Should и ought to: како се дава совет на англиски
Should and Ought To: Giving Advice
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да давате совет, да кажете што според вас е правилно или погрешно и да побарате совет од други. За тоа ви требаат should, shouldn't, ought to и неколку корисни изрази.
Главна идеја
Should е глаголот на добрите идеи. Тој не вели „ова е правило“ – за тоа се must и have to A2-20. Тој вели „според мене ова е правилно“ или „ова е најдобриот план“. Соговорникот слободно може да каже не.
Замислете пријател на раскрсница. Не можете да го турнете на еден пат, но можете да покажете со прст и да кажете: You should go this way. Тој прст што покажува е should: нежно поттикнување, не наредба.
Бидејќи should изразува мислење, оди и за општи ставови за тоа што е правилно, а што не: People should be kind to animals. И бидејќи е љубезен и отворен, со него природно се бара и совет: What should I do?
Ought to значи речиси исто што и should. Се користи поретко, особено во прашања и одречни реченици.
Македонски и англиски
Кај нас совет најчесто даваме со „треба да“ или „би требало да“: „Треба да одиш на лекар“, „Би требало повеќе да се одмориш“. Тоа е англиското should (и ought to). Добра вест: „треба“ не се менува по лица („јас треба“, „ти треба“, „таа треба“), исто како should, кое е секогаш исто и никогаш не добива -s.
Разликата е во „да“. Кај нас по „треба“ доаѓа „да“ + глагол („треба да одиш“), а англискиот глагол обично го учиме со to (to go). Така се раѓа should to go. Македонскиот нема инфинитив и нашето „да“ не е англиското to: по should доаѓа само основната форма на глаголот, без to и без -s. Кај ought е обратно: to мора да стои.
Одречен совет: „Не треба да јадеш толку слатки“ е You shouldn't eat so many sweets. Но внимавајте: „не треба“ кај нас значи и „не е потребно“ („Не треба да носиш ништо, имаме сè“), а тоа на англиски не е shouldn't, туку don't have to или don't need to. Обврската ја кажуваме со „мора“ – тоа е must и have to. Тука е исто како на англиски: „не мора да дојдеш“ е you don't have to come, а „не смееш да дојдеш“ е you mustn't come.
Совет бараме со „Дали да…?“, „Што да…?“ или „Дали треба да…?“: „Дали да купам подарок?“, „Што да облечам за интервјуто?“. На англиски во такви прашања should стои пред подметот: Should I bring a present? What should I wear? Предлогот „Зошто не го прашаш…?“ на англиски е Why don't you ask…?, со don't пред подметот. „На твое место…“ или „Да сум на твое место…“ на англиски е готовиот израз If I were you, I'd…. Кај нас по „да сум“ често доаѓа „ќе“, но на англиски по if стои were, а во вториот дел would ('d), не will. И уште нешто: „совет“ кај нас е броива именка („два совета“, „многу совети“), а англиското advice е неброива.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Треба да си легнеш рано вечерва. | You should go to bed early tonight. | совет; „да“ не е to: по should нема to |
| Не треба да го оставаш велосипедот надвор. | You shouldn't leave your bike outside. | „не треба да“ како совет → shouldn't |
| Не треба да носиш ништо, имаме сè. | You don't have to bring anything. | „не треба“ = „не е потребно“ → don't have to |
| На мотор мора да носиш кацига. | You have to wear a helmet on a motorbike. | обврска (закон) → have to / must |
| Не мора да дојдеш. / Не смееш да дојдеш. | You don't have to come. / You mustn't come. | тука е исто како на англиски; видете A2-20 |
| Дали да донесам подарок? | Should I bring a present? | барање совет: should пред подметот |
| Што да облечам за интервјуто? | What should I wear to the interview? | кај нас „што да“; на англиски should I |
| Мислам дека не треба да го јадеш тоа. | I don't think you should eat that. | кај нас негираме во вториот дел; на англиски обично кај think |
| Зошто не го прашаш брат ти? | Why don't you ask your brother? | предлог; don't пред подметот |
| Да сум на твое место, ќе купев повратен билет. | If I were you, I'd buy a return ticket. | готов израз; I'd = I would, по if стои were |
| Ми даде многу совети. | She gave me a lot of advice. | „совет“ е броива именка, advice не е |
Накратко: „треба да“ како совет е should (без to), „Дали да…?“ и „Што да…?“ се Should I…? и What should I…?, „мора“ како правило е must / have to, а „не треба“ во смисла „не е потребно“ е don't have to.
Форма
Should е модален глагол (modal verb): ист е за сите подмети, а по него доаѓа основната форма на глаголот (base form) – без to и без -s.
| Форма | Пример |
|---|---|
| Потврдна реченица | You should see a doctor. |
| Одречна реченица | She shouldn't (should not) drink so much coffee. |
| Прашање со да / не | Should I call him? |
| Прашање со прашален збор | What should we do? |
| Кратки одговори | Yes, you should. / No, you shouldn't. |
Ought to значи исто што и should; to е дел од изразот.
| Форма | Пример |
|---|---|
| Потврдна реченица | You ought to apologise. |
| Одречна реченица (поретко) | You ought not to worry so much. – почесто: You shouldn't worry so much. |
| Прашање | ретко – користете should: Should I…? |
Други начини да дадете совет
| Израз | Образец | Пример |
|---|---|---|
| I think you should… | I think + you should + основна форма | I think you should rest. |
| I don't think you should… | I don't think + you should + основна форма | I don't think you should go. |
| Why don't you…? | Why don't you + основна форма? | Why don't you ask your teacher? |
| If I were you, I'd… | готов израз + основна форма | If I were you, I'd take the job. |
Употреба
1Давање совет
Со should / shouldn't кажувате што според вас е добра или лоша идеја за некого. Кај нас велиме „треба да“ или „не треба да“, а поучтиво „би требало да“.
2Мислење за тоа што е правилно
Со should кажувате мислење за тоа какви би требало да бидат работите – во општеството, на работа, во животот. И тука кај нас велиме „треба“ или „би требало“, но станува збор за мислење, а не за правило.
3Ought to
Ought to значи исто што и should. Звучи малку посериозно и е почест во британскиот англиски. Користете го главно во потврдни реченици. Кај нас и тоа е „треба да“ или „би требало да“.
4Барање совет
Кога го прашувате некого за мислење, користете Should I / we…? и What / Where / Which… should I…? Многу често е и Do you think I should…? Нашите „Дали да…?“ и „Што да…?“ на англиски се прашања во кои should стои пред подметот.
5I think you should / I don't think you should
Ако сакате советот да звучи поблаго, почнете со I think. Кај одречен совет англискиот обично ја става негацијата кај think: I don't think you should… И I think you shouldn't… е точно, но е поретко и звучи подиректно. Кај нас обично негираме во вториот дел: „Мислам дека не треба…“.
6Why don't you…? и If I were you, I'd…
Why don't you…? е пријателски предлог, а не вистинско прашање – како нашето „Зошто не…?“ или „Што велиш да…?“. If I were you, I'd… е готов израз за силен личен совет, како нашето „На твое место…“. Научете го како целина; граматиката зад него е во лекцијата B1-06. (If I was you е често во неформалниот говор, were е сигурниот избор.)
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Треба да купам…“ → should to. Кај нас по „треба“ доаѓа „да“ + глагол („треба да купиш“, „би требало да почнат“), а англискиот глагол го учиме со to. Така по should лесно се појавува вишок to. Нашето „да“ не е англиското to: по should доаѓа само основната форма. Кај ought е обратно – тука to мора да стои.
2. „Не треба да ги миеш садовите“ → shouldn't наместо don't have to. Кај нас „не треба“ значи и „не е добро да“ и „не е потребно“: „Не треба да ги миеш садовите, имаме машина“. Англиското shouldn't значи само „не е добра идеја“. Кога сакате да кажете дека нешто не е потребно, користете don't have to или don't need to.
3. „Да сум на твое место, ќе…“ → If I am you, I will… Кај нас велиме „Да сум на твое место, ќе…“ или само „На твое место…“. Затоа на англиски лесно излегува If I am you, I will… или On your place…. Готовиот англиски израз е If I were you, I'd…: по if стои were, а во вториот дел 'd (would).
4. „Многу совети“ → advices. Кај нас „совет“ е броива именка: „еден совет“, „два совета“, „корисни совети“. Англиското advice е неброиво: нема множина, нема a / an, а глаголот и заменката по него се во еднина. Еден совет е some advice или a piece of advice.
Не мешајте
should и must / have to – should е совет: можете да го одбиете. Must / have to е обврска: не можете да ја одбиете. Видете A2-20. Македонскиот прави слична разлика: „треба да“ е совет, „мора да“ е правило. Но воодушевена препорака („Мора да го видиш овој филм!“) е природна и на англиски: You have to see this film!
Why don't you…? (предлог) и Why didn't you…? (вистинско прашање или прекор) – Совет е само сегашната форма. И кај нас разликата се слуша во глаголот: „не ѝ се јавиш“ или „не ѝ се јави“.
should, had better и should have – had better е посилно и предупредува на лоша последица: видете B2-05. Совет и жалење за минатото (You should have told me – „Требаше да ми кажеш“) се во лекцијата B1-09.
Правопис и изговор
- should /ʃʊd/: l не се изговара. Зборот се римува со good и could. Кај нас читаме како што е напишано, а тука l е тивко.
- Почетниот глас /ʃ/ е истиот како нашето „ш“ – тука имате предност. /ʊ/ е кратко и опуштено, усните се само малку заокружени. Разликувајте го од долгото /uː/ во food: разликата не е само во должината, туку и во бојата на гласот.
- Кај нас звучните согласки на крајот од зборот обезвучуваат („град“ звучи како [грат]), па should лесно звучи како [ʃʊt]. На крајот од should, could и I'd оставете го /d/ звучно.
- Во брз говор should често е слабо: /ʃəd/ – You should go. Стандардниот македонски нема таков слаб глас /ə/: изговорете го кратко и опуштено, не како јасно „у“.
- shouldn't /ˈʃʊdnt/ има два слога. d и n се спојуваат: врвот на јазикот останува зад горните заби, а воздухот излегува низ носот. Меѓу нив нема самогласка.
- ought to /ˈɔːtə/ (UK), /ˈɑːtə/ или /ˈɑːdə/ (US): gh не се изговара, па не го читајте зборот буква по буква. Нагласот е на првиот слог.
- advice /ədˈvaɪs/ (именка, со s) и advise /ədˈvaɪz/ (глагол, со звучно z). И двата се нагласени на вториот слог: ad-VICE. Кај нас двосложните зборови се нагласуваат на првиот слог, па лесно се вели AD-vice.
- Во изразот If I were you, I'd… I'd /aɪd/ = I would. Изговорете го /d/ јасно: без него I'd buy звучи како I buy.
Златно правило
Совет давајте со should + основна форма (без to). Ought to значи исто. За одречен совет најприродно е I don't think you should… И запомнете: „треба да“ како совет е should, „Дали да…?“ и „Што да…?“ се Should I…? / What should I…?, „мора“ како правило е must / have to, а „не треба“ во смисла „не е потребно“ е don't have to.
Вежби
A. Форма
Во задачите 1–2 користете should, shouldn't или ought to.
-
You have a bad cough. You see a doctor.
-
You eat so many sweets. They're bad for your teeth.
-
Дополнете: We ought leave soon.
-
Составете прашање: I / what / should / cook / tonight?
-
Краток одговор: "Should I bring a coat?" "Yes, you ."
-
Дополнете ја реченицата со која предлагате нешто: Why you ask your neighbour?
B. Значење
Изберете го одговорот што одговара на ситуацијата.
-
Изберете го точниот одговор: You … try yoga. It really helps with stress.
-
Изберете го точниот одговор: In the UK you … drive on the left. It's the law.
-
Изберете ја поприродната реченица:
-
Вашата пријателка има проблем со сестра си. Која реченица е совет?
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
He should to call his mother.
-
Do I should take an umbrella?
-
She shoulds rest more.
-
If I were you, I'd talk to her.
D. Во контекст
Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот. Користете should, ought to, don't или were; ист збор може да се користи повеќе пати.
Kim: My boss gives me too much work. What 15 I do?
Ana: I think you 16 talk to her about it.
Kim: 17 I write her an email?
Ana: No, I don't think you 18 write an email. Why 19 you ask for a meeting?
Kim: Good idea.
Ana: And if I 20 you, I'd prepare a list of all your tasks.
E. Ваш ред е
Напишете на англиски ваши совети и мислења.
-
Пријател ви вели: "I want to learn English faster." Дајте му два совета: еден со should и еден со Why don't you…?
-
Напишете едно мислење за вашиот град со should или shouldn't.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
A2-20 Must, have to, mustn't и don't have to: мора, не мора и не смее на англиски You wear a seat belt. It's the law.
-
A2-20 Must, have to, mustn't и don't have to: мора, не мора и не смее на англиски Tomorrow is a holiday, so we go to work.
-
A1-25 Like, want и would like на англиски: како се кажува што сакате Would you like (come) with us?
Одговори
A. Форма
- should / ought to
- shouldn't / should not / ought not to
- to
- What should I cook tonight?
- should
- don't
B. Значење
- should
- have to
- I don't think you should buy it.
- Why don't you call her?
C. Најдете ја грешката
- He should call his mother.
- Should I take an umbrella?
- She should rest more.
- ✓ If I were you, I'd talk to her.
D. Во контекст
- should
- should / ought to
- Should
- should
- don't
- were / was
E. Ваш ред е
- You should read something in English every day. Why don't you watch films with English subtitles?
- The city should build more parks. Cars shouldn't drive in the old town.
F. Мешано повторување
- must / have to
- don't have to / do not have to / won't have to / will not have to
- to come
