SlowingoДүрэм
B2 14 / 30

Being Done, To Be Done, Get Done: үйлдэгдэхүүн хэвийн нарийн хэлбэрүүд

More Passives: Being Done, To Be Done, Get Done

Энэ хуудсанд
  1. Зорилго
  2. Гол санаа
  3. Монгол хэл ба англи хэл
  4. Бүтэц
  5. Хэрэглээ
  6. Түгээмэл алдаа
  7. Монголчуудад тохиолддог урхи
  8. Бүү андуураарай
  9. Зөв бичих ба дуудлага
  10. Алтан дүрэм
  11. Дасгал

Зорилго

Энэ хичээлийн дараа та to-инфинитив эсвэл -ing хэлбэр шаарддаг үйл үгийн дараа үйлдэгдэхүүн хэв (passive) хэрэглэж (want to be promoted, hate being told), хоёр тусагдахуунтай үйл үг болон угтвар үгтэй үйл үгээс үйлдэгдэхүүн хэв үүсгэж, албан бус get-passive хэрэглэж, needs cleaning-ийг ойлгож чадна.

Гол санаа

Та үйлдэгдэхүүн хэвийг бүх цагт мэднэ: is done, was done, has been done (B1-11). Гэхдээ англи хэлний дүрмийн нэлээд хэсэг нь өөр үйл үгийн араас явагддаг: I want to…, I hate …ing. Хэрэв таны хүсдэг, эсвэл үзэн яддаг зүйл бол та өөрөө хийдэг зүйл биш, танд тохиолддог зүйл бол яах вэ?

Тэгвэл үйлдэгдэхүүн хэв зүгээр л тэр байранд орно. Дүрэм өөрчлөгдөхгүй: be + past participle. Зөвхөн be байрандаа тааруулж хэлбэрээ сольдог: to-инфинитив шаарддаг үйл үгийн дараа to be + past participle, -ing хэлбэр шаарддаг үйл үг болон угтвар үгийн дараа being + past participle.

B1-11-ийн аяллын залгуурын адаптерыг санаж байна уу? Past participle бол цэнэглэгч: хэзээ ч өөрчлөгдөхгүй. Одоо адаптер буюу be зөвхөн шинэ цагт биш, шинэ залгуурт ч тааруулж хэлбэрээ сольдог. I want to promote → I want to be promoted. I hate telling → I hate being told.

Англи хэлэнд илүү албан бус хоёр дахь туслах үйл үг бий: get. She got promoted нь She was promoted-оос илүү үйл явдал – өөрчлөлт, ихэвчлэн гэнэтийн, санаандгүй зүйл – мэт сонсогддог.

Монгол хэл ба англи хэл

Монголоор үйлдэгдэхүүн хэв үйл үгийн дотор, дагавраар илэрдэг: «сонгогдох», «анзаарагдах» (-гд-), заримдаа «шоолуулах», «хэлүүлэх» (-уул-). Энэ дагавар ямар ч байранд үйл үгтэйгээ хамт явна: «сонгогдохыг хүсэх», «шоолуулах дургүй». Англиар харин be тусдаа үг тул байр бүрт хэлбэрээ солино: to be chosen, being laughed at. Монгол үйл үгийн дагаврыг анзааралгүй орчуулбал англиар идэвхтэй хэлбэр гарах нь элбэг.

Мөн монголоор «надад өгсөн», «бидэнд үзүүлсэн» гэж хүнийг «-д» тийн ялгалаар хэлж, өгүүлбэр нь идэвхтэй хэвээр үлддэг. Англиар хүн өөрөө өгүүлэгдэхүүн болно: I was given. Монгол «харах», «шоолох», «шийдэх» угтвар үг шаарддаггүй тул англи look after, laugh at, deal with-ийн угтвар үг үйлдэгдэхүүн хэвд алга болох нь бий.

МонголоорАнглиарЮу өөр вэ
Багт сонгогдоно гэж найдаж байна.I'm hoping to be chosen for the team.монголоор дагавар (-гд-), англиар to be + V3
Тэр бусдаар юу хийхээ хэлүүлэх дургүй.She hates being told what to do.«-уул» нь энд үйлдэгдэхүүн утга → being + V3
Анхны өдөр надад зөөврийн компьютер өгсөн.I was given a laptop on my first day.монголоор «надад» + идэвхтэй; англиар хүн өгүүлэгдэхүүн
Хүүхдийг эмээ нь харж байна.The baby is being looked after by her grandmother.монгол үйл үг угтвар үггүй; англиар after үлдэнэ
Цонхыг угаах хэрэгтэй.The windows need cleaning.энд адилхан: хэн угаахыг хэлэхгүй, хэлбэр нь идэвхтэй мэт

Товчхондоо: монгол дагавар (-гд-, -уул-) үйл үгтэйгээ хамт хаана ч явдаг бол англиар be байрандаа тааруулж to be done эсвэл being done болно; «надад өгсөн» → I was given; угтвар үгээ бүү хая.

Бүтэц

Үйлдэгдэхүүн хэвийн инфинитив ба -ing хэлбэр

БайрИдэвхтэйҮйлдэгдэхүүн
үйл үг + to-инфинитивI want to invite them.I want to be invited.
need + to-инфинитивWe need to check the data.The data needs to be checked.
үйл үг + -ingI hate telling people what to do.I hate being told what to do.
угтвар үг + -ingShe's afraid of forgetting them.She's afraid of being forgotten.
үгүйсгэл—I'd prefer not to be disturbed. / He's used to not being noticed.

Төгссөн хэлбэрүүд ч бий: to have been done (The painting is thought to have been stolen) – B2-12-т; having been done (Having been warned, we…) – C1-07-д үзнэ.

Хоёр тусагдахуунтай үйл үг (give, send, offer, show, tell, teach, lend, pay, promise, award) – идэвхтэй загвар нь A2-15-д

ИдэвхтэйҮйлдэгдэхүүн – хүн өгүүлэгдэхүүн (илүү түгээмэл)Үйлдэгдэхүүн – юм өгүүлэгдэхүүн
They gave me a present.I was given a present.A present was given to me.
The bank offered her a loan.She was offered a loan.A loan was offered to her.

Угтвар үгтэй үйл үг – угтвар үг үйл үгийн яг ард үлдэнэ

ИдэвхтэйҮйлдэгдэхүүн
Someone is looking after the baby.The baby is being looked after.
Nobody has dealt with the complaint.The complaint hasn't been dealt with.
People laughed at him.He was laughed at.

Get-passive

ЦагЖишээ
Past Simple (энгийн өнгөрсөн цаг)She got hired last week.
Present Perfect (одоо төгссөн цаг)Our flight has got cancelled. (UK) / Our flight has gotten cancelled. (US)
ирээдүйYou'll get hurt.
to-инфинитивийн дарааI don't want to get caught in the rain.
асуулт / үгүйсгэлDid he get paid? He didn't get invited.

Need + -ing (үйлдэгдэхүүн утга)

ХэлбэрУтга
The car needs washing.= The car needs to be washed.

Хэрэглээ

1Үйлдэгдэхүүн хэвийн to-инфинитив – to be + past participle

To-инфинитив шаарддаг үйл үг, тэмдэг нэр, нэр үгийн дараа өгүүлэгдэхүүн үйлдлийг хүлээн авч байвал to be done хэрэглэнэ.

Everyone wants to be listened to.
Хүн бүр бусдад сонсогдохыг хүсдэг.
to be listened to: to төгсгөлдөө үлдэнэ
These forms need to be signed by Friday.
Эдгээр маягтад баасан гараг гэхэд гарын үсэг зурсан байх хэрэгтэй.
маягт өөрөө зурахгүй → to be signed
I'm hoping to be chosen for the team.
Багт сонгогдоно гэж найдаж байна.
«сонгогдох» → to be chosen
The new library is expected to be finished next spring.
Шинэ номын сан ирэх хавар баригдаж дуусна гэж таамаглаж байна.
to be finished
There's a lot of work to be done before the launch.
Нээлтээс өмнө хийх ажил их байна.
нэр үг + to be done; монголоор «хийх ажил»

2Үйлдэгдэхүүн хэвийн -ing хэлбэр – being + past participle

-ing хэлбэр шаарддаг үйл үг (B1-17) болон угтвар үгийн (B1-19) дараа being done хэрэглэнэ.

Nobody likes being kept waiting.
Хүлээлгэж суух хэнд ч таалагддаггүй.
монголоор «хэн ч … -гүй», англиар nobody + эерэг үйл үг
She hates being told what to do.
Тэр бусдаар юу хийхээ хэлүүлэх дургүй.
hate + being + V3
I'm tired of being treated like a child.
Хүүхэд шиг хандуулахаас залхаж байна.
угтвар үг of + being + V3
He left the meeting without being noticed.
Тэр хэнд ч анзаарагдалгүй хурлаас гарсан.
«анзаарагдалгүй» → without being noticed
Being invited to the final interview was a nice surprise.
Эцсийн шатны ярилцлагад урилга авсан нь таатай гэнэтийн зүйл болсон.
being + V3 өгүүлэгдэхүүн болсон

like, love, hate, can't stand зэрэг зарим үйл үг хоёр загвартай: She can't stand being interrupted / She can't stand to be interrupted.

3Хоёр тусагдахуунтай үйл үг

give, send, offer, show, tell, pay зэрэг үйл үг хүн, юм гэсэн хоёр тусагдахуунтай. Аль нь ч өгүүлэгдэхүүн болж болох ч англиар ихэвчлэн хүнийг сонгодог, учир нь яриа ихэвчлэн хүний тухай байдаг. Юм өгүүлэгдэхүүн бол to + хүн хэрэглэнэ.

I was given a laptop on my first day.
Анхны өдөр надад зөөврийн компьютер өгсөн.
монголоор «надад», англиар I өгүүлэгдэхүүн
We were shown the new equipment by the manager.
Менежер бидэнд шинэ тоног төхөөрөмжийг үзүүлсэн.
«бидэнд» → We were shown
She's been offered a place at university.
Түүнд их сургуульд элсэх санал ирсэн.
Present Perfect-ийн үйлдэгдэхүүн хэв
Were you told about the change of plan?
Төлөвлөгөө өөрчлөгдсөнийг танд хэлсэн үү?
«танд хэлсэн үү» → Were you told
The award was given to a young designer from Lagos.
Шагналыг Лагосын нэгэн залуу дизайнерт гардуулсан.
юм өгүүлэгдэхүүн: to + хүн

4Угтвар үгтэй үйл үгийн үйлдэгдэхүүн хэв

Үйл үг угтвар үг шаарддаг бол (look after, deal with, talk about, rely on) угтвар үгийг past participle-ийн яг ард үлдээнэ – өгүүлбэрийн төгсгөлд байсан ч.

The baby is being looked after by her grandmother.
Нялх хүүхдийг эмээ нь харж байгаа.
«харах» угтвар үггүй; англиар after үлдэнэ
Your request will be dealt with as soon as possible.
Таны хүсэлтийг аль болох хурдан шийдвэрлэнэ.
dealt with
This problem has been talked about for years.
Энэ асуудлын талаар олон жил ярьж ирсэн.
about өгүүлбэрийн төгсгөлд
I hate being laughed at.
Би шоолуулах дургүй.
«шоолуулах» → being laughed at

5Get-passive

Албан бус яриа, бичгээр, ялангуяа өөрчлөлт, гэнэтийн эсвэл хүсээгүй үйл явдалд (get hurt, get stuck, get lost, get fired), мөн хүний үйлдлийн үр дүнд тохиолдсон зүйлд (get promoted, get paid) get + past participle хэрэглэнэ. Энэ нь төлөв байдлыг биш, үйл явдлыг онцолдог. Албан бичигт be-г сонгоорой.

My brother got hired by a tech start-up.
Ах маань технологийн нэгэн гарааны компанид ажилд авагдсан.
өөрчлөлт, үйл явдал
We got stuck in traffic for two hours.
Бид хоёр цаг түгжрэлд гацсан.
хүсээгүй үйл явдал
Three people got injured in the accident.
Ослоор гурван хүн гэмтсэн.
гэнэтийн үйл явдал
Be careful with that knife — you'll get hurt.
Тэр хутганд болгоомжтой хандаарай, бэртэнэ шүү.
ирээдүй: will get hurt
Did you get paid for the extra hours?
Илүү цагийнхаа мөнгийг авсан уу?
асуулт: Did + get + V3

6Need + -ing үйлдэгдэхүүн утгатай

Need-ийн дараа -ing хэлбэр үйлдэгдэхүүн утгатай байж болно: needs cleaning = needs to be cleaned. Үүнийг британи, америк англи аль алинд хэрэглэдэг; америкчууд needs to be cleaned гэж ч их хэлдэг. Зарим нутагт (жишээ нь Шотланд, АНУ-ын зарим хэсэгт) needs cleaned гэдэг ч энэ стандарт биш. Ижил утгатай want + -ing (The car wants washing) албан бус, зөвхөн британи хэрэглээ. Need + -ing ба need + to-г B2-16-д давтана.

The windows need cleaning.
Цонхыг угаах хэрэгтэй.
need + -ing = үйлдэгдэхүүн утга
Your hair needs cutting.
Үсээ засуулах хэрэгтэй байна.
үс өөрөө засахгүй
This shirt needs ironing before tomorrow.
Энэ цамцыг маргаашаас өмнө индүүдэх хэрэгтэй.
needs ironing
The tyres need to be checked.
Дугуйг шалгах хэрэгтэй.
ижил утга, илүү саармаг

Түгээмэл алдаа

❌I want to be promote.
✅I want to be promoted.
be-гийн дараа past participle.
❌I hate be told what to do.
✅I hate being told what to do.
hate + -ing тул being + past participle.
❌The baby is being looked.
✅The baby is being looked after.
Үйлдэгдэхүүн хэвд угтвар үгээ хадгална.
❌To me was given a present by my aunt.
✅I was given a present by my aunt. эсвэл A present was given to me by my aunt.
Өгүүлэгдэхүүн нь хүн (I) эсвэл юм байна.
❌He was got fired.
✅He got fired. эсвэл He was fired.
get нь be-г орлоно; хоёуланг нь хамт бүү хэрэглэ.
❌The car needs to wash.
✅The car needs washing. эсвэл The car needs to be washed.
Машин юу ч угаахгүй, үйлдлийг хүлээн авна.
❌I was explained the problem.
✅The problem was explained to me.
explain, describe, suggest-ийн үйлдэгдэхүүн хэвд хүн өгүүлэгдэхүүн болдоггүй (A2-15).

Монголчуудад тохиолддог урхи

1. «-уулах дургүй» → идэвхтэй -ing. Монголоор үйлдэгдэхүүн утга үйл үгийн дагавар дотор нуугдана: «Манай эмээ эмч нарт хөгшин хүн шиг хандуулахад дургүй». Орчуулахдаа дагаврыг анзаарахгүй өнгөрвөл англиар treating гарч, treat-ийн тусагдахуун алга болдог. Танд тохиолддог зүйл бол being + V3.

❌My grandmother hates treating like an old woman by doctors.
✅My grandmother hates being treated like an old woman by doctors.
хандаж байгаа нь эмч нар, эмээ үйлдлийг хүлээн авна

2. «… тэтгэлэг санал болгосон» → өгүүлэгдэхүүнгүй өгүүлбэр. «ЭЕШ-ийн дүн гарсны дараа Солонгосын нэг их сургуулиас бүтэн тэтгэлэг санал болгосон» гэдэгт хэнд санал болгосныг («надад») ярианд ихэвчлэн хэлэхгүй орхидог, учир нь ойлгомжтой. Үүнийг шууд буулгавал англи өгүүлбэр was offered-оор эхэлж, өгүүлэгдэхүүнгүй болдог. Англи өгүүлбэр өгүүлэгдэхүүнтэй байх ёстой: хүнийг өгүүлэгдэхүүн болго.

❌Was offered a full scholarship by a Korean university after my exam results came out.
✅I was offered a full scholarship by a Korean university after my exam results came out.
өгүүлэгдэхүүн заавал: I

3. «бидэнд тайлбарласан» → We were explained… «Явган аяллын өмнө хөтөч маань Мэлхий хад хүртэлх замын эргэлт бүрийг бидэнд тайлбарласан» гэдэг нь «бидэнд өгсөн» шиг «-д»-тэй тул give-ийн загвараар We were explained гэх нь бий. Describe, explain, suggest-ийн үйлдэгдэхүүн хэвд зөвхөн юм өгүүлэгдэхүүн болно.

❌Before the hike, we were explained every turn of the path to Turtle Rock by our guide.
✅Before the hike, every turn of the path to Turtle Rock was explained to us by our guide.
explain: хүн өгүүлэгдэхүүн болохгүй

4. «шоолуулсан» → was laughed. Монгол «шоолох» шууд тусагдахуунтай, угтвар үг шаарддаггүй: «Хурал дээр эхэндээ миний санааг шоолж байсан ч дараа нь захирал түүнийг сонгосон». Тиймээс англиар laugh at-ийн at алга болох нь элбэг. Угтвар үг past participle-ийн ард үлдэнэ.

❌At first my idea was laughed, but later the director chose it.
✅At first my idea was laughed at, but later the director chose it.
laugh at → was laughed at

5. «… засах хэрэгтэй» → needs to fix. «Өвөөгийн хэлснээр өвөлжөөний модон хаалгыг анхны цас орохоос өмнө засах хэрэгтэй» – монгол «-х хэрэгтэй» хэн засахаас үл хамааран ижил хэлбэртэй. Англиар хаалга өгүүлэгдэхүүн болбол to fix нь хаалга өөрөө засна гэсэн утга гарна. needs fixing эсвэл needs to be fixed.

❌Grandpa says the wooden door of his winter shelter needs to fix before the first snow.
✅Grandpa says the wooden door of his winter shelter needs fixing before the first snow. эсвэл Grandpa says the wooden door of his winter shelter needs to be fixed before the first snow.
хаалга үйлдлийг хүлээн авна

Бүү андуураарай

get-passive эсвэл get something done – Causative-д get ба past participle-ийн хооронд тусагдахуун орно: өөр хүн таны юманд үйлдэл хийнэ (B2-11). Get-passive-д дунд нь тусагдахуун байхгүй: өгүүлэгдэхүүн өөрөө үйлдлийг хүлээн авна.

I got my car repaired.
Би машинаа засуулсан.
causative: засварчин засаж өгсөн
My car got damaged in the storm.
Шуурганд машин маань эвдэрсэн.
get-passive: машин үйлдлийг хүлээн авсан

being done эсвэл been done – being бол -ing хэлбэр (явагдаж буй, эсвэл үйл үг, угтвар үгийн дараа); been бол be-гийн past participle, have-ийн дараа. B1-11-ийг үзнэ үү.

The road is being repaired.
Замыг засварлаж байна.
одоо явагдаж байна
The road has been repaired.
Замыг засварлачихсан.
дууссан

needs doing эсвэл needs to do – needs + -ing-д өгүүлэгдэхүүн үйлдлийг хүлээн авна. needs to do-д өгүүлэгдэхүүн өөрөө хийнэ. Монголоор хоёулаа «-х хэрэгтэй» тул өгүүлэгдэхүүнээ харж шийдээрэй.

The report needs checking.
Тайланг шалгах хэрэгтэй.
хэн нэгэн шалгах ёстой
The manager needs to check the report.
Менежер тайланг шалгах хэрэгтэй.
менежер өөрөө шалгана

Зөв бичих ба дуудлага

  • to be ярианд ихэвчлэн сул: /tə bi/. Хурдан, албан бус ярианд want to be нь «wanna be» мэт сонсогддог ч стандарт бичигт хэзээ ч ингэж бичдэггүй.
  • being хоёр үетэй: /ˈbiːɪŋ/ – BEE-ing. Нэг үе болгож бүү хураагаарай. Төгсгөлийн /ŋ/ монгол «байнга» дахь авиатай төстэй тул танд хялбар.
  • been /biːn/ эсвэл сул /bɪn/ (UK), ихэвчлэн /bɪn/ (US).
  • Present Perfect-д got, gotten: has got cancelled (UK), has gotten cancelled (US).
  • -ed төгсгөл гийгүүлэгчийн өмнө алга болох нь амархан: to be asked for /tə bi ˈɑːskt fə/ (UK), /tə bi ˈæskt fər/ (US). Тод ярианд t-гээ сонсгоорой, /skt/-ийн хооронд эгшиг бүү нэмээрэй («аскэд» биш).

Алтан дүрэм

Үйлдэгдэхүүн хэв байр бүрт be + past participle – зөвхөн be-г байранд нь тааруулна: to-инфинитив шаарддаг үйл үгийн дараа to be done, -ing хэлбэр шаарддаг үйл үг болон угтвар үгийн дараа being done. Албан бус үйл явдал, өөрчлөлтөд get done. Монгол «-гд-», «-уул-» дагаврыг англиар be-ээр задлаарай.

Дасгал

A. Бүтэц

Хаалтанд байгаа үйл үгийг зөв хэлбэрт оруулна уу, эсвэл өгүүлбэрийг заасны дагуу хувиргана уу.

  1. I'd love (invite) to the wedding.
  2. She can't stand (interrupt).
  3. Хувиргана уу: They offered him a new contract. ("He"-гээр эхэлнэ үү)
  4. Хувиргана уу: Someone is taking care of the dog. ("look after"-ыг хэрэглэнэ үү)
  5. Хувиргана уу: The company sent us the tickets. ("We"-гээр эхэлнэ үү)
  6. get-ээр дахин бичнэ үү: She was promoted last month.

B. Утга

Нөхцөл байдалд тохирох хувилбарыг сонгоно уу.

  1. Зөв хариултыг сонгоно уу: The kitchen needs ….
  2. Зөв хариултыг сонгоно уу: I'm afraid of … forgotten.
  3. Хоёулаа зөв. Аль нь илүү албан бус вэ?
  4. "The report needs checking." Үйлдлийг хэн хийх вэ? …
  5. Зөв хариултыг сонгоно уу: The road … repaired, so it's closed today.

C. Алдааг олоорой

Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.

  1. The complaint was dealt quickly.
  2. He was got arrested last night.
  3. I was explained the rules.
  4. I don't like being photographed.

D. Нөхцөл байдалд

Харилцан яриаг уншаад хаалтанд байгаа үйл үгийг зөв хэлбэрт оруулж, дутуу үгийг нөхөөрэй.

First week at work
Ola: How's the new job?
Tom: Great! On my first day I 16 (give) a laptop and a phone. And I've already 17 (invite) to the team dinner.
Ola: Nice! Is your boss OK?
Tom: Yes, but she hates 18 (interrupt) in meetings — I learned that fast!
Ola: Ha! And your car? It 19 (need / fix) last month.
Tom: It still does. And yesterday I 20 (get / stuck) in traffic for an hour because of it.
Ola: You need to have it looked 21 soon.

E. Таны ээлж

Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.

  1. Бусдын танд хийдэг, таны дуртай эсвэл дургүй нэг зүйлийн тухай being + past participle-ээр бичнэ үү.
  2. Гэрт тань хийх шаардлагатай болсон нэг зүйлийн тухай needs + -ing-ээр бичнэ үү.
Хариулт

A. Бүтэц

  1. to be invited
  2. being interrupted / to be interrupted
  3. He was offered a new contract.
  4. The dog is being looked after.
  5. We were sent the tickets.
  6. She got promoted last month.

B. Утга

  1. cleaning
  2. being
  3. We got caught in the rain.
  4. someone else
  5. is being

C. Алдааг олоорой

  1. The complaint was dealt with quickly.
  2. He got arrested last night. / He was arrested last night.
  3. The rules were explained to me.
  4. ✓ I don't like being photographed.

D. Нөхцөл байдалд

  1. was given / got given
  2. been invited / got invited / gotten invited
  3. being interrupted / to be interrupted
  4. needed fixing / needed to be fixed
  5. got stuck
  6. at / over

E. Таны ээлж

  1. I love being surprised, but I hate being kept waiting.
  2. My bike needs fixing, and the kitchen walls need painting.

F. Холимог давталт

  1. will be built / is going to be built
  2. it to me
  3. to have escaped
  4. have my car serviced
Android аппЯвж байхдаа суралц Google Play