SlowingoГраматика
A2 22 / 38

Must, have to, mustn't и don't have to: мора, не мора и не смее на англиски

Must, Have To, Mustn't, Don't Have To

На оваа страница
  1. Цел
  2. Главна идеја
  3. Македонски и англиски
  4. Форма
  5. Употреба
  6. Чести грешки
  7. Замки за говорителите на македонски
  8. Не мешајте
  9. Правопис и изговор
  10. Златно правило
  11. Вежби

Цел

По оваа лекција ќе знаете да зборувате за правила и обврски, да кажете што е забрането и што не е потребно. За тоа ви требаат must, have to, mustn't, can't и don't have to – во сегашноста, во минатото и во иднината.

Главна идеја

Must и have to велат исто: ова е потребно. Разликата често е во тоа од каде доаѓа притисокот. Со must притисокот обично доаѓа од самиот говорител: I must call my mum – јас сметам дека тоа е важно. Со have to притисокот доаѓа однадвор: од шефот, од законот, од возниот ред. I have to wear a uniform – така бара мојата работа.

Одречните форми, пак, се сосема различни, и тоа е најважниот дел од лекцијата. Замислете две работи. Mustn't е црвеното јаже во музејот: преку него не смеете, тоа е забрането. Don't have to е мени во ресторан: вие избирате. You mustn't park here (тука е забрането паркирање). You don't have to pay (не мора да платите – но ако сакате, можете).

И на крај: must е модален глагол како can. Никогаш не се менува и нема форма за минато. Have to е обичен глагол, па затоа може да стои во секое време: had to, will have to.

Македонски и англиски

Добра вест: македонскиот во одречните реченици ја прави истата разлика како англискиот. „Не смее“ е забрана – mustn't или can't. „Не мора“ значи дека не е потребно – don't have to. Ако размислувате на македонски, обично ќе изберете точно. Опасен е само преводот збор по збор: бидејќи must е „мора“, се чини дека must not е „не мора“. Но mustn't секогаш значи „не смее“.

Во потврдните реченици кај нас и за must и за have to велиме „мора да“ („морам“, „мораш“, „мора“). На англиски треба да изберете: лично чувство или пишано правило → must, обврска однадвор → have to. Многу често одат и двете.

За минатото имаме „морав“, „мораше“, „моравме“, а за иднината „ќе морам“. Англиското must нема минато и не може да стои по will, па затоа ви требаат had to и will have to. Кај нас забраните често се безлични, со „се“: „Тука не смее да се паркира“. На англиски изјавната реченица бара подмет, па велиме You can't park here или You mustn't park here.

МакедонскиАнглискиШто е различно?
Овој викенд морам да ѝ се јавам на баба ми.I must call my grandmother this weekend.лично чувство → must
На работа морам да носам костум.I have to wear a suit at work.обврска однадвор → have to; кај нас истиот глагол
Таа жица не смееш да ја допреш.You mustn't touch that wire.забрана – тука е исто
Не мора да плаќаш.You don't have to pay.не е потребно – тука е исто
Тука не смее да се паркира.You can't park here.кај нас безлично со „се“; на англиски подмет you
Вчера морав да работам до доцна.I had to work late yesterday.must нема минато → had to
Ќе мораш да земеш такси.You'll have to take a taxi.„ќе мора“ → will have to, не will must
Дали мораш да работиш во сабота?Do you have to work on Saturdays?прашањето бара do / does / did

Накратко: „мора“ е must или have to, „не смее“ е mustn't / can't, „не мора“ е don't have to, „морав“ е had to, а „ќе мора“ е will have to. Must not никогаш не е „не мора“.

Форма

Must е модален глагол: ист е за сите подмети, а по него доаѓа основната форма на глаголот (без to).

ФормаПример
Потврдна реченицаI / you / she / we / they must go.
Одречна реченицаI / you / she / we / they mustn't (must not) go.
Прашање (ретко, прилично официјално)Must I go?

Have to е обичен глагол: се менува според подметот, а во одречни реченици и прашања бара do / does / did.

ФормаI / you / we / theyhe / she / it
Потврдна реченицаI have to work.She has to work.
Одречна реченицаI don't have to work.She doesn't have to work.
ПрашањеDo you have to work?Does she have to work?
Кратки одговориYes, I do. / No, I don't.Yes, she does. / No, she doesn't.

Минато и иднина – must нема форма за минато и не може да стои по will, затоа користете have to.

ВремеФормаПример
Минатоhad to / didn't have toWe had to wait an hour.
Прашање во минатотоDid you have to…?Did you have to pay?
Иднинаwill have to / won't have toYou'll have to book early.

Мапа на значењата

ИзразЗначење
must / have toОва е потребно. („мора“)
mustn't / can'tОва е забрането. Не го правете! („не смее“)
don't have toОва не е потребно. Вие избирате. („не мора“)

Употреба

1Must – личното чувство на обврска

Користете must кога вие самите сметате дека нешто е потребно или важно. Често е и во силна лична препорака.

I must call my grandmother this weekend.
Овој викенд морам да ѝ се јавам на баба ми.
моја сопствена мисла → must
We must get a new sofa. This one is terrible.
Мораме да земеме нов кауч. Овој е ужасен.
наша одлука
You must try the cheesecake here. It's amazing!
Мора да го пробаш чизкејкот овде. Неверојатен е!
силна препорака, не правило
I really must go now. It's late.
Навистина морам да одам. Доцна е.
по must нема to

2Must – пишани правила и натписи

Must е многу чест во пишани правила, натписи, формулари и упатства. Кај нас во такви текстови често пишува „мора“, „задолжително“ или безлична конструкција со „се“.

Passengers must show their tickets to the driver.
Патниците мора да му ги покажат билетите на возачот.
правило на натпис
All visitors must sign in at reception.
Сите посетители мора да се пријават на рецепција.
официјално барање
Answers must be in black ink.
Одговорите се пишуваат со црно мастило.
кај нас „се пишуваат“; на англиски подмет answers и must be

3Have to – обврска однадвор

Користете have to кога обврската доаѓа од правило, од шефот, од законот или од ситуацијата. Тоа е вообичаениот избор за секојдневните обврски и договори. Во неформалниот британски англиски со исто значење се користи и have got to ('ve got to): I've got to go.

I have to wear a suit at work.
На работа морам да носам костум.
правило на фирмата
She has to take this medicine twice a day.
Таа мора да го пие овој лек двапати на ден.
така рекол докторот; she → has to
We have to be at the airport by six.
Мораме да бидеме на аеродромот до шест.
часот на летот
My son has to do an hour of homework every evening.
Синот ми секоја вечер мора еден час да пишува домашни задачи.
„домашни задачи“ е множина, homework е неброива
Do you have to work on Saturdays?
Дали мораш да работиш во сабота?
прашање со do

4Mustn't и can't – забрана

Користете mustn't кога нешто не смее да се прави или кога е многу лоша идеја. Во секојдневниот говор за правила многу често се користи и can't. Mustn't е главно британско; во американскиот англиски обично се вели can't или don't. Кај нас тоа е „не смее“.

You mustn't touch that wire. It's dangerous.
Таа жица не смееш да ја допреш. Опасна е.
„не смее“ → mustn't
We mustn't forget Dad's birthday this year.
Оваа година не смееме да го заборавиме роденденот на тато.
многу лоша идеја
You can't park here. It's for buses only.
Тука не смее да се паркира. Местото е само за автобуси.
кај нас безлично; на англиски подмет you
Students can't use their phones during the exam.
Учениците не смеат да користат телефони за време на испитот.
правило

5Don't have to – нема обврска

Користете don't / doesn't have to кога нешто не е потребно. Можете да го направите, но не мора. Кај нас тоа е „не мора“ или „нема потреба“.

You don't have to bring anything. We've got lots of food.
Не мора ништо да носиш. Имаме многу храна.
„не мора“ → don't have to
He doesn't have to get up early on Sundays.
Во недела не мора рано да станува.
he → doesn't have to
It's free. You don't have to pay.
Бесплатно е. Не мора да плаќаш.
вие избирате
We don't have to decide today.
Не мора денес да одлучиме.
може да одлучиме и подоцна

6Had to и will have to – минато и иднина

Must нема форма за минато. За обврска во минатото користете had to, а за иднината will have to. (Must оди за блиската иднина кога зборувате за свои планови – I must call her tomorrow –, но никогаш не стои по will.) Кај нас велиме „морав“ и „ќе морам“.

I had to work late yesterday.
Вчера морав да работам до доцна.
„морав“ → had to
We didn't have to show our passports at the border.
На границата не моравме да ги покажеме пасошите.
„не моравме“ → didn't have to
Did you have to wait long at the doctor's?
Дали мораше долго да чекаш кај докторот?
прашање со did
You'll have to take a taxi. There are no buses after midnight.
Ќе мораш да земеш такси. По полноќ нема автобуси.
„ќе мораш“ → will have to, не will must
They won't have to change trains. It's a direct service.
Нема да мораат да се префрлаат на друг воз. Возот е директен.
won't have to = во иднина нема потреба

Чести грешки

⚠️You don't have to smoke in the hospital.
✅You mustn't smoke in the hospital.
Граматички е точно, но значењето е погрешно: don't have to = не е потребно. За правило користете mustn't (или can't).
❌I musted leave early yesterday.
✅I had to leave early yesterday.
Must нема форма за минато.
❌She must to study tonight.
✅She must study tonight.
По must нема to.
❌He have to wear a uniform.
✅He has to wear a uniform.
he / she / it → has to.
❌Do you must work tomorrow?
✅Do you have to work tomorrow?
Must не се користи со do; користете have to.
❌She doesn't has to come.
✅She doesn't have to come.
По doesn't доаѓа have.
❌I will must go.
✅I will have to go.
Два модални глагола не можат да стојат заедно: will have to.
❌He musts finish today.
✅He must finish today.
Must никогаш не добива -s.

Замки за говорителите на македонски

1. „Не мора да…“ → mustn't. Кај нас must го учиме како „мора“, па изгледа логично дека must not е „не мора“. Но mustn't значи „не смее“. Кога сакате да кажете дека нешто не е потребно, користете don't have to. Реченицата со mustn't е граматички точна, но забранува.

⚠️The embassy in Skopje told my brother that he mustn't translate his diploma into English, because they accept the Macedonian original with a stamp.
✅The embassy in Skopje told my brother that he doesn't have to translate his diploma into English, because they accept the Macedonian original with a stamp.
Граматички е точно, но mustn't значи „не смее да ја преведе“; „не мора“ е doesn't have to.
⚠️Lucky you! Your company pays for a garage, so you mustn't drive round the centre of Tetovo every morning looking for a free parking space like I do.
✅Lucky you! Your company pays for a garage, so you don't have to drive round the centre of Tetovo every morning looking for a free parking space like I do.
Граматички е точно, но звучи како да ти е забрането да бараш паркинг.

2. „Мора да оди“ → must to. Кај нас по „мора“ доаѓа „да“ + глагол („мора да оди“, „мораме да платиме“), а англискиот глагол го учиме со to. По must доаѓа само основната форма. Кај have to е обратно: to е дел од изразот.

❌At the bakery in Bitola where my cousin works, everyone must to wear a hairnet and gloves from the moment they walk in.
✅At the bakery in Bitola where my cousin works, everyone must wear a hairnet and gloves from the moment they walk in. или At the bakery in Bitola where my cousin works, everyone has to wear a hairnet and gloves from the moment they walk in.
по must нема to

3. „Моравме“ → must за минато. Кај нас „мора“ има минато („морав“, „моравме“), па must лесно влегува во раскажување за минатото. Must нема минато: користете had to.

❌For two weeks in February the lift in our building in Aerodrom didn't work, and my grandmother must climb nine floors with her shopping every day.
✅For two weeks in February the lift in our building in Aerodrom didn't work, and my grandmother had to climb nine floors with her shopping every day.
„мораше“ → had to

4. „Ќе мора да…“ → will must. Кај нас „ќе“ стои пред секој глагол, па и пред „мора“. На англиски по will не може да стои уште еден модален глагол: will have to.

❌The mechanic in Veles called: the new part is coming from Germany, so we will must leave the car with him until Friday.
✅The mechanic in Veles called: the new part is coming from Germany, so we will have to leave the car with him until Friday.
„ќе мора“ → will have to

5. „Тука не смее да се пуши“ → реченица без подмет. Кај нас забраните често се безлични, со „се“, и немаат збор што одговара на англиското you. Англиската изјавна реченица бара подмет: You mustn't…, You can't… или, на натпис, No smoking.

❌Excuse me, in this part of the hospital mustn't use mobile phones, because they can affect the equipment.
✅Excuse me, you mustn't use mobile phones in this part of the hospital, because they can affect the equipment. или Excuse me, you can't use mobile phones in this part of the hospital, because they can affect the equipment.
недостасува подметот you

Не мешајте

mustn't и don't have to – Mustn't е црвеното јаже: не го правете тоа. Don't have to е менито: вие избирате. Кај нас: „не смее“ и „не мора“.

You mustn't wear shoes in the temple.
Во храмот не смееш да влезеш со чевли.
забрането
You don't have to wear a tie to the party.
На забавата не мора да носиш вратоврска.
не е потребно, но можеш

must и have to (потврдна реченица) – Често одат и двете. Must звучи полично, have to упатува на надворешно правило или ситуација. Во американскиот англиски во говорот многу почесто е have to. Кај нас и во двата случаја е „мора“.

I must eat less chocolate.
Морам да јадам помалку чоколадо.
моја одлука
I have to stop at the bank. They close at four.
Морам да свратам во банка. Затвораат во четири.
ситуацијата

can't (не смее) и can't (не може, не знае) – Формата е иста, значењето го дава контекстот. За способноста видете A1-17. И кај нас „не може“ може да значи и забрана и неможност.

You can't take photos in the museum.
Во музејот не смее да се фотографира.
правило
I can't swim.
Не знам да пливам.
способност; кај нас „не знам“, на англиски can't

must за правило и must за заклучок – She must be tired не е правило. Значи „сигурен сум дека е уморна“ – кај нас „Мора да е уморна“. За тоа зборува лекцијата B1-16. Need to и needn't се во лекцијата B2-07.

Правопис и изговор

  • mustn't /ˈmʌsnt/: првото t не се изговара – „MUS-nt“, не „must-nt“. /ʌ/ е кратко, со опуштени усни, а устата е малку помалку отворена отколку за нашето „а“.
  • Во реченица must често е слабо: /məst/ или /məs/. I must go звучи речиси како /aɪ məs ɡəʊ/. Стандардниот македонски нема слаб глас /ə/: изговорете го кратко и опуштено.
  • have to /ˈhæftə/, has to /ˈhæstə/, had to /ˈhætə/. Самогласката /æ/ ја немаме: устата е поотворена отколку за „е“, а јазикот е понапред отколку за „а“. Во have to v звучи како /f/, бидејќи следува /t/ – исто како кај нас звучните согласки се обезвучуваат пред безвучни. Во had to /d/ се спојува со /t/. Секогаш пишувајте ја целата форма.
  • h на почетокот е лесен издив: have, has, had. Не е нашето „х“, кое се изговара подлабоко во грлото, а не смее ни да се изостави.
  • Во have to не се скратува have: велете I have to go (или неформално I've got to go).

Златно правило

Mustn't = не го правете тоа, забрането е („не смее“). Don't have to = не е потребно, вие избирате („не мора“). Must нема форма за минато: за минато користете had to, а по will – will have to.

Вежби

A. Форма

Дополнете ги речениците со точната форма на have to или променете ја реченицата според упатството.

  1. My sister (have to) work every Saturday.
  2. Yesterday we (have to) walk home. The buses weren't running.
  3. you have to wear a uniform at your school?
  4. Направете ја реченицата одречна: He has to pay.
  5. Ставете ја реченицата во иднина: I have to take a taxi. (tomorrow)
  6. Составете прашање во минатото: you / have to / wait / long?

B. Значење

Изберете го точниот одговор.

  1. Изберете го точниот одговор: You … cross the road when the light is red.
  2. Изберете го точниот одговор: It's Sunday, so I … get up early.
  3. Изберете го точниот одговор: Entry is free. You … pay.
  4. Изберете го точниот одговор: It's a secret. You … tell anyone!
  5. Изберете го точниот одговор: Во музејот: "Sorry, you … take photos here."

C. Најдете ја грешката

Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.

  1. She must to finish the report today.
  2. I musted call the bank yesterday.
  3. He don't have to pay.
  4. We'll have to leave early tomorrow.

D. Во контекст

Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот. Користете must, mustn't, can't или точната форма на have to.

First day at work
Nina: So, what are the rules here?
Sam: Well, you 16 wear a suit. Jeans are fine. But you 17 wear your ID card all the time. That's the company rule.
Nina: OK. And can I use my phone at my desk?
Sam: Yes, but you 18 take photos in the lab. It's not allowed.
Nina: Do I 19 work at weekends?
Sam: No. Last year we 20 work on Saturdays, but not now.

E. Ваш ред е

Напишете на англиски за вашата недела и вашите правила.

  1. Напишете две работи што треба да ги завршите оваа недела и една работа што не ви е обврска.
  2. Напишете две правила за вашиот дом, училиште или работно место со mustn't или can't.

F. Мешано повторување

Повторете ги темите од претходните лекции.

  1. A1-17 Can и can't на англиски: можам, знам, смеам – објаснување и вежби
    Sorry, I (not / can) come tonight. I'm working.
  2. A2-19 Present Perfect или Past Simple? Разликата објаснета на македонски
    I (work) late three times this week.
  3. A2-04 Will на англиски: одлуки, ветувања и предвидувања
    It's late. I think I (take) a taxi.
Одговори

A. Форма

  1. has to
  2. had to
  3. Do
  4. He doesn't have to pay. / He does not have to pay.
  5. I'll have to take a taxi tomorrow. / I will have to take a taxi tomorrow.
  6. Did you have to wait long?

B. Значење

  1. mustn't
  2. don't have to
  3. don't have to
  4. mustn't
  5. can't

C. Најдете ја грешката

  1. She must finish the report today.
  2. I had to call the bank yesterday.
  3. He doesn't have to pay. / He does not have to pay.
  4. ✓ We'll have to leave early tomorrow.

D. Во контекст

  1. don't have to / do not have to
  2. have to / must
  3. mustn't / must not / can't / cannot
  4. have to
  5. had to

E. Ваш ред е

  1. I have to finish a report. I have to go to the dentist. I don't have to work on Friday.
  2. You mustn't feed the cat at the table. You can't eat in the bedrooms.

F. Мешано повторување

  1. can't / cannot
  2. 've worked / have worked
  3. 'll take / will take / 'm going to take / am going to take
Апликација за AndroidУчете во движење Google Play