Have Something Done: කෙනෙක් ලවා කරවන හැටි (Causative) — සරල සිංහලෙන්
Have Something Done: Causatives
මෙම පිටුවේ
අරමුණ
මේ පාඩමෙන් පස්සේ ඔබට වෙන කෙනෙක් ලවා ඔබ වෙනුවෙන් යමක් කරවා ගත්තා කියලා කියන්න පුළුවන් වෙනවා (I had my hair cut), ඕනෑම කාලයක have සහ get පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් වෙනවා, නරක අත්දැකීම් ගැන කතා කරන්න පුළුවන් වෙනවා (I had my phone stolen), ඒ වගේම කෙනෙකුට යමක් කරන්න කියනවා හෝ එයාව එකඟ කරවනවා කියලා කියන්නත් ඔබට පුළුවන් වෙනවා (have someone do / get someone to do).
ප්රධාන අදහස
I cut my hair සහ I had my hair cut සසඳන්න. පළවෙනි එකේ කතුර අල්ලගෙන ඉන්නේ ඔබ. දෙවෙනි එකේ ඔබ සැලූන් එකේ පුටුවේ වාඩි වෙලා ඉන්නවා, වැඩේ කරන්නේ වෙන කෙනෙක්. ප්රතිඵලය එකයි — කෙටි කොණ්ඩයක් — නමුත් ක්රියාව කරන කෙනා වෙනස්.
Causative එක තියෙන්නේ වෙන කෙනෙක් ඔබ වෙනුවෙන් කරන ක්රියාවලට, සාමාන්යයෙන් ඔබ ඒක සූදානම් කළ නිසා හෝ ඒකට ගෙව්ව නිසා: අලුත්වැඩියා, සේවා, බෙදාහැරීම්. ව්යුහයේ මැද තියෙන්නේ දේ, ඊට පස්සේ ක්රියාව: have + දේ + ඒකට කරපු දේ. Passive එක වගේම (B1-11), සාමාන්යයෙන් වැඩේ කළේ කවුද කියලා කියන්නේ නැහැ: ඒක පැහැදිලියි (මැකැනික්, දන්ත වෛද්යවරයා) නැත්නම් වැදගත් නැහැ.
මේ ව්යුහයෙන්ම ඔබේ කැමැත්තක් නැතුව ඔබට වුණු දේවලුත් විස්තර කරන්න පුළුවන්: I had my bike stolen. මෙතන have කියන්නේ ඔබ ඒක සූදානම් කළා කියලා නෙවෙයි. ඒකෙන් කියන්නේ ඔබට ඒ අත්දැකීම ලැබුණා කියලා.
සිංහල සහ ඉංග්රීසි
සිංහලේ මේකට ලස්සන ක්රියා රූපයක් තියෙනවා: -වනවා (කපනවා → කපවනවා, හදනවා → හදවනවා, කරනවා → කරවනවා). “මම සිකුරාදා කොණ්ඩේ කපවනවා” කියන්නේ හරියටම I'm having my hair cut. ඉංග්රීසියේ මේ තේරුම එක ක්රියාපදයකින් නෙවෙයි, have / get + දේ + past participle කියන කොටස් තුනකින් එනවා. ප්රශ්නය මේකයි: කතාවේදී අපි බොහෝ විට “කොණ්ඩේ කපාගත්තා”, “ගෙයක් හැදුවා” කියලා සාමාන්ය හෝ “-ගන්නවා” රූපය පාවිච්චි කරනවා, වැඩේ කළේ වෙන කෙනෙක් වුණත්. ඉංග්රීසියේ I cut my hair, We built a house කියන්නේ ඔබම ඒක කළා කියලා. වෙන කෙනෙකුට කියලා කරවනකොට සිංහලේ “කියලා / ලවා” එනවා; ඉංග්රීසියේ have someone do (to නැහැ) හෝ get someone to do.
| සිංහල | තේරුම | ඉංග්රීසි |
|---|---|---|
| මම සිකුරාදා කොණ්ඩේ කපවනවා. | වෙන කෙනෙක් කපනවා | I'm having my hair cut on Friday. |
| අපි ශීත කාලෙට කලින් බොයිලරේ සර්විස් කෙරෙව්වා. | සේවාවක් | We had the boiler serviced before the winter. |
| මම කොණ්ඩේ කපාගත්තා. | ඔබමද? වෙන කෙනෙක්ද? | I cut my hair. / I had my hair cut. |
| කෝච්චියේදී මගේ ෆෝන් එක හොරකම් කළා. | නරක අත්දැකීමක් | I had my phone stolen on the train. |
| මම මගේ සහායකට කියලා ඔයාට විස්තර එවන්නම්. | උපදෙස් දීම | I'll have my assistant send you the details. |
| අපි යාළුවෙක්ට කියලා එයාපෝට් එකට ඇරලවා ගත්තා. | එකඟ කරවා ගැනීම | We got a friend to drive us to the airport. |
ව්යුහය
have / get + කර්මය + past participle
| උක්තය | have / get | කර්මය | Past participle | |
|---|---|---|---|---|
| I | had | my hair | cut | yesterday. |
| She | is getting | her car | repaired. | |
| We | 're going to have | the kitchen | painted. |
විවිධ කාලවල — වෙනස් වෙන්නේ have / get විතරයි
| කාලය | උදාහරණය |
|---|---|
| Present Simple | I have my teeth checked every six months. |
| Present Continuous | We're having the windows cleaned today. |
| Past Simple | She had her bag repaired. |
| Present Perfect | Have you had your eyes tested recently? |
| අනාගතය (will) | I'll get it fixed tomorrow. |
| going to | They're going to have solar panels installed. |
| modal verb | You should get that tooth looked at. |
| -ing රූපය | I hate having my photo taken. |
නිෂේධ සහ ප්රශ්න — මෙතන have ප්රධාන ක්රියාපදයක්, ඒ නිසා do / does / did පාවිච්චි කරන්න:
- I didn't have my hair cut. I cut it myself.
- Where do you have your car serviced?
have someone do / get someone to do
| රටාව | තේරුම | උදාහරණය |
|---|---|---|
| have + කෙනා + මූල රූපය | කෙනෙකුට කරන්න කියනවා (බොහෝ විට එයාගේ රස්සාව) | I'll have the receptionist call you a taxi. |
| get + කෙනා + to-infinitive | එකඟ කරවනවා හෝ සූදානම් කරනවා | I finally got my son to tidy his room. |
භාවිතය
1Have something done — සේවා
වෘත්තිකයෙක් ලවා ඔබ වෙනුවෙන් යමක් කරවා ගන්නකොට have + කර්මය + past participle පාවිච්චි කරන්න. සිංහලේ “-වනවා” (කපවනවා, කරවනවා) වගේ.
2Get something done — අවිධිමත්, මහන්සියක් එක්ක
Get + කර්මය + past participle කියන්නෙත් ඒ තේරුමමයි, නමුත් ඒක වඩා අවිධිමත්, කතාවේ හරිම බහුලයි. ඒකෙන් මහන්සියක්, නැත්නම් අන්තිමට යමක් කරගන්න පුළුවන් වුණා කියන අදහස දෙන්න පුළුවන්. ඔබම වැඩේ කරනකොටත් පාවිච්චි වෙනවා: එතකොට තේරුම “ඉවර කරනවා”.
3හැම කාලයකම සහ රූපයකම
Causative එක හැම කාලයකම, modal verbs වලට පස්සේ සහ -ing රූපවල වැඩ කරනවා. වෙනස් වෙන්නේ have / get විතරයි; past participle එක එහෙමම තියෙනවා.
4නරක අත්දැකීම් — ඔබට කරපු දේවල්
ඔබ සූදානම් නොකරපු, ඔබට වුණු අප්රසන්න දෙයක් විස්තර කරන්නත් මේ ව්යුහයම පාවිච්චි වෙනවා. have පාවිච්චි කරන්න; අවිධිමත් කතාවේ get ත් පුළුවන්.
5Have someone do / get someone to do
ක්රියාව කරන කෙනා ගැන කියන්න have + කෙනා + මූල රූපය (උපදෙසක්, බොහෝ විට එයාගේ රස්සාවට අයිති දෙයක්) හෝ get + කෙනා + to-infinitive (එකඟ කරවීම හෝ සූදානම් කිරීම) පාවිච්චි කරන්න. Have someone do විශේෂයෙන් American English වල බහුලයි.
සුලභ වැරදි
සිංහල කතා කරන අයට උගුල්
1. “ගෙයක් හැදුවා”, “යුනිෆෝම් එක මැස්සුවා” → ඔබම කළා වගේ. සිංහලෙන් අපි “අපි පහුගිය අවුරුද්දේ අලුත් ගෙයක් හැදුවා” කියනවා, බාස්ලා වැඩේ කළත්. ඉංග්රීසියේ We built a new house කිව්වම ඔබම ගඩොල් බැන්දා වගේ ඇහෙනවා. වෙන කෙනෙක් කළා නම් have / get + කර්මය + past participle.
2. “රියදුරාට කියලා ගන්න එවන්නම්” → have someone to do. සිංහලේ “-න්න කියනවා” කියන රූපය නිසා ගොඩක් අය have එක්කත් to දානවා. Have + කෙනා වලින් පස්සේ මූල රූපය; to ඕනෑ වෙන්නේ get + කෙනා + to එක්ක.
3. “පාට කෙරෙව්වා” → had painted. සිංහලේ “පාට කෙරෙව්වා” එක ක්රියාපදයක් නිසා ඉංග්රීසියෙත් had සහ past participle එක ළඟින් තියන්න හිතෙනවා. නමුත් had painted our house කියන්නේ Past Perfect: ඔබම පාට කළා. Causative එකේ කර්මය මැදට එනවා.
පටලවා ගන්න එපා
I did it සහ I had it done — වැඩේ කළේ කවුද?
had something done (causative) සහ had done (Past Perfect) — වචන පිළිවෙළ හැම දෙයක්ම වෙනස් කරනවා. B1-03 බලන්න.
get someone to do සහ make / let someone do — get = එකඟ කරවනවා, make = බල කරනවා, let = ඉඩ දෙනවා. B1-18 බලන්න.
had something stolen සහ got stolen — I had my car stolen (causative: අවධානය මා ගැන) සහ My car got stolen (get-passive: අවධානය කාර් එක ගැන). Get-passive එක B2-13 එකේ උගන්නනවා.
අක්ෂර වින්යාසය සහ උච්චාරණය
- අවධාරණය සාමාන්යයෙන් වැටෙන්නේ කර්මය සහ past participle එක මත, have මත නෙවෙයි: I had my HAIR CUT.
- මෙතන have ප්රධාන ක්රියාපදයක්, ඒ නිසා ඒක කෙටි කරන්නේ නැහැ: I've had my car repaired හරි (පළවෙනි have උපකාරක ක්රියාපදයක්), නමුත් I've my car repaired වැරදියි.
- -ed අග: හඬ නැති ශබ්දවලට පස්සේ /t/ (fixed /fɪkst/, washed /wɒʃt/ (UK), /wɑːʃt/ (US)); t හෝ d ට පස්සේ /ɪd/ (painted, mended — අමතර අක්ෂරයක්); අනිත් හඬ ඇති ශබ්දවලට පස්සේ /d/ (repaired, cleaned). fixed, washed වගේ වචනවල අගට ස්වරයක් එකතු කරන්න එපා: එක අක්ෂරයයි.
- washed වල /ʃ/ දිව ටිකක් පිටිපස්සට අරන්, තොල් ටිකක් රවුම් කරලා කියන්න; [s] වෙන්න දෙන්න එපා.
- Causatives වල පාවිච්චි වෙන ගොඩක් ක්රියාපදවලට අවිධිමත් participles තියෙනවා: cut, done, made, taken, stolen, sewn. dyed (පාට කළා) සහ died (මැරුණා) අක්ෂර වින්යාසය බලන්න: ඇහෙන්නේ එක වගේ, /daɪd/.
රන් රීතිය
වෙන කෙනෙක් ඔබ වෙනුවෙන් කරනවද, නැත්නම් ඒක ඔබට වෙනවද: have / get + කර්මය + past participle. කෙනාගේ නම කියන්න: have someone do, get someone to do. සිංහලේ “කපවනවා”, “හදවනවා” කියන තැන්වලට — සහ “කපාගත්තා”, “හැදුවා” කියලා වෙන කෙනෙක් කරපු දේවල්වලටත් — ඉංග්රීසියේ had my hair cut, had a house built.
අභ්යාස
A. ව්යුහය
වරහන් තුළ තියෙන වචනවලින් හරි රූපය හදන්න, නැත්නම් වාක්යය නැවත ලියන්න.
-
My laptop is broken. I need to (have / it / repair).
-
She (have / her hair / dye) red last week.
-
We (get / the roof / fix) at the moment.
-
I (have / my passport / steal) while I was on holiday.holiday (UK) = vacation (US)
-
causative එකක් පාවිච්චි කරලා නැවත ලියන්න: A mechanic is servicing my car.
-
get පාවිච්චි කරලා නැවත ලියන්න: A photographer will take our wedding photos.
B. අර්ථය
තේරුම අනුව උත්තර දෙන්න.
-
නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: I'll get my sister … me move.
-
නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: The manager had his assistant … the flights.
-
"I had my suit cleaned." වැඩේ කළේ කවුද? …
-
"I had cleaned my suit." වැඩේ කළේ කවුද? …
-
නරක අත්දැකීමක් විස්තර කරන්නේ මොන වාක්යයද?
C. වැරැද්ද සොයන්න
හැම වාක්යයකම එක වැරැද්දක් තියෙනවා, නැත්නම් වාක්යය හරි. නිවැරදි කළ වාක්යය ලියන්න, නැත්නම් correct කියලා ලියන්න.
-
When did you last have your eyes test?
-
I got the plumber come on Sunday.
-
We're having our garden redesigned this summer.
-
I had stolen my bike last week, so now I walk to work.
D. පාඨය තුළ
සංවාදය සම්පූර්ණ කරන්න. හරි වචනය දාන්න, නැත්නම් වරහන් තුළ තියෙන ක්රියාපදයේ හරි රූපය දාන්න.
Kim: Are you still selling your flat?
Raj: Yes, but first I'm 16 the walls 17 (paint). They're in a terrible state.
Kim: Are you doing it yourself?
Raj: No way! I'm having a professional 18 (do) it. And I've already 19 the windows replaced.
Kim: What about the photos for the website?
Raj: I'm going to get my cousin 20 (take) them — she's a photographer.
Kim: Good idea. When I sold my last flat, I 21 my car broken into on the day of the viewing. Terrible luck!
E. ඔබේ වාරය
ඔබ ගැන ඉංග්රීසියෙන් ලියන්න.
-
වෘත්තිකයෙක් ලවා ඔබ නිතර කරවා ගන්න දේවල් දෙකක් ගැන ලියන්න.
-
කෙනෙක් ලවා ඔබ කරවා ගන්න කැමති දෙයක් ගැන get someone to do එක්ක ලියන්න.
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
කලින් පාඩම් පුනරීක්ෂණය කරන්න.
-
B1-18 Want Him To, Make Him Do, Let Him Do: වෙන කෙනෙක් ලවා කරවන හැටි — සරල සිංහලෙන් My parents never let me (stay) out after ten.
-
B1-11 හැම කාලයකම සහ Modal Verbs එක්ක Passive Voice — සරල සිංහලෙන් The bridge (repair) at the moment, so it's closed.
-
B2-10 Participle Clauses: Feeling Tired, After Leaving — කාලය සහ හේතුව කෙටියෙන් — සරල සිංහලෙන් (finish) his homework, he went out to play.
-
B2-07 Need, Needn't Have සහ Be Supposed To: බැඳීම සහ අවශ්යතාව ගැඹුරින් — සරල සිංහලෙන් We (need / not / buy) any bread — there was plenty in the cupboard, so we didn't.
පිළිතුරු
A. ව්යුහය
- have it repaired
- had her hair dyed
- are getting the roof fixed / 're getting the roof fixed
- had my passport stolen
- I'm having my car serviced. / I'm getting my car serviced.
- We'll get our wedding photos taken. / We're going to get our wedding photos taken.
B. අර්ථය
- to help
- book
- someone else
- I did
- We had our windows broken.
C. වැරැද්ද සොයන්න
- When did you last have your eyes tested?
- I got the plumber to come on Sunday. / I had the plumber come on Sunday.
- ✓ We're having our garden redesigned this summer.
- I had my bike stolen last week, so now I walk to work. / My bike was stolen last week, so now I walk to work.
D. පාඨය තුළ
- having / getting
- painted
- do
- had / got / gotten
- to take
- had / got
E. ඔබේ වාරය
- I have my hair cut every two months, and I get my car serviced once a year.
- I want to get my brother to help me paint my room this weekend.
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
- stay
- is being repaired
- Having finished / After finishing
- didn't need to buy / did not need to buy
