SlowingoGramatyka
A2 23 / 38

Should i ought to: jak dawać rady po angielsku

Should and Ought To: Giving Advice

Na tej stronie
  1. Cel lekcji
  2. Główna idea
  3. Polski a angielski
  4. Budowa
  5. Użycie
  6. Częste błędy
  7. Pułapki dla Polaków
  8. Nie myl
  9. Pisownia i wymowa
  10. Złota zasada
  11. Ćwiczenia

Cel lekcji

Po tej lekcji dasz komuś radę, powiesz, co według ciebie jest słuszne, a co nie, i poprosisz innych o radę — za pomocą should, shouldn't, ought to i kilku przydatnych zwrotów.

Główna idea

Should to czasownik dobrych pomysłów. Nie mówi „taka jest zasada” — od tego są must i have to A2-20. Mówi: „moim zdaniem tak będzie dobrze” albo „to najlepszy plan”. Rozmówca może się nie zgodzić.

Wyobraź sobie przyjaciela, który stoi na rozstaju dróg. Nie możesz go wepchnąć na żadną z nich, ale możesz wskazać palcem i powiedzieć: You should go this way. Ten wskazujący palec to właśnie should: delikatna sugestia, a nie rozkaz.

Ponieważ should wyraża opinię, pasuje też do ogólnych sądów o tym, co dobre, a co złe: People should be kind to animals. A ponieważ jest uprzejme i otwarte, naturalnie używasz go także, kiedy prosisz o radę: What should I do?

Ought to znaczy prawie to samo co should. Pojawia się rzadziej, zwłaszcza w pytaniach i przeczeniach.

Polski a angielski

Po polsku radę dajemy na wiele sposobów: powinien / powinna, warto, lepiej, a w luźnej rozmowie często też musisz („Musisz więcej spać!”). Po angielsku zwykła rada to should. Must i have to oznaczają obowiązek albo przepis, więc polskie „musisz” jako rada to po angielsku zwykle should. Polskie „powinien” zmienia formę według osoby i rodzaju (powinienem, powinnam, powinieneś, powinnaś…), a should jest zawsze takie samo. Kiedy prosisz o radę, po polsku mówisz „Czy mam…?”, „Co mam…?” — po angielsku to Should I…? / What should I…?, a nie have to.

PolskiZnaczenieAngielski
On powinien porozmawiać z kierownikiem.radaHe should talk to his manager.
Warto pić więcej wody.radaYou should drink more water.
Musisz więcej spać! (rada przyjaciela)radaYou should sleep more.
Na motocyklu trzeba jeździć w kasku.obowiązek (przepis)You have to wear a helmet on a motorbike.
Czy mam wziąć prezent?prośba o radęShould I bring a present?
Co mam włożyć?prośba o radęWhat should I wear?
Myślę, że nie warto tam iść.rada przeczącaI don't think you should go.
Może zapytasz nauczyciela?propozycjaWhy don't you ask your teacher?
Na twoim miejscu przyjęłabym tę pracę.osobista radaIf I were you, I'd take the job.
Dam ci jedną radę.słowo „rada”Let me give you some advice.

Zwróć uwagę na wiersze 5 i 6: polskie „mam” w „Co mam włożyć?” nie ma nic wspólnego z posiadaniem ani z obowiązkiem — to prośba o radę, czyli should. A w wierszu 7 polski stawia „nie” przy czasowniku z rady („nie warto”, „nie powinien”), a angielski zwykle przecza think: I don't think you should…

Budowa

Should — czasownik modalny: jedna forma dla wszystkich osób, a po nim forma podstawowa czasownika (bezokolicznik bez to i bez -s).

FormaPrzykład
Zdanie twierdząceYou should see a doctor.
PrzeczenieShe shouldn't (should not) drink so much coffee.
Pytanie ogólne (tak/nie)Should I call him?
Pytanie szczegółoweWhat should we do?
Krótkie odpowiedziYes, you should. / No, you shouldn't.

Ought to — znaczy to samo co should; to jest częścią formy.

FormaPrzykład
Zdanie twierdząceYou ought to apologise.
Przeczenie (rzadziej)You ought not to worry so much. — częściej: You shouldn't worry so much.
Pytanierzadko — użyj should: Should I…?

Inne sposoby dawania rad

ZwrotSchematPrzykład
I think you should…I think + you should + forma podstawowaI think you should rest.
I don't think you should…I don't think + you should + forma podstawowaI don't think you should go.
Why don't you…?Why don't you + forma podstawowa?Why don't you ask your teacher?
If I were you, I'd…stały zwrot + forma podstawowaIf I were you, I'd take the job.

Użycie

1Dawanie rad

Should / shouldn't mówi, co według ciebie jest dla kogoś dobrym albo złym pomysłem.

You look tired. You should go to bed early tonight.
Wyglądasz na zmęczoną. Powinnaś dziś wcześnie pójść spać.
You should drink more water when you exercise.
Kiedy ćwiczysz, warto pić więcej wody.
„warto” to też should
You shouldn't leave your bike outside. It isn't safe.
Lepiej nie zostawiać roweru na dworze. To nie jest bezpieczne.
„lepiej nie” → shouldn't
He should talk to his manager about the problem.
Powinien porozmawiać o tym problemie z kierownikiem.
rada, a nie obowiązek

2Opinie o tym, co słuszne

Should wyraża twoje zdanie o tym, jak powinno być — w społeczeństwie, w pracy, w życiu. Po polsku mówimy tu „powinien”, „powinno się”, a to wciąż opinia, nie przepis.

Children should have cooking lessons at school.
Dzieci powinny mieć w szkole lekcje gotowania.
opinia: should
People shouldn't use their phones while they're driving.
Nie powinno się korzystać z telefonu w czasie jazdy.
„nie powinno się” → people shouldn't
The city should build more cycle lanes.
Miasto powinno budować więcej ścieżek rowerowych.
Public transport should be free for students.
Komunikacja miejska powinna być bezpłatna dla studentów.
opinia, a nie przepis: should

3Ought to

Ought to znaczy to samo co should. Brzmi trochę poważniej i częściej słychać je w brytyjskim angielskim. Używaj go głównie w zdaniach twierdzących.

You ought to tell her the truth.
Powinieneś powiedzieć jej prawdę.
tak jak should: rada
We ought to leave now, or we'll miss the bus.
Powinniśmy już wychodzić, bo spóźnimy się na autobus.
I really ought to visit my parents more often.
Naprawdę muszę częściej odwiedzać rodziców.
po polsku „muszę”, ale to rada dla siebie, a nie obowiązek: ought to

4Prośba o radę

Kiedy pytasz kogoś o zdanie, użyj Should I / we…? albo What / Where / Which… should I…? Bardzo często mówi się też Do you think I should…? Polskie „Czy mam…?”, „Co mam…?” to po angielsku pytanie z should.

Should I bring a present?
Czy mam wziąć prezent?
„Czy mam…?” → Should I…?
What should I wear to the interview?
Co mam włożyć na rozmowę kwalifikacyjną?
„Co mam…?” → What should I…?
Which laptop should I buy?
Który laptop mam kupić?
"Should we book a table?" "Yes, you should. It's always busy."
„Zarezerwować stolik?” „Tak, warto. Zawsze jest tam pełno ludzi.”
Do you think I should call her?
Jak myślisz, zadzwonić do niej?
„Jak myślisz?” → Do you think…?, a nie How do you think

5I think you should / I don't think you should

Żeby rada brzmiała łagodniej, zacznij od I think. W radzie przeczącej angielski zwykle przeczy think: I don't think you should… Zdanie I think you shouldn't… też jest poprawne, ale pojawia się rzadziej i brzmi bardziej bezpośrednio.

I think you should take a break.
Myślę, że przyda ci się przerwa. / Myślę, że warto zrobić sobie przerwę.
I don't think you should eat that. It smells strange.
Myślę, że nie powinnaś tego jeść. Dziwnie pachnie.
po polsku „nie” przy „powinnaś”, po angielsku przy think
I don't think we should tell him yet.
Myślę, że nie powinniśmy mu jeszcze mówić.
to samo: po angielsku przeczenie przy think

6Why don't you…? i If I were you, I'd…

Why don't you…? to przyjazna propozycja, a nie prawdziwe pytanie — jak polskie „Może…?” albo „Czemu nie…?”. If I were you, I'd… to stały zwrot na mocną, osobistą radę, jak polskie „Na twoim miejscu…”. Naucz się go w całości; gramatyka tej konstrukcji jest w B1-06. (If I was you też często słychać w mowie potocznej, ale were to bezpieczny wybór.)

Why don't you ask your brother for help?
Może poprosisz brata o pomoc?
propozycja, nie pytanie
Why don't you try the new Thai restaurant?
Czemu nie wypróbujesz tej nowej tajskiej restauracji?
„Czemu nie…?” to też propozycja
If I were you, I'd buy a return ticket. It's cheaper.
Na twoim miejscu kupiłabym bilet w obie strony. Tak jest taniej.
stały zwrot: zob. B1-06
If I were you, I wouldn't lend him any more money.
Na twoim miejscu nie pożyczałbym mu już więcej pieniędzy.
„na twoim miejscu” → If I were you: zob. B1-06

Częste błędy

❌You should to see a dentist.
✅You should see a dentist.
Po should nie ma to.
❌She shoulds study more.
✅She should study more.
Should nigdy nie dostaje -s.
❌You ought see a doctor.
✅You ought to see a doctor.
Po ought zawsze stoi to.
❌Do I should call her?
✅Should I call her?
Should samo tworzy pytanie: bez do.
❌He should works less.
✅He should work less.
Po should zawsze forma podstawowa.
❌Why you don't ask Tom?
✅Why don't you ask Tom?
Zachowaj szyk pytania: Why don't you…?
❌If I were you, I'll wait.
✅If I were you, I'd wait.
Stały zwrot to If I were you, I'd (= I would).
⚠️I think you shouldn't buy it.
✅I don't think you should buy it.
Zdanie poprawne, ale po angielsku not zwykle stoi przy think. Pierwsza wersja brzmi bardziej bezpośrednio.

Pułapki dla Polaków

1. „Musisz…” i „Czy mam…?” → must / have to. Po polsku „musisz” bywa przyjacielską radą („Musisz więcej odpoczywać!”), a „Czy mam…?” prośbą o radę. Dosłowne must i have to brzmią jednak po angielsku jak obowiązek albo polecenie. Do zwykłej rady i do pytania o radę służy should. (Entuzjastyczna rekomendacja typu You must try this cake! to normalny angielski — ale to szczególny przypadek.)

⚠️You must stop working so late.
✅You should stop working so late.
Zdanie poprawne, ale must brzmi jak surowe polecenie, a nie przyjacielska rada.
⚠️Do I have to apologise to him?
✅Should I apologise to him?
Zdanie poprawne, ale pytasz o obowiązek, a nie o radę.

2. Pytanie bez zmiany szyku. Po polsku pytanie często różni się od zdania twierdzącego tylko intonacją albo słowem „czy”. Po angielsku po słowie pytającym should staje przed podmiotem, a w Why don't you…? — don't przed you.

❌Where I should park?
✅Where should I park?
❌Why you don't take a taxi?
✅Why don't you take a taxi?

3. „Myślę, że nie warto…” słowo w słowo. Po polsku „nie” naturalnie stawiamy przy „warto” czy „powinien”. Po angielsku to też jest możliwe, ale znacznie częściej przeczy się think.

⚠️I think we shouldn't wait for them.
✅I don't think we should wait for them.
To nie błąd, ale tak mówi się rzadziej i brzmi to ostrzej.

4. „Rada” jako rzeczownik policzalny. Po polsku mówimy „jedna rada”, „dwie rady”. Po angielsku advice to rzeczownik niepoliczalny: bez a/an i bez -s. Jedna rada to some advice albo a piece of advice.

❌Thanks for the advices!
✅Thanks for the advice!
❌She gave me a good advice.
✅She gave me some good advice.
albo: a good piece of advice

5. „Na twoim miejscu” i would po if. W polskim zdaniu z „gdyby” (np. „Gdybym była tobą…”) tryb przypuszczający (-by) pojawia się w obu częściach zdania, więc kusi, żeby wstawić would także po if. W tym stałym zwrocie po if stoi jednak were. Z kolei „na twoim miejscu” przetłumaczone dosłownie nie działa.

❌If I would be you, I'd sell the car.
✅If I were you, I'd sell the car.
Po if nie ma would.
❌On your place, I'd say no.
✅If I were you, I'd say no.
Dosłowne tłumaczenie: po angielsku nie mówi się on your place.

Nie myl

should i must / have to — should to rada: można odmówić. Must / have to to obowiązek: nie można. Zob. A2-20. I jeszcze jedno: you mustn't znaczy „nie wolno ci”, a „nie musisz” to you don't have to.

You should wear a jacket. It's cold.
Warto założyć kurtkę. Jest zimno.
dobry pomysł
You have to wear a helmet on a motorbike.
Na motocyklu trzeba jeździć w kasku.
przepis

Why don't you…? (propozycja) i Why didn't you…? (prawdziwe pytanie albo wyrzut) — radą jest tylko forma teraźniejsza.

Why don't you call her?
Może do niej zadzwonisz?
rada: zadzwoń
Why didn't you call her?
Dlaczego do niej nie zadzwoniłaś?
pytanie o przeszłość: nie zadzwoniłaś

should, had better i should have — had better jest mocniejsze i ostrzega przed złymi skutkami: zob. B2-05. Rada albo żal dotyczący przeszłości (You should have told me — „Trzeba było mi powiedzieć”) jest w B1-09.

Pisownia i wymowa

  • should /ʃʊd/: l jest nieme. Should rymuje się z good i could.
  • /ʃ/ na początku przypomina polskie „sz”, ale jest miększe: usta są lekko wysunięte i zaokrąglone, a język nie cofa się tak jak przy „sz”. /ʊ/ to krótka, luźna samogłoska — krótsza i mniej zaokrąglona niż polskie „u”.
  • Końcowe d jest dźwięczne. Po polsku dźwięczne spółgłoski na końcu wyrazu tracą dźwięczność, ale tu utrzymaj głos do końca: inaczej zamiast /ʃʊd/ wyjdzie /ʃʊt/.
  • W szybkiej mowie should często ma formę słabą: /ʃəd/, z bardzo krótką, niewyraźną samogłoską. W You should go samogłoskę w should ledwo słychać. Polski nie redukuje samogłosek, więc warto to ćwiczyć osłuchowo.
  • shouldn't /ˈʃʊdnt/ ma dwie sylaby. d i n łączą się ściśle: czubek języka zostaje za górnymi zębami, a powietrze wychodzi nosem. Między nimi nie ma samogłoski.
  • ought to /ˈɔːtə/ (UK), /ˈɑːtə/ lub /ˈɑːdə/ (US): gh jest nieme — nie czytaj go tak, jak się pisze. Samogłoska jest długa, usta zaokrąglone. Akcent pada na pierwszą sylabę.
  • have to wymawia się /ˈhæftə/: tu /v/ naprawdę zamienia się w /f/ — to norma w angielskim. h to lekki wydech, a nie polskie „h” z tarciem.
  • W If I were you, I'd… forma I'd /aɪd/ = I would. Wymawiaj /d/ wyraźnie: bez niego I'd buy brzmi jak I buy.

Złota zasada

Rady dajesz za pomocą should + forma podstawowa (bez to). Ought to znaczy to samo. W radzie przeczącej najbardziej naturalne jest I don't think you should… I pamiętaj: polskie „powinien”, „warto” czy przyjacielskie „musisz” to zwykle should, „Co mam…?” to What should I…?, a obowiązek to must / have to.

Ćwiczenia

A. Forma

W zadaniach 1–2 użyj should, shouldn't albo ought to.

  1. You have a bad cough. You see a doctor.
  2. You eat so many sweets. They're bad for your teeth.
  3. Uzupełnij: We ought leave soon.
  4. Ułóż pytanie: I / what / should / cook / tonight?
  5. Krótka odpowiedź: "Should I bring a coat?" "Yes, you ."
  6. Uzupełnij propozycję: Why you ask your neighbour?

B. Znaczenie

Wybierz odpowiedź, która pasuje do sytuacji.

  1. Wybierz poprawną odpowiedź: You … try yoga. It really helps with stress.
  2. Wybierz poprawną odpowiedź: In the UK you … drive on the left. It's the law.
  3. Wybierz bardziej naturalne zdanie:
  4. Twoja przyjaciółka ma problem z siostrą. Które zdanie jest radą?

C. Znajdź błąd

Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.

  1. He should to call his mother.
  2. Do I should take an umbrella?
  3. She shoulds rest more.
  4. If I were you, I'd talk to her.

D. W kontekście

Użyj should, ought to, don't albo were. Jednego wyrazu możesz użyć kilka razy.

A problem at work
Kim: My boss gives me too much work. What 15 I do?
Ana: I think you 16 talk to her about it.
Kim: 17 I write her an email?
Ana: No, I don't think you 18 write an email. Why 19 you ask for a meeting?
Kim: Good idea.
Ana: And if I 20 you, I'd prepare a list of all your tasks.

E. Twoja kolej

Napisz po angielsku swoje rady i opinię.

  1. Ktoś znajomy mówi: „I want to learn English faster.” Daj dwie rady: jedną z should, drugą z Why don't you…?
  2. Napisz jedną opinię o swoim mieście z should albo shouldn't.

F. Powtórka mieszana

Powtórz materiał z poprzednich lekcji.

  1. A2-20 Must czy have to? Mustn't i don't have to — nie wolno a nie musisz
    You wear a seat belt. It's the law.
  2. A2-20 Must czy have to? Mustn't i don't have to — nie wolno a nie musisz
    Tomorrow is a holiday, so we go to work.
  3. A1-25 Like, want i would like: jak mówić, co lubisz i czego chcesz
    Would you like (come) with us?
Odpowiedzi

A. Forma

  1. should / ought to
  2. shouldn't / should not / ought not to
  3. to
  4. What should I cook tonight?
  5. should
  6. don't

B. Znaczenie

  1. should
  2. have to
  3. I don't think you should buy it.
  4. Why don't you call her?

C. Znajdź błąd

  1. He should call his mother.
  2. Should I take an umbrella?
  3. She should rest more.
  4. ✓ If I were you, I'd talk to her.

D. W kontekście

  1. should
  2. should / ought to
  3. Should
  4. should
  5. don't
  6. were / was

E. Twoja kolej

  1. You should read something in English every day. Why don't you watch films with English subtitles?
  2. The city should build more parks. Cars shouldn't drive in the old town.

F. Powtórka mieszana

  1. must / have to
  2. don't have to / do not have to / won't have to / will not have to
  3. to come
Aplikacja AndroidUcz się w drodze Google Play