Need, needn't have, be supposed to: „nie musiałem”, „niepotrzebnie” i „miałem” po angielsku
Need, Needn't Have, Be Supposed To: Obligation in Depth
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji powiesz, co jest konieczne, a co nie (need to, don't need to, needn't), że coś w przeszłości było niepotrzebne (needn't have done czy didn't need to do), porozmawiasz o oczekiwaniach i zasadach, które ludzie często łamią (be supposed to), użyjesz formalnego obowiązku (be required to, be obliged to) i wybierzesz między should, need to, have to a must.
Główna idea
W A2-20 poznaliśmy must, have to, mustn't i don't have to. Prawdziwe obowiązki mają jednak wiele odcieni, więc zadaj sobie dwa pytania:
- Jak mocny jest obowiązek? Rada, konieczność czy zasada z konsekwencjami?
- Skąd się bierze? Od ciebie, z przepisu lub prawa, czy tylko z tego, czego ludzie oczekują?
Wyobraź sobie termometr. Na dole jest should — zalecenie. Wyżej need to — coś koniecznego, żeby osiągnąć wynik. Potem have to i must — prawdziwy obowiązek. Na samej górze be required to i be obliged to — regulaminy, prawo i umowy.
Obok termometru stoi specjalny znak: be supposed to. Mówi, czego się oczekuje — i często sugeruje, że ludzie tego nie robią.
Na koniec need ma pewną sztuczkę w przeszłości. I needn't have taken a taxi znaczy: wziąłem taksówkę i to było niepotrzebne. I didn't need to take a taxi zwykle znaczy: nie wziąłem.
Polski a angielski
Polskie „nie musiałem brać taksówki” jest dwuznaczne: może znaczyć, że wziąłem ją niepotrzebnie, albo że jej nie wziąłem. Angielski to rozdziela: needn't have taken (wziąłem, niepotrzebnie — po polsku najlepiej „niepotrzebnie brałem”) i didn't need to take (zwykle: nie wziąłem). Polskie „miałem zadzwonić” (plan, który się nie udał) to was supposed to, a nie had to. I klasyka: „nie wolno” to mustn't, a „nie musisz” to don't need to / don't have to.
| Polski | Angielski | Znaczenie |
|---|---|---|
| Niepotrzebnie gotowałam tyle jedzenia. | I needn't have cooked so much. | zrobiłam to, ale nie było trzeba |
| Nie musieliśmy rezerwować (więc nie rezerwowaliśmy). | We didn't need to book. | nie było trzeba, więc nie zrobiliśmy |
| Miałem spotkać się z Samem o szóstej. | I was supposed to meet Sam at six. | plan, który się nie udał |
| Niby jestem na diecie. | I'm supposed to be on a diet. | oczekiwanie, którego nie spełniam |
| Nie wolno dotykać przewodów. | You mustn't touch the wires. | zakaz |
| Nie musisz zakładać krawata. | You don't need to wear a tie. | brak konieczności |
| Pasażerowie są zobowiązani okazać bilet. | Passengers are required to show a ticket. | formalny obowiązek |
Budowa
Need (teraźniejszość)
| Forma | Typ | Przykład |
|---|---|---|
| need to + forma podstawowa | zwykły czasownik (wszystkie czasy) | You need to renew your passport. |
| don't / doesn't need to + forma podstawowa | zwykły czasownik, przeczenie | You don't need to bring anything. |
| needn't + forma podstawowa (bez to, bez -s) | czasownik modalny; głównie UK, trochę formalnie | You needn't bring anything. |
| Do I need to…? | pytanie | Do I need to book? |
Niepotrzebne działania w przeszłości: dwa schematy
| Schemat | Czy to się stało? | Przykład |
|---|---|---|
| needn't have + past participle | Tak — ale było niepotrzebne. | I needn't have taken a taxi. (Wziąłem.) |
| didn't need to + forma podstawowa | Zwykle nie — nie było trzeba, więc nie zrobiłem. | I didn't need to take a taxi. (Zwykle: nie wziąłem.) |
Needn't have jest głównie brytyjskie. W amerykańskim angielskim w obu sytuacjach zwykle mówi się didn't need to albo didn't have to, a znaczenie wynika z kontekstu. Didn't need to może też opisywać coś, co się stało, jeśli kontekst to pokazuje.
Be supposed to
| Przykład | |
|---|---|
| teraźniejszość + | We're supposed to check in by three. |
| teraźniejszość − | You're not supposed to park here. |
| teraźniejszość ? | What are we supposed to do with these forms? |
| przeszłość + | He was supposed to call me. (Nie zadzwonił.) |
| przeszłość − | You weren't supposed to open it! (A jednak zostało otwarte.) |
Formalny obowiązek
| Forma | Przykład |
|---|---|
| be required to + forma podstawowa | Staff are required to wear ID badges. |
| be obliged to + forma podstawowa | Landlords are obliged to carry out repairs. |
Skala siły
| Od słabego do mocnego | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| should / ought to | rada, to, co słuszne | You should back up your files. |
| need to | konieczne, żeby osiągnąć wynik | You need to back up your files before the update. |
| have to | zasada albo sytuacja z zewnątrz | We have to back up all files on Fridays — it's company policy. |
| must | mocne; własne odczucie mówiącego albo pisemny przepis | All files must be backed up daily. |
| be required to / be obliged to | formalne, urzędowe | Employees are required to back up all files. |
Użycie
1Need to, don't need to, needn't
Need to wyraża konieczność — to, co trzeba zrobić, żeby osiągnąć wynik. Don't need to i needn't znaczą, że coś nie jest konieczne (możesz to zrobić, jeśli chcesz) — jak polskie „nie musisz”, „nie trzeba”. Needn't to czasownik modalny: bez to i bez -s. Jest głównie brytyjskie i trochę formalne; don't need to jest powszechne wszędzie.
2Needn't have czy didn't need to — niepotrzebne działania w przeszłości
Needn't have + past participle: coś zostało zrobione, a potem okazało się, że nie było trzeba — zmarnowany wysiłek. Po polsku najlepiej oddaje to „niepotrzebnie”. Didn't need to + forma podstawowa: nie było trzeba i zwykle nikt tego nie zrobił. Polskie „nie musiałem” może znaczyć jedno i drugie.
3Be supposed to — oczekiwania i zasady (często łamane)
Be supposed to mówi, czego się od kogoś oczekuje z powodu zasady, ustalenia albo tego, co normalne. Często sugeruje, że oczekiwanie nie jest spełnione. Po polsku: „mam…”, „powinienem…”, „niby…”. Not supposed to = wbrew zasadom, nie wolno. W przeszłości was / were supposed to opisuje plan albo oczekiwanie, które się nie spełniło — polskie „miałem…”, „miało…”.
Be supposed to może też znaczyć „podobno”: This café is supposed to be very good. To znaczenie omawiamy w B2-12.
4Be required to / be obliged to — formalny obowiązek
Be required to i be obliged to występują w regulaminach, przepisach, umowach i dokumentach urzędowych — jak polskie „jest zobowiązany”, „jest wymagane”. Be obliged to często sugeruje obowiązek, którego nie da się uniknąć — prawny albo moralny. Not required to = nie jest konieczne (formalnie).
5Should, need to, have to, must — wybór na skali
Wybieraj według siły i źródła. Should = rada. Need to = konieczne, żeby osiągnąć cel. Have to = obowiązek z zewnątrz (zasady, inni ludzie, okoliczności). Must = mocny obowiązek, często własne odczucie mówiącego albo pisemne przepisy i ogłoszenia. Po polsku w trzech ostatnich przypadkach często powiesz po prostu „muszę”.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. „Nie musisz” → mustn't. Mustn't wygląda jak „nie musisz”, ale znaczy „nie wolno”. Brak konieczności to don't need to / needn't / don't have to.
2. „Nie musiałem” — zrobione czy nie? Polskie „nie musiałam brać płaszcza” nie mówi, czy płaszcz został zabrany. Po angielsku didn't need to zwykle sugeruje, że nie. Jeśli coś zostało zrobione niepotrzebnie (po polsku: „niepotrzebnie wzięłam”), w brytyjskim angielskim powiedz needn't have + past participle.
3. „Miałem…” → had to. Polskie „miałem” w znaczeniu „taki był plan” to was supposed to. Had to znaczy „byłem zmuszony”, a to inna informacja.
4. „Zobowiązany do…” → obliged to + -ing. Po polsku po „zobowiązany do” stoi rzeczownik („do zapłaty”, „do wpisania się”), więc kusi forma -ing. Po be obliged to i be required to stoi jednak forma podstawowa czasownika.
5. Supposed bez be. Po polsku „miałem” to jedno słowo, więc łatwo zgubić be. Supposed to zawsze potrzebuje am / is / are / was / were.
Nie myl
mustn't czy don't need to / needn't — mustn't znaczy nie rób tego („nie wolno”). Don't need to znaczy nie jest to konieczne (możesz, jeśli chcesz). Zob. A2-20.
needn't have done czy didn't need to do — zrobiłem czy (zwykle) nie zrobiłem.
be supposed to czy should — should to własna rada mówiącego. Be supposed to przekazuje, czego oczekują inni albo co mówią zasady.
needn't have czy shouldn't have — needn't have = było niepotrzebne; shouldn't have = było niewłaściwe. Zob. B1-09.
Need + -ing w znaczeniu biernym (The car needs washing) poznasz w B2-13. Formalne be to (You are to report at nine) jest w C1-16.
Pisownia i wymowa
- supposed to wymawia się /səˈpəʊstə/ (UK), /səˈpoʊstə/ (US). Pierwsza sylaba to słabe /sə/, a akcent pada na drugą. -d nie słychać przed to, ale trzeba je napisać.
- needn't /ˈniːdnt/: długie /iː/, potem /d/ i /n/ połączone bez samogłoski — czubek języka zostaje przy dziąsłach, a powietrze wychodzi nosem. Końcowe t bywa bardzo słabe, więc wsłuchuj się w przeczenie. needn't have /ˈniːdntəv/.
- have to = /ˈhæftə/ i has to = /ˈhæstə/: tu naprawdę słychać /f/ i /s/, a nie /v/ i /z/. To jedno z niewielu miejsc, gdzie polski odruch ubezdźwięczniania daje dobry wynik.
- obliged /əˈblaɪdʒd/ ma dwie sylaby, akcent na drugiej. Końcówka /dʒd/ jest dźwięczna — nie wymawiaj jej jak „-czt”.
Złota zasada
Zapytaj, jak mocny jest obowiązek i kto o nim decyduje: should (rada) → need to (konieczność) → have to / must (obowiązek) → be required to / be obliged to (formalne przepisy). Be supposed to = czego się oczekuje, choć często się tego nie robi; „miałem…” to was supposed to. W przeszłości needn't have done = zrobione niepotrzebnie („niepotrzebnie”); didn't need to do = nie było trzeba (i zwykle się tego nie zrobiło).
Ćwiczenia
A. Forma
Uzupełnij albo przekształć zdania zgodnie z poleceniem.
-
Uzupełnij, używając needn't + have: We took sandwiches, but there was free food. We (bring) sandwiches.
-
Uzupełnij, używając be supposed to (w przeszłości): The train arrive at six, but it was an hour late.
-
Uzupełnij: Drivers are required (carry) their licence.
-
Przekształć, używając needn't: It isn't necessary for you to wait for me.
-
Przekształć, używając be obliged to: The law says landlords must return the deposit.
-
Napisz zdanie przeczące: You need to print the tickets.
B. Znaczenie
Wybierz poprawną odpowiedź.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: You … pay — the museum is free on Sundays.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: It was a holiday, so I to work. I stayed in bed.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: I — the exam was easy, but I was nervous all week.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: You're not … to eat in the library — it's against the rules.
-
Wybierz zdanie, które jest radą, a nie przepisem: … see a dentist once a year.
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
You needn't to call me back.
-
I'm suppose to start work at eight.
-
She needs not worry about the exam.
-
We didn't need to queue because we had booked online.queue (UK) = wait in line (US)
D. W kontekście
Użyj needn't have, didn't need to albo be supposed to w odpowiedniej formie.
Lena: How was the wedding?
Max: Lovely, but I made a few mistakes. First, I took a taxi from the station — and then I saw the hotel was right next to it. I 16 (take) a taxi at all!
Lena: Oh no. What about the dress code?
Max: The invitation said guests 17 (supposed / wear) something blue. I forgot.
Lena: Did you need to bring a gift?
Max: No, we 18 (not / need / bring) anything — they asked for donations to a charity instead, so I just gave money.
Lena: And the speech?
Max: I 19 (supposed / give) a short speech, but I was too nervous, so my brother did it.
Lena: Well, at least you were there!
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku o swoich doświadczeniach.
-
Napisz o czymś, co już zostało przez ciebie zrobione, a okazało się niepotrzebne. Użyj needn't have.
-
Napisz o jednej zasadzie w twojej szkole albo pracy, którą ludzie często łamią. Użyj be supposed to.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
A2-20 Must czy have to? Mustn't i don't have to — nie wolno a nie musisz You ___ … smoke here — it's a hospital.
-
B1-09 Should have, could have, might have: „Powinienem był”, „Mogłeś mi powiedzieć!” I'm so tired. I (not stay) up so late last night.
-
B2-06 Must have, can't have, might have: „musiał”, „nie mógł”, „mógł” o przeszłości The ground is wet. It (must rain) in the night.
-
B2-05 Would rather, had better i prefer: „wolę”, „wolałbym” i „lepiej” po angielsku It's late. We'd better (go) home.
Odpowiedzi
A. Forma
- needn't have brought
- was supposed to
- to carry
- You needn't wait for me.
- Landlords are obliged to return the deposit. / Landlords are legally obliged to return the deposit.
- You don't need to print the tickets. / You needn't print the tickets.
B. Znaczenie
- don't need to
- didn't need to go
- needn't have worried / didn't need to worry
- supposed
- You should
C. Znajdź błąd
- You needn't call me back. / You don't need to call me back.
- I'm supposed to start work at eight.
- She needn't worry about the exam. / She doesn't need to worry about the exam.
- ✓ We didn't need to queue because we had booked online.
D. W kontekście
- needn't have taken / didn't need to take
- were supposed to wear
- didn't need to bring
- was supposed to give
E. Twoja kolej
- I needn't have taken an umbrella yesterday — it didn't rain at all.
- We're supposed to turn off our computers every evening, but most people forget.
F. Powtórka mieszana
- mustn't
- shouldn't have stayed
- must have rained
- go
