So that, in order to, because of, due to: მიზანი, მიზეზი და შედეგი ინგლისურად
So That, In Order To, Because Of, Due To: Purpose, Reason, Result
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ახსნათ, რატომ აკეთებს ვინმე რამეს (მიზანი), რატომ ხდება რაღაც (მიზეზი) და რა ხდება შემდეგ (შედეგი) – და აირჩიოთ სწორი კავშირი და მის შემდეგ სწორი გრამატიკა: ზმნა, დამოკიდებული წინადადება, არსებითი სახელი თუ ახალი წინადადება.
მთავარი იდეა
წარმოიდგინეთ მშვილდოსანი. რაღაცამ აიძულა, მშვილდი აეღო – შეჯიბრმა, შიმშილმა, ნიძლავმა. ეს არის მიზეზი: ის მოქმედების უკან დგას. ის მიზანს უმიზნებს. ეს არის მიზანი: ის, რისი მოხდენაც უნდა. მერე ისარი სადღაც ეცემა – შეიძლება ცენტრში, შეიძლება ხეში. ეს არის შედეგი: ის, რაც სინამდვილეში მოხდა.
- მიზეზი: She trained every day because she wanted to win.
- მიზანი: She trained every day so that she could win.
- შედეგი: She trained every day, so she won.
მიზანი განზრახვაა; შედეგი – ის, რაც გამოვიდა. ამიტომაა so that (მიზანი) და so (შედეგი) სხვადასხვა.
როგორც დაპირისპირების კავშირებთან (B1-26), გრამატიკა იმაზეა დამოკიდებული, რა მოსდევს. ზოგ კავშირს ზმნა მოსდევს (to, in order to), ზოგს – დამოკიდებული წინადადება (so that, because, as, since), ზოგს – არსებითი სახელი (because of, due to, owing to), ზოგი კი ახალ წინადადებას იწყებს (therefore, as a result).
ქართული და ინგლისური
ქართულსაც აქვს ცალკე სიტყვები მიზეზისთვის, მიზნისა და შედეგისთვის, და ზოგი მათგანი ინგლისურს კარგად ერგება. მიზეზი: „იმიტომ, რომ / რადგან“ + წინადადება = because; „-ის გამო“ + არსებითი სახელი („წვიმის გამო“) = because of / due to. ეს დაყოფა ორივე ენაში ერთნაირია. შედეგი: „ამიტომ“ = so / therefore.
განსხვავებები კი აი, სად არის. მიზანი: ქართულად მიზანს „რომ“-ით („დავრეკე, რომ მეკითხა“) ან მასდარით ვამბობთ („პურის საყიდლად წავედი“, „მანქანის საყიდლად ვაგროვებ ფულს“). ინგლისურად კი ზმნასთან to + საწყისი ფორმა დგას (არა for), ქვემდებარის შეცვლისას – so that, და არა მარტო that. „იმის გამო, რომ“ ქართულად ორივე ნაწილს აერთიანებს („გამო“ + „რომ“), ინგლისურად კი არჩევანი უნდა გააკეთოთ: because + წინადადება ან because of + არსებითი სახელი. „ამიტომ“ ქართულად მძიმის შემდეგ ბუნებრივად დგას; therefore კი ორ ნაწილს მარტო მძიმით ვერ აერთებს.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| წვიმის გამო სახლში დავრჩით. | We stayed in because of the rain. | აქ ერთნაირია: არსებითი სახელი + „გამო“ = because of + არსებითი სახელი |
| სახლში დავრჩით, იმიტომ, რომ წვიმდა. | We stayed in because it was raining. | აქ ერთნაირია: წინადადება → because |
| სახლში დავრჩით იმის გამო, რომ წვიმდა. | We stayed in because it was raining. | „გამო“ + „რომ“ → მხოლოდ because, არა because of |
| პურის საყიდლად გავედი. | I went out to buy bread. | მასდარი → to + საწყისი ფორმა, არა for |
| კარს ღიად დავტოვებ, რომ შემოხვიდე. | I'll leave the door open so that you can get in. | მიზანი სხვა ქვემდებარით → so that (+ can), არა მარტო that |
| ჩუმად ვლაპარაკობდით, რომ არ გაგვეღვიძებინა. | We whispered so as not to wake anyone. | უარყოფითი მიზანი → so as not to / in order not to |
| გვიან იყო, ამიტომ სახლში წავედით. | It was late, so we went home. / It was late. Therefore, we went home. | მძიმის შემდეგ → so; therefore – ახალ წინადადებაში |
მოკლედ: „-ის გამო“ → because of; „იმიტომ, რომ“ და „იმის გამო, რომ“ → because; „-ის საყიდლად / რომ“ (მიზანი) → to ან so that; „, ამიტომ“ → , so (ან წერტილი + Therefore,).
ფორმა
მიზანი
| კავშირი | რა მოსდევს | მაგალითი |
|---|---|---|
| to | საწყისი ფორმა | I went out to buy bread. |
| in order to / so as to (უფრო ფორმალური) | საწყისი ფორმა | We left early in order to avoid the traffic. |
| in order not to / so as not to | საწყისი ფორმა | Speak quietly so as not to wake the baby. |
| so that | დამოკიდებული წინადადება, ხშირად can / could / will / would-ით | I'll text you so that you know where we are. |
მიზეზი
| კავშირი | რა მოსდევს | მაგალითი |
|---|---|---|
| because | დამოკიდებული წინადადება | We stayed in because it was raining. |
| as / since | დამოკიდებული წინადადება (ხშირად წინ; მიზეზი უკვე ცნობილია) | As it was raining, we stayed in. |
| because of | არსებითი სახელი / ნაცვალსახელი | We stayed in because of the rain. |
| due to / owing to (უფრო ფორმალური) | არსებითი სახელი | The match was cancelled due to the rain. |
შედეგი
| კავშირი | პუნქტუაცია | მაგალითი |
|---|---|---|
| so | ორ ნაწილს აერთებს, ჩვეულებრივ მძიმის შემდეგ | It was raining, so we stayed in. |
| therefore | ახალი წინადადება ან წერტილმძიმის შემდეგ; ასევე მთავარი ზმნის წინ | It was raining. Therefore, we stayed in. / We therefore stayed in. |
| as a result / consequently | ახალი წინადადება ან წერტილმძიმის შემდეგ, შემდეგ მძიმე | It rained all week. As a result, the match was cancelled. |
სწრაფი ტესტი: შეხედეთ მომდევნო სიტყვას. საწყისი ფორმა → to / in order to. ქვემდებარე + ზმნა → so that / because / as / since / so. მხოლოდ არსებითი სახელი → because of / due to / owing to.
გამოყენება
1მიზანი: to, in order to, so as to
ყოველდღიურ ინგლისურში გამოიყენეთ to + საწყისი ფორმა (იხ. A2-26). In order to და so as to უფრო ფორმალური ან უფრო ემფატიკურია. უარყოფითი მიზნისთვის გამოიყენეთ in order not to ან so as not to. ქართულად: „რომ“, „-ად“ მასდარით („საკითხავად“), „იმისთვის, რომ“.
2მიზანი so that-ით
so that + დამოკიდებული წინადადება გამოიყენეთ, როცა მიზანს სხვა ქვემდებარე აქვს ან მოდალური ზმნა გჭირდებათ. აწმყოს ან მომავლის ზმნის შემდეგ ჩვეულებრივ can / will (ან Present Simple) დგას, წარსულის ზმნის შემდეგ – could / would. არაფორმალურ მეტყველებაში that ხშირად გამოტოვებულია: so you can get in. ქართულად ეს ისევ „რომ“-ია – მაგრამ ინგლისურად მარტო that მიზანს ვერ გამოხატავს.
3მიზეზი: because, as, since
Because მიზეზის თქმის ყველაზე ხშირი გზაა; მიზეზი ჩვეულებრივ ახალი, მნიშვნელოვანი ინფორმაციაა. As და since ხშირად წინადადების დასაწყისშია და ისეთ მიზეზს ასახელებს, რომელიც მსმენელმა უკვე იცის, ამიტომ ყურადღება მთავარ ნაწილზეა. ქართულად: „იმიტომ, რომ“, „რადგან“, „რაკი“.
4მიზეზი: because of, due to, owing to + არსებითი სახელი
ამ კავშირებს არსებითი სახელი მოსდევს და არა დამოკიდებული წინადადება. Due to და owing to უფრო ფორმალურია. be-ს შემდეგ გამოიყენეთ due to: The delay was due to…. სრული წინადადებისთვის დაამატეთ the fact that. ქართულად: „-ის გამო“, „-ის მიზეზით“.
5შედეგი: so, therefore, as a result, consequently
So ერთ წინადადებაში ორ ნაწილს აერთებს. Therefore, as a result და consequently უფრო ფორმალურია: ჩვეულებრივ ახალ წინადადებას იწყებენ ან წერტილმძიმეს მოსდევენ, მათ შემდეგ კი მძიმე დგას. Therefore შეიძლება მთავარი ზმნის წინაც დადგეს. ყურადღება: as a result (დამოუკიდებელი კავშირი) და as a result of + არსებითი სახელი (მიზეზი, როგორც because of). ქართულად: „ამიტომ“, „შედეგად“.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „პრეზენტაციის დასასრულებლად“ → for finishing. ქართულად მიზანს ხშირად მასდარით ვამბობთ: „ოფისში პრეზენტაციის დასასრულებლად დარჩა“, „ფულს მანქანისთვის ვაგროვებ“. ინგლისურად ზმნით გამოხატულ მიზანს to + საწყისი ფორმა სჭირდება; for მხოლოდ არსებით სახელთან დგას (for a car).
2. „…, რომ ბებიამ წაიკითხოს“ → that. ქართული „რომ“ მიზანსაც გამოხატავს. ინგლისურად მარტო that მიზანს ვერ გამოხატავს – გჭირდებათ so that (ან to, თუ ქვემდებარე იგივეა).
3. „იმის გამო, რომ…“ → because of + წინადადება. ქართულ „იმის გამო, რომ“-ში ერთად არის „გამო“ (because of) და „რომ“ (that), ამიტომ იბადება because of + ქვემდებარე და ზმნა. ინგლისურად აირჩიეთ: წინადადება → because; არსებითი სახელი → because of.
4. „…, ამიტომ…“ → , therefore. ქართულად „ამიტომ“ მძიმის შემდეგ სრულიად ბუნებრივია. ინგლისურად მძიმის შემდეგ so დგას; therefore-ს წინ წერტილი ან წერტილმძიმე სჭირდება (ან and therefore).
არ აგერიოთ
so that (მიზანი) თუ so (შედეგი) – So that = ის, რისი მოხდენაც ვინმეს უნდოდა; so (მძიმის შემდეგ) = ის, რაც სინამდვილეში მოხდა. არაფორმალურ მეტყველებაში მარტო so-ც შეიძლება მიზანს ნიშნავდეს – მძიმე და მოდალური ზმნა გეხმარებათ: I set two alarms so I wouldn't oversleep. ქართულად: „რომ“ (მიზანი) და „ამიტომ“ (შედეგი).
since (მიზეზი) თუ since (დრო) – Since + მიზეზი ნიშნავს „რადგან“; since + დროის მომენტი perfect-ის დროებთან დგას. იხ. B1-02.
because თუ because of – მნიშვნელობა ერთია, გრამატიკა – სხვა: because-ის შემდეგ დამოკიდებული წინადადება, because of-ის შემდეგ – არსებითი სახელი.
ფორმალური სიტყვები, როგორიცაა thus, hence და accordingly, იხ. C1-13; დამატებისა და დაპირისპირების ფორმალური სიტყვები – C1-12.
მართლწერა და გამოთქმა
- because მეტყველებაში ხშირად სუსტდება: /bɪˈkəz/, ძალიან არაფორმალურად კი 'cause /kəz/. წერისას ყოველთვის because დაწერეთ. ბოლოს /z/ ისმის, არა /s/.
- so that ერთ ერთეულად წარმოითქმის, that სუსტია: /ˈsəʊ ðət/ (UK), /ˈsoʊ ðət/ (US). /ð/ ქართულში არ არის: ენის წვერი კბილებს შორის, ხმა ჩართული.
- due to: /ˈdjuː tə/ (UK), /ˈduː tə/ (US). to სუსტია: /ə/ მოკლე და მოდუნებულია, ნუ იტყვით სრულ „უ“-ს.
- therefore /ˈðeəfɔː/ (UK), /ˈðerfɔːr/ (US): მახვილი პირველ მარცვალზეა. ქართულში მახვილი სუსტია – აქ პირველი მარცვალი მკაფიოდ გამოყავით.
- წინადადების დასაწყისში მდგარი კავშირის შემდეგ მძიმე დასვით: As a result, … / Therefore, … / Consequently, …. წინ მდგარი მიზნის შემდეგაც მძიმეა: In order to apply, …
ოქროს წესი
მიზანი = ის, რაც გინდათ (to, in order to, so as to + საწყისი ფორმა; so that + დამოკიდებული წინადადება). მიზეზი = ის, რამაც გამოიწვია (because, as, since + დამოკიდებული წინადადება; because of, due to, owing to + არსებითი სახელი). შედეგი = ის, რაც მოხდა (so; therefore, as a result, consequently – ჩვეულებრივ ახალი წინადადების დასაწყისში). „რომ“ მიზნის მნიშვნელობით → to ან so that, არასოდეს მარტო that.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ჩასვით სწორი სიტყვა.
-
I'm saving money ___ buy a car. …
-
We spoke quietly so as to wake the baby.
-
The train was late ___ a signal problem. …
-
I'll write it down so I don't forget.
-
The concert was cancelled. ___, many fans asked for their money back.
-
___ it was a holiday, the shops were closed. …
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი ვარიანტი ან დაადგინეთ მნიშვნელობა.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I took a taxi … I wouldn't be late.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: It was cold, … I wore a coat.
-
მიზანი (purpose), მიზეზი (reason) თუ შედეგი (result)? "She took a gap year, so she started university a year later."gap year: ერთწლიანი შესვენება უნივერსიტეტამდე (ძირითადად UK)
-
მიზანი (purpose), მიზეზი (reason) თუ შედეგი (result)? "He moved to the coast so that he could surf every day."
-
განცხადებისთვის აირჩიეთ უფრო ფორმალური ვარიანტი: The pool is closed … repairs.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
I came here for learn English.
-
The flight was cancelled due to it was snowing.
-
She was ill, therefore she stayed at home.
-
We left early so that we could get good seats.
D. კონტექსტში
შეავსეთ წერილში გამოტოვებული სიტყვები.
Hi Tom, I'm writing 16 let you know about tomorrow's training. The room has changed 17 the heating problem in Room 4, so we'll be in Room 9. Please bring your laptop 18 you can try the new software. The session starts at 9 sharp, 19 please don't be late. The trainer has another course in the afternoon; 20, she has to leave at 12. 21 you were away last week, I've attached the notes from the first session. — Mia
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ ორი წინადადება იმაზე, რატომ სწავლობთ ინგლისურს: ერთი to-თი და ერთი so that-ით.
-
დაწერეთ თქვენს ქალაქში ან სამსახურში არსებულ პრობლემაზე და მის შედეგზე. გამოიყენეთ because of ან due to და as a result.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B1-26 Although, Despite თუ However? „მიუხედავად“ და „თუმცა“ ინგლისურად ___ the rain, we went for a walk. …
-
B1-25 So თუ such? What a…! და How…! – ძახილის წინადადებები ინგლისურად It was ___ a long day that I fell asleep at nine. …
-
B1-26 Although, Despite თუ However? „მიუხედავად“ და „თუმცა“ ინგლისურად აირჩიეთ სწორი პასუხი: … she was tired, she finished the report.
პასუხები
A. ფორმა
- to
- not
- because of
- that
- As a result
- As
B. მნიშვნელობა
- so that
- so
- result
- purpose
- due to
C. იპოვეთ შეცდომა
- I came here to learn English. / I came here in order to learn English.
- The flight was cancelled because it was snowing. / The flight was cancelled due to the snow. / The flight was cancelled because of the snow. / The flight was cancelled owing to the snow. / The flight was cancelled due to the fact that it was snowing.
- She was ill. Therefore, she stayed at home. / She was ill; therefore, she stayed at home. / She was ill, so she stayed at home. / She was ill, and therefore she stayed at home.
- ✓ We left early so that we could get good seats.
D. კონტექსტში
- to / in order to
- because of / due to / owing to
- so that / so
- so
- as a result / therefore / consequently
- As / Since / Because
E. თქვენი ჯერი
- I'm learning English to get a better job. I watch films in English so that I can understand fast speech.
- The main road is closed because of building work. As a result, my bus takes forty minutes longer.
F. შერეული გამეორება
- Despite / In spite of
- such
- Although
