Weak forms και connected speech: schwa, gonna, wanna, I'd've, did you → didja
Weak Forms and Connected Speech
Σε αυτή τη σελίδα
Στόχος
Μετά από αυτό το μάθημα θα ακούτε και θα λέτε τους σύντομους, αδύναμους ήχους των γραμματικών λέξεων (can, was, to, of, and), θα καταλαβαίνετε τις συντμήσεις, ακόμα και τις διπλές (I'd've), θα αναγνωρίζετε ανεπίσημες συντομεύσεις όπως gonna και dunno, θα παρακολουθείτε λέξεις που ενώνονται στον γρήγορο λόγο και θα βάζετε τον τόνο στη σωστή θέση.
Η βασική ιδέα
Τα αγγλικά έχουν έντονο ρυθμό. Οι σημαντικές λέξεις (ουσιαστικά, κύρια ρήματα, επίθετα, επιρρήματα) είναι τονισμένες: πιο δυνατές, πιο μακριές και πιο καθαρές. Οι γραμματικές λέξεις (βοηθητικά ρήματα, άρθρα, προθέσεις, αντωνυμίες) είναι συνήθως άτονες, γι' αυτό γίνονται σύντομες και αδύναμες.
Φανταστείτε μια πρόταση σαν μια σειρά από ψηλούς στύλους με ένα σκοινί ανάμεσά τους. Οι στύλοι είναι οι λέξεις περιεχομένου. Το σκοινί είναι η γραμματική. Στον γρήγορο λόγο το σκοινί κρεμάει και σχεδόν ακουμπά στο έδαφος: το What do you want to do? ακούγεται σαν "wotcha wanna do?". Η γραμματική είναι ακόμα εκεί· απλώς την ακούτε σαν μερικούς γρήγορους, απαλούς ήχους.
Γι' αυτό μαθητές που ξέρουν τη γραμματική συχνά δεν καταλαβαίνουν ταινίες ή συζητήσεις. Περιμένουν να ακούσουν το was, το to και το have όπως στο λεξικό, αλλά στον κανονικό λόγο οι άνθρωποι σχεδόν ποτέ δεν τα λένε έτσι. Οι περισσότεροι από αυτούς τους αδύναμους ήχους έχουν ένα κοινό φωνήεν: ένα σύντομο, χαλαρό «ə». Λέγεται schwa και είναι ο πιο συχνός ήχος των αγγλικών.
Ελληνικά και αγγλικά
Τα ελληνικά έχουν πέντε φωνήεντα και τα προφέρουν όλα καθαρά, ακόμα και στις άτονες συλλαβές: το «το» και το «και» ακούγονται πάντα ολόκληρα. Επίσης, κάθε ελληνική λέξη με δύο ή περισσότερες συλλαβές έχει τον δικό της τόνο. Στα αγγλικά τα άτονα φωνήεντα «σβήνουν» προς το schwa, και πολλές γραμματικές λέξεις δεν παίρνουν καθόλου τόνο. Αν προφέρετε κάθε λέξη ολόκληρη και τονισμένη, ακούγεστε σαν να διαβάζετε λέξη λέξη.
Υπάρχει όμως και κάτι γνώριμο. Και στα ελληνικά οι αδύναμες αντωνυμίες (με, σε, του) είναι άτονες, και στον γρήγορο λόγο κόβουμε φωνήεντα: «σ' το 'πα», «θα 'ρθω». Τα αγγλικά I'd've και gonna είναι η ίδια ιδέα, πολύ πιο συχνή.
| Ελληνικά | Τι προσέχουμε | Αγγλικά (γραπτά → προφορικά) |
|---|---|---|
| ένα φλιτζάνι τσάι | το of γίνεται σχεδόν «ə» | a cup of tea → "cuppa tea" |
| Ήταν στη δουλειά. | άτονα was και at | She was at work. → "wz ut work" |
| Θα την πάρω τηλέφωνο. | ανεπίσημη συντόμευση | I'm going to call her. → "I'm gonna call her." |
| Δεν ξέρω. | ανεπίσημη συντόμευση | I don't know. → "Dunno." |
| Ναι, μπορώ. | σύντομη απάντηση: δυνατή μορφή | Yes, I can. → δυνατό "kan" |
| Σ' το 'πα. | κομμένα φωνήεντα, όπως στα ελληνικά | If I'd known, I'd've told you. |
Δομή
Αδύναμες μορφές των γραμματικών λέξεων (τα σύμβολα IPA είναι στην Ορθογραφία και προφορά)
| Λέξη | Η δυνατή μορφή ακούγεται σαν | Η αδύναμη μορφή ακούγεται σαν | Παράδειγμα |
|---|---|---|---|
| can | "kan" | "kn" | I can swim. |
| was | "woz" (UK), "wuz" (US) | "wz", πολύ σύντομο | She was late. |
| were | "wur" | "wuh" (UK), "wer" (US) | They were tired. |
| have | "hav" | "uv" | Where have you been? |
| do | "doo" | "duh" | What do you think? |
| to | "too" | "tuh" | I want to go. |
| of | "ov" (UK), "uv" (US) | "uv" ή "uh" | a cup of tea |
| for | "for" | "fuh" (UK), "fer" (US) | It's for you. |
| and | "and" | "un" ή "n" | fish and chips |
| a / an | "ay" / "an" | "uh" / "un" | a cup, an apple |
| the | "thee" | "thuh"· πριν από φωνήεν, ένα σύντομο "thi" | the cup, the apple |
| at / from | "at" / "from" | "ut" / "frum" | at home, from London |
Πριν από φωνήεν, το the ακούγεται σαν σύντομο "thi" (the apple) και το to σαν σύντομο "tu" (to eat), όχι "thuh" και "tuh". (Οι αγγλικές «ηχογραφήσεις» σε εισαγωγικά, όπως "kn" ή "tuh", δείχνουν περίπου τον ήχο· τον ακριβή ήχο τον δίνει το IPA.)
Συντμήσεις, και διπλές συντμήσεις
| Πλήρης μορφή | Σύντμηση | Γράφεται; |
|---|---|---|
| it will | it'll | ναι (ανεπίσημα) |
| there will | there'll | ναι (ανεπίσημα) |
| should have / could have / would have | should've / could've / would've | ναι (ανεπίσημα) |
| I would have | I'd've | σπάνια· κυρίως προφορικά |
| would not have | wouldn't've | σπάνια· κυρίως προφορικά |
Ανεπίσημες συντομεύσεις
| Πλήρης μορφή | Συντόμευση | Μπορώ να τη γράψω; |
|---|---|---|
| going to (μέλλον) | gonna | μόνο σε πολύ ανεπίσημα μηνύματα, στίχους τραγουδιών, διαλόγους |
| want to | wanna | όπως παραπάνω |
| (have) got to | gotta | όπως παραπάνω |
| have to | hafta | σπάνια γράφεται |
| let me | lemme | μόνο σε ανεπίσημα μηνύματα |
| I don't know | dunno | μόνο σε ανεπίσημα μηνύματα |
| kind of | kinda | μόνο σε ανεπίσημα μηνύματα |
| should have / could have | shoulda / coulda | μόνο σε ανεπίσημα μηνύματα |
Χρήση
1Αδύναμες μορφές των γραμματικών λέξεων
Στον κανονικό λόγο, τα βοηθητικά ρήματα, τα άρθρα, οι προθέσεις και οι αντωνυμίες έχουν την αδύναμη μορφή τους, συνήθως με schwa. Μια γραμματική λέξη παίρνει τη δυνατή μορφή όταν τονίζεται: στις σύντομες απαντήσεις, για αντίθεση (A1-17) και, για τα βοηθητικά ρήματα και τις προθέσεις, στο τέλος της πρότασης (Yes, I can. Where are you from?). Οι αντωνυμίες-αντικείμενα (him, her, them, us) και τα άρθρα συνήθως μένουν αδύναμα ακόμα και στο τέλος: I asked him.
2Συντμήσεις, και διπλές συντμήσεις
Οι συντμήσεις είναι η κανονική προφορική μορφή των βοηθητικών ρημάτων και του not. Διπλές συντμήσεις όπως I'd've και wouldn't've είναι πολύ συχνές στον προφορικό λόγο, ειδικά στους υποθετικούς λόγους τύπου 3 (B1-07) και με τα should have / could have (B1-09), αλλά συνήθως γράφονται ολόκληρες. Τη γραμματική τους θα τη μάθετε αργότερα· εδώ μάθετε να αναγνωρίζετε τους ήχους.
3Ανεπίσημες συντομεύσεις: gonna, wanna, gotta και άλλες
Αυτές είναι οι κανονικές χαλαρές προφορικές μορφές συνηθισμένων φράσεων. Είναι εντάξει στην κουβέντα· στον γραπτό λόγο, χρησιμοποιήστε τις μόνο σε πολύ ανεπίσημα μηνύματα, σε στίχους τραγουδιών ή σε διαλόγους. Το gonna αντικαθιστά μόνο το going to + ρήμα (μέλλον), ποτέ το going to + τόπο. Το wanna σημαίνει συνήθως want to· σε πολύ χαλαρό λόγο μπορεί να σημαίνει και want a (I wanna coffee). Σημείωση για προχωρημένους: όταν το want και το to ανήκουν σε διαφορετικά μέρη της πρότασης, δεν λέμε wanna: το Who do you want to win? (= θέλετε αυτό το πρόσωπο να κερδίσει) δεν γίνεται wanna (B1-18).
4Ένωση λέξεων, ήχοι που χάνονται και ήχοι που αλλάζουν
Στον γρήγορο λόγο οι λέξεις ενώνονται. Ένωση (linking): ένα τελικό σύμφωνο κολλάει στο φωνήεν της επόμενης λέξης (το an apple ακούγεται σαν "a-napple"). Ήχοι που χάνονται: ένα t ή d ανάμεσα σε σύμφωνα συχνά εξαφανίζεται (το next week ακούγεται σαν "neks week"). Ήχοι που αλλάζουν: το d ή t + you γίνεται συχνά "j" ή "ch" (το did you ακούγεται σαν "didja"). Αυτές οι διαδικασίες συχνά κρύβουν τις γραμματικές λέξεις.
5Τονισμός πρότασης: λέξεις περιεχομένου, γραμματικές λέξεις και αντίθεση
Σε μια ουδέτερη πρόταση τονίζονται οι λέξεις περιεχομένου και όχι οι γραμματικές λέξεις· ο πιο δυνατός τόνος πέφτει συνήθως στην τελευταία λέξη περιεχομένου. Αν μετακινήσετε τον κύριο τόνο σε άλλη λέξη, ακόμα και σε γραμματική λέξη, δημιουργείτε αντίθεση ή έμφαση.
Συχνά λάθη
Παγίδες για όσους μιλούν ελληνικά
1. Κάθε φωνήεν ολόκληρο. Στα ελληνικά όλα τα φωνήεντα ακούγονται καθαρά. Αν πείτε το to, το the και το a με καθαρό «ου», «ι» ή «α», η πρόταση ακούγεται αργή και «συλλαβιστή».
2. Ένας τόνος σε κάθε λέξη. Στα ελληνικά κάθε λέξη έχει τον τόνο της. Στα αγγλικά οι γραμματικές λέξεις μένουν άτονες, και ο κύριος τόνος πέφτει στην τελευταία λέξη περιεχομένου.
3. Can με δυνατό φωνήεν. Αν πείτε το can με καθαρό, τονισμένο «α», ο ακροατής μπορεί να ακούσει can't. Στην κατάφαση το can είναι αδύναμο "kn"· το can't είναι μακρύ και τονισμένο.
4. Το h σαν ελληνικό χ. Το αγγλικό /h/ είναι απλώς μια ανάσα, πολύ πιο απαλό από το ελληνικό χ. Στις αδύναμες μορφές him, her, have το /h/ συχνά χάνεται εντελώς.
Μην τα μπερδεύετε
gonna (μέλλον) και going to (κίνηση) — Συντομεύεται μόνο η μορφή του μέλλοντος.
αδύναμη και δυνατή μορφή — Η ίδια λέξη έχει δύο προφορές· αποφασίζουν η θέση και ο τόνος. Τα βοηθητικά ρήματα και οι προθέσεις παίρνουν τη δυνατή μορφή στο τέλος της πρότασης και στις σύντομες απαντήσεις: το Yes, I can δεν τελειώνει ποτέ σε αδύναμο "kn". Οι αντωνυμίες-αντικείμενα μένουν αδύναμες: I asked him.
's = is και 's = has — Η σύντμηση ακούγεται ίδια· η επόμενη λέξη σάς λέει ποια είναι (A1-14, A2-16).
Ορθογραφία και προφορά
- Το schwa /ə/ είναι ένα σύντομο, χαλαρό φωνήεν: το στόμα μισάνοιχτο, η γλώσσα ξεκούραστη στη μέση, τα χείλη χωρίς σχήμα. Δεν είναι ούτε «α» ούτε «ε». Είναι ο πιο συχνός ήχος των αγγλικών, και οι περισσότερες αδύναμες μορφές τον έχουν: about /əˈbaʊt/, banana /bəˈnɑːnə/ (UK), /bəˈnænə/ (US). Στα ελληνικά δεν υπάρχει, γι' αυτό χρειάζεται εξάσκηση.
- Δυνατές και αδύναμες μορφές: can /kæn/ → /kən/· was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US) → /wəz/· were /wɜː/ (UK), /wɜːr/ (US) → /wə/ (UK), /wər/ (US)· have /hæv/ → /həv/, /əv/· do /duː/ → /də/· to /tuː/ → /tə/· of /ɒv/ (UK), /ʌv/ (US) → /əv/, /ə/· for /fɔː/ (UK), /fɔːr/ (US) → /fə/ (UK), /fər/ (US)· and /ænd/ → /ən/, /n/· at /æt/ → /ət/· from /frɒm/ (UK), /frʌm/ (US) → /frəm/· a /eɪ/ → /ə/· an /æn/ → /ən/· the /ðiː/ → /ðə/, αλλά /ði/ πριν από φωνήεν (the apple)· to πριν από φωνήεν είναι /tu/ (to eat).
- Καλά νέα: το /ð/ του the είναι ακριβώς το ελληνικό δ. Μην το κάνετε «ντ» ή «ζ».
- Συντμήσεις: it'll /ˈɪtl/· I'd've /ˈaɪdəv/· wouldn't've /ˈwʊdntəv/.
- Ήχοι που αλλάζουν: did you /ˈdɪdʒə/ ("didja")· would you /ˈwʊdʒə/ ("wouldja")· want to /ˈwɒnə/ (UK), /ˈwɑːnə/ (US) ("wanna")· got to /ˈɡɒtə/ (UK), /ˈɡɑːtə/ (US) ("gotta"). Ο ήχος /dʒ/ δεν υπάρχει στα ελληνικά· δεν είναι το ελληνικό «τζ», γιατί τα χείλη στρογγυλεύουν λίγο και η γλώσσα πάει πιο πίσω.
- Το can't δεν έχει αδύναμη μορφή: /kɑːnt/ (UK), /kænt/ (US). Στα γρήγορα αμερικανικά το τελικό t μπορεί να ακούγεται ελάχιστα, οπότε το βασικό σημάδι είναι το μακρύ, τονισμένο φωνήεν: αδύναμο "kn" = can, δυνατό "kant" = can't.
- Απόστροφοι στις διπλές συντμήσεις: μία για κάθε κομμάτι που λείπει, I'd've, wouldn't've.
Χρυσός κανόνας
Οι λέξεις περιεχομένου είναι οι στύλοι· οι γραμματικές λέξεις είναι το σκοινί που κρεμάει ανάμεσά τους. Ακούστε τους αδύναμους, γρήγορους ήχους ("uh", "uv", "tuh", gonna) και χρησιμοποιήστε τη δυνατή μορφή όταν η λέξη τονίζεται: στις σύντομες απαντήσεις, για αντίθεση, και για βοηθητικά ρήματα και προθέσεις στο τέλος της πρότασης. Λέτε ελεύθερα τις συντομεύσεις, αλλά γράφετέ τες μόνο σε πολύ ανεπίσημα μηνύματα.
Ασκήσεις
A. Δομή
Γράψτε την πλήρη μορφή ή τη σύντμηση που ζητείται.
-
Ποια είναι η πλήρης μορφή του "I'd've";
-
Ποια είναι η πλήρης μορφή του "dunno";
-
Γράψτε την πλήρη μορφή: Do you wanna come?
-
Γράψτε την πλήρη μορφή: I've gotta go.
-
Γράψτε τη σύντμηση: should have
-
Γράψτε την πλήρη μορφή: It'll be cold tomorrow.
B. Σημασία
Στον ιστότοπο, ακούστε πρώτα κάθε πρόταση.
-
Αδύναμη ή δυνατή μορφή; Το "can" στο "Yes, I can." …
-
Αδύναμη ή δυνατή μορφή; Το "him" στο "I asked him." …οι αντωνυμίες-αντικείμενα μένουν αδύναμες στο τέλος
-
Ακούτε ένα σύντομο, αδύναμο "kn": "I kn come on Friday." Ποια λέξη είναι; …το can't είναι μακρύ και τονισμένο
-
Τι σημαίνει το 's στο "She's got two brothers."; …
-
Ποια λέξη παίρνει τον κύριο τόνο σε μια ουδέτερη πρόταση: "I bought a new laptop." …
-
Ποιες λέξεις τονίζονται για αντίθεση; "I said Tuesday, not Thursday." …
C. Βρείτε το λάθος
Κάθε πρόταση έχει ένα λάθος ή είναι σωστή. Γράψτε τη διορθωμένη πρόταση ή γράψτε correct.
-
She's gonna to call you later.
-
We're gonna the beach tomorrow.
-
He wanna play football.
-
I'm gonna miss you.
D. Μέσα σε κείμενο
Γράψτε την πλήρη μορφή κάθε συντόμευσης με έντονα γράμματα.
Leo: Hey, what are you 17gonna do tonight?
Ana: 18Dunno . I'm 19kinda tired. Why?
Leo: Do you 20wanna see a film? It starts at eight.
Ana: OK, but I've 21gotta finish some work first. 22Lemme call you back.
Leo: Sure. I 23hafta cook dinner anyway.
E. Σειρά σας
Γράψτε στα αγγλικά.
-
Πείτε και γράψτε μια πρόταση για τα σχέδιά σας με "going to". Μετά γράψτε πώς ακούγεται σε χαλαρό προφορικό λόγο.
-
Γράψτε μια σύντομη απάντηση στο "Can you cook?" και πείτε ποια μορφή του "can" χρησιμοποιείτε.
-
Γράψτε μια πρόταση που διορθώνει ένα λάθος στοιχείο, πείτε τη δυνατά και γράψτε ποιες λέξεις τονίζετε.
F. Μικτή επανάληψη
Επαναλάβετε προηγούμενα μαθήματα.
-
A1-17 Can και Can't: ικανότητα, άδεια, παράκληση — εξήγηση και ασκήσεις Συμπληρώστε: " you drive?" "Yes, I can."
-
A2-03 Be Going To στα αγγλικά: σχέδια και προβλέψεις με ενδείξεις Συμπληρώστε: Look at those clouds! It (rain).
-
A2-20 Must, Have To, Mustn't, Don't Have To: το «πρέπει» στα αγγλικά Διαλέξτε: You … bring food — there's plenty here.
Λύσεις
A. Δομή
- I would have
- I don't know
- Do you want to come?
- I've got to go.
- should've
- It will be cold tomorrow.
B. Σημασία
- strong
- weak
- can
- has
- laptop
- Tuesday and Thursday
C. Βρείτε το λάθος
- She's gonna call you later. / She's going to call you later.
- We're going to the beach tomorrow.
- He wants to play football.
- ✓ I'm gonna miss you.
D. Μέσα σε κείμενο
- going to
- I don't know
- kind of
- want to
- got to
- Let me
- have to
E. Σειρά σας
- I'm going to visit my grandmother on Sunday. Relaxed speech: I'm gonna visit my grandmother on Sunday.
- Yes, I can. — strong "can", because it is stressed at the end of a short answer.
- My birthday is in June, not July. — stress on "June" and "July".
F. Μικτή επανάληψη
- Can
- 's going to rain / is going to rain
- don't have to
