تلفظ ضعیف و گفتار پیوسته در انگلیسی: schwa، gonna و wanna، و چرا فیلمها را نمیفهمیم
Weak Forms and Connected Speech
در این صفحه
هدف
بعد از این درس میتوانید صداهای کوتاه و ضعیفِ کلمههای دستوری (can، was، to، of، and) را بشنوید و بگویید، contractionها را — حتی دوتاییها مثل I'd've — بفهمید، شکلهای کوتاهشدهٔ خودمانی مثل gonna و dunno را بشناسید، کلمههایی را که در گفتار سریع به هم میچسبند دنبال کنید، و تکیه را در جای درست بگذارید.
ایدهٔ اصلی
انگلیسی ریتم قویای دارد. کلمههای مهم — اسمها، فعلهای اصلی، صفتها، قیدها — تکیهدارند: بلندتر، کشیدهتر و واضحتر. کلمههای دستوری — فعلهای کمکی، حروف تعریف، حروف اضافه، ضمیرها — معمولاً بیتکیهاند، پس کوتاه و ضعیف میشوند.
جمله را مثل ردیفی از تیرکهای بلند تصور کنید که طنابی بینشان کشیده شده است. تیرکها کلمههای محتواییاند. طناب، دستور زبان است. در گفتار سریع، طناب شل میشود و تقریباً به زمین میرسد: What do you want to do? شبیه "wotcha wanna do?" شنیده میشود. دستور زبان هنوز آنجاست؛ فقط آن را به شکل چند صدای سریع و نرم میشنوید.
برای همین زبانآموزهایی که دستور را بلدند، اغلب فیلم یا گفتوگو را نمیفهمند. منتظر تلفظ دیکشنریِ was، to و have هستند، اما در گفتار عادی تقریباً هیچکس آنها را اینطور نمیگوید. بیشتر این صداهای ضعیف یک مصوت مشترک دارند: یک مصوت خیلی کوتاه و شل که دهان موقع گفتنش تقریباً در حالت استراحت است. اسمش schwa است، و رایجترین صدای انگلیسی است.
فارسی و انگلیسی
در فارسی هر مصوت کامل و واضح گفته میشود و معمولاً کوتاه نمیشود؛ تکیهٔ کلمه هم در بیشتر اسمها و صفتها روی هجای آخر است. فارسی مصوتی مثل schwa ندارد. برای همین فارسیزبانها کلمههای دستوری انگلیسی را با مصوت کامل و تقریباً با همان قدرتِ کلمههای مهم میگویند، و موقع شنیدن منتظر همین شکل کاملاند. فرق دوم: هجای فارسی هیچوقت با مصوت شروع نمیشود؛ قبل از هر مصوتِ اول کلمه یک گرفتگی کوتاه در گلو (همزه) میآید. انگلیسی این گرفتگی را ندارد و صامتِ آخرِ یک کلمه را به مصوتِ اولِ کلمهٔ بعد میچسباند. اما یک خبر خوب: فارسیِ گفتاری هم کوتاهسازی دارد. «میخواهم» در گفتار «میخوام» میشود و «است» به «ـه» تبدیل میشود، اما در نوشتهٔ رسمی شکل کامل را مینویسیم. gonna و wanna دقیقاً همین وضع را دارند.
| فارسی | انگلیسی |
|---|---|
| میخوام برم خونه. (گفتار) / میخواهم به خانه بروم. (نوشتار) | I wanna go home. (گفتار) / I want to go home. (نوشتار) |
| کتاب روی میزـه. («است» ← «ـه») | The book's on the table. (is → 's) |
| یک فنجان چای (هر مصوت کامل و واضح) | a cup of tea — of تقریباً فقط "uh": "a cuppa tea" |
| قبل از مصوتِ اولِ کلمه، گرفتگی کوتاه در گلو | an apple — بدون مکث: "a-napple" |
| تکیه معمولاً روی هجای آخرِ کلمه | content wordها تکیه دارند؛ تکیهٔ اصلی روی آخرین آنها: I'm going to the cinema. |
ساختار
شکل ضعیف کلمههای دستوری (IPA در بخش املا و تلفظ آمده است)
| کلمه | شکل قوی شبیه | شکل ضعیف شبیه | مثال |
|---|---|---|---|
| can | "kan" | "kn" | I can swim. |
| was | "woz" (UK), "wuz" (US) | "wz"، خیلی کوتاه | She was late. |
| were | "wur" | "wuh" (UK), "wer" (US) | They were tired. |
| have | "hav" | "uv" | Where have you been? |
| do | "doo" | "duh" | What do you think? |
| to | "too" | "tuh" | I want to go. |
| of | "ov" (UK), "uv" (US) | "uv" یا "uh" | a cup of tea |
| for | "for" | "fuh" (UK), "fer" (US) | It's for you. |
| and | "and" | "un" یا "n" | fish and chips |
| a / an | "ay" / "an" | "uh" / "un" | a cup, an apple |
| the | "thee" | "thuh"؛ قبل از صدای مصوت، "thi" کوتاه | the cup, the apple |
| at / from | "at" / "from" | "ut" / "frum" | at home, from London |
قبل از صدای مصوت، the شبیه "thi" کوتاه (the apple) و to شبیه "tu" کوتاه (to eat) است، نه "thuh" و "tuh".
Contractionها، از جمله contractionهای دوتایی
| شکل کامل | contraction | نوشته میشود؟ |
|---|---|---|
| it will | it'll | بله (غیررسمی) |
| there will | there'll | بله (غیررسمی) |
| should have / could have / would have | should've / could've / would've | بله (غیررسمی) |
| I would have | I'd've | بهندرت؛ بیشتر گفتاری |
| would not have | wouldn't've | بهندرت؛ بیشتر گفتاری |
شکلهای کوتاهشدهٔ خودمانی (reductions)
| شکل کامل | شکل کوتاهشده | میتوانم بنویسمش؟ |
|---|---|---|
| going to (آینده) | gonna | فقط در پیامهای خیلی خودمانی، شعر ترانه، دیالوگ |
| want to | wanna | مثل بالا |
| (have) got to | gotta | مثل بالا |
| have to | hafta | بهندرت نوشته میشود |
| let me | lemme | فقط پیامهای خودمانی |
| I don't know | dunno | فقط پیامهای خودمانی |
| kind of | kinda | فقط پیامهای خودمانی |
| should have / could have | shoulda / coulda | فقط پیامهای خودمانی |
کاربرد
1شکل ضعیف کلمههای دستوری
در گفتار عادی، فعلهای کمکی، حروف تعریف، حروف اضافه و ضمیرها شکل ضعیفشان را به کار میبرند، معمولاً با schwa. یک کلمهٔ دستوری وقتی تکیه بگیرد شکل قویاش را به کار میبرد: در جواب کوتاه، برای تقابل (A1-17)، و — برای فعلهای کمکی و حروف اضافه — در آخر جمله (Yes, I can. Where are you from?). ضمیرهای مفعولی (him, her, them, us) و حروف تعریف معمولاً حتی در آخر جمله هم ضعیف میمانند: I asked him.
2Contractionها، از جمله دوتاییها
Contractionها شکل گفتاریِ عادیِ فعلهای کمکی و not هستند. Contractionهای دوتایی مثل I'd've و wouldn't've در گفتار خیلی رایجاند، بهخصوص در جملهٔ شرطیِ نوع ۳ (B1-07) و با should have / could have (B1-09)، اما معمولاً کامل نوشته میشوند. دستورشان را بعداً یاد میگیرید؛ اینجا فقط صدایشان را بشناسید.
3شکلهای خودمانی: gonna، wanna، gotta و بقیه
اینها شکل گفتاریِ عادی و راحتِ عبارتهای رایجاند. گفتنشان در گفتوگو اشکالی ندارد؛ در نوشتار فقط در پیامهای خیلی خودمانی، شعر ترانه یا دیالوگ به کار بروند — درست مثل «میخوام» و «میرم» در فارسی. Gonna فقط جای going to + فعل (آینده) مینشیند، هیچوقت جای going to + مکان. Wanna معمولاً یعنی want to؛ در گفتار خیلی خودمانی ممکن است یعنی want a هم باشد (I wanna coffee). نکتهٔ پیشرفته: وقتی want و to به دو بخش مختلفِ جمله تعلق دارند، wanna به کار نمیرود — Who do you want to win? (= میخواهید آن آدم ببرد) wanna نمیشود (B1-18).
4اتصال، حذف و تغییر صداها
در گفتار سریع کلمهها به هم میچسبند. اتصال (linking): صامتِ آخر به مصوتِ بعدی میچسبد (an apple شبیه "a-napple"). حذف صدا: t یا d بین دو صامت اغلب میافتد (next week شبیه "neks week"). تغییر صدا: d یا t + you اغلب "j" یا "ch" میشود (did you شبیه "didja"). این فرایندها اغلب کلمههای دستوری را پنهان میکنند. چون هجای فارسی با مصوت شروع نمیشود، فارسیزبانها قبل از it، off، up، apple یک گرفتگی کوچک در گلو میگذارند؛ برای اتصال درست، این گرفتگی را حذف کنید.
5تکیهٔ جمله: کلمههای محتوایی، کلمههای دستوری و تقابل
در جملهٔ خنثی، کلمههای محتوایی تکیه میگیرند و کلمههای دستوری نه؛ قویترین تکیه معمولاً روی آخرین کلمهٔ محتوایی است. جابهجا کردن تکیهٔ اصلی به کلمهای دیگر — حتی یک کلمهٔ دستوری — تقابل یا تأکید میسازد.
اشتباهات رایج
دامهای فارسیزبانان
1. can همیشه قوی ← شنیده شدن مثل can't. چون فارسی مصوتها را کوتاه و شل نمیکند، خیلیها can را همیشه کامل و با تکیه میگویند: "kan". اما در انگلیسی can قوی و کشیده بیشتر شبیه can't شنیده میشود، چون فرق اصلیِ این دو در قدرت مصوت است. در جملهٔ مثبت، can را ضعیف بگویید و تکیه را روی فعل اصلی بگذارید.
2. گرفتگی گلو قبل از مصوت ← کلمههای بریدهبریده. هجای فارسی همیشه با صامت شروع میشود؛ اگر کلمه با مصوت شروع شود، یک همزه (گرفتگی کوتاه در گلو) جلویش میآید. فارسیزبانها همین را به انگلیسی میبرند و pick it up را سه تکهٔ جدا میگویند. در انگلیسی صامتِ آخر مستقیم به مصوتِ بعد میچسبد.
3. «و» فارسی بهجای w. فارسی صدای /w/ ندارد و فقط /v/ دارد. برای همین would you، was، were و wanna اغلب با /v/ گفته میشوند. برای /w/ دندانها به لب نمیخورند: لبها را گرد و جلو بیاورید، بعد سریع باز کنید.
4. تکیه روی همه چیز. در فارسی هر کلمه تکیهٔ خودش را دارد، معمولاً روی هجای آخر، و کلمههای کوچکی مثل «به» و «از» هم واضح گفته میشوند. اگر همهٔ کلمههای انگلیسی را با یک قدرت بگویید، ریتم انگلیسی از بین میرود و جمله رباتی شنیده میشود.
5. نوشتن شکلهای فیلمی در متن رسمی. خیلیها انگلیسی را از فیلم و سریال یاد گرفتهاند و gotta، gonna و wanna را در نوشتهٔ رسمی هم میآورند. این مثل این است که در یک نامهٔ اداری بنویسید «میخوام» یا «باید برم».
اینها را قاطی نکنید
gonna (آینده) و going to (حرکت) — فقط شکل آینده کوتاه میشود.
شکل ضعیف و شکل قوی — یک کلمه دو تلفظ دارد؛ جای کلمه و تکیه تصمیم میگیرند. فعلهای کمکی و حروف اضافه در آخر جمله و در جواب کوتاه شکل قوی دارند: Yes, I can هیچوقت با "kn" ضعیف تمام نمیشود. ضمیرهای مفعولی ضعیف میمانند: I asked him.
's = is و 's = has — صدای contraction یکی است؛ کلمهٔ بعدی میگوید کدام است (A1-14، A2-16).
املا و تلفظ
- Schwa /ə/ یک مصوت خیلی کوتاه و شل است: فک کمی باز، لبها شل، زبان در وسط دهان و بدون هیچ فشاری. رایجترین صدای انگلیسی است و بیشتر شکلهای ضعیف آن را دارند: about /əˈbaʊt/، banana /bəˈnɑːnə/ (UK)، /bəˈnænə/ (US). در banana فقط هجای وسط کامل است؛ دو مصوت دیگر schwa و خیلی کوتاهاند.
- شکل قوی و ضعیف (اول قوی، بعد ضعیف): can /kæn/، /kən/؛ was /wɒz/ (UK)، /wʌz/ (US)، ضعیف /wəz/؛ were /wɜː/ (UK)، /wɜːr/ (US)، ضعیف /wə/ (UK)، /wər/ (US)؛ have /hæv/، ضعیف /həv/ یا /əv/؛ do /duː/، /də/؛ to /tuː/، /tə/؛ of /ɒv/ (UK)، /ʌv/ (US)، ضعیف /əv/ یا /ə/؛ for /fɔː/ (UK)، /fɔːr/ (US)، ضعیف /fə/ (UK)، /fər/ (US)؛ and /ænd/، ضعیف /ən/ یا /n/؛ at /æt/، /ət/؛ from /frɒm/ (UK)، /frʌm/ (US)، ضعیف /frəm/؛ a /eɪ/، /ə/؛ an /æn/، /ən/؛ the /ðiː/، ضعیف /ðə/، اما قبل از صدای مصوت /ði/ (the apple)؛ to قبل از صدای مصوت /tu/ است (to eat).
- /ð/ در the نه «د» است و نه «ز»: نوک زبان آرام بین دندانها، با لرزش تارهای صوتی.
- Contractionها: it'll /ˈɪtl/ ("it-l")؛ I'd've /ˈaɪdəv/ ("eyed-uv")؛ wouldn't've /ˈwʊdntəv/ ("wood-n-tuv"). در wouldn't بین /d/ و /n/ مصوت اضافه نکنید.
- تغییر صدا: did you /ˈdɪdʒə/ ("didja")؛ would you /ˈwʊdʒə/ ("wouldja")؛ want to /ˈwɒnə/ (UK)، /ˈwɑːnə/ (US) ("wanna")؛ got to /ˈɡɒtə/ (UK)، /ˈɡɑːtə/ (US) ("gotta").
- Can't شکل ضعیف ندارد: /kɑːnt/ (UK)، /kænt/ (US). در گفتار سریعِ آمریکایی t آخر ممکن است خیلی آرام باشد، پس مصوتِ کشیده و تکیهدار نشانهٔ اصلی است: "kn" ضعیف = can، "kant" قوی = can't.
- در خوشههای صامتِ اول کلمه، مثل school، station و street، قبلشان مصوت اضافه نکنید: نه «اِسکول» و «اِستیشن»، بلکه /s/ را مستقیم به صامت بعدی بچسبانید. این مصوتِ اضافه، معروفترین ویژگی لهجهٔ فارسی است و ریتم شکلهای ضعیف را هم به هم میزند.
- آپوستروف در contractionهای دوتایی: برای هر بخشِ حذفشده یکی — I'd've، wouldn't've.
قانون طلایی
کلمههای محتوایی تیرکاند؛ کلمههای دستوری طنابیاند که بینشان شل میشود. به صداهای ضعیف و سریع گوش کنید — "uh"، "uv"، "tuh"، gonna — و وقتی کلمه تکیه دارد شکل قوی را به کار ببرید: در جواب کوتاه، برای تقابل، و برای فعلهای کمکی و حروف اضافه در آخر جمله. شکلهای کوتاهشده را راحت بگویید، اما فقط در پیامهای خیلی خودمانی بنویسید.
تمرینها
A. ساختار
شکل کامل یا contraction را بنویسید.
-
شکل کاملِ "I'd've" چیست؟
-
شکل کاملِ "dunno" چیست؟
-
شکل کامل را بنویسید: Do you wanna come?
-
شکل کامل را بنویسید: I've gotta go.
-
contraction را بنویسید: should have
-
شکل کامل را بنویسید: It'll be cold tomorrow.
B. معنا
در سایت، اول به هر جمله گوش کنید.
-
ضعیف یا قوی؟ "can" در "Yes, I can." …
-
ضعیف یا قوی؟ "him" در "I asked him." …object pronouns stay weak at the end
-
یک "kn" کوتاه و ضعیف میشنوید: "I kn come on Friday." کدام کلمه است؟ …can't is long and stressed
-
's در "She's got two brothers." یعنی چه؟ …
-
در یک جملهٔ خنثی، تکیهٔ اصلی روی کدام کلمه است: "I bought a new laptop." …
-
کدام کلمهها برای تقابل تکیه گرفتهاند؟ "I said Tuesday, not Thursday." …
C. اشتباه را پیدا کنید
اشتباه را درست کنید. اگر جمله درست است، correct بنویسید.
-
She's gonna to call you later.
-
We're gonna the beach tomorrow.
-
He wanna play football.
-
I'm gonna miss you.
D. در متن
شکل کاملِ هر کلمهٔ کوتاهشدهای را که پررنگ است بنویسید.
Leo: Hey, what are you 17gonna do tonight?
Ana: 18Dunno . I'm 19kinda tired. Why?
Leo: Do you 20wanna see a film? It starts at eight.
Ana: OK, but I've 21gotta finish some work first. 22Lemme call you back.
Leo: Sure. I 23hafta cook dinner anyway.
E. نوبت شماست
به انگلیسی بنویسید و بلند بگویید.
-
با "going to" جملهای دربارهٔ برنامههایتان بگویید و بنویسید. بعد بنویسید در گفتار راحت و خودمانی چطور شنیده میشود.
-
یک جواب کوتاه به "Can you cook?" بنویسید و بگویید کدام شکلِ "can" را به کار میبرید.
-
جملهای بنویسید که یک اطلاعات غلط را تصحیح کند، آن را بلند بگویید، و بنویسید کدام کلمهها را با تکیه میگویید.
F. مرور ترکیبی
درسهای قبلی را مرور کنید.
-
A1-17 Can و Can't در انگلیسی: توانایی، اجازه و درخواست به زبان ساده کامل کنید: " you drive?" "Yes, I can."
-
A2-03 Be Going To به زبان ساده: برنامهها و پیشبینی با شواهد Look at those clouds! It (rain).
-
A2-20 Must و Have To: تفاوت mustn't و don't have to به زبان ساده گزینهٔ درست را انتخاب کنید: You … bring food — there's plenty here.
پاسخنامه
A. ساختار
- I would have
- I don't know
- Do you want to come?
- I've got to go.
- should've
- It will be cold tomorrow.
B. معنا
- strong
- weak
- can
- has
- laptop
- Tuesday and Thursday
C. اشتباه را پیدا کنید
- She's gonna call you later. / She's going to call you later.
- We're going to the beach tomorrow.
- He wants to play football.
- ✓ I'm gonna miss you.
D. در متن
- going to
- I don't know
- kind of
- want to
- got to
- Let me
- have to
E. نوبت شماست
- I'm going to visit my grandmother on Sunday. Relaxed speech: I'm gonna visit my grandmother on Sunday.
- Yes, I can. — strong "can", because it is stressed at the end of a short answer.
- My birthday is in June, not July. — stress on "June" and "July".
F. مرور ترکیبی
- Can
- 's going to rain / is going to rain
- don't have to
