Weak Forms සහ Connected Speech: Schwa, gonna, wanna සහ වේගවත් ඉංග්රීසි කතාව — සරල සිංහලෙන්
Weak Forms and Connected Speech
මෙම පිටුවේ
අරමුණ
මේ පාඩමෙන් පස්සේ ඔබට ව්යාකරණ වචනවල (can, was, to, of, and) කෙටි, දුර්වල ශබ්ද අහලා තේරුම් ගන්නත් කියන්නත් පුළුවන් වෙනවා; I'd've වගේ ද්විත්ව කෙටි රූප (contractions) ඇතුළුව කෙටි රූප තේරුම් ගන්න පුළුවන් වෙනවා; gonna සහ dunno වගේ අවිධිමත් කෙටි කිරීම් හඳුනාගන්න පුළුවන් වෙනවා; වේගවත් කතාවේ එකට එකතු වෙන වචන තේරුම් ගන්න පුළුවන් වෙනවා; ඒ වගේම අවධාරණය (stress) හරි තැනට දාන්නත් පුළුවන් වෙනවා.
ප්රධාන අදහස
ඉංග්රීසියට ශක්තිමත් රිද්මයක් තියෙනවා. වැදගත් වචන — නාම පද, ප්රධාන ක්රියාපද, නාම විශේෂණ, ක්රියා විශේෂණ — අවධාරණය කරනවා: ඒවා වඩා සද්දෙට, වඩා දිගට, වඩා පැහැදිලිව කියනවා. ව්යාකරණ වචන — උපකාරක ක්රියාපද, articles, prepositions, සර්වනාම — සාමාන්යයෙන් අවධාරණය කරන්නේ නැහැ, ඒ නිසා ඒවා කෙටි සහ දුර්වල වෙනවා.
වාක්යයක් කියන්නේ උස කණු පේළියක්, ඒවා අතරේ කඹයක් කියලා හිතන්න. කණු තමයි අර්ථවත් වචන (content words). කඹය තමයි ව්යාකරණය. වේගවත් කතාවේදී කඹය පහළට එල්ලිලා බිම ගාන්න වගේ: What do you want to do? ඇහෙන්නේ "wotcha wanna do?" වගේ. ව්යාකරණය තවමත් එතන තියෙනවා; ඔබට ඒක ඇහෙන්නේ ඉක්මන්, මෘදු ශබ්ද කීපයක් විදිහට විතරයි.
ව්යාකරණය දන්නා ඉගෙන ගන්න අයට බොහෝ විට ෆිල්ම් හෝ සංවාද තේරෙන්නේ නැත්තේ මේ නිසා. ඒ අය අහන්නේ was, to සහ have වල ශබ්දකෝෂ ශබ්දය, නමුත් සාමාන්ය කතාවේදී මිනිස්සු ඒක කියන්නේම නැති තරම්. මේ දුර්වල ශබ්දවලින් ගොඩකට එකම ස්වරයක් තියෙනවා: කෙටි, ලිහිල් "uh" එකක්. ඒකේ නම schwa, ඒක තමයි ඉංග්රීසියේ බහුලම ශබ්දය.
සිංහල සහ ඉංග්රීසි
හොඳ ආරංචියක් තියෙනවා: schwa /ə/ ඔබට අලුත් ශබ්දයක් නෙවෙයි. කතා කරන සිංහලේ වචනයක මුල් අක්ෂරයට පස්සේ එන කෙටි අ බොහෝ විට මේ ලිහිල් ශබ්දයට හරිම ළඟයි (“කරනවා” කියනකොට “ක” වලට පස්සේ එන “ර”, “න” වල ස්වරය). අමාරු වෙන්නේ ඒක ඉංග්රීසි ව්යාකරණ වචනවල හරි තැනට දාන එක. සිංහල අක්ෂර ලියන විදිහටම කියවන නිසා, ගොඩක් අය ඉංග්රීසි වචනත් අකුරු අනුව කියවනවා: to, of, and හැම විටම සම්පූර්ණයෙන්, ශක්තිමත්ව. කතා කරන සිංහලෙත් වේගයෙන් කතා කරනකොට වචන කෙටි වෙනවා (“දන්නේ නැහැ” → “දන්නෑ”, “බැහැ” → “බෑ”) — dunno, it'll වගේමයි. තවත් වෙනසක්: සිංහලේ වචනයක් අවධාරණය කරන්න අපි බොහෝ විට තමයි වගේ නිපාතයක් එකතු කරනවා; ඉංග්රීසියේ කටහඬේ අවධාරණය එකම වචනය මත තියනවා.
| සිංහල | ඉංග්රීසි | සටහන |
|---|---|---|
| මට පීනන්න පුළුවන්. | I can swim. ("I kn swim") | සිංහලේ සම්පූර්ණයි; ඉංග්රීසියේ can දුර්වලයි |
| ඔව්, පුළුවන්. | Yes, I can. ("kan") | කෙටි පිළිතුර: දෙකේම සම්පූර්ණ, ශක්තිමත් |
| “Mia කෝ?” “දන්නෑ.” | "Where's Mia?" "Dunno." | දෙකේම කතාවේ කෙටි රූපය |
| මට යන්න වෙනවා, බස් එක ආවා. | I've gotta go — my bus is here. | gotta = got to, කතාවේ විතරයි |
| මම දොර ලොක් කළා තමයි! | I did lock the door! | සිංහලේ නිපාතයක්; ඉංග්රීසියේ did මත අවධාරණය |
ව්යුහය
ව්යාකරණ වචනවල දුර්වල රූප (IPA අක්ෂර වින්යාසය සහ උච්චාරණය කොටසේ තියෙනවා)
| වචනය | ශක්තිමත් රූපය ඇහෙන්නේ | දුර්වල රූපය ඇහෙන්නේ | උදාහරණය |
|---|---|---|---|
| can | "kan" | "kn" | I can swim. |
| was | "woz" (UK), "wuz" (US) | "wz", හරිම කෙටියි | She was late. |
| were | "wur" | "wuh" (UK), "wer" (US) | They were tired. |
| have | "hav" | "uv" | Where have you been? |
| do | "doo" | "duh" | What do you think? |
| to | "too" | "tuh" | I want to go. |
| of | "ov" (UK), "uv" (US) | "uv" හෝ "uh" | a cup of tea |
| for | "for" | "fuh" (UK), "fer" (US) | It's for you. |
| and | "and" | "un" හෝ "n" | fish and chips |
| a / an | "ay" / "an" | "uh" / "un" | a cup, an apple |
| the | "thee" | "thuh"; ස්වර ශබ්දයකට කලින් කෙටි "thi" | the cup, the apple |
| at / from | "at" / "from" | "ut" / "frum" | at home, from London |
ස්වර ශබ්දයකට කලින් the ඇහෙන්නේ කෙටි "thi" වගේ (the apple), to ඇහෙන්නේ කෙටි "tu" වගේ (to eat), "thuh" සහ "tuh" වගේ නෙවෙයි.
කෙටි රූප (contractions), ද්විත්ව කෙටි රූප ඇතුළුව
| සම්පූර්ණ රූපය | කෙටි රූපය | ලියනවාද? |
|---|---|---|
| it will | it'll | ඔව් (අවිධිමත්) |
| there will | there'll | ඔව් (අවිධිමත්) |
| should have / could have / would have | should've / could've / would've | ඔව් (අවිධිමත්) |
| I would have | I'd've | කලාතුරකින්; ප්රධාන වශයෙන් කතාවේ |
| would not have | wouldn't've | කලාතුරකින්; ප්රධාන වශයෙන් කතාවේ |
අවිධිමත් කෙටි කිරීම්
| සම්පූර්ණ රූපය | කෙටි කිරීම | ලියන්න පුළුවන්ද? |
|---|---|---|
| going to (අනාගතය) | gonna | ඉතාම අවිධිමත් මැසේජ්, සින්දු පද, සංවාදවල විතරයි |
| want to | wanna | ඉහත වගේමයි |
| (have) got to | gotta | ඉහත වගේමයි |
| have to | hafta | කලාතුරකින් ලියනවා |
| let me | lemme | අවිධිමත් මැසේජ්වල විතරයි |
| I don't know | dunno | අවිධිමත් මැසේජ්වල විතරයි |
| kind of | kinda | අවිධිමත් මැසේජ්වල විතරයි |
| should have / could have | shoulda / coulda | අවිධිමත් මැසේජ්වල විතරයි |
භාවිතය
1ව්යාකරණ වචනවල දුර්වල රූප
සාමාන්ය කතාවේදී උපකාරක ක්රියාපද, articles, prepositions සහ සර්වනාම දුර්වල රූප පාවිච්චි කරනවා, සාමාන්යයෙන් schwa එක්ක. ව්යාකරණ වචනයක් අවධාරණය කරනකොට ශක්තිමත් රූපය එනවා: කෙටි පිළිතුරුවල, වෙනසක් (contrast) පෙන්නනකොට (A1-17), ඒ වගේම — උපකාරක ක්රියාපද සහ prepositions වලට — වාක්යයේ අගට එනකොට (Yes, I can. Where are you from?). කර්ම සර්වනාම (him, her, them, us) සහ articles සාමාන්යයෙන් අගට ආවත් දුර්වලයි: I asked him.
2කෙටි රූප, ද්විත්ව ඒවා ඇතුළුව
කෙටි රූප කියන්නේ උපකාරක ක්රියාපද සහ not වල සාමාන්ය කතා රූපය. I'd've සහ wouldn't've වගේ ද්විත්ව කෙටි රූප කතාවේ හරිම බහුලයි, විශේෂයෙන් third conditional වල (B1-07) සහ should have / could have එක්ක (B1-09), නමුත් මිනිස්සු සාමාන්යයෙන් ඒවා සම්පූර්ණයෙන් ලියනවා. ඒ ව්යාකරණය ඔබ පස්සේ ඉගෙන ගන්නවා; දැනට ශබ්ද හඳුනාගන්න ඉගෙන ගන්න.
3අවිධිමත් කෙටි කිරීම්: gonna, wanna, gotta සහ අනෙක් ඒවා
මේවා පොදු යෙදුම්වල සාමාන්ය, ලිහිල් කතා රූප. සංවාදයේදී කියන්න කමක් නැහැ; ලිවීමේදී ඒවා පාවිච්චි කරන්න ඉතාම අවිධිමත් මැසේජ්, සින්දු පද හෝ සංවාදවල විතරයි. Gonna ආදේශ කරන්නේ going to + ක්රියාපදය (අනාගතය) විතරයි, කවදාවත් going to + ස්ථානයක් නෙවෙයි. Wanna සාමාන්යයෙන් want to; ඉතාම ලිහිල් කතාවේ ඒක want a වෙන්නත් පුළුවන් (I wanna coffee). උසස් සටහනක්: want සහ to වාක්යයේ වෙනස් කොටස්වලට අයිති නම් wanna පාවිච්චි කරන්නේ නැහැ — Who do you want to win? (= ඔයාට ඕනෑ ඒ කෙනා දිනන්න) wanna වෙන්නේ නැහැ (B1-18).
4එකතු වෙන, නැති වෙන සහ වෙනස් වෙන ශබ්ද
වේගවත් කතාවේදී වචන එකට එකතු වෙනවා. එකතු වීම (linking): අගට එන ව්යාංජනයක් ඊළඟ ස්වරය එක්ක එකතු වෙනවා (an apple ඇහෙන්නේ "a-napple" වගේ). නැති වෙන ශබ්ද: ව්යාංජන දෙකක් අතරේ එන t හෝ d බොහෝ විට නැති වෙනවා (next week ඇහෙන්නේ "neks week" වගේ). වෙනස් වෙන ශබ්ද: d හෝ t + you බොහෝ විට "j" හෝ "ch" වෙනවා (did you ඇහෙන්නේ "didja" වගේ). මේ ක්රියාවලි නිසා බොහෝ විට ව්යාකරණ වචන සැඟවෙනවා.
5වාක්ය අවධාරණය: අර්ථවත් වචන, ව්යාකරණ වචන සහ වෙනස
උදාසීන වාක්යයක අර්ථවත් වචන අවධාරණය කරනවා, ව්යාකරණ වචන කරන්නේ නැහැ; ශක්තිමත්ම අවධාරණය සාමාන්යයෙන් වැටෙන්නේ අන්තිම අර්ථවත් වචනය මත. ප්රධාන අවධාරණය වෙනත් වචනයකට — ව්යාකරණ වචනයකට වුණත් — ගෙනිච්චොත් ඒකෙන් වෙනසක් (contrast) හෝ අවධාරණයක් ඇති වෙනවා. සිංහලේ මේ වැඩේට අපි “තමයි” වගේ වචනයක් හෝ -ේ රූපය පාවිච්චි කරනවා.
සුලභ වැරදි
සිංහල කතා කරන අයට උගුල්
1. අකුරු අනුව කියවන ව්යාකරණ වචන. සිංහල අකුරු ලියන විදිහටම කියවන නිසා, ගොඩක් අය ඉංග්රීසි ව්යාකරණ වචනත් අකුරු අනුව, සම්පූර්ණයෙන්ම කියනවා: to දිග "too" වගේ, of අගට /f/ එකක් එක්ක (of අකුරු අනුව “ඔෆ්” වගේ — ඒක වැරදියි), and අගට /d/ එකකුත් ස්වරයකුත් එක්ක. ව්යාකරණය හරි, නමුත් කතාව තදයි, රොබෝ කෙනෙක් වගේ ඇහෙනවා, වැදගත් වචන කැපිලා පේන්නේ නැහැ. ව්යාකරණ වචන schwa එක්ක දුර්වලව කියන්න; of වල අන්තිම ශබ්දය /v/ (කටහඬ තියෙන), /f/ නෙවෙයි.
2. Can't කෙටියෙන්, can වගේ. ගොඩක් අය can සහ can't දෙකම එකම කෙටි ස්වරයෙන් කියනවා, අගට එන t එකත් පැහැදිලි නැහැ. ඉංග්රීසි අහන කෙනාට ඒක දුර්වල can "kn" වගේ ඇහෙනවා, තේරුම අනිත් පැත්තට හැරෙනවා. Can't වලට දුර්වල රූපයක් නැහැ: දිග, ශක්තිමත් ස්වරයක් සහ අවධාරණය එක්ක කියන්න; වාක්යයක් ඇතුළේ can දුර්වල "kn" කරන්න.
3. වචන වෙන් කරලා, අගට ස්වරයක් එකතු කරන එක. සිංහල වචන ගොඩක් ස්වරයකින් ඉවර වෙනවා, ඒ නිසා ගොඩක් අය ව්යාංජනයකින් ඉවර වෙන ඉංග්රීසි වචනවලට අගට පොඩි ස්වරයක් එකතු කරලා, හැම වචනයක්ම වෙනම කියනවා (pick it up අකුරු අනුව “පික් ඉට් අප්” කියලා කඩ කඩ කියන එක — ඒක වැරදියි). එතකොට linking නැති වෙනවා, රිද්මය කැඩෙනවා. අගට එන ව්යාංජනය ඊළඟ ස්වරය එක්ක කෙළින්ම එකතු කරන්න.
පටලවා ගන්න එපා
gonna (අනාගතය) සහ going to (යාම) — කෙටි වෙන්නේ අනාගත රූපය විතරයි.
දුර්වල රූපය සහ ශක්තිමත් රූපය — එකම වචනයට උච්චාරණ දෙකක් තියෙනවා; ස්ථානයයි අවධාරණයයි තීරණය කරනවා. උපකාරක ක්රියාපද සහ prepositions වාක්යයේ අගට එනකොට සහ කෙටි පිළිතුරුවල ශක්තිමත් රූපය පාවිච්චි කරනවා: Yes, I can කවදාවත් දුර්වල "kn" එකකින් ඉවර වෙන්නේ නැහැ. කර්ම සර්වනාම දුර්වලම තියෙනවා: I asked him.
's = is සහ 's = has — කෙටි රූපය එකම විදිහට ඇහෙනවා; ඊළඟ වචනයෙන් පේනවා මොකක්ද කියලා (A1-14, A2-16).
අක්ෂර වින්යාසය සහ උච්චාරණය
- Schwa /ə/ කියන්නේ කෙටි, ලිහිල් "uh" එකක්. ඒක ඉංග්රීසියේ බහුලම ශබ්දය, දුර්වල රූප ගොඩකට ඒක තියෙනවා: about /əˈbaʊt/, banana /bəˈnɑːnə/ (UK), /bəˈnænə/ (US). කතා කරන සිංහලේ වචන මැද එන කෙටි “අ” එකට ඒක ළඟයි — ඔබට ඒ ශබ්දය දැනටමත් තියෙනවා.
- ශක්තිමත් සහ දුර්වල රූප: can /kæn/ → /kən/; was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US) → /wəz/; were /wɜː/ (UK), /wɜːr/ (US) → /wə/ (UK), /wər/ (US); have /hæv/ → /həv/, /əv/; do /duː/ → /də/; to /tuː/ → /tə/; of /ɒv/ (UK), /ʌv/ (US) → /əv/, /ə/; for /fɔː/ (UK), /fɔːr/ (US) → /fə/ (UK), /fər/ (US); and /ænd/ → /ən/, /n/; at /æt/ → /ət/; from /frɒm/ (UK), /frʌm/ (US) → /frəm/; a /eɪ/ → /ə/; an /æn/ → /ən/; the /ðiː/ → /ðə/, නමුත් ස්වර ශබ්දයකට කලින් /ði/ (the apple); ස්වර ශබ්දයකට කලින් to /tu/ (to eat).
- can වල ශක්තිමත් /æ/ සිංහලේ “ඇ” ට ළඟයි. the වල /ð/ සිංහලේ “ද” නෙවෙයි: දිවේ තුඩ උඩ සහ යට දත් අතරට පොඩ්ඩක් දාලා කටහඬ එක්ක හුළඟ යවන්න. was, were වල මුල් /w/ තොල් රවුම් කරලා කියන්න, have, of වල /v/ උඩ දත් යට තොලට තියලා — සිංහලේ එකම “ව” මේ දෙකටම පාවිච්චි කරන්න එපා.
- කෙටි රූප: it'll /ˈɪtl/ ("it-l"); I'd've /ˈaɪdəv/ ("eyed-uv"); wouldn't've /ˈwʊdntəv/ ("wood-n-tuv").
- වෙනස් වෙන ශබ්ද: did you /ˈdɪdʒə/ ("didja"); would you /ˈwʊdʒə/ ("wouldja"); want to /ˈwɒnə/ (UK), /ˈwɑːnə/ (US) ("wanna"); got to /ˈɡɒtə/ (UK), /ˈɡɑːtə/ (US) ("gotta").
- Can't වලට දුර්වල රූපයක් නැහැ: /kɑːnt/ (UK), /kænt/ (US). වේගවත් US කතාවේ අගට එන t හරිම නිහඬ වෙන්න පුළුවන්, ඒ නිසා ප්රධාන සලකුණ තමයි දිග, අවධාරණය කරපු ස්වරය: දුර්වල "kn" = can, ශක්තිමත් "kant" = can't.
- ද්විත්ව කෙටි රූපවල apostrophes: නැති වෙච්ච හැම කොටසකටම එකක් — I'd've, wouldn't've.
රන් රීතිය
අර්ථවත් වචන කණු; ව්යාකරණ වචන ඒවා අතරේ එල්ලෙන කඹය. දුර්වල, ඉක්මන් ශබ්දවලට සවන් දෙන්න — "uh", "uv", "tuh", gonna — වචනය අවධාරණය කරනකොට ශක්තිමත් රූපය පාවිච්චි කරන්න: කෙටි පිළිතුරුවල, වෙනසක් පෙන්නනකොට, ඒ වගේම වාක්යයේ අගට එන උපකාරක ක්රියාපද සහ prepositions වලට. ව්යාකරණ වචන අකුරු අනුව කියවන්න එපා. කෙටි කිරීම් නිදහසේ කියන්න, නමුත් ලියන්න ඉතාම අවිධිමත් මැසේජ්වල විතරයි.
අභ්යාස
A. ව්යුහය
උපදෙස් අනුව සම්පූර්ණ රූපය හෝ කෙටි රූපය ලියන්න.
-
"I'd've" වල සම්පූර්ණ රූපය මොකක්ද?
-
"dunno" වල සම්පූර්ණ රූපය මොකක්ද?
-
සම්පූර්ණ රූපය ලියන්න: Do you wanna come?
-
සම්පූර්ණ රූපය ලියන්න: I've gotta go.
-
කෙටි රූපය ලියන්න: should have
-
සම්පූර්ණ රූපය ලියන්න: It'll be cold tomorrow.
B. අර්ථය
වෙබ් අඩවියේ හැම වාක්යයක්ම මුලින් අහන්න.
-
දුර්වලද ශක්තිමත්ද? "Yes, I can." වල "can" …
-
දුර්වලද ශක්තිමත්ද? "I asked him." වල "him" …කර්ම සර්වනාම අගට ආවත් දුර්වලයි
-
ඔබට කෙටි, දුර්වල "kn" එකක් ඇහෙනවා: "I kn come on Friday." ඒ මොන වචනයද? …can't දිගයි, අවධාරණය කරලා
-
"She's got two brothers." වල 's කියන්නේ මොකක්ද? …
-
උදාසීන වාක්යයක ප්රධාන අවධාරණය තියෙන්නේ මොන වචනයේද: "I bought a new laptop." …
-
වෙනස පෙන්නන්න අවධාරණය කරන්නේ මොන වචනද? "I said Tuesday, not Thursday." …
C. වැරැද්ද සොයන්න
හැම වාක්යයකම එක වැරැද්දක් තියෙනවා, නැත්නම් වාක්යය හරි. නිවැරදි කළ වාක්යය ලියන්න, නැත්නම් correct කියලා ලියන්න.
-
She's gonna to call you later.
-
We're gonna the beach tomorrow.
-
He wanna play football.
-
I'm gonna miss you.
D. පාඨය තුළ
තද අකුරින් තියෙන හැම කෙටි කිරීමකම සම්පූර්ණ රූපය ලියන්න.
Leo: Hey, what are you 17gonna do tonight?
Ana: 18Dunno . I'm 19kinda tired. Why?
Leo: Do you 20wanna see a film? It starts at eight.
Ana: OK, but I've 21gotta finish some work first. 22Lemme call you back.
Leo: Sure. I 23hafta cook dinner anyway.
E. ඔබේ වාරය
ඉංග්රීසියෙන් කියන්න සහ ලියන්න.
-
"going to" එක්ක ඔබේ සැලසුම් ගැන වාක්යයක් කියලා ලියන්න. ඊට පස්සේ ලිහිල් කතාවේ ඒක ඇහෙන විදිහ ලියන්න.
-
"Can you cook?" කියන ප්රශ්නයට කෙටි පිළිතුරක් ලියලා, ඔබ පාවිච්චි කරන්නේ "can" වල මොන රූපයද කියලා කියන්න.
-
වැරදි කරුණක් නිවැරදි කරන වාක්යයක් ලියලා, ඒක සද්දෙට කියලා, ඔබ අවධාරණය කරන වචන මොනවද කියලා ලියන්න.
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
කලින් පාඩම් පුනරීක්ෂණය කරන්න.
-
A1-17 Can සහ Can't භාවිතය — සරල සිංහලෙන් සම්පූර්ණ කරන්න: " you drive?" "Yes, I can."
-
A2-03 Be Going To: සැලසුම් සහ සාක්ෂි — සරල සිංහලෙන් Look at those clouds! It (rain).
-
A2-20 Must, Have To, Mustn't සහ Don't Have To: නීති සහ බැඳීම් — සරල සිංහලෙන් නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: You … bring food — there's plenty here.
පිළිතුරු
A. ව්යුහය
- I would have
- I don't know
- Do you want to come?
- I've got to go.
- should've
- It will be cold tomorrow.
B. අර්ථය
- strong
- weak
- can
- has
- laptop
- Tuesday and Thursday
C. වැරැද්ද සොයන්න
- She's gonna call you later. / She's going to call you later.
- We're going to the beach tomorrow.
- He wants to play football.
- ✓ I'm gonna miss you.
D. පාඨය තුළ
- going to
- I don't know
- kind of
- want to
- got to
- Let me
- have to
E. ඔබේ වාරය
- I'm going to visit my grandmother on Sunday. Relaxed speech: I'm gonna visit my grandmother on Sunday.
- Yes, I can. — strong "can", because it is stressed at the end of a short answer.
- My birthday is in June, not July. — stress on "June" and "July".
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
- Can
- 's going to rain / is going to rain
- don't have to
