Should և Ought To. ինչպես խորհուրդ տալ անգլերենով
Should and Ought To: Giving Advice
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կկարողանաք խորհուրդ տալ, ասել ձեր կարծիքը, թե ինչն է ճիշտ և ինչը՝ սխալ, և խորհուրդ խնդրել ուրիշներից։ Դրա համար ձեզ պետք կգան should, shouldn't, ought to և մի քանի օգտակար արտահայտություն։
Հիմնական գաղափար
Should-ը լավ մտքերի բայն է։ Այն չի ասում «սա կանոն է». դրա համար կան must-ը և have to-ն A2-20։ Այն ասում է «իմ կարծիքով՝ սա է ճիշտը» կամ «սա է լավագույն տարբերակը»։ Լսողը կարող է հրաժարվել։
Պատկերացրեք ընկերոջը, որը կանգնած է խաչմերուկում։ Դուք չեք կարող նրան ուժով հրել ճանապարհներից մեկով, բայց կարող եք ձեռքով ցույց տալ և ասել. You should go this way. Այդ ցույց տվող մատը should-ն է՝ մեղմ հրում, ոչ թե հրաման։
Քանի որ should-ը կարծիք է արտահայտում, դրանով խոսում ենք նաև այն մասին, թե ընդհանրապես ինչն է ճիշտ և ինչը՝ ոչ. People should be kind to animals. Եվ քանի որ այն քաղաքավարի է ու ազատություն է թողնում, դա նաև խորհուրդ խնդրելու բնական ձևն է. What should I do?
Ought to-ն նշանակում է գրեթե նույնը, ինչ should-ը։ Այն ավելի հազվադեպ է օգտագործվում, հատկապես հարցերում և ժխտական նախադասություններում։
Հայերեն և անգլերեն
Հայերենում խորհուրդն ամենից հաճախ տալիս ենք պետք է-ով. «Պետք է բժշկի դիմես», «Պետք է ավելի շատ հանգստանաս»։ Բայց «պետք է»-ն միանգամից երեք անգլերեն բառ է ծածկում՝ should (խորհուրդ), must և have to (անհրաժեշտություն, կանոն, օրենք)։ «Մոտոցիկլ վարելիս պետք է սաղավարտ կրես»-ը օրենք է, «Այսօր պետք է շուտ քնես»-ը՝ խորհուրդ։ Հայերենում բառը մեկն է, իսկ անգլերենում պետք է ընտրել։ Նույնն է ժխտականում. «չպետք է»-ն և՛ shouldn't է (խորհուրդ), և՛ mustn't (արգելք), իսկ don't have to-ն հայերենում այլ կերպ է ասվում՝ «պարտադիր չէ», «կարիք չկա»։ Մեղմ խորհրդի համար ունենք նաև «լավ կլինի»՝ «Լավ կլինի՝ ղեկավարի հետ խոսի»։ Անգլերենում դա էլ should է։
Լավ լուր. «պետք է»-ն երբեք չի փոխվում՝ «պետք է գնամ», «պետք է գնա», «պետք է գնան»։ Should-ն էլ է այդպես. բոլոր դեմքերի հետ նույն ձևն է, առանց -s-ի։ Միայն թե հայերենում դեմքը երևում է հաջորդ բայի վրա («գնաս», «գնա»), իսկ անգլերենում should-ից հետո միշտ բայի հիմնական ձևն է (base form)՝ առանց to-ի. you should go, he should go։ Խորհուրդ խնդրելիս հայերենում հաճախ «պետք է» ընդհանրապես չենք ասում. «Նվեր տանե՞մ», «Ի՞նչ հագնեմ»։ Անգլերենում այստեղ պարտադիր է Should I…? / What should I…?, և should-ը դրվում է ենթակայից առաջ։ Հայերենում հարցը կազմում ենք առանց բառակարգը փոխելու, այդ պատճառով հեշտությամբ ստացվում է «What I should…?»։ «Ինչո՞ւ չես…» և «Քո տեղը լինեի…» արտահայտությունները անգլերենում էլ նույն դերն ունեն՝ Why don't you…? և If I were you, I'd…։
| Հայերեն | Իմաստը | Անգլերեն |
|---|---|---|
| Այսօր շուտ պետք է քնես։ | խորհուրդ | You should go to bed early tonight. |
| Լավ կլինի՝ ղեկավարի հետ խոսի։ | մեղմ խորհուրդ | He should talk to his manager. |
| Հեծանիվդ դրսում չպետք է թողնես։ | ժխտական խորհուրդ | You shouldn't leave your bike outside. |
| Մոտոցիկլ վարելիս պետք է սաղավարտ կրես։ | պարտականություն (օրենք) | You have to wear a helmet on a motorbike. |
| Նվեր տանե՞մ։ | խորհուրդ խնդրել | Should I bring a present? |
| Ի՞նչ հագնեմ հարցազրույցին։ | խորհուրդ խնդրել | What should I wear to the interview? |
| Կարծում եմ՝ չպետք է դա ուտես։ | ժխտական խորհուրդ | I don't think you should eat that. |
| Ինչո՞ւ չես ուսուցչիդ հարցնում։ | առաջարկ | Why don't you ask your teacher? |
| Քո տեղը լինեի, այդ աշխատանքը կընդունեի։ | անձնական խորհուրդ | If I were you, I'd take the job. |
| Շատ լավ խորհուրդներ տվեց ինձ։ | «խորհուրդ» բառը | He gave me some really good advice. |
Ուշադրություն դարձրեք յոթերորդ տողին. հայերենում ժխտումը «պետք է»-ի վրա է, իսկ անգլերենում սովորաբար՝ think-ի. I don't think you should… Ութերորդ տողը հայերենի պես է աշխատում. «Ինչո՞ւ չես…» = Why don't you…?՝ առաջարկ, ոչ թե իսկական հարց։ Միայն բառակարգը հիշեք՝ don't you։ Վերջին տողը. «խորհուրդ»-ը հայերենում հաշվելի է («երկու խորհուրդ», «խորհուրդներ»), իսկ անգլերեն advice-ը անհաշվելի գոյական է։
Կարճ ասած՝ «պետք է»-ն խորհրդի իմաստով = should, կանոնի կամ օրենքի իմաստով = must / have to, իսկ should-ից հետո դրվում է բայի հիմնական ձևը՝ առանց to-ի։
Կառուցվածք
Should-ը եղանակավորող բայ է (modal verb). բոլոր ենթակաների հետ նույն ձևն ունի, և դրան հաջորդում է բայի հիմնական ձևը (base form)՝ առանց to-ի և առանց -s-ի։
| Ձև | Օրինակ |
|---|---|
| Հաստատական | You should see a doctor. |
| Ժխտական | She shouldn't (should not) drink so much coffee. |
| Ընդհանուր հարց (այո / ոչ) | Should I call him? |
| Հատուկ հարց (wh-) | What should we do? |
| Կարճ պատասխաններ | Yes, you should. / No, you shouldn't. |
Ought to-ն նշանակում է նույնը, ինչ should-ը. to-ն ձևի մասն է։
| Ձև | Օրինակ |
|---|---|
| Հաստատական | You ought to apologise. |
| Ժխտական (ավելի հազվադեպ) | You ought not to worry so much. – ավելի հաճախ՝ You shouldn't worry so much. |
| Հարց | Հազվադեպ է. օգտագործեք should՝ Should I…? |
Խորհուրդ տալու այլ ձևեր
| Արտահայտություն | Կաղապար | Օրինակ |
|---|---|---|
| I think you should… | I think + you should + բայի հիմնական ձև | I think you should rest. |
| I don't think you should… | I don't think + you should + բայի հիմնական ձև | I don't think you should go. |
| Why don't you…? | Why don't you + բայի հիմնական ձև? | Why don't you ask your teacher? |
| If I were you, I'd… | կայուն արտահայտություն + բայի հիմնական ձև | If I were you, I'd take the job. |
Գործածություն
1Խորհուրդ տալ
should / shouldn't-ով ասում ենք, թե ինչն ենք համարում լավ կամ վատ միտք մեկի համար։ Հայերենում այստեղ սովորաբար ասում ենք «պետք է» կամ «չպետք է»։
2Կարծիք այն մասին, թե ինչն է ճիշտ
should-ով արտահայտում ենք մեր կարծիքը, թե ինչպես պետք է լինեն բաները՝ հասարակության մեջ, աշխատանքում, կյանքում։ Հայերենում էլ «պետք է» ենք ասում, բայց սա կարծիք է, ոչ թե կանոն։
3Ought to
Ought to-ն նշանակում է նույնը, ինչ should-ը։ Այն մի փոքր ավելի լուրջ է հնչում և ավելի տարածված է բրիտանական անգլերենում։ Օգտագործեք այն հիմնականում հաստատական նախադասություններում։ Հայերենում սա էլ «պետք է»-ով ենք թարգմանում։
4Խորհուրդ խնդրել
Երբ ուզում եք իմանալ մեկի կարծիքը, օգտագործեք Should I / we…? և What / Where / Which… should I…?։ Շատ տարածված է նաև Do you think I should…?-ը։ Հայերենում նման հարցերում «պետք է» հաճախ չենք ասում («Ի՞նչ հագնեմ», «Ո՞րը գնեմ»), իսկ անգլերենում should-ը պարտադիր է և դրվում է ենթակայից առաջ։
5I think you should / I don't think you should
Խորհուրդն ավելի մեղմ դարձնելու համար սկսեք I think-ով։ Ժխտական խորհրդի դեպքում անգլերենը սովորաբար ժխտում է think-ը. I don't think you should… I think you shouldn't…-ն էլ է ճիշտ, բայց ավելի հազվադեպ է և ավելի կտրուկ է հնչում։ Հայերենում հակառակն է. ասում ենք «Կարծում եմ՝ չպետք է…»։
6Why don't you…? և If I were you, I'd…
Why don't you…?-ն ընկերական առաջարկ է, ոչ թե իսկական հարց, ճիշտ ինչպես հայերեն «Ինչո՞ւ չես…»-ը։ If I were you, I'd…-ը կայուն արտահայտություն է ուժեղ, անձնական խորհրդի համար, ինչպես հայերեն «Քո տեղը լինեի…»-ն։ Սովորեք այն որպես մեկ ամբողջություն. դրա քերականությունը B1-06 դասում է։ (If I was you-ն էլ է տարածված ոչ պաշտոնական խոսքում, բայց were-ն անվտանգ ընտրություն է։)
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. «Պետք է» → must, «չպետք է» → mustn't. Քանի որ «պետք է»-ն և՛ խորհուրդ է, և՛ պարտականություն, ընկերական խորհրդի մեջ հաճախ must է «սպրդում»։ Անգլերենում must-ը հրամանի կամ խիստ կանոնի պես է հնչում, իսկ mustn't-ը՝ արգելքի։ Սովորական խորհրդի համար օգտագործեք should / shouldn't։ (Ոգևորված առաջարկը՝ You must try the gata here!, բնական անգլերեն է, բայց դա առանձին դեպք է։)
2. Հարց առանց բառակարգի փոփոխության. Հայերենում հարցը կազմում ենք հնչերանգով, բառակարգը նույնն է մնում. «Կիրակի մայրիկի ծննդյան օրն է։ Ի՞նչ պետք է նվիրենք», «Ինչո՞ւ չես մեզ հետ Գառնի գալիս»։ Անգլերենում should-ը կամ don't-ը դրվում է ենթակայից առաջ։
3. «Խորհուրդներ» → advices. Հայերենում խորհուրդը հաշվում ենք. «մի խորհուրդ», «երկու խորհուրդ», «շատ օգտակար խորհուրդներ»։ Անգլերեն advice-ը անհաշվելի գոյական է. առանց a / an-ի և առանց -s-ի, իսկ բայը եզակի է (advice is)։ Մեկ խորհուրդը some advice կամ a piece of advice է։
4. «Կարծում եմ՝ չպետք է…» → I think … shouldn't. Հայերենում ժխտումը դնում ենք «պետք է»-ի վրա. «Արդեն կեսգիշեր է, կարծում եմ՝ երեխաները չպետք է ևս մեկ ֆիլմ նայեն»։ Անգլերենում ժխտումն ավելի հաճախ միանում է think-ին։
Մի՛ շփոթեք
should, թե must / have to – Should-ը խորհուրդ է. կարող եք հրաժարվել։ Must / have to-ն պարտականություն է. չեք կարող հրաժարվել։ Տե՛ս A2-20։ Հայերենում երկուսն էլ «պետք է» են, ուստի մտածեք իմաստի մասին. խորհո՞ւրդ է, թե՞ կանոն։
Why don't you…? (առաջարկ), թե Why didn't you…? (իսկական հարց կամ նախատինք) – Խորհուրդ է միայն ներկա ժամանակի ձևը։ Հայերենում էլ տարբերությունը բայի վրա է լսվում՝ «Ինչո՞ւ չես զանգում», թե «Ինչո՞ւ չզանգեցիր»։
should, had better և should have – Had better-ը (մոտավորապես «ավելի լավ է՝ …») ավելի ուժեղ է և զգուշացնում է վատ հետևանքի մասին. տե՛ս B2-05։ Խորհուրդն ու ափսոսանքը անցյալի մասին (You should have told me՝ «Պետք է ինձ ասեիր») B1-09 դասում են։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- should /ʃʊd/. l-ը չի արտասանվում։ Հանգավորվում է good-ի և could-ի հետ։ Հայերենում կարդում ենք այնպես, ինչպես գրված է, բայց այստեղ այդ սովորությունը խանգարում է. մի՛ ասեք «շուլդ»։
- Սկզբի /ʃ/-ը նույնն է, ինչ հայերեն «շ»-ն. այստեղ առավելություն ունեք։ /ʊ/-ն կարճ է և թուլացած, շրթունքները մի փոքր կլորանում են։ Մի՛ շփոթեք երկար /uː/-ի հետ (food). անգլերենում այս երկու հնչյունները տարբերվում են ոչ միայն երկարությամբ, այլև որակով (full – fool)։ Հայերենում միայն մեկ «ու» կա, ուստի սա վարժություն է պահանջում։
- Արագ խոսքում should-ը հաճախ թուլանում է՝ /ʃəd/. You should go։ Թույլ /ə/-ն մոտ է հայերեն «ը»-ին, այնպես որ այս ձևը ձեզ համար հեշտ է։
- shouldn't /ˈʃʊdnt/-ն երկու վանկ ունի։ d-ն և n-ը սերտորեն միանում են. լեզվի ծայրը մնում է վերևի ատամների ետևում, և օդը դուրս է գալիս քթով։ Դրանց միջև ձայնավոր չկա։ Հայերենում բաղաձայնների կուտակման մեջ հաճախ չգրված «ը» ենք արտասանում («գրել»՝ [գըրել]), իսկ այստեղ «ը» մի՛ ավելացրեք։
- ought to /ˈɔːtə/ (UK), /ˈɑːtə/ կամ /ˈɑːdə/ (US). gh-ը չի արտասանվում, ուստի բառը մի՛ կարդացեք այնպես, ինչպես գրված է։ Շեշտը առաջին վանկին է, ոչ թե վերջինին, ինչպես հայերենում։
- Շեշտված վանկի սկզբում անգլերեն t-ն և k-ն շնչեղ են (take, tell, call). դրանք մոտ են հայերեն «թ»-ին և «ք»-ին, ոչ թե «տ»-ին և «կ»-ին։
- advice /ədˈvaɪs/-ը գոյական է և վերջանում է /s/-ով, իսկ advise /ədˈvaɪz/ բայը (խորհուրդ տալ)՝ /z/-ով։ Տարբերությունը երևում է նաև ուղղագրության մեջ՝ c – s։
- If I were you, I'd…-ում I'd /aɪd/ = I would։ /d/-ն հստակ արտասանեք. առանց դրա I'd buy-ը հնչում է I buy-ի պես։ were-ի r-ը ոչ «ր» է, ոչ «ռ», իսկ բրիտանական արտասանությամբ բառի վերջում այն ընդհանրապես չի լսվում։
Ոսկե կանոն
Խորհուրդ տվեք should + բայի հիմնական ձև կառույցով (առանց to-ի)։ Ought to-ն նշանակում է նույնը։ Ժխտական խորհրդի համար ամենաբնական ընտրությունն է I don't think you should…։ Եվ հիշեք. «պետք է»-ն խորհրդի իմաստով should է, «Ի՞նչ անեմ»-ը՝ What should I do?, իսկ «պետք է»-ն կանոնի կամ օրենքի իմաստով՝ must / have to։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
1–2 առաջադրանքներում օգտագործեք should, shouldn't կամ ought to։
-
You have a bad cough. You see a doctor.
-
You eat so many sweets. They're bad for your teeth.
-
Լրացրեք: We ought leave soon.
-
Կազմեք հարց: I / what / should / cook / tonight?
-
Կարճ պատասխան: "Should I bring a coat?" "Yes, you ."
-
Լրացրեք առաջարկը: Why you ask your neighbour?
B. Իմաստ
Ընտրեք իրավիճակին համապատասխան տարբերակը։
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: You … try yoga. It really helps with stress.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: In the UK you … drive on the left. It's the law.
-
Ընտրեք ավելի բնական նախադասությունը:
-
Ձեր ընկերուհին խնդիր ունի քրոջ հետ։ Ո՞րն է խորհուրդ:
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։
-
He should to call his mother.
-
Do I should take an umbrella?
-
She shoulds rest more.
-
If I were you, I'd talk to her.
D. Համատեքստում
Օգտագործեք should, ought to, don't կամ were։ Միևնույն բառը կարող եք օգտագործել մեկից ավելի անգամ։
Kim: My boss gives me too much work. What 15 I do?
Ana: I think you 16 talk to her about it.
Kim: 17 I write her an email?
Ana: No, I don't think you 18 write an email. Why 19 you ask for a meeting?
Kim: Good idea.
Ana: And if I 20 you, I'd prepare a list of all your tasks.
E. Ձեր հերթն է
Գրեք անգլերենով ձեր խորհուրդներն ու կարծիքը։
-
Ընկերն ասում է. "I want to learn English faster." Տվեք երկու խորհուրդ՝ մեկը should-ով, մյուսը՝ Why don't you…?-ով։
-
Գրեք մեկ կարծիք ձեր քաղաքի մասին should-ով կամ shouldn't-ով։
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
A2-20 Must և Have To, Mustn't և Don't Have To. տարբերությունը հայերենով You wear a seat belt. It's the law.
-
A2-20 Must և Have To, Mustn't և Don't Have To. տարբերությունը հայերենով Tomorrow is a holiday, so we go to work.
-
A1-25 Like, want և would like հայերենով. I love cooking, I want to go, I'd like a coffee Would you like (come) with us?
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- should / ought to
- shouldn't / should not / ought not to
- to
- What should I cook tonight?
- should
- don't
B. Իմաստ
- should
- have to
- I don't think you should buy it.
- Why don't you call her?
C. Գտեք սխալը
- He should call his mother.
- Should I take an umbrella?
- She should rest more.
- ✓ If I were you, I'd talk to her.
D. Համատեքստում
- should
- should / ought to
- Should
- should
- don't
- were / was
E. Ձեր հերթն է
- You should read something in English every day. Why don't you watch films with English subtitles?
- The city should build more parks. Cars shouldn't drive in the old town.
F. Խառը կրկնություն
- must / have to
- don't have to / do not have to / won't have to / will not have to
- to come
