Reduced relative clauses: скратени релативни реченици на англиски (the man standing there)
Reduced Relative Clauses: The Man Standing There
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да скратите релативна реченица со -ing форма (the people living next door), со минат партицип (the car stolen last night) и со to + основна форма по the first, the last, the only (the first person to arrive) – и ќе знаете кога скратување не е можно.
Главна идеја
Добрите говорници и писатели не сакаат вишок зборови. Во the woman who is standing by the door зборовите who is не додаваат ништо ново. Слушателот ја разбира реченицата и без нив. Затоа англискиот дозволува да ги исечете: the woman standing by the door.
Замислете градинар со ножици. Ги сечете деловите што растението не му требаат – тука релативниот збор и помошниот глагол – и го оставате делот што го носи значењето. Она што останува ја покажува врската:
- -ing форма → именката го врши дејството: the people living next door (тие живеат таму).
- минат партицип → дејството се врши врз именката: the car stolen last night (некој ја украл).
- to + основна форма → по the first / the last / the only / the next или по суперлатив: the first person to arrive (првиот човек што пристигна).
Резултатот е пократок и потечен. Многу е чест во вести, соопштенија, упатства и академски текстови.
Македонски и англиски
Кај нас најчесто користиме цела реченица со „што“: „жената што стои до вратата“, „патниците што патуваат за Манчестер“. Македонскиот нема продуктивна глаголска придавка што редовно ја врши работата на англиската -ing форма во оваа улога (зборови како „летечка“ во „летечка чинија“ се ретки, готови изрази), па англиското скратување ни е ново. Пасивни придавки имаме („украдената кола“, „продадениот стан“) и обично стојат пред именката. Кога имаат дополнителни зборови, на англиски целиот дел оди по именката: the car stolen from outside our house.
Внимавајте на пасивот со „се“. „Зеленчукот што се продава на пазарот“ звучи како дејство што зеленчукот самиот го врши, па лесно станува selling. На англиски тоа е пасив: the vegetables sold at the market. Не одлучува македонскиот глагол, туку прашањето кој го врши дејството.
„Првиот што пристигна“, „последниот што ќе излезе“, „единствениот што го прочитал“ на англиски се the first to arrive, the last to leave, the only one to have read – без who, без will. И уште нешто: „човекот што живее до нас триесет години“ кај нас е во сегашно време. На англиски тоа е the man who has lived next door for thirty years – и таа реченица не може да се скрати.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| жената што стои до вратата | the woman standing by the door | „што“ + глагол → -ing по именката |
| луѓето што живеат во соседната куќа | the people living next door | „што живеат“ → living |
| колата украдена минатата ноќ | the car stolen last night | пасивна придавка → минат партицип по именката |
| зеленчукот што се продава на пазарот | the vegetables sold at the market | „се“-пасив → sold, не selling |
| човекот што се јави вчера | the man who called yesterday | еднократно минато дејство → цела реченица |
| човекот што живее до нас триесет години | the man who has lived next door for thirty years | кај нас сегашно → who has lived |
| првиот што пристигна | the first person to arrive | „првиот што“ → to + основна форма |
Накратко: нашето „што“ + глагол на англиски често станува -ing (именката врши) или минат партицип (дејството се врши врз неа), а делот со дополнителни зборови оди по именката. „Првиот / последниот што…“ е the first / the last + to.
Форма
Од цела реченица до скратена
| Вид | Цела релативна реченица | Скратена |
|---|---|---|
| Активно | the people who live next door | the people living next door |
| Активно (продолжено) | the man who is sitting there | the man sitting there |
| Пасив | the car which was stolen last night | the car stolen last night |
| Пасив (продолжен) | the issues that are being discussed | the issues being discussed |
| По first / last / only / next / суперлатив | the first person who arrived | the first person to arrive |
| Исто, пасив | the last person who was told | the last person to be told |
Како да скратите
| Чекор | Што правите |
|---|---|
| 1 | Проверете: релативниот збор мора да биде подмет на реченицата. |
| 2 | Активно → испуштете го релативниот збор (и be, ако го има) → користете -ing форма. |
| 3 | Пасив → испуштете го релативниот збор + be → оставете го минатиот партицип. |
| 4 | По first / last / only / next или суперлатив → користете to + основна форма. |
Кога не може да се скрати
| Ситуација | ✅ Цела реченица | ❌ Скратена |
|---|---|---|
| Едно, завршено дејство во минатото (активно) | the man who called yesterday | the man calling yesterday |
| Релативниот збор е предмет | the film that I watched | the film watching |
| Глаголот има модален глагол или перфект | people who can drive / the man who has lived here for years | people driving (друго значење) / the man having lived here for years |
Употреба
1Активно значење: -ing форма
Користете -ing форма кога именката самата го врши дејството. Таа може да замени продолжена форма (who is talking), но и проста форма за општ факт или состојба (who live, which contains). Тука -ing е дозволено дури и со глаголи за состојба, кои инаку обично немаат продолжена форма. Кај нас тука стои „што“ + глагол.
2Пасивно значење: минат партицип
Користете минат партицип кога дејството се врши врз именката. Тој ја заменува формата who / which / that + be + минат партицип во секое време, и за едно дејство во минатото. Кај нас тука стои пасивна придавка („украдена“) или „што се…“ / „што беше…“.
3To + основна форма по first, last, only, next и суперлатив
По the first, the second, the last, the next, the only и по суперлатив (the youngest, the best) користете to + основна форма наместо релативна реченица. Може да биде активно или пасивно, а to have + минат партицип покажува претходно дејство. Кај нас велиме „првиот што…“, „последниот што ќе…“.
4Кога релативната реченица не може да се скрати
Реченицата може да се скрати само ако релативниот збор е нејзин подмет. Кај активен глагол не користете -ing за едно, завршено дејство во минатото – оставете ја целата реченица. Целата реченица останува и кога глаголот има модален глагол (can, should, will) или перфект (has lived): -ing би го изгубило тоа значење. Ако релативниот збор е предмет, можете само да го испуштите (B1-20).
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Билетите што се резервираат…“ → -ing со пасивно значење. Кај нас пасивот со „се“ изгледа како дејство што подметот самиот го врши: „билетите што се резервираат преку апликацијата“, „становите што се рекламираат на таа страница“. Затоа при скратување лесно се бира -ing. Но билетите не резервираат ништо – некој ги резервира. Кога дејството се врши врз именката, англискиот користи минат партицип.
2. „Што ја води пекарата дваесет години“ → сегашно време за траење. Кај нас траење до сега кажуваме со сегашно време, и во релативна реченица: „жената што ја води пекарата дваесет години“. На англиски тоа бара Present Perfect (англиски сегашен перфект): who has run. Таквата реченица не се скратува со -ing, а сегашното време тука е погрешно.
3. „Првиот што ќе заврши…“ → the first who will. Кај нас велиме „Првиот ученик што ќе го заврши тестот може да излезе“, со „ќе“. Од тоа излегува the first pupil who will finish. По the first / the last / the only англискиот природно користи to + основна форма, а ако остане цела реченица – сегашно време, не will.
Не мешајте
-ing (активно) и минат партицип (пасив) – Кој го врши дејството? Работи исто како boring / bored во лекцијата A2-30.
скратена реченица и испуштена заменка за предмет – две различни скратувања. Ако релативниот збор е предмет, само го испуштате (B1-20); ако е подмет, скратувате со партицип.
скратена релативна реченица и партиципна реченица – Скратената релативна реченица стои веднаш по именката и кажува која. Партиципната реченица на почетокот опишува што правел подметот; таа е во лекцијата B2-10. Кај нас на втората често ѝ одговара „-јќи“ („стоејќи“).
Правопис и изговор
- Скратената определувачка реченица нема запирки ни пауза: The man standing there is my boss. Скратената неопределувачка ги задржува запирките (B2-08): The bridge, built in 1890, is still in use.
- Внимавајте на неправилните минати партиципи: written, taken, built, stolen, chosen, held, sold, sent.
- Правопис на -ing: немото e паѓа (leave → leaving), крајната согласка се удвојува по кратка нагласена самогласка (sit → sitting), lie → lying.
- Крајот -ing /ŋ/ е еден носен глас: задниот дел од јазикот го допира непцето, а воздухот излегува низ носот. Не додавајте јасно „г“ на крајот.
- Партиципот не се нагласува посилно од именката: the people living next door се кажува течно, како една група, со главниот нагласок на door /dɔː/ (UK), /dɔːr/ (US). Кај нас секој збор си има свој нагласок; на англиски групата има еден силен нагласок.
Златно правило
Исечете ги релативниот збор и помошниот глагол: именката врши → -ing; дејството се врши врз именката → минат партицип (и кога кај нас стои „се продава“); по first / last / only / next или суперлатив → to + основна форма. Скратувајте само кога релативниот збор е подмет, и не користете -ing за едно завршено дејство во минатото, наместо модален глагол или наместо перфект (who has lived).
Вежби
A. Форма
Скратете ја релативната реченица.
-
Скратете: The girl who is playing the piano is only eight.
-
Скратете: The bridge which was built in 1890 is still in use.
-
Скратете: She was the first person in our town who drove an electric car.
-
Скратете: Students who want to join the trip should sign up today.
-
Скратете: The problems that are being discussed are serious.
-
Скратете: He was the only player who was chosen for both teams.
B. Значење
Изберете го точниот одговор.
-
Изберете го точниот одговор: The money … at the event went to charity.
-
Изберете го точниот одговор: Do you know the guy … the red jacket?
-
Изберете го точниот одговор: She was the only candidate … every question correctly.
-
Дали оваа релативна реченица може да се скрати? "the dress that she bought last week" …the relative word is the object
-
Дали оваа релативна реченица може да се скрати? "the train that leaves at 9:15" …the train leaving at 9:15
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
The email sending by the bank was a scam.
-
The woman phoning the office this morning didn't leave her name.
-
The people waiting outside have been there for an hour.
-
The house built by my grandfather it is still standing.
D. Во контекст
Дополнете ги зборовите што недостасуваат во известувањето. Користете ги глаголите во заградите во точната форма.
Passengers 16 (travel) to the airport should use platform 2. Trains 17 (leave) after 11 p.m. will stop at all stations. Luggage 18 (leave) unattended will be removed. The last train 19 (stop) at Hill Park tonight departs at 23:40. Tickets 20 (buy) on the train cost 50% more.
E. Ваш ред е
Напишете на англиски.
-
Опишете две лица на фотографија или во просторијата каде што сте, со -ing форми.
-
Напишете за нечиј успех со the first / the only / the youngest + to + основна форма.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
B2-08 Non-defining relative clauses: дополнителна информација меѓу запирки на англиски My sister, ___ lives in Madrid, is a doctor. …
-
A2-30 Bored или boring? Придавки на -ed и -ing на англиски The film was really ….
-
B1-11 Пасив во сите времиња и со модални глаголи: is being done, has been done, must be done The new hospital (build) at the moment.
-
B2-07 Need, needn't have и be supposed to: обврска и потреба на англиски The bus (supposed to arrive) at eight, but it came at half past.
Одговори
A. Форма
- The girl playing the piano is only eight.
- The bridge built in 1890 is still in use.
- She was the first person in our town to drive an electric car.
- Students wanting to join the trip should sign up today.
- The problems being discussed are serious.
- He was the only player to be chosen for both teams. / He was the only player chosen for both teams.
B. Значење
- raised
- wearing
- to answer
- No
- Yes
C. Најдете ја грешката
- The email sent by the bank was a scam.
- The woman who phoned the office this morning didn't leave her name. / The woman who called the office this morning didn't leave her name.
- ✓ The people waiting outside have been there for an hour.
- The house built by my grandfather is still standing.
D. Во контекст
- travelling
- leaving
- left
- to stop / stopping
- bought
E. Ваш ред е
- The man sitting by the window is reading a newspaper. The woman wearing a red coat is my neighbour.
- My grandmother was the first person in her village to go to university.
F. Мешано повторување
- who
- boring
- is being built
- was supposed to arrive
