Word Formation: වචන හදන හැටි — Prefixes, Suffixes, Conversion සහ sensible / sensitive — සරල සිංහලෙන්
Word Formation: Building Words
මෙම පිටුවේ
අරමුණ
මේ පාඩමෙන් පස්සේ ඔබට ඉංග්රීසි වචන හැදෙන හැටි — මූල (roots), උපසර්ග (prefixes), ප්රත්යය (suffixes), conversion සහ compounding වලින් — හඳුනාගන්න පුළුවන් වෙනවා. ඒක පාවිච්චි කරලා නොදන්න වචන තේරුම් ගන්නත්, වාක්යයකට හරි වචන වර්ගය තෝරන්නත්, sensible / sensitive සහ economic / economical වගේ පටලැවෙන යුගල මඟහරින්නත් ඔබට පුළුවන් වෙනවා.
ප්රධාන අදහස
ඉංග්රීසි වචන මාලාව අති විශාල වගේ පේනවා, නමුත් ඒකෙන් ගොඩක් හැදිලා තියෙන්නේ කොටස් ටිකකින්. Root එකක් (මූලය) ප්රධාන තේරුම රැගෙන යනවා (employ). ඊට කලින් එන prefix එකක් (උපසර්ගය) තේරුම වෙනස් කරනවා (unemployed). ඊට පස්සේ එන suffix එකක් (ප්රත්යය) සාමාන්යයෙන් වචන වර්ගය වෙනස් කරනවා (employ → employment, employer, employable).
වචන පවුලක් ගහක් කියලා හිතන්න. මූලය තමයි කඳ. හැම suffix එකක්ම අලුත් වචන වර්ගයක අත්තක් වවනවා: -ment ක්රියාපදයකින් නාම පදයක්, -ful නාම පදයකින් නාම විශේෂණයක්, -ise/-ize නාම විශේෂණයකින් හෝ නාම පදයකින් ක්රියාපදයක් හදනවා. Prefixes අත්තක තේරුම වෙනස් කරනවා, නමුත් ඒකේ වර්ගය වෙනස් කරන්නේ කලාතුරකින්. හැම කොටසක්ම කරන්නේ මොකක්ද කියලා ඉගෙන ගත්තොත්, ඔබ කවදාවත් දැකලා නැති වචනත් කඳ දක්වා ආපහු හොයාගෙන යන්න පුළුවන්: unsustainability = un + sustain + able + ity.
ඉංග්රීසිය අලුත් කොටස් කිසිවක් නැතුවත් වචන හදනවා: වචනයකට වර්ගය කෙළින්ම මාරු කරන්න පුළුවන් (conversion: to email, an email), නැත්නම් තව වචනයක් එක්ක එකතු වෙන්න පුළුවන් (compounding: laptop, babysitter). රටා ඔබට මඟ පෙන්නන්න තරම් නිත්යයි, නමුත් හැම වචනයක්ම අනුමාන කරන්න තරම් නිත්ය නැහැ — හැම ගහකම හැම අත්තක්ම වැවෙන්නේ නැහැ, ඒ නිසා අලුතින් හදපු වචනයක් ඇත්තටම තියෙනවද කියලා හැම විටම බලන්න.
සිංහල සහ ඉංග්රීසි
සිංහලෙත් වචන හැදෙන්නේ මේ විදිහටමයි, ඒ නිසා අදහස ඔබට අලුත් නැහැ. -කම නාම විශේෂණයකින් නාම පදයක් හදනවා (අවංක → අවංකකම, දක්ෂ → දක්ෂකම) — ඉංග්රීසියේ -ness / -ity වගේ. -ත්වය (නායකත්වය, මිත්රත්වය, සාමාජිකත්වය) බොහෝ විට -ship එකට ගැළපෙනවා. වෙනස තියෙන්නේ නිෂේධ උපසර්ගවල: සිංහලේ ප්රධාන වශයෙන් අ- (අසාධාරණ, අවිධිමත්) සහ නො- (නොහැකි, නොසැලකිලිමත්) විතරයි, ඉංග්රීසියේ un-, in-, im-, il-, ir-, dis-, non- අතරින් හැම වචනයකටම ස්ථාවර එකක් තියෙනවා. ඒ වගේම සිංහල එක වචනයක් ඉංග්රීසි වචන දෙකකට ගැළපෙන තැන් තියෙනවා: ඓතිහාසික = historic සහ historical, ආර්ථික = economic (economical = “ලාභදායී, වියදම් අඩු”). Conversion එකත් වෙනස්: සිංහලේ ඉංග්රීසි වචනයකට කරනවා එකතු කරනවා (“ගූගල් කරනවා”, “ටෙක්ස්ට් කරනවා”), ඉංග්රීසියේ නාම පදයම ක්රියාපදයක් වෙනවා (google, text).
| සිංහල | ඉංග්රීසි | සටහන |
|---|---|---|
| අවංක → අවංකකම | aware → awareness, possible → possibility | නාම විශේෂණය → නාම පදය |
| නායක → නායකත්වය | leader → leadership | තත්ත්වය, සම්බන්ධතාව |
| අසාධාරණ, නොහැකි | unfair, impossible, dishonest, irregular | සිංහලේ උපසර්ග දෙකයි; ඉංග්රීසියේ ගොඩයි |
| ඓතිහාසික | historic (වැදගත්) / historical (අතීතය ගැන) | එක සිංහල වචනයක්, ඉංග්රීසි දෙකක් |
| ආර්ථික අර්බුදය / වියදම් අඩු කාර් එකක් | an economic crisis / an economical car | තේරුම් දෙකක්, වචන දෙකක් |
| ලිපිනය ගූගල් කරන්න. | Just google the address. | සිංහලේ “කරනවා”; ඉංග්රීසියේ conversion |
ව්යුහය
නාම පද suffixes
| Suffix | එකතු කරන්නේ | උදාහරණ |
|---|---|---|
| -tion / -sion / -ation | ක්රියාපදවලට | inform → information, decide → decision |
| -ment | ක්රියාපදවලට | improve → improvement, agree → agreement |
| -ness | නාම විශේෂණවලට | happy → happiness, aware → awareness |
| -ity | නාම විශේෂණවලට | possible → possibility, popular → popularity |
| -ance / -ence | ක්රියාපද, නාම විශේෂණවලට | perform → performance, confident → confidence |
| -ship | නාම පදවලට (තත්ත්වය, සම්බන්ධතාව) | friend → friendship, leader → leadership |
| -hood | නාම පදවලට (තත්ත්වය, ජීවිත කාලය, කණ්ඩායම) | child → childhood, neighbour → neighbourhood |
| -er / -or / -ist | ක්රියාපද, නාම පදවලට (පුද්ගලයා හෝ දේ) | teach → teacher, act → actor, science → scientist |
නාම විශේෂණ suffixes
| Suffix | තේරුම | උදාහරණ |
|---|---|---|
| -ful / -less | සහිත / රහිත | careful, careless; hopeful, hopeless |
| -able / -ible | කරන්න පුළුවන් | washable, reliable, flexible, visible |
| -ous | ඒ ගුණය තියෙන | dangerous, famous, ambitious |
| -ive | මේ ගුණය තියෙන; නැඹුරු | creative, attractive, talkative |
| -al / -ic | සම්බන්ධ | national, cultural; artistic, economic |
| -ish | තරමක්, ආසන්න වශයෙන්; වගේ (බොහෝ විට නරක අර්ථයෙන්); ජාතිය | reddish, childish, British |
ක්රියාපද සහ ක්රියා විශේෂණ suffixes
| Suffix | එකතු කරන්නේ | උදාහරණ |
|---|---|---|
| -ise (UK) / -ize (US, UK වලත්) | නාම විශේෂණ, නාම පදවලට | modernise / modernize, organise / organize |
| -en | නාම විශේෂණවලට | wide → widen, short → shorten, weak → weaken |
| -ify | නාම විශේෂණ, නාම පදවලට | simple → simplify, class → classify, just → justify |
| -ly | නාම විශේෂණ → ක්රියා විශේෂණ | quick → quickly, careful → carefully |
Prefixes
| Prefix | තේරුම | උදාහරණ |
|---|---|---|
| un- | නැති / ක්රියාවක් ආපස්සට | unhappy, unusual, unlock |
| in- / im- / il- / ir- | නැති | incorrect, impossible, illegal, irregular |
| dis- | නැති / විරුද්ධ ක්රියාව | dishonest, disagree, disappear |
| non- | නැති (උදාසීන, බොහෝ විට තාක්ෂණික) | non-smoker, non-fiction, non-essential |
| mis- | වැරදියට | misunderstand, mispronounce |
| re- | ආයෙත් | rewrite, rebuild |
| over- / under- | ඕනෑවට වඩා / අවශ්ය තරමට අඩුවෙන් | overcook, underestimate |
| pre- / post- | කලින් / පස්සේ | pre-war, postgraduate |
| co- | එකට | co-author, co-operate |
| anti- | විරුද්ධ | antivirus, antisocial |
| self- | තමන්ම / තමන් ගැන | self-employed, self-confidence |
භාවිතය
1නාම පද suffixes
ක්රියා, ගුණ, තත්ත්ව සහ පුද්ගලයන් නම් කරන්න නාම පද suffixes පාවිච්චි කරන්න. Suffix එක සාමාන්යයෙන් වචනයෙන්ම ස්ථාවරයි, ඒ නිසා වචන පවුල් විදිහට ඉගෙන ගන්න. විධිමත් ලිවීමේදී මේ නාම පද පාවිච්චි කරන හැටි C1-11 එකේ තියෙනවා.
2නාම විශේෂණ suffixes
නාම විශේෂණ suffixes වචන වර්ගය වෙනස් කරනවා වගේම තේරුමකුත් එකතු කරනවා. -ful / -less වගේ යුගල දෙකම හැම විටම තියෙන්නේ නැහැ: careful / careless තියෙනවා, නමුත් beautiless කියලා වචනයක් නැහැ.
3ක්රියාපද සහ ක්රියා විශේෂණ suffixes
-ise/-ize, -en සහ -ify නාම විශේෂණ සහ නාම පද ක්රියාපද කරනවා, සාමාන්යයෙන් “X (වඩා) කරනවා” කියන තේරුමෙන්. -ly ගොඩක් නාම විශේෂණ ක්රියා විශේෂණ කරනවා (A2-09).
4Prefixes
Prefixes තේරුම වෙනස් කරනවා, නමුත් වචන වර්ගය වෙනස් කරන්නේ කලාතුරකින්. “නැති” කියන තේරුමට in- සාමාන්යයෙන් m සහ p වලට කලින් im-, l වලට කලින් il-, r වලට කලින් ir- වෙනවා. නමුත් බහුලම නිෂේධ prefix එක un-, ගොඩක් වචන ඒක ගන්නවා (unpopular, unreal). Dis- සහ un- වලට “ක්රියාවක් ආපස්සට හරවනවා” කියන තේරුමත් තියෙන්න පුළුවන් (disconnect, unlock). සිංහලේ “අ-” සහ “නො-” දෙකයි තියෙන්නේ, ඒ නිසා හැම වචනයකම prefix එක වචනයත් එක්කම ඉගෙන ගන්න.
5Conversion සහ compounding
Conversion එකේදී වචනයක රූපය වෙනස් නොවී වර්ගය වෙනස් වෙනවා: email, text, google, bottle නාම පද හෝ ක්රියාපද වෙන්න පුළුවන්. සමහර අක්ෂර දෙකේ වචනවල අවධාරණය මාරු වෙනවා: නාම පදයේ පළවෙනි අක්ෂරය, ක්රියාපදයේ දෙවෙනි අක්ෂරය. Compounding එකේදී වචන දෙකක් එකතු වෙලා අලුත් වචනයක් හැදෙනවා, එක වචනයක් විදිහට, වචන දෙකක් විදිහට, නැත්නම් hyphen එකක් එක්ක ලියනවා. සිංහලේ “ගූගල් කරනවා” කියනකොට “කරනවා” එකතු කරනවා; ඉංග්රීසියේ නාම පදයම ක්රියාපදය වෙනවා.
6පටලැවෙන වචන රූප
එකම මූලයෙන් එන සමහර වචනවලට වෙනස් තේරුම් තියෙනවා. ඉංග්රීසිය ඇතුළේම තියෙන මේ “බොරු යාළුවෝ” උසස් මට්ටමේදීත් ගොඩක් වැරදිවලට හේතු වෙනවා. සිංහලේ “ඓතිහාසික”, “ආර්ථික” වගේ එක වචනයක් දෙකටම පාවිච්චි වෙන නිසා විශේෂයෙන් පරිස්සම් වෙන්න.
සුලභ වැරදි
සිංහල කතා කරන අයට උගුල්
1. “අ-” සහ “නො-” → un- හැම තැනටම. සිංහලේ නිෂේධයට ප්රධාන උපසර්ග දෙකයි (“අධෛර්යමත්”, “නොඉවසිලිමත්”), ඒ නිසා ගොඩක් අය ඉංග්රීසියේ හැම නිෂේධයකටම un- දානවා. ඉංග්රීසියේ හැම වචනයකටම ස්ථාවර prefix එකක් තියෙනවා: patient → impatient, responsible → irresponsible. Prefix එක වචනයත් එක්කම ඉගෙන ගන්න.
2. “විශ්වාසයක් නැහැ” → no confident. සිංහලේ “මට විශ්වාසයක් නැහැ” කියනකොට නාම පදයක් (“විශ්වාසය”) පාවිච්චි කරනවා. ගොඩක් අය ඉංග්රීසියේ නාම පදය වෙනුවට නාම විශේෂණය දානවා. have / no / a lot of වලට පස්සේ නාම පදය (confidence); be වලට පස්සේ නාම විශේෂණය (confident).
3. “මට බෝරිං” → I'm boring. සිංහලේ “මට බෝරිං”, “මට කම්මැලියි” කියන්නේ ඔබට දැනෙන හැඟීම. ඒ නිසා ගොඩක් අය I'm boring කියනවා. ඉංග්රීසියේ I'm boring කියන්නේ “මම කම්මැලි කෙනෙක්, මාත් එක්ක ඉන්න එක කම්මැලියි”. ඔබට දැනෙන හැඟීමට -ed: I'm bored. A2-30 බලන්න.
4. “සම්භාව්ය” → classical. සිංහලේ “සම්භාව්ය” කියන එක classic (සාමාන්ය, හොඳම උදාහරණයක්) සහ classical (සම්ප්රදායික කලාව, සංගීතය) දෙකටම පාවිච්චි වෙනවා. ඉංග්රීසියේ “හොඳම, සාමාන්ය උදාහරණයට” classic.
පටලවා ගන්න එපා
-ic සහ -ical — සමහර යුගලවල තේරුම වෙනස් (economic / economical, historic / historical, classic / classical); අනිත් ඒවා බොහෝ දුරට සමානාර්ථ (symmetric / symmetrical). හැම යුගලයක්ම බලන්න.
un- සහ non- — Un- බොහෝ විට ඇගයීමක් එකතු කරනවා; non- උදාසීනයි, විස්තරාත්මකයි.
-ed සහ -ing නාම විශේෂණ — මේවා participle රූප, අලුත් වචන නෙවෙයි; A2-30 බලන්න.
අක්ෂර වින්යාසය සහ උච්චාරණය
- ස්වරයකින් පටන් ගන්න suffix එකකට කලින් අගට එන -e සාමාන්යයෙන් අතහරිනවා (create → creative), නමුත් ව්යාංජනයකින් පටන් ගන්න suffix එකකට කලින් තියාගන්නවා (hope → hopeful, move → movement). ව්යතිරේක: argue → argument ව්යාංජන suffix එකකට කලින් e අතහරිනවා; noticeable, manageable ස්වර suffix එකකට කලින් e තියාගන්නවා, c සහ g මෘදුව තියාගන්න.
- ව්යාංජනයකට පස්සේ අගට එන -y සාමාන්යයෙන් -i වෙනවා: happy → happiness, beauty → beautiful, rely → reliable (නමුත් shy → shyness, dry → dryness).
- අගට එන ව්යාංජනය දෙගුණ වෙන්න පුළුවන්: forget → forgettable, begin → beginner.
- Suffixes වලින් අවධාරණය මාරු වෙන්න පුළුවන්: photograph /ˈfəʊtəɡrɑːf/ (UK), /ˈfoʊtəɡræf/ (US) → photography /fəˈtɒɡrəfi/ (UK), /fəˈtɑːɡrəfi/ (US) → photographic /ˌfəʊtəˈɡræfɪk/ (UK), /ˌfoʊtəˈɡræfɪk/ (US): අවධාරණය "pho", ඊට පස්සේ "tog", ඊට පස්සේ "graph" මත. -ic, -ical, -ity සහ -tion වලින් ඉවර වෙන වචන සාමාන්යයෙන් suffix එකට කෙළින්ම කලින් තියෙන අක්ෂරය අවධාරණය කරනවා: economic, possibility, information. photography, economic වගේ වචන හැම අක්ෂරයකටම එකම බර දීලා, නැත්නම් මුල් අක්ෂරය අවධාරණය කරලා කියවන්න එපා; suffix එකට කලින් අක්ෂරය ඉස්මතු කරන්න.
- Conversion එකේ අවධාරණ මාරුව: an increase /ˈɪnkriːs/ / to increase /ɪnˈkriːs/; record, present, object, permit වලත් — නාම පදවල මුල් අක්ෂරය, ක්රියාපදවල දෙවෙනි අක්ෂරය.
- -ise තමයි සාමාන්ය UK අක්ෂර වින්යාසය; -ize US, UK වලත් පිළිගන්නවා. එක පාඨයක එකක් විතරක් පාවිච්චි කරන්න. සමහර වචන US වලත් හැම විටම -ise: advertise, exercise, surprise, advise. -ise / -ize වල /z/ කටහඬ එක්ක කියන්න, [s] කරන්න එපා.
රන් රීතිය
වචන කඳ දක්වා ආපහු හොයාගෙන යන්න: prefix එක තේරුම වෙනස් කරනවා, suffix එක සාමාන්යයෙන් වචන වර්ගය වෙනස් කරනවා, මූලය ප්රධාන තේරුම රැගෙන යනවා. ඊට පස්සේ වචනය ඇත්තටම තියෙනවද කියලා බලන්න — වචන සෑදීම ඔබට මඟ පෙන්නන්න තරම් නිත්යයි, නමුත් සහතික කරන්න තරම් නෙවෙයි. සිංහලේ එක වචනයක් ඉංග්රීසි වචන දෙකකට ගැළපෙන තැන්වල විශේෂයෙන් පරිස්සම් වෙන්න.
අභ්යාස
A. ව්යුහය
දීලා තියෙන වචනයෙන් හරි රූපය හදලා වාක්යය සම්පූර්ණ කරන්න.
-
happy වලින් නාම පදයක්: Money can't buy .
-
agree වලින් නාම පදයක්: We finally reached an .
-
legal වල නිෂේධ රූපය: Parking here is .
-
short වලින් ක්රියාපදයක්: Can you this text to 200 words?
-
simple වලින් ක්රියාපදයක්: We need to the application process.
-
rely වලින් නාම විශේෂණයක්: She's a very colleague.
-
මේ වචනය කොටස්වලට කඩන්න: unemployment
B. අර්ථය
තේරුමට ගැළපෙන වචනය හෝ පිළිතුර තෝරන්න.
-
නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: Turn off the heating when you go out — it's more ….
-
නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: The fall of the Berlin Wall was a … moment.
-
නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: Don't be so … — it was only a joke!
-
"overcooked" කියන්නේ මොකක්ද? …
-
"record" ක්රියාපදයේ අවධාරණය තියෙන්නේ මොන අක්ෂරයේද? …
C. වැරැද්ද සොයන්න
හැම වාක්යයකම එක වැරැද්දක් තියෙනවා, නැත්නම් වාක්යය හරි. නිවැරදි කළ වාක්යය ලියන්න, නැත්නම් correct කියලා ලියන්න.
-
Her explain was very clear.
-
I think you have underestimated the difficult of the task.
-
The instructions were completely unclear.
-
He was very disappoint with the result.
D. පාඨය තුළ
වරහන් ඇතුළේ තියෙන වචනයෙන් හරි රූපය හදලා දැන්වීම සම්පූර්ණ කරන්න.
We are looking for a 17 (create) and 18 (rely) designer to join our team. You will work closely with our 19 (manage) and help to 20 (modern) our brand. Ours is a 21 (smoking) office, so smoking is only allowed outside. Experience is not essential, but a good 22 (know) of design software is required. We offer excellent 23 (opportune) for career development.
E. ඔබේ වාරය
ඉංග්රීසියෙන් ලියන්න.
-
"decide" වල වචන පවුලෙන් වචන තුනක් ලියලා, ඒවායින් එකක් වාක්යයක පාවිච්චි කරන්න.
-
"over-" හෝ "under-" තියෙන වචනයක් පාවිච්චි කරලා ඔබේ රැකියාව හෝ අධ්යාපනය ගැන වාක්යයක් හදන්න.
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
කලින් පාඩම් පුනරීක්ෂණය කරන්න.
-
B1-29 නාම විශේෂණ පිළිවෙළ සහ a ten-minute walk වගේ Compound Adjectives — සරල සිංහලෙන් compound නාම විශේෂණයක් හදන්න: a holiday that lasts two weeksholiday (UK); vacation (US)
-
A2-30 Bored ද Boring ද? -ed සහ -ing නාම විශේෂණ — සරල සිංහලෙන් නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: The film was so … that I fell asleep.
-
A2-09 ක්රියා විශේෂණ (Adverbs): Quickly, Well, Hard — සරල සිංහලෙන් ක්රියා විශේෂණයක් හදන්න: She speaks (fluent) .
පිළිතුරු
A. ව්යුහය
- happiness
- agreement
- illegal
- shorten
- simplify
- reliable
- un + employ + ment
B. අර්ථය
- economical
- historic
- sensitive
- cooked too much
- cord
C. වැරැද්ද සොයන්න
- Her explanation was very clear.
- I think you have underestimated the difficulty of the task.
- ✓ The instructions were completely unclear.
- He was very disappointed with the result.
D. පාඨය තුළ
- creative
- reliable
- management / managers / manager
- modernise / modernize
- non-smoking / no-smoking
- knowledge
- opportunities
E. ඔබේ වාරය
- decision, decisive, decisively. She made a quick decision.
- I always underestimate how long my homework will take.
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
- a two-week holiday
- boring
- fluently
