Քերականորեն ճիշտ է, բայց mustn't-ը արգելք է. եթե ուզում են, կարող են կրել → don't have to

2. «Պետք է»-ն չի փոխվում → he have to. «Պետք է գնամ», «պետք է գնա», «պետք է գնան». հայերենում նույն ձևն է բոլոր դեմքերի համար։ Must-ի հետ սա աշխատում է, բայց have to-ն սովորական բայ է. he / she / it → has to, իսկ ժխտականում և հարցում՝ does։

❌Anahit works in a hotel, so she have to speak three languages.
✅Anahit works in a hotel, so she has to speak three languages.
she → has to

3. «Պետք է գնայի» → must + անցյալ. Հայերենում անցյալը դնում ենք հաջորդ բայի վրա. «Վերելակը չէր աշխատում, և Տիգրանը պետք է ոտքով բարձրանար իններորդ հարկ»։ Անգլերենում must-ը անցյալ չունի, իսկ բայը must-ից հետո միշտ հիմնական ձևն է։ Անցյալի պարտականությունը had to է։

❌The lift wasn't working, so Tigran must walked up to the ninth floor.
✅The lift wasn't working, so Tigran had to walk up to the ninth floor.
անցյալ → had to + բայի հիմնական ձև

4. Հարց առանց do-ի. Հայերենում հարցը հնչերանգով ենք կազմում. «Վիզայի համար քանի՞ ձևաթուղթ պետք է լրացնենք»։ Անգլերենում have to-ով հարցին պետք է do / does / did, իսկ must-ով հարցը հազվադեպ է և պաշտոնական։

❌How many forms we have to fill in for the visa?
✅How many forms do we have to fill in for the visa?
հարցում՝ do + ենթակա + have to

Մի՛ շփոթեք

mustn't, թե don't have to – Mustn't-ը պարանն է. մի՛ արեք։ Don't have to-ն ճաշացանկն է. դուք եք ընտրում։

You mustn't wear shoes in the temple.
Տաճարում չի կարելի կոշիկով լինել։
չի թույլատրվում
You don't have to wear a tie to the party.
Երեկույթին պարտադիր չէ փողկապ կապել։
անհրաժեշտ չէ, բայց կարող ես

must, թե have to (հաստատականում) – Հաճախ երկուսն էլ հնարավոր են։ Must-ն ավելի անձնական է հնչում, have to-ն ցույց է տալիս դրսի կանոն կամ իրավիճակ։ Ամերիկյան խոսակցական անգլերենում have to-ն շատ ավելի տարածված է։ Հայերենում երկուսն էլ «պետք է» են։

I must eat less chocolate.
Պետք է ավելի քիչ շոկոլադ ուտեմ։
իմ որոշումն է
I have to stop at the bank. They close at four.
Պետք է բանկ մտնեմ։ Ժամը չորսին փակվում են։
իրավիճակն է պահանջում

can't (չի կարելի), թե can't (չեմ կարողանում) – Ձևը նույնն է, իմաստը որոշում է համատեքստը։ Ճիշտ ինչպես հայերեն «չեմ կարող»-ը, որը կարող է նշանակել և՛ «չեմ կարողանում», և՛ «ինձ չի թույլատրվում»։ Կարողության մասին տե՛ս A1-17։

You can't take photos in the museum.
Թանգարանում չի կարելի լուսանկարել։
կանոն
I can't swim.
Լողալ չեմ կարողանում։
կարողություն

must կանոնի իմաստով, թե must եզրակացության իմաստով – She must be tired-ը կանոն չէ. նշանակում է «համոզված եմ, որ հոգնած է» (հայերենում էլ՝ «Պետք է հոգնած լինի»)։ Այս գործածությունը B1-16 դասում է։ Need to-ն և needn't-ը B2-07 դասում են։

Ուղղագրություն և արտասանություն

  • mustn't /ˈmʌsnt/. առաջին t-ն չի արտասանվում՝ MUS-nt։ /ʌ/-ն կարճ է, բերանը կիսաբաց, լեզուն՝ մեջտեղում. հայերենում այդպիսի հնչյուն չկա, մոտ է «ա»-ին, բայց ավելի կարճ և թույլ։ s-ի և n-ի միջև «ը» մի՛ ավելացրեք։
  • Նախադասության մեջ must-ը հաճախ թուլանում է՝ /məst/ կամ /məs/. I must go։ Թույլ /ə/-ն մոտ է հայերեն «ը»-ին, այնպես որ սա ձեզ համար հեշտ է։
  • have to /ˈhæftə/, has to /ˈhæstə/, had to /ˈhætə/։ have-ի v-ն այստեղ հնչում է /f/, որովհետև դրանից հետո /t/ է, իսկ had to-ում /d/-ն «կորչում է» /t/-ի մեջ։ Գրավոր միշտ գրեք ամբողջական ձևը։
  • /æ/-ն (have, has, had) հայերենում չկա. «է» մի՛ ասեք։ Բերանը լայն բացեք, ինչպես «ա»-ի համար, և լեզուն պահեք «է»-ի դիրքում։
  • have to-ում have-ը մի՛ կրճատեք. ասեք I have to go (կամ ոչ պաշտոնական՝ I've got to go)։
  • Շեշտված վանկի սկզբում t-ն և p-ն շնչեղ են (touch, park, pay). դրանք մոտ են հայերեն «թ»-ին և «փ»-ին, ոչ թե «տ»-ին և «պ»-ին։

Ոսկե կանոն

Mustn't = մի՛ արեք, չի կարելի։ Don't have to = անհրաժեշտ չէ, դուք եք ընտրում։ Must-ը անցյալի ձև չունի. անցյալի համար՝ had to, will-ից հետո՝ will have to։ Եվ հիշեք. «չի կարելի» → mustn't / can't, «պարտադիր չէ» → don't have to։

Վարժություններ

A. Կառուցվածք

Փակագծերում տրված բառը դրեք ճիշտ ձևով կամ կատարեք առաջադրանքը։

  1. My sister (have to) work every Saturday.
  2. Yesterday we (have to) walk home. The buses weren't running.
  3. Լրացրեք: you have to wear a uniform at your school?
  4. Դարձրեք ժխտական: He has to pay.
  5. Դարձրեք ապառնի: I have to take a taxi. (tomorrow)
  6. Կազմեք հարց անցյալում: you / have to / wait / long?

B. Իմաստ

Ընտրեք իրավիճակին համապատասխան տարբերակը։

  1. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: You … cross the road when the light is red.
  2. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: It's Sunday, so I … get up early.
  3. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: Entry is free. You … pay.
  4. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: It's a secret. You … tell anyone!
  5. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: In the museum: "Sorry, you … take photos here."

C. Գտեք սխալը

Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։

  1. She must to finish the report today.
  2. I musted call the bank yesterday.
  3. He don't have to pay.
  4. We'll have to leave early tomorrow.

D. Համատեքստում

Կարդացեք երկխոսությունը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։ Օգտագործեք must, mustn't, can't կամ have to-ի որևէ ձև։

First day at work
Nina: So, what are the rules here?
Sam: Well, you 16 wear a suit. Jeans are fine. But you 17 wear your ID card all the time. That's the company rule.
Nina: OK. And can I use my phone at my desk?
Sam: Yes, but you 18 take photos in the lab. It's not allowed.
Nina: Do I 19 work at weekends?
Sam: No. Last year we 20 work on Saturdays, but not now.

E. Ձեր հերթն է

Գրեք անգլերենով։

  1. Գրեք երկու բան, որ այս շաբաթ պետք է անեք, և մեկ բան, որ պարտադիր չէ անել։
  2. Գրեք երկու կանոն ձեր տան, դպրոցի կամ աշխատավայրի համար՝ mustn't-ով կամ can't-ով։

F. Խառը կրկնություն

Կրկնեք նախորդ դասերը։

  1. A1-17 Can և Can't հայերենով. կարողություն, թույլտվություն և խնդրանք
    Sorry, I (not / can) come tonight. I'm working.
  2. A2-19 Present Perfect, թե Past Simple. տարբերությունը հայերենով
    I (work) late three times this week.
  3. A2-04 Will հայերենով. որոշումներ, խոստումներ, կանխատեսումներ և Shall I / Shall we
    It's late. I think I (take) a taxi.
Պատասխաններ

A. Կառուցվածք

  1. has to
  2. had to
  3. Do
  4. He doesn't have to pay. / He does not have to pay.
  5. I'll have to take a taxi tomorrow. / I will have to take a taxi tomorrow.
  6. Did you have to wait long?

B. Իմաստ

  1. mustn't
  2. don't have to
  3. don't have to
  4. mustn't
  5. can't

C. Գտեք սխալը

  1. She must finish the report today.
  2. I had to call the bank yesterday.
  3. He doesn't have to pay. / He does not have to pay.
  4. ✓ We'll have to leave early tomorrow.

D. Համատեքստում

  1. don't have to / do not have to
  2. have to / must
  3. mustn't / must not / can't / cannot
  4. have to
  5. had to

E. Ձեր հերթն է

  1. I have to finish a report. I have to go to the dentist. I don't have to work on Friday.
  2. You mustn't feed the cat at the table. You can't eat in the bedrooms.

F. Խառը կրկնություն

  1. can't / cannot
  2. 've worked / have worked
  3. 'll take / will take / 'm going to take / am going to take
Android հավելվածՍովորեք ընթացքում Google Play