I wish I had… және regret қазақша: өткенге өкініш және «-са ғой»
Wishes and Regrets About the Past
Осы бетте
Мақсат
Осы сабақтан кейін сіз өткенге өкінішіңізді айта аласыз (I wish I had listened), біреудің өзгергенін қалайтын мінез-құлқына наразылық білдіре аласыз (I wish you would stop), regret + -ing / that қолдана аласыз және кез келген жағдайда wish сөзінен кейін дұрыс форманы таңдай аласыз.
Негізгі идея
Сіз хабарлама жібердіңіз де, бірден өкіндіңіз. «Жіберуді болдырмау» түймесін іздейсіз, бірақ ол жоқ. Wish дәл сол түйме сияқты: ол шындық емес нәрсені нұсқайды, ал тілекпен оны өзгерте алмайсыз.
B1-08 сабағында wish сөзін осы шаққа қолдандыңыз: I wish I had more time (бірақ уақытым жоқ). Енді оны екі жаңа бағытқа бұрамыз.
Артқа, өткенге қарай. Өткен туралы тілек айту үшін етістікті тағы бір қадам артқа жылжытыңыз, дәл үшінші шартты сөйлемдегідей (B1-07): I wish I had studied harder (бірақ жақсы оқымадым). Мұндағы Past Perfect (өткен шақтың аяқталған түрі) «болған істің керісі» дегенді білдіреді.
Басқа адамдарға қарай. Wish + would — мінез-құлық туралы: басқа адамның немесе дүниенің басқаша істегенін қалайсыз, көбіне ол сізді ашуландырады: I wish you would stop interrupting. Әдетте I wish I would… демейміз: өз мінезіңізді өзгерткіңіз келсе, жай ғана шешім қабылдай аласыз.
Соңында, regret — қиял емес, кәдімгі нақты етістік: ол сіз өкінетін нақты өткен әрекетті жеткізеді.
Қазақ тілі мен ағылшын тілі
Қазақша тілек пен өкінішті -са ғой, -са екен, әттең арқылы айтамыз. Бұл формалар уақытты көрсетпейді: «Білсем ғой» қазір туралы да, өткен туралы да айтыла береді, уақытты «кеше», «сол кезде» сияқты сөздер көрсетеді. Ағылшын тілінде уақытты етістіктің өзі көрсетеді: қазір туралы wish + past simple, өткен туралы wish + past perfect. Біреудің әрекетіне наразылықты қазақша -саңшы / -сеңші немесе -са екен арқылы айтамыз, ағылшынша бұл — wish + would. Ал regret қазақтың -ғаныма өкінемін тіркесіне өте жақын: екеуінде де нақты болған іс аталады, сондықтан қосымша «артқа қадам» жоқ.
| Қазақша | Мағынасы | Ағылшынша |
|---|---|---|
| Әттең, көзілдірігімді ала шықсам ғой. | өткенге өкініш: алмадым | I wish I had brought my sunglasses. |
| Оның нөмірін білсем ғой. | қазіргі күй: білмеймін | I wish I knew her phone number. |
| Сол кезде қасыңда бола алсам ғой. | өткендегі мүмкіндік болмады | I wish I could have been there for you. |
| Тамақ үстінде телефоныңа қарай бермесеңші. | наразылық, өзгеріс күту | I wish you would stop checking your phone during dinner. |
| Жаңбыр тоқтаса екен. | өзгеріс күту | I wish it would stop raining. |
| Футбол командасынан кетіп қалғаныма өкінемін. | нақты өткен іске өкініш | I regret quitting the football team. |
| Емтиханнан өткен шығарсың деп үміттенемін. | нәтиже белгісіз: үміт | I hope you passed the exam. |
Есте сақтаңыз: қазақтың бір «-са ғой / -са екен» формасына ағылшыншада уақыт пен мағынаға қарай бірнеше форма сәйкес келеді: knew (қазіргі күй), had known (өткен), would + әрекет етістігі (біреудің өзгеруі).
Құрылым
wish / if only + Past Perfect (өткенге өкініш)
| Бастауыш | wish / if only | Past Perfect | Шындығында |
|---|---|---|---|
| I | wish | I had taken the job. | I didn't take it. |
| She | wishes | she hadn't said that. | She said it. |
| — | If only | we had booked earlier! | We didn't. |
wish + would (наразылық, өзгеріс күту)
| Бастауыш | wish | біреу / бір нәрсе + would / wouldn't + етістіктің негізгі түрі |
|---|---|---|
| I | wish | you would listen to me. |
| We | wish | the neighbours wouldn't play music so late. |
| Everyone | wishes | it would stop raining. |
regret
| Үлгі | Мысал |
|---|---|
| regret + -ing | I regret selling my old guitar. |
| regret + not + -ing | I regret not travelling more when I was young. |
| regret + having + үшінші форма (ресмирек) | He regrets having left school at 16. |
| regret + (that) + бағыныңқы сөйлем | I regret that I didn't say goodbye. |
Қорытынды: wish сөзінен кейін не келеді?
| Форма | Уақыт | Мағынасы | Мысал |
|---|---|---|---|
| wish + past simple / were | қазір | қазіргі жағдай басқаша болса екен | I wish I lived by the sea. |
| wish + could | қазір / жалпы | сізде жоқ қабілет | I wish I could sing. |
| wish + Past Perfect | өткен | өткен оқиға басқаша болса екен | I wish I'd gone to the party. |
| wish + could have + үшінші форма | өткен | өткенде болмаған қабілет не мүмкіндік | I wish I could have helped. |
| wish + would | қазір → келешек | біреу не бір нәрсе өзгерсе екен | I wish he would call. |
Қолданылуы
1Өткенге өкініш: wish + Past Perfect
Бір нәрсенің болғанына немесе болмағанына өкінетініңізді айту үшін wish + Past Perfect қолданыңыз. wish сөзінен кейінгі етістік шын болған істің керісін айтады.
2If only: күштірек өкініш
If only wish сияқты қолданылады, бірақ эмоциясы күштірек, қазақтың «әттең» сөзіне жақын. Ол көбіне жеке леп сөйлем ретінде тұрады немесе үшінші шартты сөйлемнің нәтижесінің алдында келеді.
3wish + would: наразылық және өзгеріс күту
Басқа адамның, бір заттың немесе жағдайдың басқаша әрекет етуін қаласаңыз, wish + would қолданыңыз. Ол көбіне шағым немесе шыдамсыз өтініш сияқты естіледі және келешектегі өзгеріске қарайды. Күй етістіктері үшін (be, have, know) оның орнына wish + past simple қолданыңыз.
I немесе we бастауышымен, қолыңызда емес нәрсе үшін could қолданыңыз: I wish I could stop worrying (I wish I would… емес).
4regret + -ing / regret that…
Өзіңіз өкінетін нақты өткен әрекетті айту үшін regret қолданыңыз. Бұл қиял емес, сондықтан шақты тағы бір қадам артқа жылжытудың қажеті жоқ. Болымсыз түрі: regret not doing. Қазақтың «-ғаныма өкінемін», «-мағаныма өкінемін» тіркестері осыған дәл келеді.
5wish сөзінен кейін дұрыс форманы таңдау
Өзіңізге екі сұрақ қойыңыз: Қашан? (қазір, өткенде, әлде келешектегі өзгеріс пе) және Не туралы? (күй ме, қабілет пе, әлде біреудің мінез-құлқы ма). Жауабы форманы береді. Қазақшада бәрі «-са ғой» немесе «-са екен» болып шыға береді, сондықтан осы екі сұрақ өте маңызды.
Жиі кездесетін қателер
Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
1. «Әттең, … -сам ғой» → wish + past simple. «Бала кезімде домбыра тартуды үйренсем ғой» сөйлемінде «-сам ғой» уақытты көрсетпейді, оны «бала кезімде» көрсетеді. Сондықтан ағылшыншада B1-08 сабағындағы wish + past simple қала береді. Өткен туралы өкініште бір қадам артқа: wish + Past Perfect.
2. «-саңшы», «-са екен» → wish + осы шақ. Біреудің әрекетіне наразылықты қазақша «Баяуырақ жүрсеңізші», «Ерлан телефонын көтерсе екен» деп айтамыз. Бұл формаларда шақ жоқ, сондықтан ағылшыншада wish сөзінен кейін осы шақ қойылып кетеді. Біреудің әрекеті өзгерсе екен десеңіз: wish + would + етістіктің негізгі түрі.
3. «Бара алсам ғой» → could + негізгі түрі. «Финалды бірге көре алсам ғой» деп өткен күн туралы да айтамыз. Ағылшыншада I wish I could watch қазіргі немесе келешектегі мүмкіндік туралы естіледі. Өткенде болмаған мүмкіндік үшін could have + үшінші форма керек.
4. «-ған болса екен» → wish. «Ұшағы аман-есен қонған болса екен» — бұл үміт: нәтижесін әлі білмейсіз. Бірақ «-са екен» тілек сияқты болғандықтан, wish таңдалып кетеді. Нәтижесі белгісіз нәрсе үшін hope қолданыңыз, одан кейін кәдімгі шақ келеді.
Шатастырмаңыз
wish + past simple және wish + Past Perfect — қазіргі жағдай және өткен оқиға. B1-08 қараңыз. Қазақшада екеуі де «білсем ғой».
wish + would және wish + past simple — would = өзгергенін қалайтын әрекет (көбіне ашуландыратын); past simple = басқаша болса екен дейтін күй.
wish және hope — hope шынайы мүмкіндікке арналған және кәдімгі шақпен келеді.
I wish I had… және I should have… — екеуі де өкініш білдіреді; should have не істеу дұрыс болғанына назар аударады. B1-09 қараңыз.
regret doing және regret to — We regret to inform you… («Сізге … хабарлауға мәжбүрміз») — өткенге өкініш емес, қазір жасалатын ресми хабарлама. B2-16 қараңыз.
Жазылуы мен айтылуы
- Сөйлеуде I wish I had әдетте қысқарады: I wish I'd /aɪ wɪʃ aɪd/. Мұнда 'd = had. Соңғы /d/ ұяң: оны т деп айтпаңыз.
- I wish you'd stop тіркесінде 'd = would. Келесі сөзге қараңыз: етістіктің негізгі түрі (stop) → would; үшінші форма (stopped) → had.
- wish /wɪʃ/: бірінші дыбыс қазақтың у дыбысына ұқсас: ерінді дөңгелектеп бастаңыз. /ɪ/ қысқа әрі босаң; оны созып ee дыбысына айналдырмаңыз. /ʃ/ қазақтың ш дыбысына өте жақын.
- If only тіркесінде екпін only сөзіне түседі: /ɪf ˈəʊnli/ (UK), /ɪf ˈoʊnli/ (US). Бірінші дауысты — дифтонг: ерін бірте-бірте дөңгелектенеді; оны жазылуы бойынша «онли» деп таза о дыбысымен айтпаңыз.
- wishes сөзінде қосымша буын бар: /ˈwɪʃɪz/.
- regret сөзінде екпін екінші буынға түседі: /rɪˈɡret/. Ағылшынның r дыбысы дірілдемейді: тіл таңдайға тимейді. Жазылуында t екі еселенеді: regretted, regretting.
Алтын ереже
Өткеннің басқаша болғанын қаласаңыз, бір қадам артқа, Past Perfect формасына жылжыңыз: I wish I had…. Басқа біреудің немесе бір нәрсенің өзгергенін қаласаңыз, wish + would қолданыңыз; өз жағдайыңыз үшін past simple немесе could қолданыңыз. Өзіңіз өкінетін нақты өткен іс үшін regret + -ing (немесе regret that + бағыныңқы сөйлем) қолданыңыз. Қазақтың «-са ғой» формасы уақытты көрсетпейді, ағылшын етістігі көрсетеді.
Жаттығулар
A. Құрылым
Жақшадағы етістіктің дұрыс түрін жазыңыз немесе сөйлемді нұсқау бойынша қайта жазыңыз.
-
I didn't go to the concert. Now I wish I (go).
-
She told him her secret. Now she wishes she (not tell) him.
-
My brother always borrows my clothes. I wish he (stop) doing that.
-
If only I (not lose) my keys yesterday!
-
He regrets (not apply) for that job.
-
wish арқылы қайта жазыңыз: I'm sorry I didn't call you on your birthday.
B. Мағына
Мағынасына қарай дұрыс жауапты таңдаңыз.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: I wish I … more patient.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: I wish the traffic … — we're going to be late!
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: I … you have a great time in Mexico next week.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: I wish I … about the party last week — I would have come.
-
Қай сөйлем біреудің мінез-құлқына айтылған шағым?
C. Қатені табыңыз
Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.
-
I wish I would have bought that jacket when it was on sale.
-
He regrets to not finish university.
-
I wish I didn't say that to her yesterday.
-
I wish my neighbours wouldn't park in front of my garage.
D. Мәтін ішінде
Диалогты оқып, жақшадағы етістіктің дұрыс түрін жазыңыз.
Sam: How was the festival?
Jo: Great, but I wish I 16 (take) a warmer jacket. I was freezing every night.
Sam: And the tickets?
Jo: Don't ask. If only we 17 (book) them earlier — they were twice the price at the gate.
Sam: Was Ben with you?
Jo: Yes, and he talked about work the whole weekend. I wish he 18 (stop) doing that.
Sam: Ha! Do you regret 19 (go)?
Jo: Not at all. I just wish I 20 (have) more holiday so I could go again next month.
E. Сіздің кезегіңіз
Ағылшынша жазыңыз.
-
Өткен жылғы бір өкінішіңіз туралы I wish + Past Perfect арқылы бір сөйлем жазыңыз.
-
Сізді ашуландыратын бір нәрсе туралы I wish + would арқылы бір шағым жазыңыз.
-
regret + -ing немесе regret not + -ing арқылы бір сөйлем жазыңыз.
F. Аралас қайталау
Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.
-
B1-08 I Wish және If Only қазақша: «-са ғой» ағылшынша қалай айтылады? I wish I (live) closer to the sea.
-
B1-07 Third Conditional қазақша: «-ған болсам, … -ған болар едім» If I had known about the strike, I (take) the car.
-
B1-09 Should have, could have, might have қазақша: «керек еді» ағылшынша You (tell) me you were ill! I would have helped.
-
B2-03 Unless, as long as, in case қазақша: if-тен басқа шарт сөздері («-маса», «-са болды», «… деп») Take a map ___ your phone dies. …
Жауаптар
A. Құрылым
- had gone
- hadn't told
- would stop
- hadn't lost
- not applying / not having applied
- I wish I had called you on your birthday.
B. Мағына
- were
- would move
- hope
- had known
- I wish you would listen.
C. Қатені табыңыз
- I wish I had bought that jacket when it was on sale.
- He regrets not finishing university. / He regrets not having finished university. / He regrets that he didn't finish university.
- I wish I hadn't said that to her yesterday.
- ✓ I wish my neighbours wouldn't park in front of my garage.
D. Мәтін ішінде
- had taken
- had booked
- would stop
- going / having gone
- had
E. Сіздің кезегіңіз
- I wish I had started learning English earlier.
- I wish people wouldn't talk loudly on the phone on the train.
- I regret not visiting my grandparents more often.
F. Аралас қайталау
- lived
- would have taken / could have taken / might have taken
- should have told / could have told / might have told
- in case
