İngilizce Should ve Ought To Kullanımı: Tavsiye Verme
Should and Ought To: Giving Advice
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda should, shouldn't, ought to ve birkaç kullanışlı kalıpla tavsiye verebilecek, neyin doğru ya da yanlış olduğunu düşündüğünüzü söyleyebilecek ve başkalarından tavsiye isteyebileceksiniz.
Temel Fikir
Should iyi fikirlerin fiilidir. "Bu bir kuraldır" demez; o iş must ve have to'nundur A2-20. Should "bence doğrusu bu" ya da "en iyi plan bu" der. Karşınızdaki kişi "hayır" demekte özgürdür.
Bir arkadaşınızın yol ayrımında durduğunu düşünün. Onu bir yola itemezsiniz. Ama eliyle gösterip You should go this way. diyebilirsiniz: "Bence bu yoldan gitsen iyi olur." İşte o gösteren parmak should'dur. Hafif bir yönlendirmedir, emir değildir.
Should bir görüş bildirdiği için doğru ve yanlış hakkındaki genel fikirlerimizi de anlatır: People should be kind to animals. Kibar ve açık bir kelime olduğu için tavsiye istemenin de en doğal yoludur: What should I do?
Ought to da hemen hemen should ile aynı anlama gelir. Daha az kullanılır; özellikle soru ve olumsuz cümlelerde pek duyulmaz.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede tavsiyeyi de zorunluluğu da çoğu zaman aynı ekle söyleriz: -malı / -meli. İngilizce ise ikisini kesin olarak ayırır: tavsiye için should, kural için must / have to.
| Türkçe | Anlam | İngilizce |
|---|---|---|
| Doktora git-meli-sin. | tavsiye | You should see a doctor. |
| Kask tak-malı-sın. | kural (kanun) | You have to wear a helmet. |
| Erken yat-san iyi olur. | tavsiye | You should go to bed early. |
| Ne giy-se-m? | tavsiye isteme | What should I wear? |
| Bence git-me-meli-sin. | olumsuz tavsiye | I don't think you should go. |
| Onu ara-sa-na. | öneri | Why don't you call her? |
Türkçedeki ekin size yol göstermesine izin vermeyin. Kendinize şunu sorun: Bu bir öneri mi, yoksa bir kural mı? Öneriyse should, kuralsa must ya da have to.
Yapı
Should — bir modal fiil (yardımcı kip fiili): her özneyle aynı kalır, arkasından fiilin yalın hali gelir (to yok, -s yok).
| Biçim | Örnek |
|---|---|
| Olumlu | You should see a doctor. |
| Olumsuz | She shouldn't (should not) drink so much coffee. |
| Evet/hayır sorusu | Should I call him? |
| Soru kelimeli soru | What should we do? |
| Kısa cevaplar | Yes, you should. / No, you shouldn't. |
Ought to — should ile aynı anlamdadır; burada to kalıbın bir parçasıdır.
| Biçim | Örnek |
|---|---|
| Olumlu | You ought to apologise. |
| Olumsuz (daha az kullanılır) | You ought not to worry so much. — daha sık: You shouldn't worry so much. |
| Soru | Nadir — should kullanın: Should I…? |
Tavsiye vermenin başka yolları
| Kalıp | Yapı | Örnek |
|---|---|---|
| I think you should… | I think + you should + yalın fiil | I think you should rest. |
| I don't think you should… | I don't think + you should + yalın fiil | I don't think you should go. |
| Why don't you…? | Why don't you + yalın fiil? | Why don't you ask your teacher? |
| If I were you, I'd… | kalıp ifade + yalın fiil | If I were you, I'd take the job. |
Kullanımlar
1Tavsiye vermek
Birisi için neyin iyi ya da kötü bir fikir olduğunu düşündüğünüzü should / shouldn't ile söyleyin.
2Neyin doğru olduğuna dair görüşler
Toplumda, işte ya da hayatta işlerin nasıl olması gerektiğine dair görüşünüzü should ile söyleyin.
3Ought to
Ought to da should ile aynı anlama gelir. Biraz daha ciddi duyulur ve İngiliz İngilizcesinde daha yaygındır. Çoğunlukla olumlu cümlelerde kullanın.
4Tavsiye istemek
Birinin fikrini almak için Should I / we…? ve What / Where / Which… should I…? kullanın. Do you think I should…? de çok yaygındır. Türkçedeki "Ne yapsam?", "…-eyim mi?" sorularının karşılığı budur.
5I think you should / I don't think you should
Tavsiyeyi yumuşatmak için I think ile başlayın. Olumsuz tavsiyede İngilizce genellikle olumsuzluğu think fiiline koyar: I don't think you should… Türkçede "Bence gitmemelisin" deriz, yani olumsuzluk asıl fiildedir. I think you shouldn't… da doğrudur, ama daha az kullanılır ve daha sert duyulur.
6Why don't you…? ve If I were you, I'd…
Why don't you…? dostça bir öneridir, gerçek bir soru değildir: "…-sana" anlamına gelir. If I were you, I'd… ise güçlü, kişisel tavsiye için kalıp bir ifadedir: "Yerinde olsam…". Tek parça olarak öğrenin; arkasındaki dilbilgisi B1-06'da. (If I was you da günlük konuşmada yaygındır; were her zaman güvenli seçimdir.)
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "-malı" ekine aldanmak. "Gitmelisin" hem "bence gitsen iyi olur" hem de "gitmek zorundasın" anlamına gelebilir. Bu yüzden kanunlar ve kurallar için de should kullanmak çok yaygındır. Tersi de olur: basit bir arkadaş tavsiyesi must ile söylenince emir gibi duyulabilir. Ekine değil, anlamına bakın: kural mı, öneri mi?
2. "Should"dan sonra "to" eklemek. want to, have to, need to gibi kalıplara alışınca "to" neredeyse otomatik gelir. Ama should bir modal fiildir; yalın fiil doğrudan arkasına gelir. Tek istisna ought to'dur.
3. Soruda sırayı değiştirmemek. Türkçede soru sorarken kelime sırası değişmez: "Hangi otobüse binmeliyim?" Bu yüzden İngilizcede de özneyi öne koyup bırakmak kolaydır. İngilizcede ise should öznenin önüne geçer.
4. "Why don't you…?" kalıbını sitem sanmak. Türkçede "Neden ara vermiyorsun?" çoğu zaman sitem taşır, bu yüzden bu kalıptan kaçınmak ya da yanlış sırayla kurmak ("Neden sen ara vermiyorsun" → Why you don't) yaygındır. İngilizcede Why don't you take a break? dostça bir öneridir: "Biraz ara versene."
5. "Bence …-memelisin" cümlesini kelime kelime çevirmek. Türkçede olumsuzluk asıl fiile eklenir. İngilizcede doğal olan, olumsuzluğu think'e koymaktır.
Karıştırılmasın
should ve must / have to — Should tavsiyedir: "hayır" diyebilirsiniz. Must / have to zorunluluktur: "hayır" diyemezsiniz. Türkçede ikisi de "-malı" ile çevrilebilir. Bkz. A2-20.
Why don't you…? (öneri) ve Why didn't you…? (gerçek soru ya da sitem) — Yalnızca geniş/şimdiki zamandaki biçim tavsiyedir.
should ve had better / should have — Had better daha güçlüdür ve kötü bir sonuç konusunda uyarır: bkz. B2-05. Geçmişle ilgili tavsiye ve pişmanlık (You should have told me — "Bana söylemeliydin") B1-09'da.
Yazım ve Telaffuz
- should /ʃʊd/: l okunmaz. "şud" gibi okunur; good ve could ile kafiyelidir.
- Hızlı konuşmada should genellikle zayıf okunur: /ʃəd/ — You should go "yu şıd go" gibi duyulur.
- shouldn't /ˈʃʊdnt/ iki hecelidir: "şud-nt". d ile n sıkıca birleşir, arada sesli harf neredeyse duyulmaz.
- ought to /ˈɔːtə/ (UK), /ˈɑːtə/ ya da /ˈɑːdə/ (US) — gh okunmaz: İngiliz İngilizcesinde "ootı", Amerikan İngilizcesinde "aatı" ya da "aadı" gibi.
- If I were you, I'd… kalıbında I'd /aɪd/ = I would; "ayd" gibi okunur.
Altın Kural
Tavsiyeyi should + fiilin yalın hali ile verin (arada to yok). Ought to da aynı anlama gelir. Olumsuz tavsiye için en doğal seçim I don't think you should… kalıbıdır. Türkçedeki "-malı" ekine aldanmayın: öneri için should, kural için must / have to.
Alıştırmalar
A. Yapı
Boşlukları doldurun. 1–2. maddelerde should, shouldn't ya da ought to kullanın.
-
You have a bad cough. You see a doctor.
-
You eat so many sweets. They're bad for your teeth.
-
Tamamlayın: We ought leave soon.
-
Soru kurun: I / what / should / cook / tonight?
-
Kısa cevap: "Should I bring a coat?" "Yes, you ."
-
Öneriyi tamamlayın: Why you ask your neighbour?
B. Anlam
Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.
-
Doğru olanı seçin: You … try yoga. It really helps with stress.
-
Doğru olanı seçin: In the UK you … drive on the left. It's the law.
-
Daha doğal cümleyi seçin:
-
Arkadaşınızın kız kardeşiyle bir sorunu var. Hangisi tavsiye?
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
He should to call his mother.
-
Do I should take an umbrella?
-
She shoulds rest more.
-
If I were you, I'd talk to her.
D. Bağlam İçinde
Diyaloğu should, ought to, don't ya da were ile tamamlayın. Bir kelimeyi birden fazla kullanabilirsiniz.
Kim: My boss gives me too much work. What 15 I do?
Ana: I think you 16 talk to her about it.
Kim: 17 I write her an email?
Ana: No, I don't think you 18 write an email. Why 19 you ask for a meeting?
Kim: Good idea.
Ana: And if I 20 you, I'd prepare a list of all your tasks.
E. Sıra Sende
-
Bir arkadaşınız "I want to learn English faster." diyor. Ona iki tavsiye verin: biri should ile, biri Why don't you…? ile.
-
Yaşadığınız şehir hakkında should ya da shouldn't ile bir görüş yazın.
F. Karışık Tekrar
-
A2-20 İngilizce Must ve Have To Farkı: Mustn't ve Don't Have To Kullanımı You wear a seat belt. It's the law.
-
A2-20 İngilizce Must ve Have To Farkı: Mustn't ve Don't Have To Kullanımı Tomorrow is a holiday, so we go to work.
-
A1-25 İngilizce Like, Want ve Would Like Kullanımı: Sevmek, İstemek, Kibarca Rica Etmek Would you like (come) with us?
Cevap anahtarı
A. Yapı
- should / ought to
- shouldn't / should not / ought not to
- to
- What should I cook tonight?
- should
- don't
B. Anlam
- should
- have to
- I don't think you should buy it.
- Why don't you call her?
C. Hatayı Bul
- He should call his mother.
- Should I take an umbrella?
- She should rest more.
- ✓ If I were you, I'd talk to her.
D. Bağlam İçinde
- should
- should / ought to
- Should
- should
- don't
- were / was
E. Sıra Sende
- You should read something in English every day. Why don't you watch films with English subtitles?
- The city should build more parks. Cars shouldn't drive in the old town.
F. Karışık Tekrar
- must / have to
- don't have to / do not have to / won't have to / will not have to
- to come
