SlowingoГраматика
B2 12 / 30

Have something done: каузатив на англиски (I had my hair cut)

Have Something Done: Causatives

На оваа страница
  1. Цел
  2. Главна идеја
  3. Македонски и англиски
  4. Форма
  5. Употреба
  6. Чести грешки
  7. Замки за говорителите на македонски
  8. Не мешајте
  9. Правопис и изговор
  10. Златно правило
  11. Вежби

Цел

По оваа лекција ќе знаете да кажете дека некој друг прави нешто за вас (have / get + предмет + минат партицип: I had my hair cut), во секое време, да опишете непријатно искуство (I had my phone stolen) и да го именувате човекот што ја врши работата (have someone do, get someone to do).

Главна идеја

Споредете I cut my hair и I had my hair cut. Во првата реченица ножиците се во вашата рака. Во втората седите на столот кај фризерот, а работата ја прави некој друг. Резултатот е ист – пократка коса – но вршителот е различен.

Каузативот (causative) е за работи што некој друг ги прави за вас, обично затоа што сте ги организирале или платиле: поправки, услуги, достава. Формата ја става во центарот работата и дејството по неа: have + нешто + направено. Како кај пасивот (B1-11), обично не се кажува кој ја направил работата: тоа е очигледно (механичар, стоматолог) или не е важно.

Истата форма може да опише и нешто што ви се случило против ваша волја: I had my bike stolen. Тука have не значи дека сте го организирале тоа. Значи дека сте го доживеале.

Македонски и англиски

Македонскиот нема посебна каузативна форма. Најчесто велиме како самите да сме ја направиле работата: „Во петок се шишам“, „Ја поправив колата“, „Го сервисиравме котелот“ – а сите знаат дека го направил фризерот или мајсторот. Или велиме „ја дадов колата на поправка“, „ја однесов на перење“, или безлично, во трето лице множина: „ми ја поправија машината“. На англиски I repaired my car значи дека вие лично сте ја поправиле. Кога работата ја прави некој друг, кажете have / get + предмет + минат партицип. Редот на зборовите е важен: предметот доаѓа пред минатиот партицип.

Непријатните искуства кај нас ги кажуваме со трето лице множина и датив: „Ми го украдоа телефонот“, „Му ја одзедоа дозволата“. На англиски човекот станува подмет: I had my phone stolen, или работата: My phone was stolen. Англиското steal нема „ми“: They stole me my phone не е можно.

Кога го именуваме човекот, кај нас велиме „ќе ја замолам асистентката да ти прати…“, „го натерав да јаде“. Тоа „да“ лесно станува to. По have + човек доаѓа основна форма без to: I'll have my assistant send… По get + човек to мора да стои: We got a friend to drive us.

МакедонскиАнглискиШто е различно?
Во петок се шишам.I'm having my hair cut on Friday.кај нас не се кажува кој сече → have + предмет + минат партицип
Пред зимата го сервисиравме котелот.We had the boiler serviced before the winter.го сервисирал мајстор → had … serviced
Го дадов на поправка лаптопот.I had my laptop repaired.не gave to repair
Ми го украдоа телефонот во возот.I had my phone stolen on the train.„ми го украдоа“ → I had … stolen
Ќе ја замолам асистентката да ти ги прати деталите.I'll have my assistant send you the details.have + лице + основна форма, без to
Замоливме еден пријател да нè однесе до аеродромот.We got a friend to drive us to the airport.get + лице + to + основна форма
Му дозволив да ми помогне.I let him help me.дозвола → let
Сама ја бојадисав спалната соба.I painted the bedroom myself.го направив сама – тука е исто

Накратко: кога работата ја прави некој друг, нашите „се шишав“, „ја поправив“, „дадов на поправка“ се had something done; „ми го украдоа“ е I had something stolen; „ќе ја замолам да…“ е have someone do, а „го убедив да…“ е get someone to do.

Форма

have / get + предмет + минат партицип

Подметhave / getПредметМинат партицип
Ihadmy haircutyesterday.
Sheis gettingher carrepaired.
We're going to havethe kitchenpainted.

Во различни времиња – се менува само have / get

ВремеПример
Present SimpleI have my teeth checked every six months.
Present ContinuousWe're having the windows cleaned today.
Past SimpleShe had her bag repaired.
Present PerfectHave you had your eyes tested recently?
иднина (will)I'll get it fixed tomorrow.
going toThey're going to have solar panels installed.
модален глаголYou should get that tooth looked at.
-ing формаI hate having my photo taken.

Одречни реченици и прашања – have тука е главен глагол, па користете ги помошните do / does / did:

  • I didn't have my hair cut. I cut it myself.
  • Where do you have your car serviced?

have someone do / get someone to do

ОбразецЗначењеПример
have + лице + основна формабарате или организирате (често тоа му е работа)I'll have the receptionist call you a taxi.
get + лице + to + основна формаубедувате или организиратеI finally got my son to tidy his room.

Употреба

1Have something done – услуги

Користете have + предмет + минат партицип кога организирате стручно лице да направи нешто за вас. Кај нас тука често велиме како да сме го направиле самите („се шишав“, „ја поправив“).

I'm having my hair cut on Friday.
Во петок ќе се шишам.
кај нас не се кажува кој сече; на англиски having … cut
We had the boiler serviced before the winter.
Пред зимата го сервисиравме котелот за парно.
го сервисирал мајстор → had … serviced
How often do you have your car washed?
Колку често ја носиш колата на перење?
прашање со do
She's just had her nails done for the wedding.
Штотуку си направи нокти за свадбата.
„си направи нокти“: ги направила маникирка
You should have that mole checked by a doctor.
Треба таа бенка да ја прегледа лекар.
by + лице само кога додава информација

2Get something done – неформално и со напор

Get + предмет + минат партицип значи исто, но е понеформално и многу често во говорот. Може да укажува на напор или на тоа дека конечно сте успеале. Се користи и кога работата ја правите самите: тогаш значи „да ја завршам“.

I need to get my phone screen replaced.
Треба да го однесам телефонот да му го сменат екранот.
Where did you get your glasses made?
Каде ги направи очилата?
кај нас „ги направи“, а ги направил оптичар
We finally got the washing machine fixed after three weeks.
По три недели конечно ни ја поправија машината за перење.
get: напор
I'll get the report finished by Monday.
Ќе го завршам извештајот до понеделник.
работам сам: get = да го завршам

3Во сите времиња и форми

Каузативот работи во секое време, по модален глагол и во -ing форма. Се менува само have / get; минатиот партицип останува ист. Кај нас тука често стои безлично трето лице множина („им монтираат“, „ми земаат“).

They're having a new kitchen fitted at the moment.
Во моментов им монтираат нова кујна.
кај нас „им монтираат“, на англиски подмет they + having
I've never had my ears pierced.
Никогаш не сум дала да ми ги продупчат ушите.
We're going to get the house painted next spring.
Следната пролет ќе викаме мајстори да ја бојадисаат куќата.
She was having her portrait painted when the fire alarm went off.
Ѝ го сликаа портретот кога се вклучи противпожарниот аларм.
I can't stand having my blood taken.
Не можам да поднесам кога ми земаат крв.
„ми земаат“ → having my blood taken

4Непријатни искуства – работи што ви се случуваат

Истата форма опишува нешто непријатно што ви се случило и што не сте го организирале. Користете have; во неформален говор може и get. Нашето „ми го украдоа“, „му ја одзедоа“ на англиски е подмет + had + предмет + минат партицип.

I had my phone stolen on the train.
Во возот ми го украдоа телефонот.
„ми го украдоа“ → I had … stolen
He had his licence taken away for speeding.
Му ја одзедоа возачката дозвола поради пребрзо возење.
„му ја одзедоа“ → he had … taken away
We had our flight cancelled at the last minute.
Летот ни го откажаа во последен момент.
She got her bag snatched outside the station.
Пред станицата ѝ ја грабнаа чантата.
неформално

5Have someone do / get someone to do

Кога сакате да го именувате човекот што го врши дејството, користете have + лице + основна форма (наредба или договор, често со некој што тоа му е работа) или get + лице + to + основна форма (убедување или организирање). Have someone do е особено често во американскиот англиски.

I'll have my assistant send you the details.
Ќе ја замолам асистентката да ти ги прати деталите.
„да прати“ → have + лице + основна форма, без to
The teacher had the students rewrite their essays.
Наставничката им рече на учениците повторно да ги напишат есеите.
Can you get someone to look at my laptop?
Можеш ли да најдеш некој да ми го погледне лаптопот?
get + лице + to
I couldn't get the kids to eat their vegetables.
Не можев да ги натерам децата да го изедат зеленчукот.
„да ги натерам… да“ → get … to eat
We got a friend to drive us to the airport.
Замоливме еден пријател да нè однесе до аеродромот.

Чести грешки

❌I had my car repair.
✅I had my car repaired.
Користете минат партицип.
❌I'm having cut my hair tomorrow.
✅I'm having my hair cut tomorrow.
Ред на зборовите: have + предмет + минат партицип.
❌I got my brother fix my bike.
✅I got my brother to fix my bike.
get + лице + to + основна форма.
❌I had the mechanic to check the brakes.
✅I had the mechanic check the brakes.
have + лице + основна форма (без to).
❌Have you your eyes tested?
✅Have you had your eyes tested? или Do you have your eyes tested?
have е главен глагол: во прашањето треба помошен глагол.
⚠️I had stolen my wallet.
✅I had my wallet stolen.
Граматички е точно, но тоа е Past Perfect: значи дека крадецот сте биле вие!
⚠️I cut my hair at the hairdresser's.
✅I had my hair cut at the hairdresser's.
Граматички е точно и често се слуша, но строго земено значи дека сте се шишале сами.

Замки за говорителите на македонски

1. „Шиеме нови завеси кај шнајдерка“ → We're sewing curtains. Кај нас сосема природно велиме „шиеме завеси“, „се шишав“, „ги сменив гумите“, иако работата ја прави некој друг. На англиски We're sewing curtains значи дека лично ги шиете. Ако работата ја прави стручно лице, кажете have / get + предмет + минат партицип.

⚠️Ready-made curtains are never long enough for our high ceilings, so we're sewing new ones at a small workshop in Tetovo.
✅Ready-made curtains are never long enough for our high ceilings, so we're having new ones made at a small workshop in Tetovo. или Ready-made curtains are never long enough for our high ceilings, so we're getting new ones made at a small workshop in Tetovo.
Граматички е точно, но значи дека завесите ги шиете сами; кај шнајдерка → having new ones made.

2. „Го дадов лаптопот на поправка“ → I gave … to repair. Кај нас велиме „го дадов на поправка“, „ја дадов да ми ја скратат“. Збор по збор излегува give … to repair, што на англиски не значи ништо. Кажете have / get + предмет + минат партицип.

❌Do you know a reliable shoemaker in Bitola where I can give my winter boots to fix before the first snow?
✅Do you know a reliable shoemaker in Bitola where I can have my winter boots fixed before the first snow? или Do you know a reliable shoemaker in Bitola where I can get my winter boots fixed before the first snow?
„да ги дадам на поправка“ → have … fixed

3. „Ми го украдоа паричникот“ → they stole me. Непријатното искуство кај нас го кажуваме со трето лице множина и датив: „ми го украдоа“, „ѝ ја скршија“. Англиското steal не може да има „ми“ пред предметот. Кажете I had + предмет + минат партицип или направете ја работата подмет.

❌At the open-air concert in the City Park someone stole me my wallet, and I only noticed when I wanted to buy a drink.
✅At the open-air concert in the City Park I had my wallet stolen, and I only noticed when I wanted to buy a drink. или At the open-air concert in the City Park someone stole my wallet, and I only noticed when I wanted to buy a drink.
без „ми“: I had my wallet stolen

4. „Директорот ја ангажираше фирмата да…“ → have someone to do. Кога го именуваме човекот, кај нас по него доаѓа „да“ + глагол: „Директорот ја ангажираше фирмата за чистење да ги измие…“. Тоа „да“ станува to. По have + лице доаѓа само основната форма. (По get + лице to мора да стои.)

❌Before the auditors arrived, our director had the cleaning company to wash all the carpets and windows in the office.
✅Before the auditors arrived, our director had the cleaning company wash all the carpets and windows in the office. или Before the auditors arrived, our director got the cleaning company to wash all the carpets and windows in the office.
have + лице + основна форма

Не мешајте

I did it и I had it done – кој ја направил работата?

I painted the bedroom.
Сама ја бојадисав спалната соба.
сама
I had the bedroom painted.
Викнав мајстор да ја бојадиса спалната соба.
мајсторот

had something done (каузатив) и had done (Past Perfect) – редот на зборовите менува сè. Видете B1-03.

I had my car washed.
Ја однесов колата на перење.
некој друг ја изми
I had washed my car.
Веќе ја имав измиено колата.
Past Perfect (минато предминато време): ја измив сам, пред нешто друго

get someone to do и make / let someone do – get = убедувам, make = терам, let = дозволувам. Видете B1-18.

I got him to help me.
Го убедив да ми помогне.
го убедив
I made him help me.
Го натерав да ми помогне.
немаше избор
I let him help me.
Му дозволив да ми помогне.
дозволив

had something stolen и got stolen – I had my car stolen (каузатив: фокусот е на мене) и My car got stolen (get-пасив: фокусот е на колата). Get-пасивот го учите во лекцијата B2-13.

Правопис и изговор

  • Нагласокот обично е на предметот и на минатиот партицип, не на have: „I had my HAIR CUT“.
  • have тука е главен глагол, па не се скратува: I've had my car repaired е точно (првото have е помошно), но не I've my car repaired.
  • Крајот -ed: /t/ по безвучни гласови (fixed /fɪkst/, washed /wɒʃt/ (UK), /wɑːʃt/ (US) – /ʃ/ е нашето „ш“), /ɪd/ по t или d (painted, mended – дополнителен слог) и /d/ по други звучни гласови (repaired, cleaned). Во последниот случај оставете го /d/ звучно – кај нас крајните звучни согласки обезвучуваат.
  • Многу глаголи во каузативот имаат неправилен минат партицип: cut, done, made, taken, stolen, sewn. Внимавајте на правописот dyed (обоен) и died (умрел): звучат исто, /daɪd/.

Златно правило

Некој друг го прави тоа за вас или тоа ви се случува: have / get + предмет + минат партицип – и кога кај нас велите „ја поправив“, „се шишав“ или „дадов на поправка“. За да го именувате човекот: have someone do (без to), get someone to do. „Ми го украдоа…“ е I had … stolen.

Вежби

A. Форма

Дополнете ги речениците со зборовите во заградата во точната форма.

  1. My laptop is broken. I need to (have / it / repair).
  2. She (have / her hair / dye) red last week.
  3. We (get / the roof / fix) at the moment.
  4. I (have / my passport / steal) while I was on holiday.
  5. Напишете ја повторно со have / get something done: A mechanic is servicing my car.
  6. Напишете ја повторно со get: A photographer will take our wedding photos.

B. Значење

Изберете го точниот одговор или одговорете на прашањето.

  1. Изберете го точниот одговор: I'll get my sister … me move.
  2. Изберете го точниот одговор: The manager had his assistant … the flights.
  3. "I had my suit cleaned." Кој ја направил работата? …
  4. "I had cleaned my suit." Кој ја направил работата? …
  5. Која реченица опишува непријатно искуство?

C. Најдете ја грешката

Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.

  1. When did you last have your eyes test?
  2. I got the plumber come on Sunday.
  3. We're having our garden redesigned this summer.
  4. I had stolen my bike last week, so now I walk to work.

D. Во контекст

Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот.

Getting ready to sell the flat
Kim: Are you still selling your flat?
Raj: Yes, but first I'm 16 the walls 17 (paint). They're in a terrible state.
Kim: Are you doing it yourself?
Raj: No way! I'm having a professional 18 (do) it. And I've already 19 the windows replaced.
Kim: What about the photos for the website?
Raj: I'm going to get my cousin 20 (take) them — she's a photographer.
Kim: Good idea. When I sold my last flat, I 21 my car broken into on the day of the viewing. Terrible luck!

E. Ваш ред е

Напишете на англиски.

  1. Напишете за две работи што стручно лице редовно ги прави за вас.
  2. Напишете за нешто што би сакале некој да го направи за вас, со get someone to do.

F. Мешано повторување

Повторете ги темите од претходните лекции.

  1. B1-18 Want him to, make him do, let him do: сакам да дојдеш на англиски
    My parents never let me (stay) out after ten.
  2. B1-11 Пасив во сите времиња и со модални глаголи: is being done, has been done, must be done
    The bridge (repair) at the moment, so it's closed.
  3. B2-10 Participle clauses: партиципни реченици на англиски (feeling tired, after leaving, having finished)
    (finish) his homework, he went out to play.
  4. B2-07 Need, needn't have и be supposed to: обврска и потреба на англиски
    We (need / not / buy) any bread — there was plenty in the cupboard, so we didn't.
Одговори

A. Форма

  1. have it repaired
  2. had her hair dyed
  3. are getting the roof fixed / 're getting the roof fixed
  4. had my passport stolen
  5. I'm having my car serviced. / I'm getting my car serviced.
  6. We'll get our wedding photos taken. / We're going to get our wedding photos taken.

B. Значење

  1. to help
  2. book
  3. someone else
  4. I did
  5. We had our windows broken.

C. Најдете ја грешката

  1. When did you last have your eyes tested?
  2. I got the plumber to come on Sunday. / I had the plumber come on Sunday.
  3. ✓ We're having our garden redesigned this summer.
  4. I had my bike stolen last week, so now I walk to work. / My bike was stolen last week, so now I walk to work.

D. Во контекст

  1. having / getting
  2. painted
  3. do
  4. had / got / gotten
  5. to take
  6. had / got

E. Ваш ред е

  1. I have my hair cut every two months, and I get my car serviced once a year.
  2. I want to get my brother to help me paint my room this weekend.

F. Мешано повторување

  1. stay
  2. is being repaired
  3. Having finished / After finishing
  4. didn't need to buy / did not need to buy
Апликација за AndroidУчете во движење Google Play