Have something done: каузатив на англиски (I had my hair cut)
Have Something Done: Causatives
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да кажете дека некој друг прави нешто за вас (have / get + предмет + минат партицип: I had my hair cut), во секое време, да опишете непријатно искуство (I had my phone stolen) и да го именувате човекот што ја врши работата (have someone do, get someone to do).
Главна идеја
Споредете I cut my hair и I had my hair cut. Во првата реченица ножиците се во вашата рака. Во втората седите на столот кај фризерот, а работата ја прави некој друг. Резултатот е ист – пократка коса – но вршителот е различен.
Каузативот (causative) е за работи што некој друг ги прави за вас, обично затоа што сте ги организирале или платиле: поправки, услуги, достава. Формата ја става во центарот работата и дејството по неа: have + нешто + направено. Како кај пасивот (B1-11), обично не се кажува кој ја направил работата: тоа е очигледно (механичар, стоматолог) или не е важно.
Истата форма може да опише и нешто што ви се случило против ваша волја: I had my bike stolen. Тука have не значи дека сте го организирале тоа. Значи дека сте го доживеале.
Македонски и англиски
Македонскиот нема посебна каузативна форма. Најчесто велиме како самите да сме ја направиле работата: „Во петок се шишам“, „Ја поправив колата“, „Го сервисиравме котелот“ – а сите знаат дека го направил фризерот или мајсторот. Или велиме „ја дадов колата на поправка“, „ја однесов на перење“, или безлично, во трето лице множина: „ми ја поправија машината“. На англиски I repaired my car значи дека вие лично сте ја поправиле. Кога работата ја прави некој друг, кажете have / get + предмет + минат партицип. Редот на зборовите е важен: предметот доаѓа пред минатиот партицип.
Непријатните искуства кај нас ги кажуваме со трето лице множина и датив: „Ми го украдоа телефонот“, „Му ја одзедоа дозволата“. На англиски човекот станува подмет: I had my phone stolen, или работата: My phone was stolen. Англиското steal нема „ми“: They stole me my phone не е можно.
Кога го именуваме човекот, кај нас велиме „ќе ја замолам асистентката да ти прати…“, „го натерав да јаде“. Тоа „да“ лесно станува to. По have + човек доаѓа основна форма без to: I'll have my assistant send… По get + човек to мора да стои: We got a friend to drive us.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Во петок се шишам. | I'm having my hair cut on Friday. | кај нас не се кажува кој сече → have + предмет + минат партицип |
| Пред зимата го сервисиравме котелот. | We had the boiler serviced before the winter. | го сервисирал мајстор → had … serviced |
| Го дадов на поправка лаптопот. | I had my laptop repaired. | не gave to repair |
| Ми го украдоа телефонот во возот. | I had my phone stolen on the train. | „ми го украдоа“ → I had … stolen |
| Ќе ја замолам асистентката да ти ги прати деталите. | I'll have my assistant send you the details. | have + лице + основна форма, без to |
| Замоливме еден пријател да нè однесе до аеродромот. | We got a friend to drive us to the airport. | get + лице + to + основна форма |
| Му дозволив да ми помогне. | I let him help me. | дозвола → let |
| Сама ја бојадисав спалната соба. | I painted the bedroom myself. | го направив сама – тука е исто |
Накратко: кога работата ја прави некој друг, нашите „се шишав“, „ја поправив“, „дадов на поправка“ се had something done; „ми го украдоа“ е I had something stolen; „ќе ја замолам да…“ е have someone do, а „го убедив да…“ е get someone to do.
Форма
have / get + предмет + минат партицип
| Подмет | have / get | Предмет | Минат партицип | |
|---|---|---|---|---|
| I | had | my hair | cut | yesterday. |
| She | is getting | her car | repaired. | |
| We | 're going to have | the kitchen | painted. |
Во различни времиња – се менува само have / get
| Време | Пример |
|---|---|
| Present Simple | I have my teeth checked every six months. |
| Present Continuous | We're having the windows cleaned today. |
| Past Simple | She had her bag repaired. |
| Present Perfect | Have you had your eyes tested recently? |
| иднина (will) | I'll get it fixed tomorrow. |
| going to | They're going to have solar panels installed. |
| модален глагол | You should get that tooth looked at. |
| -ing форма | I hate having my photo taken. |
Одречни реченици и прашања – have тука е главен глагол, па користете ги помошните do / does / did:
- I didn't have my hair cut. I cut it myself.
- Where do you have your car serviced?
have someone do / get someone to do
| Образец | Значење | Пример |
|---|---|---|
| have + лице + основна форма | барате или организирате (често тоа му е работа) | I'll have the receptionist call you a taxi. |
| get + лице + to + основна форма | убедувате или организирате | I finally got my son to tidy his room. |
Употреба
1Have something done – услуги
Користете have + предмет + минат партицип кога организирате стручно лице да направи нешто за вас. Кај нас тука често велиме како да сме го направиле самите („се шишав“, „ја поправив“).
2Get something done – неформално и со напор
Get + предмет + минат партицип значи исто, но е понеформално и многу често во говорот. Може да укажува на напор или на тоа дека конечно сте успеале. Се користи и кога работата ја правите самите: тогаш значи „да ја завршам“.
3Во сите времиња и форми
Каузативот работи во секое време, по модален глагол и во -ing форма. Се менува само have / get; минатиот партицип останува ист. Кај нас тука често стои безлично трето лице множина („им монтираат“, „ми земаат“).
4Непријатни искуства – работи што ви се случуваат
Истата форма опишува нешто непријатно што ви се случило и што не сте го организирале. Користете have; во неформален говор може и get. Нашето „ми го украдоа“, „му ја одзедоа“ на англиски е подмет + had + предмет + минат партицип.
5Have someone do / get someone to do
Кога сакате да го именувате човекот што го врши дејството, користете have + лице + основна форма (наредба или договор, често со некој што тоа му е работа) или get + лице + to + основна форма (убедување или организирање). Have someone do е особено често во американскиот англиски.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Шиеме нови завеси кај шнајдерка“ → We're sewing curtains. Кај нас сосема природно велиме „шиеме завеси“, „се шишав“, „ги сменив гумите“, иако работата ја прави некој друг. На англиски We're sewing curtains значи дека лично ги шиете. Ако работата ја прави стручно лице, кажете have / get + предмет + минат партицип.
2. „Го дадов лаптопот на поправка“ → I gave … to repair. Кај нас велиме „го дадов на поправка“, „ја дадов да ми ја скратат“. Збор по збор излегува give … to repair, што на англиски не значи ништо. Кажете have / get + предмет + минат партицип.
3. „Ми го украдоа паричникот“ → they stole me. Непријатното искуство кај нас го кажуваме со трето лице множина и датив: „ми го украдоа“, „ѝ ја скршија“. Англиското steal не може да има „ми“ пред предметот. Кажете I had + предмет + минат партицип или направете ја работата подмет.
4. „Директорот ја ангажираше фирмата да…“ → have someone to do. Кога го именуваме човекот, кај нас по него доаѓа „да“ + глагол: „Директорот ја ангажираше фирмата за чистење да ги измие…“. Тоа „да“ станува to. По have + лице доаѓа само основната форма. (По get + лице to мора да стои.)
Не мешајте
I did it и I had it done – кој ја направил работата?
had something done (каузатив) и had done (Past Perfect) – редот на зборовите менува сè. Видете B1-03.
get someone to do и make / let someone do – get = убедувам, make = терам, let = дозволувам. Видете B1-18.
had something stolen и got stolen – I had my car stolen (каузатив: фокусот е на мене) и My car got stolen (get-пасив: фокусот е на колата). Get-пасивот го учите во лекцијата B2-13.
Правопис и изговор
- Нагласокот обично е на предметот и на минатиот партицип, не на have: „I had my HAIR CUT“.
- have тука е главен глагол, па не се скратува: I've had my car repaired е точно (првото have е помошно), но не I've my car repaired.
- Крајот -ed: /t/ по безвучни гласови (fixed /fɪkst/, washed /wɒʃt/ (UK), /wɑːʃt/ (US) – /ʃ/ е нашето „ш“), /ɪd/ по t или d (painted, mended – дополнителен слог) и /d/ по други звучни гласови (repaired, cleaned). Во последниот случај оставете го /d/ звучно – кај нас крајните звучни согласки обезвучуваат.
- Многу глаголи во каузативот имаат неправилен минат партицип: cut, done, made, taken, stolen, sewn. Внимавајте на правописот dyed (обоен) и died (умрел): звучат исто, /daɪd/.
Златно правило
Некој друг го прави тоа за вас или тоа ви се случува: have / get + предмет + минат партицип – и кога кај нас велите „ја поправив“, „се шишав“ или „дадов на поправка“. За да го именувате човекот: have someone do (без to), get someone to do. „Ми го украдоа…“ е I had … stolen.
Вежби
A. Форма
Дополнете ги речениците со зборовите во заградата во точната форма.
-
My laptop is broken. I need to (have / it / repair).
-
She (have / her hair / dye) red last week.
-
We (get / the roof / fix) at the moment.
-
I (have / my passport / steal) while I was on holiday.holiday (UK) = vacation (US)
-
Напишете ја повторно со have / get something done: A mechanic is servicing my car.
-
Напишете ја повторно со get: A photographer will take our wedding photos.
B. Значење
Изберете го точниот одговор или одговорете на прашањето.
-
Изберете го точниот одговор: I'll get my sister … me move.
-
Изберете го точниот одговор: The manager had his assistant … the flights.
-
"I had my suit cleaned." Кој ја направил работата? …
-
"I had cleaned my suit." Кој ја направил работата? …
-
Која реченица опишува непријатно искуство?
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
When did you last have your eyes test?
-
I got the plumber come on Sunday.
-
We're having our garden redesigned this summer.
-
I had stolen my bike last week, so now I walk to work.
D. Во контекст
Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот.
Kim: Are you still selling your flat?
Raj: Yes, but first I'm 16 the walls 17 (paint). They're in a terrible state.
Kim: Are you doing it yourself?
Raj: No way! I'm having a professional 18 (do) it. And I've already 19 the windows replaced.
Kim: What about the photos for the website?
Raj: I'm going to get my cousin 20 (take) them — she's a photographer.
Kim: Good idea. When I sold my last flat, I 21 my car broken into on the day of the viewing. Terrible luck!
E. Ваш ред е
Напишете на англиски.
-
Напишете за две работи што стручно лице редовно ги прави за вас.
-
Напишете за нешто што би сакале некој да го направи за вас, со get someone to do.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
B1-18 Want him to, make him do, let him do: сакам да дојдеш на англиски My parents never let me (stay) out after ten.
-
B1-11 Пасив во сите времиња и со модални глаголи: is being done, has been done, must be done The bridge (repair) at the moment, so it's closed.
-
B2-10 Participle clauses: партиципни реченици на англиски (feeling tired, after leaving, having finished) (finish) his homework, he went out to play.
-
B2-07 Need, needn't have и be supposed to: обврска и потреба на англиски We (need / not / buy) any bread — there was plenty in the cupboard, so we didn't.
Одговори
A. Форма
- have it repaired
- had her hair dyed
- are getting the roof fixed / 're getting the roof fixed
- had my passport stolen
- I'm having my car serviced. / I'm getting my car serviced.
- We'll get our wedding photos taken. / We're going to get our wedding photos taken.
B. Значење
- to help
- book
- someone else
- I did
- We had our windows broken.
C. Најдете ја грешката
- When did you last have your eyes tested?
- I got the plumber to come on Sunday. / I had the plumber come on Sunday.
- ✓ We're having our garden redesigned this summer.
- I had my bike stolen last week, so now I walk to work. / My bike was stolen last week, so now I walk to work.
D. Во контекст
- having / getting
- painted
- do
- had / got / gotten
- to take
- had / got
E. Ваш ред е
- I have my hair cut every two months, and I get my car serviced once a year.
- I want to get my brother to help me paint my room this weekend.
F. Мешано повторување
- stay
- is being repaired
- Having finished / After finishing
- didn't need to buy / did not need to buy
