Non-defining relative clauses: дополнителна информација меѓу запирки на англиски
Non-Defining Relative Clauses
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да додадете дополнителна информација за човек или нешто со who, whom, which, whose, where, when меѓу запирки, ќе ја разберете разликата во значењето со запирки и без нив, ќе коментирате цела реченица со which и ќе ги користите most of whom / some of which.
Главна идеја
Релативната реченица (relative clause) може да врши две многу различни работи.
Определувачката релативна реченица (A2-29, B1-20) кажува кој или која. Без неа слушателот не знае на кого или на што мислите: The woman who called you is my boss. – Која жена? Онаа што ти се јави.
Неопределувачката релативна реченица додава дополнителна информација за нешто што веќе е јасно. Замислете актер на сцена кој за момент се свртува кон публиката, кажува нешто настрана и се враќа во сцената. На претставата не ѝ е потребна таа забелешка, но таа додава нешто: My boss, who is from Ireland, called today. Имам само еден шеф; реченицата само кажува нешто повеќе за него. Тргнете ја и реченицата сè уште е сосема јасна.
Запирките ја означуваат забелешката. Во говорот тие стануваат кратки паузи, а гласот малку се спушта. Бидејќи реченицата е посебен коментар, правилата се построги: без that, а релативниот збор никогаш не може да се испушти.
Македонски и англиски
На англиски запирките ја менуваат смислата: со запирки реченицата е дополнителна информација, без запирки кажува на кого мислите. Кај нас истата разлика често ја покажуваме со зборови: „оној мој брат што живее во Торонто“ (имам повеќе браќа) или „брат ми, кој инаку живее во Торонто“ (дополнителна информација).
Нашите „кој / која / кое / кои“ добро одговараат на who и which – тука е исто. Но нашето „што“ е збор за сè: оди и за луѓе и за работи („човекот што дојде“, „книгата што ја купив“), па на англиски лесно станува that. По запирка that не е можно. „Што“ има уште една работа: коментира цела претходна реченица („Пак задоцни, што го налути шефот“). Бидејќи во прашањата „што“ е what, тука лесно се појавува what. На англиски е точно само which.
По број или по „повеќето“, „некои“, „двајцата“ кај нас велиме „од кои“: „педесет луѓе, од кои повеќето…“. „Од“ звучи како from, но на англиски тоа е of, а зборот за количина доаѓа напред: most of whom, two of which.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Баба ми, која има 92 години, сè уште плива. | My grandmother, who is 92, still swims. | човек → who; тука е исто |
| Книгата, што ја позајмив од тебе, е одлична. | The book, which I borrowed from you, is brilliant. | по запирка which, не that; без it |
| Пак падна, што ги изненади сите. | He failed again, which surprised everyone. | „што“ за цела реченица → which, не what |
| Се пријавија педесет луѓе, од кои повеќето немаа искуство. | Fifty people applied, most of whom had no experience. | „од кои повеќето“ → most of whom, не from whom |
| Купив три растенија, од кои ниедно не преживеа. | I bought three plants, none of which survived. | „од кои ниедно не“ → none of which |
| Маја, со чија сестра одев на училиште, се сврши. | Maya, whose sister I went to school with, got engaged. | „чија“ → whose |
| Ручавме во Брајтон, каде што братучед ми има кафуле. | We ate in Brighton, where my cousin runs a café. | „каде што“ → where; тука е исто |
| Брат ми, кој инаку живее во Торонто, е архитект. | My brother, who lives in Toronto, is an architect. | на англиски запирките ја менуваат смислата |
Накратко: who / which / whose / where / when работат како нашите „кој / која / чиј / каде што / кога“. „Што“ за цела реченица е which, „од кои“ по количина е of whom / of which, а запирките на англиски значат дополнителна информација.
Форма
Релативни зборови во неопределувачка реченица
| Збор | Се однесува на | Пример |
|---|---|---|
| who | луѓе (подмет или предмет) | My uncle, who is a chef, cooked dinner. |
| whom | луѓе (предмет; формално) | The director, whom I met last year, has retired. |
| which | работи, животни, цели реченици | The museum, which opened in 2019, is free. |
| whose | припаѓање (луѓе и работи) | Our neighbour, whose dog barks all night, is moving. |
| where | места | We stayed in Porto, where my parents met. |
| when | време | I'll call you on Friday, when I'm less busy. |
Правила
| Правило | ✅ | ❌ |
|---|---|---|
| Запирки околу реченицата (или една запирка ако реченицата е на крајот) | My car, which is ten years old, still runs well. | My car which is ten years old still runs well. |
| Без that | Paris, which I love, is expensive. | Paris, that I love, is expensive. |
| Релативниот збор не се испушта | The film, which I saw yesterday, was great. | The film, I saw yesterday, was great. |
Збор за количина + of whom / of which
| Количина | Луѓе | Работи |
|---|---|---|
| some / many / most / all / none / both / neither / one / two… | + of whom | + of which |
| Пример | I have three brothers, all of whom live abroad. | She wrote five novels, two of which became films. |
Реченица-коментар
| Главна реченица | , which … (за целата реченица) |
|---|---|
| The train was cancelled, | which meant we had to take a taxi. |
Употреба
1Определувачка и неопределувачка – запирките ја менуваат смислата
Без запирки реченицата кажува кој од нив. Со запирки додава информација за нешто што веќе се знае. Значењето може да биде различно. Кај нас разликата често ја покажуваат зборови како „оној“, „оние“ или „инаку“.
2Дополнителна информација: who, which, whom
За луѓе користете who, а за работи which. Во формален текст се користи whom кога човекот е предмет (нашето „кого“); во разговор повеќето луѓе велат who. Реченицата може да биде во средина или на крајот.
3Which за цела реченица
Which може да ја коментира целата мисла од претходната реченица, а не само една именка. Таквата реченица доаѓа по реченицата што ја коментира, по запирка. What тука не е можно – иако кај нас тука стои „што“ или „поради што“.
4Збор за количина + of whom / of which
По број или збор за количина користете of whom за луѓе и of which за работи. Така поврзувате две мисли во една мазна реченица; во пишаниот јазик ова е многу често. Нашето „од кои“ тука е of, не from, а зборот за количина доаѓа напред.
5Whose, where и when во неопределувачка реченица
Whose покажува припаѓање, where додава информација за место, а when за време. Нашите „чиј / чија / чие“, „каде што“ и „кога“ имаат иста улога.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „…, што ги израдува сите“ → what. Кај нас „што“ многу често ја коментира целата претходна реченица: „Конечно го поправија лифтот, што значи дека постарите станари повеќе нема да качуваат пешки.“ Бидејќи во прашањата „што“ е what, и тука се бира what. На англиски коментарот за цела реченица секогаш почнува со which. What значи „тоа што“ и пред него нема ништо на што би се однесувало.
2. „…, од кои повеќето…“ → from whom most. Кај нас велиме „триесет волонтери, од кои повеќето беа средношколци“, „пет сорти пиперки, од кои две се многу лути“. „Од“ звучи како from, а и редот на зборовите е наш: прво „од кои“, па количината. На англиски количината доаѓа напред, а по неа of whom / of which.
3. „Весна, што го тренира тимот…“ → that по запирка. Нашето „што“ оди и за луѓе и за работи, а англискиот збор што најмногу личи на него е that. Затоа и по запирка лесно се пишува that. Во неопределувачка реченица that не е можно: за луѓе е who, за работи which.
Не мешајте
определувачка и неопределувачка – видете A2-29 и B1-20.
which (една именка) и which (цела реченица)
which и what – which се однесува на нешто што стои пред него; what значи „тоа што“ и пред него нема ништо. Видете B2-20. Кај нас и во двата случаја е „што“.
Формалните форми со предлог пред whom или which (the colleague to whom I spoke) се во лекцијата C1-15. Повеќе правила за запирките има во лекцијата B2-27.
Правопис и изговор
- Во говорот пред и по неопределувачката реченица има кратка пауза, а реченицата се кажува малку пониско и побрзо, како забелешка настрана: My brother | who lives in Toronto | is an architect.
- Определувачката реченица нема паузи: My brother who lives in Toronto is an architect се кажува во еден здив.
- Кога реченицата е во средина, ви требаат две запирки – една пред и една по неа. Пред да ги ставите, прашајте се дали информацијата е дополнителна.
- whose (припаѓање) и who's (= who is / who has) звучат исто: /huːz/. Крајното /z/ е звучно – нека зуи како пчела. Кај нас звучните согласки на крајот обезвучуваат, па лесно излегува [хус].
- whom /huːm/ е формално и во говорот ретко. Англиското h е лесен здив, не нашето „х“ со триење во грлото.
- which почнува со /w/: заокружете ги усните и не допирајте ја долната усна со забите, инаку звучи како нашето „в“.
Златно правило
Дополнителна информација? Ставете ја меѓу запирки и користете who / whom / which / whose / where / when – не that – и никогаш не го испуштајте релативниот збор. Нашето „што“ за цела реченица е which, а „од кои“ по количина е of whom / of which.
Вежби
A. Форма
Дополнете ги речениците со точниот збор.
-
My best friend, lives next door, is a nurse.
-
The castle, was built in 1250, is now a hotel.
-
Our teacher, husband is a famous chef, invited us to dinner.
-
We went to Lisbon, we ate the best seafood of our lives.
-
The company has 300 employees, most of work from home.
-
I've read his three books, none of I enjoyed.
-
Поврзете ги речениците така што едната ќе стане дополнителна информација: Rome has nearly three million people. It is the capital of Italy.
B. Значење
Одговорете на прашањата или изберете го точниот одговор.
-
Кој се разболел? "The guests, who ate the fish, got sick."
-
Кој се разболел? "The guests who ate the fish got sick."the ones who ate the fish
-
На што се однесува which во реченицата "He forgot my birthday, which hurt me"?
-
Изберете го точниот одговор: I missed the bus, … meant I was late.
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
My car, that is very old, broke down again.
-
She has two daughters, both of them are lawyers.
-
The restaurant, we went to last night, was excellent.
-
Our flat, which has two bedrooms, is near the station.flat (UK) = apartment (US)
D. Во контекст
Дополнете ги зборовите што недостасуваат во текстот. Во секое место оди релативен збор (who, whom, which, whose, where, when) или збор за количина.
Hi Ana! We're having a great time in Edinburgh, 16 it hasn't stopped raining since Monday! We're staying with Uncle Tom, 17 house is right in the old town. His two sons, 18 of 19 study music, play the piano every evening. Yesterday we visited the castle, 20 was built on top of an old volcano. Then Tom's car broke down, 21 meant we had to walk home in the rain!
E. Ваш ред е
Напишете на англиски за својот живот.
-
Напишете реченица за член од семејството или пријател и додадете дополнителна информација со who или whose.
-
Напишете реченица за нешто што неодамна се случило и коментирајте го со which.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
A2-29 Who, which, that и where: релативни реченици (relative clauses) на англиски A dentist is someone ___ looks after your teeth. …
-
B1-20 Relative clauses на англиски: whose, where, when и кога се изоставува that That's the woman son plays in my team.
-
B2-07 Need, needn't have и be supposed to: обврска и потреба на англиски We (needn't bring) our umbrellas — it was sunny all day.
-
B2-06 Must have, can't have, might have: претпоставки за минатото на англиски She (can't see) the message — her phone was off.
Одговори
A. Форма
- who
- which
- whose
- where
- whom
- which
- Rome, which is the capital of Italy, has nearly three million people. / Rome, which has nearly three million people, is the capital of Italy.
B. Значење
- all the guests
- only some of the guests
- the fact that he forgot
- which
C. Најдете ја грешката
- My car, which is very old, broke down again.
- She has two daughters, both of whom are lawyers. / She has two daughters, and both of them are lawyers.
- The restaurant, which we went to last night, was excellent. / The restaurant we went to last night was excellent.
- ✓ Our flat, which has two bedrooms, is near the station.
D. Во контекст
- where
- whose
- both
- whom
- which
- which
E. Ваш ред е
- My cousin Lara, who works in a hospital, is coming to visit next week.
- My phone fell in the sink, which meant I had to buy a new one.
F. Мешано повторување
- who
- whose
- needn't have brought / didn't need to bring
- can't have seen / couldn't have seen
