Indirect questions á ensku: kurteislegar spurningar með Could you tell me…?
Indirect Questions: Could You Tell Me Where…?
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu spurt kurteislega, til dæmis Could you tell me where the station is? og Do you know if the shop is open?, með orðaröð fullyrðingar á eftir inngangsorðunum. Þú getur líka sagt I don't know what to do og Can you show me how to use this?
Aðalatriðið
Bein spurning eins og Where is the station? er skýr, en við ókunnuga manneskju getur hún hljómað dálítið snögg. Enskan mildar spurningar með því að vefja þær inn í kurteislegan inngang: Could you tell me…, Do you know…, I wonder….
Hugsaðu þér þjón sem ber kaffibolla á bakka. Kurteislegi inngangurinn er bakkinn: hann ber spurninguna varlega til hinnar manneskjunnar. Á bakkanum liggur spurningin flöt – hún er ekki lengur sjálfstæð spurning. Hún er orðin að upplýsingum inni í setningu, og þess vegna hefur hún venjulega orðaröð fullyrðingar: frumlag, svo sögn.
Where is the station? → Could you tell me where the station is?
Orðin do, does og did þurfa ekki að fara á bakkann, því í beinu spurningunni voru þau bara til að mynda spurningarorðaröð.
Þetta er sama orðaröð og þú notaðir í óbeinum spurningum B1-13, en án tíðarfærslu: þú spyrð núna, svo tíðin helst eins og í beinu spurningunni.
Íslenska og enska
Góðu fréttirnar: kurteisleg spurning á íslensku er byggð nákvæmlega eins. „Gætirðu sagt mér hvar næsta strætóstoppistöð er?“, „Veistu hvort þetta sæti er laust?“ Í seinni hlutanum kemur frumlagið á undan sögninni („hvar stoppistöðin er“), og orðið do höfum við aldrei haft, svo það er ekkert til að sleppa. „Hvort“ er if / whether – hér er þetta eins. Ef þú hugsar á íslensku verður orðaröðin yfirleitt rétt. Villan where is the station kemur oftast frá beinu ensku spurningunni sem þú ert með í kollinum.
Stuttar myndir eins og „Ég veit ekki hvað ég á að gera“ og „Sýndu mér hvernig á að nota þetta“ eru á ensku I don't know what to do og Show me how to use it. Við segjum „hvað ég á að gera“ eða „hvernig maður notar þetta“; á ensku er eðlilegast spurnarorð + to. Og „hvort ég ætti að vera eða fara“ verður whether to, aldrei if to.
Tvennt er ólíkt. Í fyrsta lagi spyrjum við oft á íslensku með „Ætli…?“ eða „Skyldi…?“: „Ætli það rigni á morgun?“ Það er spurning með spurningarmerki. Á ensku er samsvarandi orðasamband I wonder if… – fullyrðing með if og punkti: I wonder if it'll rain tomorrow. Í öðru lagi heldur „það“ áfram að vera it í huga okkar: „Veistu hvað það eru margir í hópnum?“ En á ensku er það there are: how many there are.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Gætirðu sagt mér hvar næsta strætóstoppistöð er? | Could you tell me where the nearest bus stop is? | frumlag á undan sögn – hér er þetta eins |
| Veistu hvenær síðasta lestin fer? | Do you know what time the last train leaves? | ekkert do á íslensku – og ekkert does á ensku |
| Veistu hvort þetta sæti er laust? | Do you know if this seat is free? | „hvort“ → if / whether – hér er þetta eins |
| Mig langar að vita hvort þið bjóðið námsmannaafslátt. | I'd like to know if you offer student discounts. | fullyrðing → punktur – hér er þetta eins |
| Ætli það rigni á morgun? | I wonder if it'll rain tomorrow. | íslensk spurning → ensk fullyrðing með if og punkti |
| Ég veit ekki hvað ég á að gera. | I don't know what to do. | spurnarorð + to |
| Geturðu sýnt mér hvernig á að nota þessa vél? | Can you show me how to use this machine? | „hvernig á að“ → how to |
| Hún spurði mig hvort hún ætti að vera eða fara. | She asked me whether to stay or leave. | whether to, ekki if to |
Í stuttu máli: á eftir kurteislegum inngangi kemur spurnarorð eða if / whether + frumlag + sögn, án do / does / did – alveg eins og á íslensku. „Ætli…?“ er I wonder if… með punkti, og spurningarmerki kemur aðeins ef inngangurinn sjálfur er spurning.
Form
Inngangsorð
| Inngangur | Tegund | Lokamerki |
|---|---|---|
| Do you know…? | spurning | ? |
| Could you tell me…? / Can you tell me…? | spurning | ? |
| Do you have any idea…? / Have you any idea…? (UK) | spurning | ? |
| I wonder… | fullyrðing | . |
| I'd like to know… | fullyrðing | . |
| I was wondering… | fullyrðing (mjög kurteis) | . |
Með spurnarorði – inngangur + spurnarorð + frumlag + sögn
| Bein spurning | Óbein spurning |
|---|---|
| Where is the bank? | Could you tell me where the bank is? |
| What time does the museum open? | Do you know what time the museum opens? |
| Why did they cancel the match? | I wonder why they cancelled the match. |
| How much is this jacket? | Can you tell me how much this jacket is? |
Já/nei-spurningar – inngangur + if / whether + frumlag + sögn
| Bein spurning | Óbein spurning |
|---|---|
| Is the pharmacy open? | Do you know if the pharmacy is open? |
| Did the parcel arrive? | I'd like to know whether the parcel arrived. |
| Can I park here? | Could you tell me if I can park here? |
Spurt um frumlagið – ef who eða what er sjálft frumlagið breytist orðaröðin ekki A2-33.
| Bein spurning | Óbein spurning |
|---|---|
| Who lives here? | Do you know who lives here? |
| What happened? | Can you tell me what happened? |
Spurnarorð + to + grunnmynd – þegar ljóst er um hvern er að ræða geturðu notað styttra mynstur.
| Lengra | Styttra |
|---|---|
| I don't know what I should do. | I don't know what to do. |
| Can you tell me how I can get there? | Can you tell me how to get there? |
| We can't decide whether we should stay. | We can't decide whether to stay. |
Notkun
1Kurteislegar spurningar til ókunnugra og í vinnunni
Óbeinar spurningar eru venjulega kurteislega valið við ókunnuga, starfsfólk í þjónustu og fólk sem þú þekkir lítið. Þær mýkja líka erfiðar spurningar. Á íslensku byrjum við oft á „Gætirðu sagt mér…?“ eða „Veistu…?“.
2Já/nei-spurningar með if / whether
Ef ekkert spurnarorð er í beinu spurningunni bætirðu við if eða whether. Á íslensku er það „hvort“.
3Án do / does / did
Í beinni spurningu búa do, does og did til orðaröð spurningar. Í óbeinni spurningu sleppirðu þeim og notar venjulega mynd sagnarinnar: -s í þriðju persónu nútíðar, þátíðarmynd í þátíð. Í neitun haldast don't / doesn't / didn't: Do you know why he didn't come?
4I wonder… og I'd like to know… – fullyrðingar
I wonder og I'd like to know eru fullyrðingar, og þess vegna endar setningin á punkti. I wonder er á íslensku oft „Ætli…?“, „Skyldi…?“ eða „Ég velti fyrir mér hvort…“. I was wondering if you could… er mjög kurteisleg leið til að biðja um greiða A2-23.
5Spurnarorð + to + grunnmynd
Á eftir sögnum eins og know, decide, explain, show, tell, ask, wonder geturðu notað what / where / how / who / which / whether + to + grunnmynd. Það þýðir „hvað ég / við / þú ættir að gera“ eða „hvernig hægt er að gera það“. Á íslensku segjum við „hvað ég á að gera“, „hvert við eigum að fara“, „hvernig á að nota þetta“.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Ætli sundlaugin sé opin…?“ → I wonder the pool is open? Á íslensku spyrjum við okkur sjálf með „Ætli…?“ eða „Skyldi…?“, og á eftir kemur setningin beint, án „hvort“: „Ætli sundlaugin á Hofsósi sé opin á annan í jólum?“ Á ensku þarf I wonder tengiorð, if eða whether, þegar spurningin er já/nei-spurning. Og af því að I wonder er fullyrðing endar setningin á punkti.
2. „Veistu hvað það eru margir…?“ → how many it are. Á íslensku segjum við „það er“ og „það eru“ þegar við segjum að eitthvað sé til staðar, líka inni í óbeinni spurningu: „Veistu hvað það eru margir á biðlistanum?“ Á ensku er það there is / there are, og í óbeinni spurningu kemur there á undan sögninni: how many there are, if there is.
3. „hvernig maður kveikir á…“ → how one turns on. Á íslensku tölum við oft almennt með „maður“: „Veistu hvernig maður kveikir á heita vatninu?“ Bein þýðing gefur how one…, sem er rétt en hljómar mjög formlega og hátíðlega. Í venjulegu tali er eðlilegast how to + grunnmynd (eða how you…).
Ekki rugla saman
Bein og óbein spurning – Sömu upplýsingar, en ólík kurteisi og orðaröð.
Óbein spurning og frásögn af spurningu – Óbein spurning spyr núna og tíðin færist ekki. Frásögn af spurningu segir frá spurningu í fortíðinni og þar færist tíðin yfirleitt aftur B1-13.
Spurningarmerki eða punktur? – Inngangurinn ræður, ekki spurningin inni í honum.
Stafsetning og framburður
- Tónfallið fylgir inngangnum: á eftir Do you know…? / Could you tell me…? fer röddin yfirleitt upp í lokin, eins og í já/nei-spurningu; á eftir I wonder… fer hún niður, eins og í fullyrðingu.
- Could you er oft borið fram í einu lagi: /ˈkʊdʒə/. Hljóðið /dʒ/ (eins og í job) er ekki til í íslensku: byrjaðu á d-lokun og slepptu henni mjúkt yfir í hljóð með stút á vörunum. Do you know hljómar oft eins og /djə ˈnəʊ/.
- wonder /ˈwʌndə/ (UK), /ˈwʌndɚ/ (US) rímar við under. /ʌ/ er stutt og opið sérhljóð, ekki íslenskt o eða ö. Ekki rugla því saman við wander /ˈwɒndə/ (UK), /ˈwɑːndɚ/ (US) – „ráfa um“. Í báðum er /w/, ekki íslenskt v: settu stút á varirnar og láttu tennurnar ekki snerta neðri vörina.
- Þegar þú skrifar skaltu líta á fyrstu orðin: Do / Could / Can / Have → spurningarmerki; I wonder / I'd like to know → punktur.
Gullna reglan
Kurteislegur inngangur + orðaröð fullyrðingar: Could you tell me where the station is? Inni í setningunni er ekkert do / does / did; í já/nei-spurningu notarðu if / whether („hvort“), og á undan to aðeins whether. „Ætli…?“ er I wonder if… með punkti. Spurningarmerki kemur aðeins ef inngangurinn sjálfur er spurning.
Æfingar
A. Form
Gerðu spurningarnar kurteislegar.
-
Where is the post office? → Could you tell me where ?
-
What time does the film start? → Do you know what time ?
-
Did they win the match? → Do you know they won the match?
-
How much does this cost? → Can you tell me how much ?
-
Gerðu spurninguna kurteislega: Where did you buy that jacket? (Can you tell me…)
-
Gerðu spurninguna kurteislega: Is there a cash machine near here? (Do you know…)cash machine (UK) = ATM (US)
-
Gerðu spurninguna kurteislega: Who owns this car? (Do you know…)
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Veldu rétta svarið: Which sentence needs a question mark at the end?the opening is a question
-
Hvor spurningin er kurteislegri við ókunnuga manneskju?
-
Fylltu í eyðuna með spurnarorði og to: I've never cooked fish. I don't know (cook) it.
-
Veldu rétta svarið: We're not sure … to stay another night.
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
Do you know where is my phone?
-
Can you tell me when does the bank open?
-
I wonder why is she so angry?
-
Do you know who lives in that house?
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í samtalinu.
Guest: Hi. Could you tell me what time breakfast 16 (start)?
Receptionist: Of course. It starts at seven.
Guest: Thanks. And do you know 17 the pool is open this evening?
Receptionist: Yes, until ten.
Guest: Great. I'd also like to know how I 18 (get) to the old town.
Receptionist: It's easy. I can show you how 19 (get) there on the map.
Guest: And I was wondering 20 I could have a late checkout tomorrow.
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku.
-
Þú ert í nýrri borg. Skrifaðu tvær kurteislegar spurningar til ókunnugrar manneskju.
-
Skrifaðu setningu um ákvörðun sem þú getur ekki tekið, með whether to eða what to.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
B1-13 Reported questions á ensku: óbeinar spurningar, beiðnir og fyrirmæli – say eða tell? "Where do you live?" (he asked me) → He asked me where .
-
A2-33 Who called you? Who did you call? Spurningar um frumlag og andlag (subject and object questions) Who (break) the window? — Tom did.
-
B1-12 Óbein ræða á ensku: reported speech útskýrt á íslensku "I've lost my keys." → She said she her keys.has lost: if they are still lost now
-
B1-11 Þolmynd í öllum tíðum og með háttarsögnum á ensku The road (repair) at the moment, so we're late.
Svör
A. Form
- the post office is
- the film starts
- if / whether
- this costs / it costs
- Can you tell me where you bought that jacket?
- Do you know if there is a cash machine near here? / Do you know whether there is a cash machine near here? / Do you know if there's a cash machine near here?
- Do you know who owns this car?
B. Merking
- Could you tell me how this works
- Could you tell me where the toilet is?
- how to cook
- whether
C. Finndu villuna
- Do you know where my phone is?
- Can you tell me when the bank opens?
- I wonder why she is so angry. / I wonder why she's so angry.
- ✓ Do you know who lives in that house?
D. Í samhengi
- starts
- if / whether
- can get / get / could get / should get
- to get
- if / whether
E. Spreyttu þig
- Excuse me, do you know where the main square is? Could you tell me if there's a pharmacy near here?
- I can't decide whether to study medicine or law.
F. Blönduð upprifjun
- I lived / I live
- broke
- had lost / has lost
- is being repaired
