SlowingoGramatyka
A2 22 / 38

Must czy have to? Mustn't i don't have to — nie wolno a nie musisz

Must, Have To, Mustn't, Don't Have To

Na tej stronie
  1. Cel lekcji
  2. Główna idea
  3. Polski a angielski
  4. Budowa
  5. Użycie
  6. Częste błędy
  7. Pułapki dla Polaków
  8. Nie myl
  9. Pisownia i wymowa
  10. Złota zasada
  11. Ćwiczenia

Cel lekcji

Po tej lekcji powiesz, jakie są zasady i obowiązki, czego nie wolno robić i czego nie trzeba robić — za pomocą must, have to, mustn't, can't i don't have to — w teraźniejszości, przeszłości i przyszłości.

Główna idea

Must i have to mówią to samo: „to jest konieczne”. Różnica często polega na tym, skąd pochodzi presja. Przy must zwykle od mówiącego: I must call my mum — ja uważam, że to ważne. Przy have to z zewnątrz: od szefa, z przepisów, z rozkładu jazdy. I have to wear a uniform — tak wymaga moja praca.

Przeczenia są za to zupełnie różne i to najważniejsza część tej lekcji. Wyobraź sobie dwie rzeczy. Mustn't to czerwona lina w muzeum: nie przechodź za nią — nie wolno. Don't have to to karta dań: możesz wybrać. You mustn't park here (tu nie wolno parkować). You don't have to pay (nie trzeba płacić — ale jeśli chcesz, możesz).

I jeszcze jedno: must to czasownik modalny, tak jak can. Nigdy się nie zmienia i nie ma formy przeszłej. Have to to zwykły czasownik, więc wchodzi w każdy czas: had to, will have to.

Polski a angielski

Po polsku „musieć” ma wszystkie czasy (muszę, musiałam, będę musiał), a angielskie must ma tylko jedną formę. Dlatego „musiałem” to had to, a „będę musiała” — will have to. Najważniejsza różnica dotyczy jednak przeczeń. Polskie „nie musisz” to don't have to, a nie mustn't. Mustn't znaczy „nie wolno”. Polskie „nie można” działa tak samo jak angielskie can't w znaczeniu zakazu.

PolskiZnaczenieAngielski
Muszę zadzwonić do babci.mój własny obowiązekI must call my grandmother.
W pracy muszę nosić garnitur.obowiązek z zewnątrzI have to wear a suit at work.
Nie wolno dotykać tego kabla.zakazYou mustn't touch that wire.
Tu nie można parkować.zakaz (w mowie)You can't park here.
Nie musisz płacić.brak obowiązkuYou don't have to pay.
Wczoraj musiałam zostać dłużej w pracy.obowiązek w przeszłościI had to work late yesterday.
Będziesz musiał wziąć taksówkę.obowiązek w przyszłościYou'll have to take a taxi.
Trzeba pokazać bilet kierowcy.przepis (bezosobowo)Passengers must show their tickets.

Zwróć uwagę na wiersze 3 i 5: angielskie mustn't wygląda jak „nie musieć”, ale znaczy coś zupełnie innego. I na ostatni wiersz: polskie „trzeba” nie ma podmiotu, a angielskie zdanie zawsze go potrzebuje (you, passengers, we).

Budowa

Must — czasownik modalny: jedna forma dla wszystkich osób, a po nim forma podstawowa czasownika.

FormaPrzykład
Zdanie twierdząceI / you / she / we / they must go.
PrzeczenieI / you / she / we / they mustn't (must not) go.
Pytanie (rzadkie, dość formalne)Must I go?

Have to — zwykły czasownik: zmienia się z podmiotem, a w przeczeniach i pytaniach potrzebuje do / does / did.

FormaI / you / we / theyhe / she / it
Zdanie twierdząceI have to work.She has to work.
PrzeczenieI don't have to work.She doesn't have to work.
PytanieDo you have to work?Does she have to work?
Krótkie odpowiedziYes, I do. / No, I don't.Yes, she does. / No, she doesn't.

Przeszłość i przyszłość — must nie ma formy przeszłej i nie może stać po will, więc używasz have to.

CzasFormaPrzykład
Przeszłośćhad to / didn't have toWe had to wait an hour.
Pytanie o przeszłośćDid you have to…?Did you have to pay?
Przyszłośćwill have to / won't have toYou'll have to book early.

Mapa znaczeń

WyrażenieZnaczenie
must / have toTo jest konieczne.
mustn't / can'tNie wolno. Nie rób tego!
don't have toNie trzeba. Możesz wybrać.

Użycie

1Must — mój własny obowiązek

Używaj must, kiedy ty uważasz, że coś jest konieczne albo ważne. Często też w gorących, osobistych rekomendacjach typu „koniecznie spróbuj”.

I must call my grandmother this weekend.
Muszę w ten weekend zadzwonić do babci.
mój własny pomysł
We must get a new sofa. This one is terrible.
Musimy kupić nową kanapę. Ta jest okropna.
You must try the cheesecake here. It's amazing!
Koniecznie spróbuj tu sernika. Jest niesamowity!
gorąca rekomendacja, a nie obowiązek
I really must go now. It's late.
Naprawdę muszę już iść. Jest późno.

2Must — pisane zasady i ogłoszenia

Must bardzo często pojawia się w regulaminach, na tablicach, w formularzach i instrukcjach. Po polsku piszemy tu zwykle „należy”, „trzeba” albo „musi”.

Passengers must show their tickets to the driver.
Pasażerowie muszą okazać bilet kierowcy. / Należy okazać bilet kierowcy.
po polsku „należy” bez podmiotu, po angielsku podmiot jest konieczny
All visitors must sign in at reception.
Wszyscy goście muszą się wpisać w recepcji.
Answers must be in black ink.
Odpowiedzi należy pisać czarnym tuszem.

3Have to — obowiązek z zewnątrz

Używaj have to, kiedy obowiązek wynika z przepisu, polecenia przełożonego, prawa albo sytuacji. To zwykły wybór, gdy mówisz o codziennych obowiązkach i ustaleniach. W potocznym brytyjskim angielskim have got to ('ve got to) znaczy to samo: I've got to go.

I have to wear a suit at work.
W pracy muszę nosić garnitur.
taka jest zasada w firmie
She has to take this medicine twice a day.
Musi brać ten lek dwa razy dziennie.
tak powiedział lekarz
We have to be at the airport by six.
Musimy być na lotnisku przed szóstą.
godzina lotu
My son has to do an hour of homework every evening.
Mój syn musi codziennie wieczorem przez godzinę odrabiać lekcje.
Do you have to work on Saturdays?
Musisz pracować w soboty?
pytanie z do, a nie Must you…?

4Mustn't i can't — zakaz

Mustn't mówi, że czegoś nie wolno albo że to bardzo zły pomysł. W codziennej mowie przy zasadach bardzo często słychać can't — jak polskie „nie można”. Mustn't jest typowe głównie dla brytyjskiego angielskiego; w amerykańskim normalnie mówi się can't albo don't.

You mustn't touch that wire. It's dangerous.
Nie wolno dotykać tego kabla. To niebezpieczne.
mustn't = nie wolno
We mustn't forget Dad's birthday this year.
W tym roku nie możemy zapomnieć o urodzinach taty.
„nie możemy zapomnieć” = nie wolno nam
You can't park here. It's for buses only.
Tu nie można parkować. To miejsce tylko dla autobusów.
can't = nie wolno
Students can't use their phones during the exam.
W czasie egzaminu studenci nie mogą korzystać z telefonów.

5Don't have to — brak obowiązku

Don't / doesn't have to mówi, że coś nie jest konieczne. Możesz to zrobić, ale nie musisz. To jest polskie „nie musisz”, „nie trzeba”.

You don't have to bring anything. We've got lots of food.
Nie musisz niczego przynosić. Mamy mnóstwo jedzenia.
nie musisz, a nie „nie wolno”
He doesn't have to get up early on Sundays.
W niedziele nie musi wcześnie wstawać.
It's free. You don't have to pay.
To nic nie kosztuje. Nie trzeba płacić.
We don't have to decide today.
Nie musimy decydować dzisiaj.

6Had to i will have to — przeszłość i przyszłość

Must nie ma formy przeszłej. Obowiązek w przeszłości („musiałem, musiałam”) to had to. Obowiązek w przyszłości („będę musiał, będę musiała”) to will have to. (Must może mówić o najbliższej przyszłości i twoich własnych planach — I must call her tomorrow — ale nigdy nie stoi po will.)

I had to work late yesterday.
Wczoraj musiałam zostać dłużej w pracy.
„musiałam” → had to
We didn't have to show our passports at the border.
Na granicy nie musieliśmy pokazywać paszportów.
Did you have to wait long at the doctor's?
Długo musiałeś czekać u lekarza?
You'll have to take a taxi. There are no buses after midnight.
Będziesz musiała wziąć taksówkę. Po północy nie ma autobusów.
„będziesz musiała” → will have to
They won't have to change trains. It's a direct service.
Nie będą musieli się przesiadać. To połączenie bezpośrednie.

Częste błędy

⚠️You don't have to smoke in the hospital.
✅You mustn't smoke in the hospital.
Zdanie poprawne, ale znaczy coś innego: don't have to = nie trzeba. Zakaz to mustn't (albo can't).
❌I musted leave early yesterday.
✅I had to leave early yesterday.
Must nie ma formy przeszłej.
❌She must to study tonight.
✅She must study tonight.
Po must nie ma to.
❌He have to wear a uniform.
✅He has to wear a uniform.
he / she / it → has to.
❌Do you must work tomorrow?
✅Do you have to work tomorrow?
Must nie łączy się z do; użyj have to.
❌She doesn't has to come.
✅She doesn't have to come.
Po doesn't stoi have.
❌I will must go.
✅I will have to go.
Dwa czasowniki modalne nie mogą stać obok siebie: will have to.
❌He musts finish today.
✅He must finish today.
Must nigdy nie dostaje -s.

Pułapki dla Polaków

1. „Nie musisz” → mustn't. To najczęstsza i najgroźniejsza pułapka. Mustn't wygląda jak dosłowne „nie musisz”, ale znaczy „nie wolno ci”. Polskie „nie musisz, nie trzeba” to don't have to.

⚠️You mustn't bring your laptop tomorrow. We have computers.
✅You don't have to bring your laptop tomorrow. We have computers.
Zdanie poprawne, ale znaczy „nie wolno ci przynosić laptopa”, a chodzi o to, że nie trzeba.
⚠️She mustn't cook tonight. We're going to a restaurant.
✅She doesn't have to cook tonight. We're going to a restaurant.
Zdanie poprawne, ale brzmi jak zakaz gotowania.

2. „Musiałem” → must. Po polsku „musieć” ma czas przeszły, więc kusi, żeby użyć must także o przeszłości. Po angielsku przeszłość to zawsze had to.

❌Last week I must stay at home with my son.
✅Last week I had to stay at home with my son.
❌Did you must show your ID?
✅Did you have to show your ID?

3. „Będę musiał” → will must. Polskie „będę musiał” to „będę” + „musieć”, więc wiele osób mówi will must. Po will może stać tylko have to.

❌Next year we will must pay more for gas.
✅Next year we will have to pay more for gas.

4. „Trzeba…” bez podmiotu. Po polsku „Trzeba mieć bilet” albo „Tu trzeba nosić kask” nie ma podmiotu. Po angielsku zdanie musi go mieć: you, we, people, passengers.

❌Here must wear a helmet.
✅You must wear a helmet here.
albo: You have to wear a helmet here.
❌Is necessary to book a table.
✅You have to book a table.
albo: It's necessary to book a table.

Nie myl

mustn't i don't have to — Mustn't to czerwona lina: nie rób tego (nie wolno). Don't have to to karta dań: wybierasz (nie musisz).

You mustn't wear shoes in the temple.
W świątyni nie wolno chodzić w butach.
zakaz
You don't have to wear a tie to the party.
Na imprezę nie musisz zakładać krawata.
nie trzeba, ale możesz

must i have to (w zdaniach twierdzących) — Często pasuje jedno i drugie. Must brzmi bardziej osobiście; have to wskazuje na przepis albo sytuację z zewnątrz. W amerykańskim angielskim w mowie dużo częściej słychać have to.

I must eat less chocolate.
Muszę jeść mniej czekolady.
moja własna decyzja
I have to stop at the bank. They close at four.
Muszę wstąpić do banku. Zamykają o czwartej.
sytuacja z zewnątrz

can't (nie wolno) i can't (nie umiem) — Forma jest ta sama, a znaczenie wynika z kontekstu. Tak samo jak polskie „nie mogę / nie można”. Umiejętności: zob. A1-17.

You can't take photos in the museum.
W muzeum nie wolno robić zdjęć.
przepis
I can't swim.
Nie umiem pływać.
umiejętność

must jako zasada i must jako wniosek — She must be tired to nie zasada. Znaczy „na pewno jest zmęczona” — jak polskie „musi być zmęczona”. Tego użycia nauczysz się w B1-16. Need to i needn't są w B2-07.

Pisownia i wymowa

  • mustn't /ˈmʌsnt/: pierwsze t jest nieme. Wymawiasz /mʌs/ + /nt/, bez /t/ w środku i bez samogłoski między /s/ a /n/.
  • Samogłoska /ʌ/ w must przypomina krótkie polskie „a”, ale usta są mniej otwarte, a język leży luźno pośrodku jamy ustnej.
  • W zdaniu must często ma formę słabą: /məst/ albo /məs/. W I must go samogłoskę ledwo słychać. Polski nie redukuje samogłosek, więc słuchaj, jak to brzmi u rodzimych użytkowników.
  • have to /ˈhæftə/, has to /ˈhæstə/, had to /ˈhætə/: przed /t/ dźwięczne /v/, /z/, /d/ tracą dźwięczność. To ci się przyda, bo po polsku też się tak dzieje. Pisz jednak zawsze pełną formę have to, nigdy hafta.
  • /æ/ w have to dźwięk między polskim „a” i „e”: szeroko otwórz usta i rozciągnij je trochę na boki.
  • h w have, has, had to lekki wydech, a nie polskie „h” z tarciem w gardle.
  • W have to nie skracaj have: mów I have to go (albo potocznie I've got to go).

Złota zasada

Mustn't = nie wolno, nie rób tego. Don't have to = nie trzeba, możesz wybrać. Must nie ma formy przeszłej: „musiałem” to had to, a „będę musiał” to will have to. I pamiętaj: polskie „nie musisz” to nigdy mustn't.

Ćwiczenia

A. Forma

Uzupełnij zdania albo przekształć je zgodnie z poleceniem.

  1. My sister (have to) work every Saturday.
  2. Yesterday we (have to) walk home. The buses weren't running.
  3. you have to wear a uniform at your school?
  4. Zamień na przeczenie: He has to pay.
  5. Zamień na przyszłość: I have to take a taxi. (tomorrow)
  6. Ułóż pytanie o przeszłość: you / have to / wait / long?

B. Znaczenie

Wybierz odpowiedź, która pasuje do sytuacji.

  1. Wybierz poprawną odpowiedź: You … cross the road when the light is red.
  2. Wybierz poprawną odpowiedź: It's Sunday, so I … get up early.
  3. Wybierz poprawną odpowiedź: Entry is free. You … pay.
  4. Wybierz poprawną odpowiedź: It's a secret. You … tell anyone!
  5. W muzeum. Wybierz poprawną odpowiedź: "Sorry, you … take photos here."

C. Znajdź błąd

Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.

  1. She must to finish the report today.
  2. I musted call the bank yesterday.
  3. He don't have to pay.
  4. We'll have to leave early tomorrow.

D. W kontekście

Użyj must, mustn't, can't albo odpowiedniej formy have to.

First day at work
Nina: So, what are the rules here?
Sam: Well, you 16 wear a suit. Jeans are fine. But you 17 wear your ID card all the time. That's the company rule.
Nina: OK. And can I use my phone at my desk?
Sam: Yes, but you 18 take photos in the lab. It's not allowed.
Nina: Do I 19 work at weekends?
Sam: No. Last year we 20 work on Saturdays, but not now.

E. Twoja kolej

Napisz po angielsku o swoich obowiązkach i zasadach.

  1. Napisz dwie rzeczy, które musisz zrobić w tym tygodniu, i jedną, której nie musisz robić.
  2. Napisz dwie zasady obowiązujące w twoim domu, szkole albo pracy. Użyj mustn't albo can't.

F. Powtórka mieszana

Powtórz materiał z poprzednich lekcji.

  1. A1-17 Can i can't po angielsku: umiejętności, pozwolenie i prośby
    Sorry, I (not / can) come tonight. I'm working.
  2. A2-19 Present perfect czy past simple? Różnica wyjaśniona prosto
    I (work) late three times this week.
  3. A2-04 Will i won't: decyzje, obietnice i przewidywania po angielsku
    It's late. I think I (take) a taxi.
Odpowiedzi

A. Forma

  1. has to
  2. had to
  3. Do
  4. He doesn't have to pay. / He does not have to pay.
  5. I'll have to take a taxi tomorrow. / I will have to take a taxi tomorrow.
  6. Did you have to wait long?

B. Znaczenie

  1. mustn't
  2. don't have to
  3. don't have to
  4. mustn't
  5. can't

C. Znajdź błąd

  1. She must finish the report today.
  2. I had to call the bank yesterday.
  3. He doesn't have to pay. / He does not have to pay.
  4. ✓ We'll have to leave early tomorrow.

D. W kontekście

  1. don't have to / do not have to
  2. have to / must
  3. mustn't / must not / can't / cannot
  4. have to
  5. had to

E. Twoja kolej

  1. I have to finish a report. I have to go to the dentist. I don't have to work on Friday.
  2. You mustn't feed the cat at the table. You can't eat in the bedrooms.

F. Powtórka mieszana

  1. can't / cannot
  2. 've worked / have worked
  3. 'll take / will take / 'm going to take / am going to take
Aplikacja AndroidUcz się w drodze Google Play