Should i ought to: jak dawać rady po angielsku
Should and Ought To: Giving Advice
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji dasz komuś radę, powiesz, co według ciebie jest słuszne, a co nie, i poprosisz innych o radę — za pomocą should, shouldn't, ought to i kilku przydatnych zwrotów.
Główna idea
Should to czasownik dobrych pomysłów. Nie mówi „taka jest zasada” — od tego są must i have to A2-20. Mówi: „moim zdaniem tak będzie dobrze” albo „to najlepszy plan”. Rozmówca może się nie zgodzić.
Wyobraź sobie przyjaciela, który stoi na rozstaju dróg. Nie możesz go wepchnąć na żadną z nich, ale możesz wskazać palcem i powiedzieć: You should go this way. Ten wskazujący palec to właśnie should: delikatna sugestia, a nie rozkaz.
Ponieważ should wyraża opinię, pasuje też do ogólnych sądów o tym, co dobre, a co złe: People should be kind to animals. A ponieważ jest uprzejme i otwarte, naturalnie używasz go także, kiedy prosisz o radę: What should I do?
Ought to znaczy prawie to samo co should. Pojawia się rzadziej, zwłaszcza w pytaniach i przeczeniach.
Polski a angielski
Po polsku radę dajemy na wiele sposobów: powinien / powinna, warto, lepiej, a w luźnej rozmowie często też musisz („Musisz więcej spać!”). Po angielsku zwykła rada to should. Must i have to oznaczają obowiązek albo przepis, więc polskie „musisz” jako rada to po angielsku zwykle should. Polskie „powinien” zmienia formę według osoby i rodzaju (powinienem, powinnam, powinieneś, powinnaś…), a should jest zawsze takie samo. Kiedy prosisz o radę, po polsku mówisz „Czy mam…?”, „Co mam…?” — po angielsku to Should I…? / What should I…?, a nie have to.
| Polski | Znaczenie | Angielski |
|---|---|---|
| On powinien porozmawiać z kierownikiem. | rada | He should talk to his manager. |
| Warto pić więcej wody. | rada | You should drink more water. |
| Musisz więcej spać! (rada przyjaciela) | rada | You should sleep more. |
| Na motocyklu trzeba jeździć w kasku. | obowiązek (przepis) | You have to wear a helmet on a motorbike. |
| Czy mam wziąć prezent? | prośba o radę | Should I bring a present? |
| Co mam włożyć? | prośba o radę | What should I wear? |
| Myślę, że nie warto tam iść. | rada przecząca | I don't think you should go. |
| Może zapytasz nauczyciela? | propozycja | Why don't you ask your teacher? |
| Na twoim miejscu przyjęłabym tę pracę. | osobista rada | If I were you, I'd take the job. |
| Dam ci jedną radę. | słowo „rada” | Let me give you some advice. |
Zwróć uwagę na wiersze 5 i 6: polskie „mam” w „Co mam włożyć?” nie ma nic wspólnego z posiadaniem ani z obowiązkiem — to prośba o radę, czyli should. A w wierszu 7 polski stawia „nie” przy czasowniku z rady („nie warto”, „nie powinien”), a angielski zwykle przecza think: I don't think you should…
Budowa
Should — czasownik modalny: jedna forma dla wszystkich osób, a po nim forma podstawowa czasownika (bezokolicznik bez to i bez -s).
| Forma | Przykład |
|---|---|
| Zdanie twierdzące | You should see a doctor. |
| Przeczenie | She shouldn't (should not) drink so much coffee. |
| Pytanie ogólne (tak/nie) | Should I call him? |
| Pytanie szczegółowe | What should we do? |
| Krótkie odpowiedzi | Yes, you should. / No, you shouldn't. |
Ought to — znaczy to samo co should; to jest częścią formy.
| Forma | Przykład |
|---|---|
| Zdanie twierdzące | You ought to apologise. |
| Przeczenie (rzadziej) | You ought not to worry so much. — częściej: You shouldn't worry so much. |
| Pytanie | rzadko — użyj should: Should I…? |
Inne sposoby dawania rad
| Zwrot | Schemat | Przykład |
|---|---|---|
| I think you should… | I think + you should + forma podstawowa | I think you should rest. |
| I don't think you should… | I don't think + you should + forma podstawowa | I don't think you should go. |
| Why don't you…? | Why don't you + forma podstawowa? | Why don't you ask your teacher? |
| If I were you, I'd… | stały zwrot + forma podstawowa | If I were you, I'd take the job. |
Użycie
1Dawanie rad
Should / shouldn't mówi, co według ciebie jest dla kogoś dobrym albo złym pomysłem.
2Opinie o tym, co słuszne
Should wyraża twoje zdanie o tym, jak powinno być — w społeczeństwie, w pracy, w życiu. Po polsku mówimy tu „powinien”, „powinno się”, a to wciąż opinia, nie przepis.
3Ought to
Ought to znaczy to samo co should. Brzmi trochę poważniej i częściej słychać je w brytyjskim angielskim. Używaj go głównie w zdaniach twierdzących.
4Prośba o radę
Kiedy pytasz kogoś o zdanie, użyj Should I / we…? albo What / Where / Which… should I…? Bardzo często mówi się też Do you think I should…? Polskie „Czy mam…?”, „Co mam…?” to po angielsku pytanie z should.
5I think you should / I don't think you should
Żeby rada brzmiała łagodniej, zacznij od I think. W radzie przeczącej angielski zwykle przeczy think: I don't think you should… Zdanie I think you shouldn't… też jest poprawne, ale pojawia się rzadziej i brzmi bardziej bezpośrednio.
6Why don't you…? i If I were you, I'd…
Why don't you…? to przyjazna propozycja, a nie prawdziwe pytanie — jak polskie „Może…?” albo „Czemu nie…?”. If I were you, I'd… to stały zwrot na mocną, osobistą radę, jak polskie „Na twoim miejscu…”. Naucz się go w całości; gramatyka tej konstrukcji jest w B1-06. (If I was you też często słychać w mowie potocznej, ale were to bezpieczny wybór.)
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. „Musisz…” i „Czy mam…?” → must / have to. Po polsku „musisz” bywa przyjacielską radą („Musisz więcej odpoczywać!”), a „Czy mam…?” prośbą o radę. Dosłowne must i have to brzmią jednak po angielsku jak obowiązek albo polecenie. Do zwykłej rady i do pytania o radę służy should. (Entuzjastyczna rekomendacja typu You must try this cake! to normalny angielski — ale to szczególny przypadek.)
2. Pytanie bez zmiany szyku. Po polsku pytanie często różni się od zdania twierdzącego tylko intonacją albo słowem „czy”. Po angielsku po słowie pytającym should staje przed podmiotem, a w Why don't you…? — don't przed you.
3. „Myślę, że nie warto…” słowo w słowo. Po polsku „nie” naturalnie stawiamy przy „warto” czy „powinien”. Po angielsku to też jest możliwe, ale znacznie częściej przeczy się think.
4. „Rada” jako rzeczownik policzalny. Po polsku mówimy „jedna rada”, „dwie rady”. Po angielsku advice to rzeczownik niepoliczalny: bez a/an i bez -s. Jedna rada to some advice albo a piece of advice.
5. „Na twoim miejscu” i would po if. W polskim zdaniu z „gdyby” (np. „Gdybym była tobą…”) tryb przypuszczający (-by) pojawia się w obu częściach zdania, więc kusi, żeby wstawić would także po if. W tym stałym zwrocie po if stoi jednak were. Z kolei „na twoim miejscu” przetłumaczone dosłownie nie działa.
Nie myl
should i must / have to — should to rada: można odmówić. Must / have to to obowiązek: nie można. Zob. A2-20. I jeszcze jedno: you mustn't znaczy „nie wolno ci”, a „nie musisz” to you don't have to.
Why don't you…? (propozycja) i Why didn't you…? (prawdziwe pytanie albo wyrzut) — radą jest tylko forma teraźniejsza.
should, had better i should have — had better jest mocniejsze i ostrzega przed złymi skutkami: zob. B2-05. Rada albo żal dotyczący przeszłości (You should have told me — „Trzeba było mi powiedzieć”) jest w B1-09.
Pisownia i wymowa
- should /ʃʊd/: l jest nieme. Should rymuje się z good i could.
- /ʃ/ na początku przypomina polskie „sz”, ale jest miększe: usta są lekko wysunięte i zaokrąglone, a język nie cofa się tak jak przy „sz”. /ʊ/ to krótka, luźna samogłoska — krótsza i mniej zaokrąglona niż polskie „u”.
- Końcowe d jest dźwięczne. Po polsku dźwięczne spółgłoski na końcu wyrazu tracą dźwięczność, ale tu utrzymaj głos do końca: inaczej zamiast /ʃʊd/ wyjdzie /ʃʊt/.
- W szybkiej mowie should często ma formę słabą: /ʃəd/, z bardzo krótką, niewyraźną samogłoską. W You should go samogłoskę w should ledwo słychać. Polski nie redukuje samogłosek, więc warto to ćwiczyć osłuchowo.
- shouldn't /ˈʃʊdnt/ ma dwie sylaby. d i n łączą się ściśle: czubek języka zostaje za górnymi zębami, a powietrze wychodzi nosem. Między nimi nie ma samogłoski.
- ought to /ˈɔːtə/ (UK), /ˈɑːtə/ lub /ˈɑːdə/ (US): gh jest nieme — nie czytaj go tak, jak się pisze. Samogłoska jest długa, usta zaokrąglone. Akcent pada na pierwszą sylabę.
- have to wymawia się /ˈhæftə/: tu /v/ naprawdę zamienia się w /f/ — to norma w angielskim. h to lekki wydech, a nie polskie „h” z tarciem.
- W If I were you, I'd… forma I'd /aɪd/ = I would. Wymawiaj /d/ wyraźnie: bez niego I'd buy brzmi jak I buy.
Złota zasada
Rady dajesz za pomocą should + forma podstawowa (bez to). Ought to znaczy to samo. W radzie przeczącej najbardziej naturalne jest I don't think you should… I pamiętaj: polskie „powinien”, „warto” czy przyjacielskie „musisz” to zwykle should, „Co mam…?” to What should I…?, a obowiązek to must / have to.
Ćwiczenia
A. Forma
W zadaniach 1–2 użyj should, shouldn't albo ought to.
-
You have a bad cough. You see a doctor.
-
You eat so many sweets. They're bad for your teeth.
-
Uzupełnij: We ought leave soon.
-
Ułóż pytanie: I / what / should / cook / tonight?
-
Krótka odpowiedź: "Should I bring a coat?" "Yes, you ."
-
Uzupełnij propozycję: Why you ask your neighbour?
B. Znaczenie
Wybierz odpowiedź, która pasuje do sytuacji.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: You … try yoga. It really helps with stress.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: In the UK you … drive on the left. It's the law.
-
Wybierz bardziej naturalne zdanie:
-
Twoja przyjaciółka ma problem z siostrą. Które zdanie jest radą?
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
He should to call his mother.
-
Do I should take an umbrella?
-
She shoulds rest more.
-
If I were you, I'd talk to her.
D. W kontekście
Użyj should, ought to, don't albo were. Jednego wyrazu możesz użyć kilka razy.
Kim: My boss gives me too much work. What 15 I do?
Ana: I think you 16 talk to her about it.
Kim: 17 I write her an email?
Ana: No, I don't think you 18 write an email. Why 19 you ask for a meeting?
Kim: Good idea.
Ana: And if I 20 you, I'd prepare a list of all your tasks.
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku swoje rady i opinię.
-
Ktoś znajomy mówi: „I want to learn English faster.” Daj dwie rady: jedną z should, drugą z Why don't you…?
-
Napisz jedną opinię o swoim mieście z should albo shouldn't.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
A2-20 Must czy have to? Mustn't i don't have to — nie wolno a nie musisz You wear a seat belt. It's the law.
-
A2-20 Must czy have to? Mustn't i don't have to — nie wolno a nie musisz Tomorrow is a holiday, so we go to work.
-
A1-25 Like, want i would like: jak mówić, co lubisz i czego chcesz Would you like (come) with us?
Odpowiedzi
A. Forma
- should / ought to
- shouldn't / should not / ought not to
- to
- What should I cook tonight?
- should
- don't
B. Znaczenie
- should
- have to
- I don't think you should buy it.
- Why don't you call her?
C. Znajdź błąd
- He should call his mother.
- Should I take an umbrella?
- She should rest more.
- ✓ If I were you, I'd talk to her.
D. W kontekście
- should
- should / ought to
- Should
- should
- don't
- were / was
E. Twoja kolej
- You should read something in English every day. Why don't you watch films with English subtitles?
- The city should build more parks. Cars shouldn't drive in the old town.
F. Powtórka mieszana
- must / have to
- don't have to / do not have to / won't have to / will not have to
- to come
