Напредни релативни реченици: to whom, whereby, in which case, whatever
Advanced Relative Clauses
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да ставите предлог пред whom и which во формален стил (the person to whom I spoke), да користите whereby, in which case, by which time и at which point, да градите именски релативни реченици со what и whatever / whoever / whichever / wherever, и да ги повторите релативните реченици со инфинитив и со квантификатори (all of whom, most of which).
Главна идеја
Релативната реченица (relative clause) е кука: на неа закачувате дополнителна информација за именката. Во секојдневниот англиски предлогот виси на крајот од куката: the person I spoke to. Во формалниот англиски предлогот се преместува напред и се држи за релативната заменка: the person to whom I spoke. Значењето е исто, се менува само стилот.
Некои формални релативни зборови не се закачуваат само за една именка, туку за цела мисла: The train may be cancelled, in which case we'll drive. Тука which се однесува на целата ситуација – на тоа што возот можеби ќе биде откажан.
Други релативни зборови ја носат својата именка во себе. What значи the thing that, а whoever значи any person who. Со таквите именски релативни реченици целата реченица работи како именка: What she said surprised me.
Македонски и англиски
Тука македонскиот ви дава предност. Кај нас предлогот и онака секогаш стои пред релативниот збор: „лицето на кое му е упатено писмото“, „колегите со кои работела“. Тоа е токму формалниот англиски ред: the person to whom, the colleagues with whom. Новото за вас е неформалниот ред, со предлогот на крајот (the colleagues she worked with), кој кај нас воопшто не постои.
Најголемата замка е нашето „што“. Тоа е и that, и which, и what: „Тоа е она што го сакам“ (what), „Сè што рече беше точно“ (everything that), „Се пошегува, што ги насмеа сите“ (, which). На англиски тие три збора не се заменливи. Втора разлика: кај нас во релативната реченица често стои и кратка заменка („колегата што го запознав“), а на англиски предметот се кажува само еднаш. И трето: нашите „што и да“, „кој и да“ и „каде и да“ на англиски се еден збор: whatever, whoever, wherever.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Лицето на кое му е упатено писмото веќе не работи тука. | The person to whom this letter is addressed no longer works here. | тука е исто: предлогот стои напред |
| Компанијата воведе систем според кој вработените можат да купат акции со попуст. | The company has introduced a scheme whereby staff can buy shares at a discount. | „според кој“, „со кој“ → whereby |
| Летот може да доцни, во кој случај ќе го испуштиме поврзувањето. | The flight might be delayed, in which case we'll miss the connection. | тука е исто, но на англиски е формално |
| Она што најмногу ме изненади беше колку мирна остана. | What surprised me most was how calm she stayed. | „она што“ → what (без the thing) |
| Се пошегува, што ги насмеа сите. | She told a joke, which made everyone laugh. | „што“ за цела мисла → which, не what |
| Кој и да ја дизајнирал оваа апликација, заслужува награда. | Whoever designed this app deserves an award. | „кој и да“ → еден збор: whoever |
| Има тројца браќа, од кои сите живеат во странство. | She has three brothers, all of whom live abroad. | „од кои“ → of whom / of which |
| Немаше никого со кого да ги сподели грижите. | She felt she had nobody with whom to share her worries. | „со кого да“ → with whom to + основна форма |
Накратко: предлогот пред whom / which е и кај нас вообичаен ред; „што“ е that, which или what според улогата; кратката заменка од „што го…“ не се преведува; „што и да“ е whatever, а „од кои“ е of whom / of which.
Форма
Предлог + whom / which
| Неформално (предлогот на крајот) | Формално (предлогот напред) |
|---|---|
| the person (who) I spoke to | the person to whom I spoke |
| the company (that) she works for | the company for which she works |
| the colleagues (who) he relies on | the colleagues on whom he relies |
| the way (that) the system works | the way in which the system works |
По предлогот користете whom (за луѓе) или which (за работи), или whose + именка (the writer to whose work I referred). That тука никогаш не е можно, а who по предлог внимателниот стил го избегнува.
Релативни зборови што се закачуваат за начин, време или цела ситуација
| Збор | Значење | Се однесува на |
|---|---|---|
| whereby | според кој, со кој | систем, метод или договор |
| in which case | и ако тоа се случи | целата претходна реченица |
| by which time | а дотогаш | време или настан |
| at which point | и во тој момент | момент или настан |
Именски релативни реченици (именката е внатре)
| Збор | Значење | Пример |
|---|---|---|
| what | она што | What I need is sleep. |
| whatever | што и да, сè што | Take whatever you want. |
| whoever | кој и да, тој што | Whoever finishes first wins. |
| whichever | кој и да (од ограничен избор) | Choose whichever room you like. |
| wherever / whenever | каде и да / кога и да | Sit wherever you like. |
Релативни реченици со инфинитив и со квантификатор (повторување)
| Образец | Пример |
|---|---|
| именка + to-инфинитив | the person to contact |
| именка + предлог + which/whom + to-инфинитив (формално) | a place in which to live |
| квантификатор + of + whom / which | all of which, neither of whom |
Употреба
1Предлог + whom / which
Во формален англиски предлогот стои пред whom или which. Во секојдневниот говор е на крајот, а релативниот збор често се изоставува. Кај нас предлогот секогаш е напред („на кое“, „врз кое“, „со кои“), па формалниот ред ќе ви биде природен. Само запомнете: по предлог доаѓа whom или which, никогаш that.
2Whereby
Whereby значи „според кој“ или „со кој“ – начинот на кој функционира систем, договор или процес. Се користи во формални текстови, правила и договори.
3In which case, by which time, at which point
Овие изрази се однесуваат на цела претходна реченица и стојат по запирка. In which case значи „и ако тоа се случи“. By which time значи „а дотогаш“. At which point значи „и во тој момент“ и обично воведува реакција.
4Именски релативни реченици: what и зборовите со -ever
What значи „она што“ и ја носи именката во себе: не додавајте the thing пред него. Whatever, whoever, whichever, wherever, whenever значат „што и да“, „кој и да“, „каде и да“, „кога и да“. Whichever е за избор од ограничена група. По овие зборови за иднината стои сегашно време, без will – исто како кај нас: „што и да одлучиш“.
5Релативни реченици со инфинитив (повторување)
По именка, the first / the last / the only или nobody / somebody често доаѓа to-инфинитив. Во формален стил е можно и предлог + which / whom + to-инфинитив. Кај нас тука стои „да“ или „за“: „некој со кого да зборувам“, „место за живеење“.
6Квантификатор + of whom / of which (повторување)
Во неограничувачка релативна реченица по запирка користете all / most / some / many / neither / none / both + of whom (луѓе) или of which (работи). Не користете of them, бидејќи тогаш имате две реченици без сврзник.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „…, што ги насмеа сите“ → what за цела мисла. Кај нас „што“ по запирка може да се однесува на целата претходна реченица: „Возот доцнеше два часа, што значеше дека…“. Бидејќи „што“ го учиме како what, тоа лесно влегува и тука. Но what значи „она што“ и не може да се закачи за претходна реченица. За цела мисла по запирка користете which.
2. „Преведувачката што ја ангажиравме“ → вишок заменка. Кај нас во релативната реченица со „што“ природно стои кратка заменка: „преведувачката што ја ангажиравме“, „луѓето што им се јавив“. Преведено збор по збор, предметот на англиски се појавува двапати. Во англиската релативна реченица who / whom / that / which веќе е предметот, па заменката не се додава.
3. „Во која мера…“ → in which measure. Кај нас велиме „во која мера“ или „до кој степен“. Преведено збор по збор, се добива in which measure. Англискиот готов израз е the extent to which или to what extent (или how far, how much).
4. „…, по што…“ → after what. Во формален текст кај нас често пишуваме „по што“ или „после што“: „Директорот ја прочита одлуката, по што состанокот заврши.“ Бидејќи „што“ е what, излегува after what. На англиски за момент или реакција користете at which point, за следен чекор after which.
Не мешајте
what и which – What = „она што“ и е подмет или предмет на главната реченица. Which по запирка се однесува на целата претходна реченица.
where и whereby – Where е за место. Whereby е за метод, систем или договор.
the person who и whoever – The person who е конкретна личност (или се мисли на конкретна личност). Whoever = „кој и да“: личноста е непозната или не е важна.
Правопис и изговор
- Whom /huːm/ звучи како who + m. Почетното h е лесен здив, не нашето „х“; w не се изговара.
- Whereby е еден збор, а нагласот е на вториот слог: /weəˈbaɪ/ (UK), /werˈbaɪ/ (US) – wair-BY.
- Whatever, whoever, whichever, wherever, whenever се пишуваат како еден збор, а нагласот е на слогот -ev-: what-EV-er. Кај нас „што и да“ се три збора, а англиското whatever е еден. Македонскиот го нагласува третиот слог од крајот, па кај овие трисложни зборови нагласот кај нас лесно паѓа на првиот слог (WHAT-ever). Нагласете го средниот слог.
- What ever во два збора е нагласено прашање (What ever happened to him?), а не именска релативна реченица – видете C1-06.
- Пред in which case, by which time и at which point има кратка пауза, означена со запирка.
- Во most of which, neither of whom нагласот е на квантификаторот: MOST of which. of е слабо: /əv/, со звучно /v/ на крајот.
- Во англискиот запирка има само пред неограничувачка релативна реченица (all of whom, which made…), а пред ограничувачка нема: the person to whom I spoke.
Златно правило
Во формален текст предлогот оди пред whom / which – тој ред кај нас и онака е нормален. Whereby е за систем или метод, in which case / by which time / at which point се однесуваат на целата претходна реченица, what ја носи именката во себе, а зборовите со -ever значат „што / кој / каде и да“. И запомнете: „што“ за цела мисла по запирка е which, а не what; кратката заменка од „што го…“ не се преведува.
Вежби
A. Форма
Напишете ги речениците повторно според упатството.
-
Напишете ја формално, со предлогот пред релативната заменка: The woman I sent the email to is my manager.
-
Напишете една реченица со "whereby": The company has a new scheme. Under this scheme, staff can buy shares at a discount.
-
Напишете една реченица со "in which case": The flight might be delayed. If that happens, we'll miss our connection.
-
Напишете една реченица со "by which time": We didn't get there until midnight. The restaurant had already closed then.
-
Напишете една реченица со "of whom": I asked two mechanics. Neither of them could find the problem.
-
Почнете со "Whoever": The person who designed this app deserves an award.
-
Напишете ја формално, со предлог + "whom" + to-инфинитив: She felt she had nobody to share her worries with.
B. Значење
Прочитајте ја ситуацијата и изберете ја подобрата реченица.
-
Формално писмо со препорака. Која реченица подобро одговара на стилот?register: preposition + whom is the formal pattern
-
СМС до пријател. Која е поприродна?register: the formal pattern sounds stiff in chat
-
Формален документ опишува систем на менторство. Која формулација е попрецизна?whereby = by which: a method or arrangement; where is about a place
-
Новинарски извештај опишува што се случило на една средба. Која реченица одговара?it really happened at that moment; in which case = if that happens
-
Домаќин му ги покажува на гостин трите слободни соби. Која реченица најдобро одговара?whichever = any one from a limited set
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
We interviewed twelve candidates for the post, most of them had several years of experience in the industry.
-
Everything what the minister said in her speech last night had already been announced in the morning papers.
-
The house in that my grandparents lived for over fifty years has finally been sold to a young family.
-
Whatever you will decide about the job offer, your family and friends will support you all the way.
-
The study measures the extent to which regular exercise improves sleep in adults over the age of sixty.
D. Во контекст
Прочитајте го писмото и решете ги задачите за нумерираните реченици.
Dear Ms Kovac,
(18) Thank you for your application. We received it on 3 May. (19) The panel has five members. All of them were impressed by your experience, and we would like to invite you to an interview. (20) We use a system. In this system, each candidate gives a ten-minute presentation. (21) Interviews end on 20 May. At that moment the panel will make its decision. (22) Please let us know if you cannot attend. If that happens, we will offer you another date. (23) You may bring any materials that you find useful. (24) The person you should send questions to is Mr Adebayo.
Yours sincerely,
Hana Iqbal
-
Поврзете ги речениците (18) во една, со неограничувачка релативна реченица.
-
Поврзете ги првите две реченици од (19) со "all of whom".
-
Поврзете ги речениците (20) во една, со "whereby".
-
Поврзете ги речениците (21) со "at which point".
-
Поврзете ги речениците (22) со "in which case".
-
Напишете ја реченицата (23) повторно со именска релативна реченица со -ever.
-
Напишете ја реченицата (24) повторно формално, со "to whom".
E. Ваш ред е
Напишете на англиски.
-
Напишете формална благодарница до наставник или ментор во 2–3 реченици. Употребете еднаш предлог + whom и еднаш the extent to which или the way in which.
-
Опишете план што може да тргне наопаку, во 2–3 реченици. Употребете еднаш in which case и еднаш by which time или at which point.
-
Опишете група луѓе или работи што ги познавате, во 2–3 реченици. Употребете еден квантификатор + of whom / of which и еден збор со -ever (whoever, whatever или whichever).
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
B2-08 Non-defining relative clauses: дополнителна информација меѓу запирки на англиски Поврзете ги со неограничувачка релативна реченица: My sister is a chef. She lives in Rome.
-
B2-20 Noun clauses на англиски: that, whether и what (дека, дали, тоа што) Почнете со "What": The thing that surprised me was her calm reaction.
-
C1-13 Discourse markers: причина, пример, отстапка и заклучок – given that, namely, admittedly, albeit Користете "albeit": The project was a success, although it was an expensive one.
Одговори
A. Форма
- The woman to whom I sent the email is my manager.
- The company has a new scheme whereby staff can buy shares at a discount.
- The flight might be delayed, in which case we'll miss our connection.
- We didn't get there until midnight, by which time the restaurant had closed. / We didn't get there until midnight, by which time the restaurant had already closed.
- I asked two mechanics, neither of whom could find the problem.
- Whoever designed this app deserves an award.
- She felt she had nobody with whom to share her worries.
B. Значење
- She is someone on whom I have always been able to rely.
- Is that the guy you were telling me about?
- We have a system whereby new staff are paired with a mentor.
- The speaker began shouting, at which point security asked him to leave.
- You can take whichever room you prefer tonight.
C. Најдете ја грешката
- We interviewed twelve candidates for the post, most of whom had several years of experience in the industry. / We interviewed twelve candidates for the post, and most of them had several years of experience in the industry.
- Everything the minister said in her speech last night had already been announced in the morning papers. / Everything that the minister said in her speech last night had already been announced in the morning papers.
- The house in which my grandparents lived for over fifty years has finally been sold to a young family. / The house that my grandparents lived in for over fifty years has finally been sold to a young family.
- Whatever you decide about the job offer, your family and friends will support you all the way.
- ✓ The study measures the extent to which regular exercise improves sleep in adults over the age of sixty.
D. Во контекст
- Thank you for your application, which we received on 3 May.
- The panel has five members, all of whom were impressed by your experience, and we would like to invite you to an interview.
- We use a system whereby each candidate gives a ten-minute presentation.
- Interviews end on 20 May, at which point the panel will make its decision.
- Please let us know if you cannot attend, in which case we will offer you another date.
- You may bring whatever materials you find useful.
- The person to whom you should send questions is Mr Adebayo.
E. Ваш ред е
- I would like to thank Dr Novak, without whom I would never have finished this project. Her advice has changed the way in which I approach research.
- We're planning to leave at six, but the traffic may be heavy, in which case we'll take the train. Either way, we should arrive by eight, by which time the speeches will have started.
- Our team has six members, most of whom work from home. Whoever comes into the office first on Monday makes the coffee.
F. Мешано повторување
- My sister, who lives in Rome, is a chef.
- What surprised me was her calm reaction.
- The project was a success, albeit an expensive one.
