SlowingoMálfræði
B1 12 / 39

Þolmynd í öllum tíðum og með háttarsögnum á ensku

The Passive in All Tenses and with Modals

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu notað þolmynd í öllum algengum tíðum – is being repaired, has been sold, will be announced – og á eftir háttarsögnum – must be done, can be seen, should be checked.

Aðalatriðið

Í B1-10 lærðirðu að þolmyndin er be + lýsingarháttur þátíðar. Góðu fréttirnar: það er öll reglan. Lýsingarháttur þátíðar er eins í öllum tíðum. Allar upplýsingar um tímann ber be og hjálparsagnirnar á undan því.

Til að mynda hvaða þolmynd sem er þarftu bara að spyrja þig einnar spurningar: hvernig lítur „be“ út í þessari tíð? Present Continuous: is being. Present Perfect: has been. Framtíð: will be. Á eftir háttarsögn: must be, can be. Svo bætirðu við lýsingarhætti þátíðar.

Hugsaðu þér millistykki fyrir ferðalög. Hleðslutækið þitt – lýsingarhátturinn – er alltaf það sama. Í hverju landi skiptirðu bara um millistykkið fyrir framan það – is being, has been, will be, must be – svo það passi við réttan tíma. Ef þú kannt að velja millistykkið geturðu myndað hvaða enska þolmynd sem er.

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar: íslenska þolmyndin hefur líka tíðir, og flestar passa vel. „Pakkinn hefur verið sendur“ er The parcel has been sent, „Bókunin hafði verið afpöntuð“ er had been cancelled. Á íslensku er framtíðin í þolmynd oft með „verða“: „Sigurvegararnir verða kynntir á föstudaginn“ – á ensku er það will be announced. „Verða“ þýðir hér ekki become.

Þolmynd um það sem er í gangi myndum við allt öðruvísi: „Það er verið að þrífa herbergið“, „Það var verið að hjálpa farþegunum“. Í þessum setningum er ekkert eiginlegt frumlag – bara „það“. Á ensku verður hluturinn að frumlagi og sögnin er is / was being + lýsingarháttur þátíðar: The room is being cleaned.

Með háttarsögnum setjum við oft andlagið fremst og höldum germyndinni: „Þetta lyf á að taka með mat“, „Gler má ekki setja með pappír“. Ef ensk setning byrjar á hlutnum hljómar germynd eins og hluturinn geri eitthvað sjálfur (glass can't put…). Á ensku er það háttarsögn + be + lýsingarháttur þátíðar: This medicine should be taken with food. Glass can't be recycled with paper.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Það er verið að þrífa herbergið þitt.Your room is being cleaned.„það er verið að“ → hluturinn verður frumlag + is being
Pöntunin þín hefur verið send.Your order has been sent.„hefur verið“ → has been – hér er þetta eins
Bókunin okkar hafði verið afpöntuð.Our booking had been cancelled.„hafði verið“ → had been – hér er þetta eins
Sigurvegararnir verða kynntir á föstudaginn.The winners will be announced on Friday.„verða“ + lýsingarháttur → will be, ekki become
Allar töskur á að skilja eftir við innganginn.All bags must be left at the entrance.andlag fremst + germynd → must be + lýsingarháttur
Kastalinn sést langt að.The castle can be seen from miles away.-st sögn → can be seen
Hefur pakkinn verið borinn út?Has the parcel been delivered?aðeins fyrsta hjálparsögnin fer fremst – hér er þetta eins

Í stuttu máli: fyrir athöfn í gangi er is being, fyrir árangur has been, fyrir framtíð will be og á eftir háttarsögn must / can / should be – og alltaf lýsingarháttur þátíðar í lokin. „Það er verið að…“ verður að setningu þar sem hluturinn er frumlag.

Form

Germynd og þolmynd: heila taflan (sögnin clean; andlagið the room)

TíðGermyndÞolmynd
Present SimpleThey clean the room.The room is cleaned.
Present ContinuousThey are cleaning the room.The room is being cleaned.
Past SimpleThey cleaned the room.The room was cleaned.
Past ContinuousThey were cleaning the room.The room was being cleaned.
Present PerfectThey have cleaned the room.The room has been cleaned.
Past PerfectThey had cleaned the room.The room had been cleaned.
willThey will clean the room.The room will be cleaned.
be going toThey are going to clean the room.The room is going to be cleaned.
HáttarsögnThey must clean the room.The room must be cleaned.

Háttarsögn + be + lýsingarháttur þátíðar

HáttarsögnÞolmyndDæmi
can / can'tcan be doneTickets can be bought online.
couldcould be doneThe problem could be solved quickly.
must / mustn'tmust be donePhones must be switched off.
shouldshould be doneYour answers should be checked.
may / mightmight be doneThe match might be cancelled.
have tohas to be doneThe form has to be signed.

Neitun og spurningar – fyrsta hjálparsögnin vinnur verkið: not kemur á eftir henni og aðeins hún fer á undan frumlaginu.

MyndDæmi
Neitandi setningThe results haven't been published yet.
Neitandi setningThe email won't be sent until Monday.
SpurningHas the parcel been delivered?
SpurningIs the road being repaired?
SpurningCan this be recycled?

Sjaldgæf þolmynd – Þolmynd í Present Perfect Continuous og Past Perfect Continuous (has been being cleaned, had been being built) og í Future Continuous (will be being cleaned) er möguleg, en mjög sjaldgæf. Notaðu aðra tíð eða germynd: They have been building the stadium for three years.

Notkun

1Þolmynd í framvinduhorfi – í gangi

Is / are being + lýsingarháttur þátíðar og was / were being + lýsingarháttur þátíðar lýsa athöfn sem er í gangi, með áherslu á þolandann. Á íslensku segjum við hér oft „það er verið að…“.

Sorry, your room is being cleaned at the moment.
Því miður, það er verið að þrífa herbergið þitt í augnablikinu.
„það er verið að þrífa“ → your room is being cleaned
A new hospital is being built near the station.
Það er verið að byggja nýjan spítala nálægt stöðinni.
á ensku er spítalinn frumlagið
I had the feeling that I was being followed.
Ég hafði á tilfinningunni að einhver væri að elta mig.
á íslensku germynd; á ensku was being followed
When we arrived, the injured passengers were being helped by paramedics.
Þegar við komum voru sjúkraflutningamenn að hjálpa slösuðu farþegunum.

2Þolmynd í Present Perfect og Past Perfect – árangur og fyrri athafnir

Has / have been + lýsingarháttur þátíðar sýnir árangur núna; had been + lýsingarháttur þátíðar sýnir athöfn á undan einhverju augnabliki í fortíðinni B1-03.

Your order has been sent.
Pöntunin þín hefur verið send.
„hefur verið send“ → has been sent
Three people have been arrested so far.
Þrír hafa verið handteknir hingað til.
Have you ever been stopped by the police?
Hefur lögreglan einhvern tíma stöðvað þig?
reynsla
When we got to the hotel, our booking had been cancelled.
Þegar við komum á hótelið hafði bókunin okkar verið afpöntuð.
„hafði verið“ → had been

3Þolmynd í framtíð – will be og going to be

Notaðu will be + lýsingarhátt þátíðar í spám, loforðum og opinberum tilkynningum; is going to be + lýsingarhátt þátíðar um áform og spár út frá því sem sést A2-03. Á íslensku er hér oft „verða“ eða nútíð.

The winners will be announced on Friday.
Sigurvegararnir verða kynntir á föstudaginn.
„verða kynntir“ → will be announced, ekki become
You will be contacted within 24 hours.
Haft verður samband við þig innan sólarhrings.
á ensku er you frumlagið
The old cinema is going to be turned into flats.
Það á að breyta gamla bíóinu í íbúðir.
áform; flats (UK) = apartments (US)
Look at that queue — we're never going to be served.
Sjáðu þessa röð. Við verðum aldrei afgreidd.
út frá því sem sést; queue (UK) = line (US)

4Þolmynd með háttarsögn – reglur, leiðbeiningar og skilti

Reglur, tilkynningar og leiðbeiningar nota oft must / should / can't + be + lýsingarhátt þátíðar. Á íslensku setjum við hér oft hlutinn fremst og notum germynd: „á að taka“, „má ekki setja“.

All bags must be left at the entrance.
Allar töskur á að skilja eftir við innganginn.
„á að skilja eftir“ → must be left
This medicine should be taken with food.
Þetta lyf á að taka með mat.
á íslensku germynd; á ensku should be taken
Dogs must be kept on a lead.
Hundar skulu vera í taumi.
lead (UK) = leash (US)
Glass can't be recycled with paper here.
Hér má ekki setja gler í endurvinnslu með pappír.
á ensku er glass frumlagið

5Þolmynd með háttarsögn – möguleiki og geta

Can, could, may, might + be + lýsingarháttur þátíðar fjalla um það sem er mögulegt.

The castle can be seen from miles away.
Kastalinn sést langt að.
„sést“ → can be seen
The flight might be delayed because of the fog.
Fluginu gæti seinkað vegna þokunnar.
á íslensku germynd
This problem could easily be avoided.
Það mætti auðveldlega komast hjá þessu vandamáli.
atviksorðið milli háttarsagnar og be
Can these jeans be washed at 40 degrees?
Má þvo þessar gallabuxur á 40 gráðum?
can á undan frumlaginu

6Að velja tíðina

Veldu tíð þolmyndarinnar með sömu spurningum og í germynd: Er þetta að gerast núna? Er því lokið og árangurinn sést núna? Er það í framtíðinni?

The bridge is being repaired, so we have to go the long way round.
Það er verið að gera við brúna, svo við þurfum að fara lengri leiðina.
í gangi núna
The bridge has been repaired, so the road is open again.
Það er búið að gera við brúna, svo vegurinn er opinn aftur.
árangur núna
The bridge will be repaired next summer.
Gert verður við brúna næsta sumar.
framtíð

Algengar villur

❌The road is repairing at the moment.
✅The road is being repaired at the moment.
Vegurinn gerir ekki við neitt sjálfur: notaðu being + lýsingarhátt þátíðar.
❌The letter has sent.
✅The letter has been sent.
Þolmynd í Present Perfect þarf been.
❌The results will announced tomorrow.
✅The results will be announced tomorrow.
will / háttarsögn + be + lýsingarháttur þátíðar.
❌This must be finish today.
✅This must be finished today.
Á eftir be kemur lýsingarháttur þátíðar.
❌The house is been painted.
✅The house is being painted.
being kemur á eftir am / is / are; been á eftir have / has / had (The house has been painted).
❌The work should to be done today.
✅The work should be done today.
should + be, án to.
❌Has been the parcel delivered?
✅Has the parcel been delivered?
Aðeins fyrsta hjálparsögnin fer á undan frumlaginu.
⚠️The stadium has been being built for three years.
✅They have been building the stadium for three years.
Málfræðilega mögulegt, en mjög sjaldgæft og stirt: notaðu germynd.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „Það er verið að gera við…“ → It is being repaired the…. Á íslensku er „það er verið að“ + nafnháttur venjulega leiðin til að segja að eitthvað sé í gangi án þess að nefna gerandann: „Það er verið að þrífa laugina“, „Það var verið að gera við flugbrautina“. Bein þýðing gefur it is being + hlutinn á eftir. Á ensku verður hluturinn að frumlagi: The pool is being cleaned. Í óformlegu tali er líka hægt að nota they: They're cleaning the pool.

❌Sorry, you can't swim today; it is being cleaned the outdoor pool in Grafarvogur, and it won't reopen until Thursday.
✅Sorry, you can't swim today; the outdoor pool in Grafarvogur is being cleaned, and it won't reopen until Thursday. eða Sorry, you can't swim today; they're cleaning the outdoor pool in Grafarvogur, and it won't reopen until Thursday.
„það er verið að þrífa laugina“ → the pool is being cleaned
❌When we landed in Keflavik, it was being repaired the main runway, so our plane had to wait on the taxiway for forty minutes.
✅When we landed in Keflavik, the main runway was being repaired, so our plane had to wait on the taxiway for forty minutes.
„það var verið að gera við“ → was being repaired

2. „Gler má ekki setja með pappír“ → Glass can't put…. Í reglum og leiðbeiningum setjum við oft hlutinn fremst og höldum germyndinni: „Augndropana á að setja í ísskáp“, „Pappír má ekki henda í klósettið“. Ef ensk setning byrjar á hlutnum þarf þolmynd: háttarsögn + be + lýsingarháttur þátíðar. Annars hljómar eins og hluturinn geri eitthvað sjálfur.

❌These eye drops must put in the fridge as soon as you open the bottle, otherwise they lose their effect.
✅These eye drops must be put in the fridge as soon as you open the bottle, otherwise they lose their effect.
„á að setja“ → must be put
❌Paper towels can't throw in the toilets at the campsite in Skaftafell; please put them in the bin by the door.
✅Paper towels can't be thrown in the toilets at the campsite in Skaftafell; please put them in the bin by the door.
„má ekki henda“ → can't be thrown

3. „…verða kynnt á föstudaginn“ → become announced. Á íslensku er framtíð í þolmynd oft mynduð með „verða“: „Úrslitin verða kynnt á föstudaginn“, „Nýju stundatöflurnar verða sendar út í næstu viku“. Þar sem „verða“ er oft become verður til become announced. Á ensku er framtíð í þolmynd will be + lýsingarháttur þátíðar.

❌The results of the Icelandic school poetry competition become announced at a ceremony in Hof in Akureyri next Friday.
✅The results of the Icelandic school poetry competition will be announced at a ceremony in Hof in Akureyri next Friday.
„verða kynnt“ → will be announced
❌All new students become contacted by email before the autumn term starts in August.
✅All new students will be contacted by email before the autumn term starts in August.
„verða látnir vita“ → will be contacted

Ekki rugla saman

being og been – being kemur á eftir am / is / are / was / were (framvinduhorf); been kemur á eftir have / has / had (Present Perfect og Past Perfect).

The car is being washed.
Það er verið að þvo bílinn.
í gangi núna
The car has been washed.
Það er búið að þvo bílinn.
lokið: bíllinn er hreinn

Framvinduhorf í germynd og þolmynd – Gerir frumlagið eitthvað, eða bitnar athöfnin á því?

The chef is preparing the food.
Kokkurinn er að elda matinn.
kokkurinn framkvæmir
The food is being prepared.
Það er verið að elda matinn.
maturinn er þolandinn

Þolmynd á eftir öðrum sögnum – wants to be promoted, hates being told (nafnháttur og -ing mynd í þolmynd) eru í B2-13; It is said that… er í B2-12.

The room needs to be cleaned.
Það þarf að þrífa herbergið.
nafnháttur í þolmynd: sjá B2-13
The room must be cleaned.
Það verður að þrífa herbergið.
þolmynd með háttarsögn: þessi kennslustund

Stafsetning og framburður

  • been er yfirleitt veikt: /bɪn/. being er tvö atkvæði: /ˈbiːɪŋ/. Hlustaðu eftir atkvæðunum tveimur. /ŋ/ í lokin er nefhljóð: bættu ekki við g á eftir því.
  • has been og have been styttast: It's been sold, They've been told. Mundu: it's been = it has been.
  • will be → 'll be: It'll be fixed tomorrow /ˈɪtl bi ˈfɪkst/.
  • must be og can be eru sögð hratt; áherslan er á lýsingarhættinum: must be SIGNED.
  • going to be getur hljómað eins og gonna be í óformlegu tali, en skrifaðu going to.
  • Endingin -ed í fixed /fɪkst/, signed /saɪnd/ og cleaned /kliːnd/ bætir ekki við atkvæði. Í signed og cleaned er /d/ raddað; íslenskt d er óraddað og hljómar auðveldlega eins og t.

Gullna reglan

Settu be í tíðina sem þú þarft – is being, was being, has been, had been, will be, is going to be, must be – og bættu við lýsingarhætti þátíðar. Lýsingarhátturinn breytist aldrei. „Það er verið að laga veginn“ er The road is being repaired, „Lyfið á að taka með mat“ er The medicine should be taken with food, og „verða kynnt“ er will be announced.

Æfingar

A. Form

Fylltu í setningarnar með sögninni í svigunum í þolmynd, í tíðinni sem er gefin.

  1. Present Continuous: The kitchen (paint) at the moment.
  2. Present Perfect: My bike (steal)!
  3. will: The results (send) by email.
  4. must: Passports (show) at the gate.
  5. Past Continuous: The patient (examine) when the doctor's phone rang.
  6. Past Perfect: When we arrived, all the tickets (sell).
  7. Breyttu setningunni í þolmynd: They are going to close the old factory.
  8. Breyttu setningunni í þolmynd: You can't use this lift in a fire.

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Veldu rétta svarið: Don't sit there! The bench … right now.
  2. Veldu rétta svarið: The bench …, so it looks new now.
  3. Veldu rétta svarið: The food … by our chef.
  4. Veldu rétta skiltið: before entering.

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. The new bridge is building now.
  2. The emails have sent.
  3. This medicine should taken twice a day.
  4. My car is being repaired this week.

D. Í samhengi

Fylltu í textann með sögnunum í svigunum í þolmynd.

Message from the hotel
Dear guest, we are sorry, but the pool 17 (clean) at the moment, so it is closed today. It 18 (open) again tomorrow at 8 a.m. Your room 19 (already / change) to a sea-view room, at no extra cost. Breakfast 20 (can / order) to your room until 11 a.m. Towels 21 (must / return) to reception.

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku um heimabæinn þinn og reglur.

  1. Hvað er verið að byggja eða breyta í heimabænum þínum núna? Skrifaðu eina setningu.
  2. Skrifaðu tvær reglur fyrir heimilið þitt eða vinnustaðinn með must be eða should be.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. B1-10 Þolmynd á ensku: is made og was built útskýrt á íslensku
    Where you born?
  2. B1-05 Future Continuous: will be + -ing útskýrt á íslensku
    This time tomorrow I (lie) on a beach.
  3. A2-17 Present Perfect með just, already og yet: „var að“ og „búinn að“ á ensku
    I haven't finished the report ___. …
  4. B1-07 Third conditional: If I had known… útskýrt á íslensku
    If the bridge (not / be) closed, we would have arrived on time.
Svör

A. Form

  1. is being painted
  2. has been stolen / 's been stolen
  3. will be sent / 'll be sent
  4. must be shown
  5. was being examined
  6. had been sold / 'd been sold
  7. The old factory is going to be closed.
  8. This lift can't be used in a fire.

B. Merking

  1. is being painted
  2. has been painted
  3. is being prepared
  4. Shoes must be removed

C. Finndu villuna

  1. The new bridge is being built now.
  2. The emails have been sent.
  3. This medicine should be taken twice a day.
  4. ✓ My car is being repaired this week.

D. Í samhengi

  1. is being cleaned
  2. will be opened / is going to be opened / will be open / will open / opens / is opening / is going to open
  3. has already been changed / 's already been changed
  4. can be ordered
  5. must be returned

E. Spreyttu þig

  1. A new metro line is being built in the city centre.
  2. Shoes must be left at the door. The kitchen should be cleaned every evening.

F. Blönduð upprifjun

  1. were
  2. will be lying / 'll be lying
  3. yet
  4. hadn't been / had not been
Android appLærðu á ferðinni Google Play