SlowingoДүрэм
B2 8 / 30

Non-Defining Relative Clauses: таслалтай тодотгох өгүүлбэр, which, whose, of whom

Non-Defining Relative Clauses

Энэ хуудсанд
  1. Зорилго
  2. Гол санаа
  3. Монгол хэл ба англи хэл
  4. Бүтэц
  5. Хэрэглээ
  6. Түгээмэл алдаа
  7. Монголчуудад тохиолддог урхи
  8. Бүү андуураарай
  9. Зөв бичих ба дуудлага
  10. Алтан дүрэм
  11. Дасгал

Зорилго

Энэ хичээлийн дараа та хүн, юм, газар, цагийн тухай нэмэлт мэдээллийг таслалаар тусгаарлан нэмж (My sister, who lives in Oslo, is a pilot), таслал утгыг хэрхэн өөрчилдгийг ойлгож, бүхэл өгүүлбэрт тайлбар хийхдээ which, мөн some of whom / most of which хэрэглэж чадна.

Гол санаа

Харьцангуй өгүүлбэр (relative clause) хоёр өөр үүрэг гүйцэтгэж чадна.

Ялгах (defining) өгүүлбэр (A2-29, B1-20) аль нь гэдгийг хэлнэ. Үүнгүйгээр сонсогч хэнийг, юуг хэлж байгааг мэдэхгүй: The woman who called you is my boss. – Аль эмэгтэй вэ? Чам руу залгасан нь.

Нэмэлт (non-defining) өгүүлбэр аль хэдийн тодорхой зүйлийн тухай нэмэлт мэдээлэл өгнө. Тайзан дээрх жүжигчинг төсөөлөөрэй: тэр үзэгчид рүү эргээд хурдан нэг үг шивнэчихээд, дахиад жүжигтээ ордог. Жүжигт тэр үг заавал хэрэгтэй биш ч ямар нэг зүйл нэмдэг: My boss, who is from Ireland, called today. Би ганцхан даргатай; өгүүлбэр зөвхөн түүний тухай нэмж хэлж байна. Түүнийг хасахад өгүүлбэр бүрэн утгатай хэвээр.

Таслал тэр «хажуугийн үг»-ийг тэмдэглэнэ. Ярианд тэд богино завсарлага болж, дуу хоолой бага зэрэг доошилно. Энэ өгүүлбэр тусдаа тайлбар учраас дүрэм нь илүү хатуу: that хэрэглэхгүй, харьцангуй үгийг хэзээ ч орхихгүй.

Монгол хэл ба англи хэл

Монголоор тодотгох хэсэг нэр үгийн өмнө, үйл үгийн «-даг / -сан» хэлбэрээр ирдэг: «Торонтод амьдардаг ах маань архитектор». Энэ нэг өгүүлбэр англи хоёр өгүүлбэрийн аль нь ч байж болно – монголоор таслал, завсарлагаар ялгадаггүй. Англиар харин ялгаа тод: таслалгүй бол ялгах (хэд хэдэн ахын нэг), таслалтай бол нэмэлт (ганц ах).

Нэмэлт мэдээллийг монголоор ихэвчлэн тусдаа өгүүлбэр эсвэл «тэр нь», «энэ нь»-ээр нэмдэг: «Ах маань архитектор. Тэр Торонтод амьдардаг», «Тэр жолооны шалгалтандаа дахиад унасан, энэ нь бүгдийг гайхшруулсан». Англиар таслалын дараа he, this тавьж болохгүй: who, which нь өөрөө «тэр нь», «энэ нь»-ийн үүргийг гүйцэтгэнэ. Мөн «тэдний ихэнх нь» = most of whom / most of which.

МонголоорАнглиарЮу өөр вэ
Торонтод амьдардаг ах маань архитектор.My brother who lives in Toronto is an architect. / My brother, who lives in Toronto, is an architect.монголоор нэг өгүүлбэр; англиар таслал утгыг шийднэ
Ах маань архитектор. Тэр Торонтод амьдардаг.My brother, who lives in Toronto, is an architect.«Тэр» → who (he биш)
Тэр шалгалтандаа дахиад унасан, энэ нь бүгдийг гайхшруулсан.He failed his driving test again, which surprised everyone.«энэ нь» → which (this, what биш)
Тавь орчим хүн өргөдөл өгсөн, тэдний ихэнх нь туршлагагүй байсан.About fifty people applied, most of whom had no experience.«-ийн ихэнх нь» → most of whom
Эгч нь надтай хамт сургуульд сурч байсан Майя сүй тавьжээ.Maya, whose sister I went to school with, has just got engaged.эзэмшил → whose
Наймдугаар сард ирээрэй, тэр үед цаг агаар хамгийн сайхан.Come in August, when the weather is at its best.энд адилхан: «тэр үед» = when

Товчхондоо: монгол тодотгол нэр үгийн өмнө, таслалгүй; англиар нэмэлт мэдээлэл нэр үгийн дараа, таслалын хооронд; «тэр нь» = who, «энэ нь» = which, «тэдний ихэнх нь» = most of whom / which.

Бүтэц

Нэмэлт өгүүлбэрийн харьцангуй үгс

ҮгЮуг заадагЖишээ
whoхүн (өгүүлэгдэхүүн эсвэл тусагдахуун)My uncle, who is a chef, cooked dinner.
whomхүн (тусагдахуун; албан)The director, whom I met last year, has retired.
whichюм, амьтан, бүхэл өгүүлбэрThe museum, which opened in 2019, is free.
whoseэзэмшил (хүн ба юм)Our neighbour, whose dog barks all night, is moving.
whereгазарWe stayed in Porto, where my parents met.
whenцагI'll call you on Friday, when I'm less busy.

Дүрэм

Дүрэм✅❌
Өгүүлбэрийг таслалаар хүрээлнэ (өгүүлбэрийн төгсгөлд бол нэг таслал)My car, which is ten years old, still runs well.My car which is ten years old still runs well.
that-гүйParis, which I love, is expensive.Paris, that I love, is expensive.
Харьцангуй үгийг орхиж болохгүйThe film, which I saw yesterday, was great.The film, I saw yesterday, was great.

Тоо хэмжээний үг + of whom / of which

Тоо хэмжээний үгХүнЮм
some / many / most / all / none / both / neither / one / two…+ of whom+ of which
ЖишээI have three brothers, all of whom live abroad.She wrote five novels, two of which became films.

Тайлбар өгүүлбэр

Гол өгүүлбэр, which … (бүхэл өгүүлбэрийн тухай)
The train was cancelled,which meant we had to take a taxi.

Хэрэглээ

1Ялгах эсвэл нэмэлт – таслал утгыг өөрчилнө

Таслалгүй бол өгүүлбэр аль нь болохыг заана. Таслалтай бол аль хэдийн тодорхой зүйлд мэдээлэл нэмнэ. Утга өөр байж болно. Монголоор энэ хоёр ихэвчлэн ижилхэн сонсогддог.

My brother who lives in Toronto is an architect.
Торонтод амьдардаг ах маань архитектор.
надад хэд хэдэн ах бий
My brother, who lives in Toronto, is an architect.
Ах маань архитектор. Тэр Торонтод амьдардаг.
надад ганц ах бий
The students who passed the exam got a certificate.
Шалгалтад тэнцсэн оюутнууд гэрчилгээ авсан.
зөвхөн заримынх нь тэнцсэн
The students, who passed the exam, got a certificate.
Оюутнууд гэрчилгээ авсан. Тэд бүгд шалгалтад тэнцсэн.
бүгд тэнцсэн
Mount Everest, which is on the border of Nepal and China, attracts thousands of climbers.
Балба, Хятадын хил дээр орших Эверест уул олон мянган уулчныг татдаг.
ганцхан уул: үргэлж нэмэлт өгүүлбэр

2Нэмэлт мэдээлэл нэмэх – who, which, whom

Хүнд who, юманд which хэрэглэнэ. Албан бичигт хүн тусагдахуун бол whom; ярианд ихэнх хүн who гэдэг. Өгүүлбэр гол өгүүлбэрийн дунд эсвэл төгсгөлд ирж болно.

Our new manager, who started on Monday, seems very friendly.
Даваа гарагт ажилд орсон шинэ менежер маань их найрсаг юм шиг байна.
who = тэр нь
I've just finished the novel you lent me, which took me six months.
Чиний зээлүүлсэн романыг дөнгөж уншиж дуусгалаа. Зургаан сар зарцуулсан шүү.
which = тэр ном
Dr Patel, whom many patients ask for by name, works only on Tuesdays.
Олон өвчтөн нэрээр нь асуудаг доктор Пател зөвхөн мягмар гарагт ажилладаг.
албан: whom
We're flying with SkyLink, which I've never used before.
Бид SkyLink-ээр нисэх гэж байна, би өмнө нь тэр компаниар нисч байгаагүй.
which өгүүлбэрийн төгсгөлд
My grandmother, who is 92, still swims every morning.
Ерэн хоёр настай эмээ маань одоо ч өглөө бүр усанд сэлдэг.
ганц эмээ: таслалтай

3Бүхэл өгүүлбэрийг заах which

Which нь зөвхөн нэг нэр үгийг биш, өмнөх өгүүлбэрийн бүх санааг тайлбарлаж болно. Энэ өгүүлбэр тайлбарлаж буй өгүүлбэрийнхээ дараа, таслалын ард ирнэ. What энд хэрэглэгдэхгүй. Монголоор «…, энэ нь …».

He failed his driving test again, which surprised everyone.
Тэр жолооны шалгалтандаа дахиад унасан, энэ нь бүгдийг гайхшруулсан.
«энэ нь» → which
The flight was delayed by six hours, which meant we missed our connection.
Нислэг зургаан цаг хоцорсон тул бид дараагийн нислэгтээ сууж амжаагүй.
which = хоцорсон явдал
She offered to drive me home, which was really kind of her.
Тэр намайг гэрт минь хүргэж өгье гэсэн нь үнэхээр сайхан сэтгэл байлаа.
which = санал болгосон нь
Prices have gone up again, which is why we're eating out less.
Үнэ дахиад өссөн, тиймээс бид гадуур хооллох нь цөөрсөн.
which is why = тиймээс

4Тоо хэмжээний үг + of whom / of which

Тоо эсвэл тоо хэмжээний үгийн дараа хүнд of whom, юманд of which хэрэглэнэ. Хоёр санааг нэг жигд өгүүлбэрт холбодог бөгөөд бичгийн хэлэнд түгээмэл. Монголоор «тэдний ихэнх нь», «нэг нь ч … -гүй».

About fifty people applied, most of whom had no experience.
Тавь орчим хүн өргөдөл өгсөн бөгөөд тэдний ихэнх нь туршлагагүй байсан.
«тэдний ихэнх нь» → most of whom
I bought three plants, none of which survived the winter.
Би гурван ургамал авсан ч нэг нь ч өвөл давж гараагүй.
none of which: «нэг нь ч … -гүй»
She has two sons, both of whom are doctors.
Тэр хоёр хүүтэй, хоёулаа эмч.
both of whom
The report makes several suggestions, some of which are quite expensive.
Тайланд хэд хэдэн санал дэвшүүлсэн, заримыг нь хэрэгжүүлэхэд нэлээд үнэтэй.
юм → of which
We visited four cities, the last of which was Kraków.
Бид дөрвөн хотоор аялсан, сүүлийнх нь Краков байлаа.
the last of which

5Нэмэлт өгүүлбэрт whose, where, when

Whose эзэмшил, where газрын тухай, when цагийн тухай нэмэлт мэдээлэл өгнө.

Maya, whose sister I went to school with, has just got engaged.
Эгч нь надтай хамт сургуульд сурч байсан Майя саяхан сүй тавьжээ.
whose = түүний
The company, whose profits doubled last year, is hiring 200 people.
Өнгөрсөн жил ашгаа хоёр дахин өсгөсөн тэр компани 200 хүн ажилд авч байна.
юманд ч whose болно
We had lunch in Brighton, where my cousin runs a café.
Бид Брайтонд үдийн хоол идсэн, тэнд үеэл маань кафе ажиллуулдаг.
«тэнд» → where
Come in August, when the weather is at its best.
Наймдугаар сард ирээрэй, тэр үед цаг агаар хамгийн сайхан байдаг.
«тэр үед» → when
In 2010, when I first moved to the city, rents were much lower.
2010 онд, намайг анх хот руу нүүж ирэхэд түрээс хамаагүй хямд байсан.
when: тэр жилийн тухай нэмэлт

Түгээмэл алдаа

❌My father, that is a teacher, loves football.
✅My father, who is a teacher, loves football.
Нэмэлт өгүүлбэрт that хэрэглэхгүй.
❌The book, I borrowed from you, is brilliant.
✅The book, which I borrowed from you, is brilliant.
Харьцангуй үгийг орхиж болохгүй.
❌He was late again, what annoyed his boss.
✅He was late again, which annoyed his boss.
Бүхэл өгүүлбэрийн тайлбар = which.
❌I have two cousins, both of them live in Dubai.
✅I have two cousins, both of whom live in Dubai.
Таслалаар холбосон хоёр өгүүлбэрт of whom хэрэгтэй (эсвэл: …cousins, and both of them live in Dubai).
❌The hotel, which we stayed in it, was lovely.
✅The hotel, which we stayed in, was lovely.
which нь it-ийг орлодог: it-г давтахгүй.
❌I spoke to Mr Lee, who his son is in my class.
✅I spoke to Mr Lee, whose son is in my class.
Эзэмшил = whose.
❌My mother who is 60 has just retired.
✅My mother, who is 60, has just retired.
Цэг таслалын алдаа: таслалгүй бол та хэд хэдэн ээжтэй мэт сонсогдоно.

Монголчуудад тохиолддог урхи

1. «…, энэ нь …» → , this … Монголоор өмнөх санааг «энэ нь»-ээр үргэлжлүүлдэг: «Болд паспортоо гэртээ мартсан, энэ нь багшийг маань их уурлуулсан». Англиар таслалын дараа this тавибал хоёр бүтэн өгүүлбэрийг таслалаар холбосон болж буруу. Бүхэл санааг заахдаа which.

❌Bold forgot his passport at home, this made our teacher very angry.
✅Bold forgot his passport at home, which made our teacher very angry. эсвэл Bold forgot his passport at home. This made our teacher very angry.
таслалын дараа this биш, which

2. «…, тэр нь …» → , she / he … «Эгч маань, тэр Дарханд эмчээр ажилладаг, энэ долоо хоногт манайд ирнэ» гэх мэтээр монголоор тайлбарыг завсар оруулж болдог. Англиар таслалын хооронд she / he тавибал буруу: who нь «тэр»-ийн оронд ирнэ.

❌My sister, she works as a doctor in Darkhan, is staying with us this week.
✅My sister, who works as a doctor in Darkhan, is staying with us this week.
she биш, who

3. «тэдгээрийн ихэнхийг нь» → most of them. «Ганбаа надад сурах таван ардын дуу өгсөн, тэдгээрийн ихэнхийг нь би аль хэдийн мэддэг байсан» гэдгийг үгчлэн most of them-ээр орчуулбал хоёр өгүүлбэр холбогчгүй болно. Таслалын дараа most of which / whom, эсвэл and нэмнэ.

❌Ganbaa gave me five folk songs to learn, most of them I already knew.
✅Ganbaa gave me five folk songs to learn, most of which I already knew. эсвэл Ganbaa gave me five folk songs to learn, and I already knew most of them.
таслалын дараа of which

4. Таслалгүй нэмэлт мэдээлэл. Монгол тодотголд таслал хэрэглэдэггүй («Дэлхийн хамгийн хүйтэн нийслэл Улаанбаатар бол миний төрсөн хот»), тиймээс англиар ч таслалгүй бичих нь элбэг. Ганцхан, тодорхой зүйлийн тухай нэмэлт мэдээллийг хоёр таслалын хооронд бичнэ.

❌Ulaanbaatar which is the coldest capital in the world is my home town.
✅Ulaanbaatar, which is the coldest capital in the world, is my home town.
цэг таслал: ганц хот → хоёр таслал

Бүү андуураарай

ялгах эсвэл нэмэлт – A2-29, B1-20-ийг үзнэ үү.

The phone that I bought last week has stopped working.
Өнгөрсөн долоо хоногт авсан утас маань ажиллахаа больчихлоо.
аль утас болохыг заана; that болно
My phone, which I bought last week, has stopped working.
Утас маань ажиллахаа больчихлоо. Өнгөрсөн долоо хоногт л авсан юм.
нэмэлт мэдээлэл; that биш, which

which (нэг нэр үг) эсвэл which (бүхэл өгүүлбэр)

She sent me a long email, which I haven't read yet.
Тэр надад урт имэйл явуулсан, би түүнийг хараахан уншаагүй байна.
which = имэйл
She sent me a long email, which was unusual.
Тэр надад урт имэйл явуулсан нь ер бусын хэрэг.
which = явуулсан явдал

which эсвэл what – which өмнөх зүйлийг заадаг; what нь «… зүйл» гэсэн утгатай, өмнө нь юу ч байхгүй. B2-20-ийг үзнэ үү.

He said nothing, which was strange.
Тэр юу ч хэлээгүй нь хачирхалтай.
which = юу ч хэлээгүй нь
What he said was strange.
Түүний хэлсэн зүйл хачирхалтай байлаа.
what = хэлсэн зүйл

whom, which-ийн өмнө угтвар үгтэй албан бүтэц (the colleague to whom I spoke)-ийг C1-15-д, таслалын бусад дүрмийг B2-27-д үзнэ.

Зөв бичих ба дуудлага

  • Ярианд нэмэлт өгүүлбэрийн өмнө, ард богино завсарлага гарч, бага зэрэг намхан, хурдан хэлэгддэг – хажуугийн үг шиг: My brother | who lives in Toronto | is an architect.
  • Ялгах өгүүлбэр завсарлагагүй: My brother who lives in Toronto is an architect нэг бүхэл хэсэг болж хэлэгдэнэ.
  • Өгүүлбэр дундаа ирвэл хоёр таслал хэрэгтэй – нэг нь өмнө, нэг нь ард.
  • whose (эзэмшил), who's (= who is / who has) ижил дуудлагатай: /huːz/. Who's that? / The man whose car… Төгсгөлийн /z/ нь хоолой дуугарсан «с» – монгол «з» шиг биш. /h/ нь зүгээр л амьсгал, монгол «х» шиг хоолойгоор хэржигнүүлэхгүй.
  • whom /huːm/ албан, ярианд ховор.

Алтан дүрэм

Нэмэлт мэдээлэл үү? Түүнийг таслалын хооронд тавьж who / whom / which / whose / where / when хэрэглээрэй – that биш – харьцангуй үгийг хэзээ ч бүү орхи. Мөн санаарай: монгол «тэр нь» = who, «энэ нь» = which; таслалын дараа he, she, this тавихгүй.

Дасгал

A. Бүтэц

Дутуу үгийг нөхөөрэй.

  1. My best friend, lives next door, is a nurse.
  2. The castle, was built in 1250, is now a hotel.
  3. Our teacher, husband is a famous chef, invited us to dinner.
  4. We went to Lisbon, we ate the best seafood of our lives.
  5. The company has 300 employees, most of work from home.
  6. I've read his three books, none of I enjoyed.
  7. Хоёр өгүүлбэрийг нэмэлт мэдээлэлтэйгээр нэгтгэнэ үү: Rome has nearly three million people. It is the capital of Italy.

B. Утга

Нөхцөл байдалд тохирох хувилбарыг сонгоно уу.

  1. Хэн өвдсөн бэ? "The guests, who ate the fish, got sick."
  2. Хэн өвдсөн бэ? "The guests who ate the fish got sick."
  3. "He forgot my birthday, which hurt me" өгүүлбэрт which юуг заадаг вэ?
  4. Зөв хариултыг сонгоно уу: I missed the bus, … meant I was late.

C. Алдааг олоорой

Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.

  1. My car, that is very old, broke down again.
  2. She has two daughters, both of them are lawyers.
  3. The restaurant, we went to last night, was excellent.
  4. Our flat, which has two bedrooms, is near the station.

D. Нөхцөл байдалд

Захидлыг уншаад дутуу үгийг нөхөөрэй. Нөхөх зай бүрд харьцангуй үг (who, whom, which, whose, where, when) эсвэл тоо хэмжээний үг орно.

A family email
Hi Ana! We're having a great time in Edinburgh, 16 it hasn't stopped raining since Monday! We're staying with Uncle Tom, 17 house is right in the old town. His two sons, 18 of 19 study music, play the piano every evening. Yesterday we visited the castle, 20 was built on top of an old volcano. Then Tom's car broke down, 21 meant we had to walk home in the rain!

E. Таны ээлж

Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.

  1. Гэр бүлийн гишүүн эсвэл найзынхаа тухай who эсвэл whose-оор нэмэлт мэдээлэл оруулж нэг өгүүлбэр бичнэ үү.
  2. Саяхан болсон нэг явдлын тухай бичээд, which-ээр түүнд тайлбар хийнэ үү.

F. Холимог давталт

Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.

  1. A2-29 Who, Which, That: тодотгох өгүүлбэр (relative clause) монголоор
    A dentist is someone ___ looks after your teeth. …
  2. B1-20 Relative Clauses (тодотгох өгүүлбэр): whose, where, when ба холбох үгийг орхих нь
    That's the woman son plays in my team.
  3. B2-07 Need, Needn't Have, Be Supposed To: англиар үүрэг, шаардлагыг нарийн илэрхийлэх
    We (needn't bring) our umbrellas — it was sunny all day.
  4. B2-06 Must Have, Can't Have, Might Have: өнгөрсний тухай англиар таамаглах
    She (can't see) the message — her phone was off.
Хариулт

A. Бүтэц

  1. who
  2. which
  3. whose
  4. where
  5. whom
  6. which
  7. Rome, which is the capital of Italy, has nearly three million people. / Rome, which has nearly three million people, is the capital of Italy.

B. Утга

  1. all the guests
  2. only some of the guests
  3. the fact that he forgot
  4. which

C. Алдааг олоорой

  1. My car, which is very old, broke down again.
  2. She has two daughters, both of whom are lawyers. / She has two daughters, and both of them are lawyers.
  3. The restaurant, which we went to last night, was excellent. / The restaurant we went to last night was excellent.
  4. ✓ Our flat, which has two bedrooms, is near the station.

D. Нөхцөл байдалд

  1. where
  2. whose
  3. both
  4. whom
  5. which
  6. which

E. Таны ээлж

  1. My cousin Lara, who works in a hospital, is coming to visit next week.
  2. My phone fell in the sink, which meant I had to buy a new one.

F. Холимог давталт

  1. who
  2. whose
  3. needn't have brought / didn't need to bring
  4. can't have seen / couldn't have seen
Android аппЯвж байхдаа суралц Google Play