SlowingoGrammatica
+ 2 / 3

Woordvorming in het Engels: voorvoegsels en achtervoegsels (word formation)

Word Formation: Building Words

Op deze pagina
  1. Leerdoel
  2. Het idee
  3. Nederlands en Engels vergeleken
  4. Vorm
  5. Gebruik
  6. Veelgemaakte fouten
  7. Valkuilen voor Nederlandstaligen
  8. Niet verwarren
  9. Spelling en uitspraak
  10. Gouden regel
  11. Oefeningen

Leerdoel

Na deze les herken je hoe Engelse woorden zijn opgebouwd – uit stammen, voorvoegsels, achtervoegsels, conversie en samenstelling – en gebruik je dat om onbekende woorden te begrijpen, de juiste woordsoort in een zin te kiezen en verwarrende paren als sensible / sensitive en economic / economical uit elkaar te houden.

Het idee

De Engelse woordenschat lijkt enorm, maar een groot deel is gebouwd uit een kleinere set onderdelen. Een stam draagt de kernbetekenis (employ). Een voorvoegsel (prefix) ervoor verandert de betekenis (unemployed). Een achtervoegsel (suffix) erachter verandert meestal de woordsoort (employ → employment, employer, employable).

Zie een woordfamilie als een boom. De stam is de stam van de boom. Elk achtervoegsel laat een tak groeien in een nieuwe woordsoort: -ment maakt van een werkwoord een zelfstandig naamwoord, -ful van een zelfstandig naamwoord een bijvoeglijk naamwoord, -ise/-ize van een bijvoeglijk of zelfstandig naamwoord een werkwoord. Voorvoegsels veranderen de betekenis van een tak, maar zelden de woordsoort. Weet je wat elk onderdeel doet, dan kun je woorden die je nooit hebt gezien terugvolgen naar de stam: unsustainability is un + sustain + able + ity.

Het Engels maakt ook woorden zonder nieuwe onderdelen: een woord kan gewoon van woordsoort wisselen (conversie: to email, an email) of zich met een ander woord verbinden (samenstelling: laptop, babysitter). De patronen zijn regelmatig genoeg om je te helpen, maar niet regelmatig genoeg om elk woord te raden – niet elke tak groeit aan elke boom, dus controleer altijd of een nieuw woord echt bestaat.

Nederlands en Engels vergeleken

Het Nederlands bouwt woorden op precies dezelfde manier, en veel onderdelen lijken op elkaar: -schap (vriendschap = friendship), -baar (wasbaar = washable), -loos en -vol (hopeloos, hoopvol = hopeless, hopeful), -achtig (roodachtig = reddish), her- (herschrijven = rewrite). Dat helpt enorm. De verschillen: waar het Nederlands meestal on- gebruikt (il-, ir- en in- kent het vooral uit leenwoorden als illegaal en irrelevant), kiest het Engels steeds tussen un-, in-/im-/il-/ir- en dis-. Samenstellingen schrijft het Nederlands aan elkaar, het Engels vaak los. En een paar Nederlandse woorden hebben in het Engels twee vormen met een verschillende betekenis.

NederlandsEngelsWat er anders is
ongelukkig, onmogelijk, oneerlijkunhappy, impossible, dishonestéén Nederlands voorvoegsel, meerdere Engelse
vriendschap, wasbaar, hooploosfriendship, washable, hopelesshetzelfde systeem
moderniserenmodernise / modernizehetzelfde patroon
computerscherm, stadscentrumcomputer screen, city centreEngelse samenstellingen vaak in twee woorden
economischeconomic (van de economie) / economical (zuinig)twee Engelse woorden, twee betekenissen
sensibelsensitive (gevoelig) – sensible = verstandigvalse vriend

Vorm

Achtervoegsels voor zelfstandige naamwoorden

AchtervoegselAchterVoorbeelden
-tion / -sion / -ationwerkwoordeninform → information, decide → decision
-mentwerkwoordenimprove → improvement, agree → agreement
-nessbijvoeglijke naamwoordenhappy → happiness, aware → awareness
-itybijvoeglijke naamwoordenpossible → possibility, popular → popularity
-ance / -encewerkwoorden, bijvoeglijke naamwoordenperform → performance, confident → confidence
-shipzelfstandige naamwoorden (status, relatie)friend → friendship, leader → leadership
-hoodzelfstandige naamwoorden (toestand, levensfase, groep)child → childhood, neighbour → neighbourhood
-er / -or / -istwerkwoorden, zelfstandige naamwoorden (persoon of ding)teach → teacher, act → actor, science → scientist

Achtervoegsels voor bijvoeglijke naamwoorden

AchtervoegselBetekenisVoorbeelden
-ful / -lessmet / zondercareful, careless; hopeful, hopeless
-able / -iblekan gedaan wordenwashable, reliable, flexible, visible
-ousmet die eigenschapdangerous, famous, ambitious
-ivemet die eigenschap; geneigd totcreative, attractive, talkative
-al / -icmet betrekking totnational, cultural; artistic, economic
-ishnogal, ongeveer; als (vaak negatief); nationaliteitreddish, childish, British

Achtervoegsels voor werkwoorden en bijwoorden

AchtervoegselAchterVoorbeelden
-ise (UK) / -ize (US, ook UK)bijvoeglijke en zelfstandige naamwoordenmodernise / modernize, organise / organize
-enbijvoeglijke naamwoordenwide → widen, short → shorten, weak → weaken
-ifybijvoeglijke en zelfstandige naamwoordensimple → simplify, class → classify, just → justify
-lybijvoeglijke naamwoorden → bijwoordenquick → quickly, careful → carefully

Voorvoegsels

VoorvoegselBetekenisVoorbeelden
un-niet / een handeling ongedaan makenunhappy, unusual, unlock
in- / im- / il- / ir-nietincorrect, impossible, illegal, irregular
dis-niet / tegenovergestelde handelingdishonest, disagree, disappear
non-niet (neutraal, vaak technisch)non-smoker, non-fiction, non-essential
mis-verkeerdmisunderstand, mispronounce
re-opnieuwrewrite, rebuild
over- / under-te veel / te weinigovercook, underestimate
pre- / post-vóór / napre-war, postgraduate
co-samenco-author, co-operate
anti-tegenantivirus, antisocial
self-door of van jezelfself-employed, self-confidence

Gebruik

1Achtervoegsels voor zelfstandige naamwoorden

Met achtervoegsels voor zelfstandige naamwoorden benoem je handelingen, eigenschappen, toestanden en personen. Welk achtervoegsel een woord krijgt, ligt meestal vast, dus leer woorden in families. Hoe je deze zelfstandige naamwoorden in formele teksten gebruikt: zie C1-11.

The improvement in her English has been remarkable.
Haar Engels is opmerkelijk vooruitgegaan.
improve → improvement (Nederlands: verbetering)
There's a growing awareness of mental health at work.
Er is op het werk steeds meer aandacht voor mentale gezondheid.
aware → awareness (bewustzijn)
Her childhood was spent moving between army bases.
Haar jeugd bestond uit verhuizen van de ene legerbasis naar de andere.
child → childhood (kindertijd)
The partnership between the two universities began in 2018.
De samenwerking tussen de twee universiteiten begon in 2018.
-ship ≈ -schap
The popularity of electric bikes has exploded in cities.
De populariteit van elektrische fietsen is in steden explosief gestegen.
-ity ≈ -iteit
She's a scientist, and her husband is a translator.
Zij is wetenschapper en haar man is vertaler.
-ist, -or: personen

2Achtervoegsels voor bijvoeglijke naamwoorden

Achtervoegsels voor bijvoeglijke naamwoorden voegen een betekenis toe én veranderen de woordsoort. Paren als -ful / -less bestaan niet altijd allebei: careful / careless wel, maar beautiless bestaat niet.

The instructions were helpful, but the app itself was useless.
De uitleg was nuttig, maar de app zelf was waardeloos.
Is this jacket washable?
Is deze jas wasbaar?
-able = -baar
He's very ambitious and extremely creative.
Hij is heel ambitieus en buitengewoon creatief.
The film is a bit childish, but the kids loved it.
De film is een beetje kinderachtig, maar de kinderen vonden hem geweldig.
-ish = als een kind (negatief), zoals -achtig
Let's meet at sixish.
Zullen we rond zessen afspreken?
-ish = ongeveer (informeel)
There are serious environmental concerns about the new airport.
Er zijn ernstige zorgen over de gevolgen van het nieuwe vliegveld voor het milieu.

3Achtervoegsels voor werkwoorden en bijwoorden

-ise/-ize, -en en -ify maken van bijvoeglijke en zelfstandige naamwoorden werkwoorden, meestal met de betekenis ‘(meer) X maken’. -ly maakt van de meeste bijvoeglijke naamwoorden bijwoorden (A2-09).

The council plans to widen the road next year.
De gemeente wil de weg volgend jaar verbreden.
breder maken
Can you simplify the explanation for the new staff?
Kun je de uitleg vereenvoudigen voor de nieuwe collega's?
We need to modernise our website.
We moeten onze website moderniseren.
modernize is ook goed, en gewoon in de VS
The medicine may weaken your immune system.
Het medicijn kan je afweer verzwakken.
She answered the question confidently.
Ze beantwoordde de vraag zelfverzekerd.
bijwoord met -ly; in het Nederlands geen aparte vorm

4Voorvoegsels

Voorvoegsels veranderen de betekenis, maar zelden de woordsoort. Voor ‘niet’ wordt in- meestal im- vóór m en p, il- vóór l, en ir- vóór r. Maar un- is het meest gebruikte ontkennende voorvoegsel, en veel woorden krijgen dat (unpopular, unreal). Dis- en un- kunnen ook ‘een handeling ongedaan maken’ betekenen (disconnect, unlock).

It's impossible to park in the centre on Saturdays.
Op zaterdag is het onmogelijk om in het centrum te parkeren.
onmogelijk → impossible, niet unpossible
Driving without insurance is illegal.
Rijden zonder verzekering is illegaal.
I think I misunderstood the question.
Ik denk dat ik de vraag verkeerd heb begrepen.
She's been self-employed for ten years.
Ze werkt al tien jaar als zelfstandige.
al tien jaar = Present Perfect
The museum is closed while the old wing is rebuilt.
Het museum is gesloten zolang de oude vleugel wordt herbouwd.
re- = her-
We seriously underestimated how long the move would take.
We hebben flink onderschat hoe lang de verhuizing zou duren.
Nederlands voltooide tijd, Engels Past Simple

5Conversie en samenstelling

Bij conversie wisselt een woord van woordsoort zonder van vorm te veranderen: email, text, google, bottle kunnen zelfstandig naamwoord of werkwoord zijn. Bij sommige woorden van twee lettergrepen verschuift de klemtoon: het zelfstandig naamwoord heeft klemtoon op de eerste lettergreep, het werkwoord op de tweede. Bij samenstelling worden twee woorden één nieuw woord, geschreven als één woord, als twee woorden of met een koppelteken.

Just google the address.
Google het adres gewoon even.
zelfstandig naamwoord → werkwoord, net als in het Nederlands
I'll text you when I arrive.
Ik stuur je een berichtje als ik er ben.
There's been an increase in demand.
De vraag is gestegen.
zelfstandig naamwoord: klemtoon op ‘in’
Prices will probably increase again.
De prijzen stijgen waarschijnlijk weer.
werkwoord: klemtoon op ‘crease’
Can you recommend a good babysitter?
Weet jij een goede oppas?
samengesteld zelfstandig naamwoord
She left her laptop on the train.
Ze heeft haar laptop in de trein laten liggen.

6Woordvormen die je makkelijk verwart

Sommige woorden met dezelfde stam hebben een verschillende betekenis. Deze ‘valse vrienden’ binnen het Engels zorgen zelfs op gevorderd niveau voor veel fouten – en voor Nederlandstaligen nog meer, omdat economisch en historisch allebei de betekenissen dekken.

It was a sensible decision to save some money.
Het was een verstandig besluit om wat geld opzij te zetten.
sensible = verstandig
Be careful what you say — he's very sensitive about his weight.
Let op wat je zegt, hij is erg gevoelig over zijn gewicht.
sensitive = gevoelig (Nederlands ook: sensibel)
The country is facing an economic crisis.
Het land heeft te maken met een economische crisis.
economic = van de economie
A smaller car is more economical to run.
Een kleinere auto is zuiniger in gebruik.
economical = zuinig
It was a historic win for the team.
Het was een historische overwinning voor het team.
historic = belangrijk in de geschiedenis
The museum has an archive of historical documents.
Het museum heeft een archief met historische documenten.
historical = over het verleden

Veelgemaakte fouten

❌It's unpossible.
✅It's impossible.
possible krijgt im-, niet un-.
❌I unagree with you.
✅I disagree with you.
agree krijgt dis-.
❌There was a big improve in sales.
✅There was a big improvement in sales.
Na een lidwoord en een bijvoeglijk naamwoord komt het zelfstandig naamwoord.
❌She's very confidence.
✅She's very confident.
Na be + very komt het bijvoeglijk naamwoord.
❌We need to wider the road.
✅We need to widen the road.
Het werkwoord maak je met -en.
❌He's a very sensible person — he cries at every film.
✅He's a very sensitive person — he cries at every film.
Verkeerd woord: sensible = verstandig; sensitive = gevoelig.
❌The economical situation is getting worse.
✅The economic situation is getting worse.
Verkeerd woord: economic = van de economie; economical = zuinig.

Valkuilen voor Nederlandstaligen

1. Overal un- voor on-. Het Nederlands heeft één gewoon ontkennend voorvoegsel: on-. Daardoor gebruiken Nederlandstaligen in het Engels vaak un- waar een ander voorvoegsel hoort. Leer bij elk woord het juiste voorvoegsel.

❌Your argument is completely unlogical.
✅Your argument is completely illogical.
onlogisch → illogical (il- vóór l)
❌"Take" is an unregular verb.
✅"Take" is an irregular verb.
onregelmatig → irregular (ir- vóór r)
❌It was unhonest of him to keep the money.
✅It was dishonest of him to keep the money.
oneerlijk (niet eerlijk) → dishonest; unfair = oneerlijk in de zin van ‘niet rechtvaardig’

2. Samenstellingen aan elkaar schrijven. In het Nederlands schrijf je samenstellingen als één woord: computerscherm, stadscentrum, telefoonnummer. In het Engels staan veel samenstellingen als twee woorden. Controleer in een woordenboek of een samenstelling één woord (laptop, babysitter), twee woorden of een koppelteken heeft.

❌My computerscreen keeps freezing.
✅My computer screen keeps freezing.
❌Can you give me your phonenumber?
✅Can you give me your phone number?

3. Eén Nederlands woord, twee Engelse. Economisch betekent zowel ‘van de economie’ als ‘zuinig’, en historisch zowel ‘belangrijk in de geschiedenis’ als ‘uit het verleden’. In het Engels zijn dat aparte woorden. En sensibel betekent in het Nederlands ‘gevoelig’ – precies het tegenovergestelde van de valse vriend sensible (verstandig).

❌My skin is very sensible to the sun.
✅My skin is very sensitive to the sun.
sensibel = sensitive; sensible = verstandig
❌My grandmother is very economic with the shopping money.
✅My grandmother is very economical with the shopping money.
zuinig = economical
⚠️Many people see the new climate agreement as historical.
✅Many people see the new climate agreement as historic.
historical = over het verleden; voor ‘van historisch belang’ gebruik je historic.

Niet verwarren

-ic en -ical – Sommige paren verschillen in betekenis (economic / economical, historic / historical, classic / classical); andere zijn bijna synoniemen (symmetric / symmetrical). Controleer elk paar.

A white T-shirt with jeans is a classic look.
Een wit T-shirt met een spijkerbroek is een klassieke look.
classic = typisch, tijdloos
She plays classical music on the violin.
Ze speelt klassieke muziek op de viool.
classical = uit de formele westerse traditie; Nederlands ‘klassiek’ dekt allebei

un- en non- – Un- voegt vaak een oordeel toe; non- is neutraal en beschrijvend.

That was a very unprofessional comment.
Dat was een heel onprofessionele opmerking.
kritiek
Most of the roles in the film are played by non-professional actors.
De meeste rollen in de film worden gespeeld door amateuracteurs.
neutrale categorie

-ed- en -ing-adjectieven – Dit zijn deelwoorden, geen nieuwe woorden; zie A2-30.

The lecture was boring, so I was bored.
Het college was saai, dus ik verveelde me.
boring = saai; bored = verveeld

Spelling en uitspraak

  • Een -e aan het eind valt meestal weg vóór een achtervoegsel dat met een klinker begint (create → creative), maar blijft staan vóór een achtervoegsel dat met een medeklinker begint (hope → hopeful, move → movement). Uitzonderingen: argue → argument verliest de e vóór een medeklinker; noticeable, manageable houden de e vóór een klinker, zodat de c en g zacht blijven.
  • Een -y na een medeklinker wordt meestal -i: happy → happiness, beauty → beautiful, rely → reliable (maar shy → shyness, dry → dryness).
  • Een medeklinker aan het eind kan verdubbelen: forget → forgettable, begin → beginner.
  • Achtervoegsels kunnen de klemtoon verschuiven: photograph /ˈfəʊtəɡrɑːf/ (UK), /ˈfoʊtəɡræf/ (US) → photography /fəˈtɒɡrəfi/ (UK), /fəˈtɑːɡrəfi/ (US) → photographic /ˌfəʊtəˈɡræfɪk/ (UK), /ˌfoʊtəˈɡræfɪk/ (US): klemtoon eerst op de eerste lettergreep, dan op de tweede, dan op de derde. Woorden op -ic, -ical, -ity en -tion hebben meestal klemtoon op de lettergreep vlak vóór het achtervoegsel: economic, possibility, information. Let op: het Nederlandse fotografie en economie hebben de klemtoon aan het eind – photography /fəˈtɒɡrəfi/ en economy /ɪˈkɒnəmi/ niet.
  • Klemtoonverschuiving bij conversie: an increase /ˈɪnkriːs/ / to increase /ɪnˈkriːs/; ook record, present, object, permit – zelfstandige naamwoorden met klemtoon vooraan, werkwoorden achteraan.
  • -ise is de gewone Britse spelling; -ize is Amerikaans en ook in het Verenigd Koninkrijk goed. Wees consequent binnen één tekst. Sommige woorden zijn altijd -ise, ook in de VS: advertise, exercise, surprise, advise.

Gouden regel

Volg woorden terug naar de stam: het voorvoegsel verandert de betekenis, het achtervoegsel meestal de woordsoort, en de stam draagt de kern. Controleer daarna of het woord echt bestaat – woordvorming is regelmatig genoeg om je te helpen, maar geeft geen garantie.

Oefeningen

A. Vorm

Maak het woord dat erbij staat en vul het in.

  1. Zelfstandig naamwoord van happy: Money can't buy .
  2. Zelfstandig naamwoord van agree: We finally reached an .
  3. Ontkenning van legal: Parking here is .
  4. Werkwoord van short: Can you this text to 200 words?
  5. Werkwoord van simple: We need to the application process.
  6. Bijvoeglijk naamwoord van rely: She's a very colleague.
  7. Verdeel dit woord in bouwstenen: unemployment

B. Betekenis

Kies het juiste antwoord.

  1. Kies het juiste antwoord: Turn off the heating when you go out — it's more ….
  2. Kies het juiste antwoord: The fall of the Berlin Wall was a … moment.
  3. Kies het juiste antwoord: Don't be so … — it was only a joke!
  4. Wat betekent "overcooked"? …
  5. Welke lettergreep krijgt klemtoon in het werkwoord "record"? …

C. Vind de fout

Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.

  1. Her explain was very clear.
  2. I think you have underestimated the difficult of the task.
  3. The instructions were completely unclear.
  4. He was very disappoint with the result.

D. In context

Vul de vacature aan. Maak van het woord tussen haakjes de juiste vorm.

A job advert
We are looking for a 17 (create) and 18 (rely) designer to join our team. You will work closely with our 19 (manage) and help to 20 (modern) our brand. Ours is a 21 (smoking) office, so smoking is only allowed outside. Experience is not essential, but a good 22 (know) of design software is required. We offer excellent 23 (opportune) for career development.

E. Jouw beurt

Schrijf in het Engels.

  1. Schrijf drie woorden uit dezelfde familie als "decide" en gebruik er één in een zin.
  2. Bedenk een zin over je werk of je studie met een woord dat begint met "over-" of "under-".

F. Gemengde herhaling

Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.

  1. B1-29 Volgorde van bijvoeglijke naamwoorden in het Engels en compound adjectives (a ten-minute walk)
    Maak een samengesteld bijvoeglijk naamwoord: a holiday that lasts two weeks
  2. A2-30 Bored of boring? Bijvoeglijke naamwoorden op -ed en -ing
    Kies het juiste antwoord: The film was so … that I fell asleep.
  3. A2-09 Bijwoorden in het Engels: quickly, well, hard – adjective of adverb?
    Maak een bijwoord: She speaks (fluent) .
Antwoorden

A. Vorm

  1. happiness
  2. agreement
  3. illegal
  4. shorten
  5. simplify
  6. reliable
  7. un + employ + ment

B. Betekenis

  1. economical
  2. historic
  3. sensitive
  4. cooked too much
  5. cord

C. Vind de fout

  1. Her explanation was very clear.
  2. I think you have underestimated the difficulty of the task.
  3. ✓ The instructions were completely unclear.
  4. He was very disappointed with the result.

D. In context

  1. creative
  2. reliable
  3. management / managers / manager
  4. modernise / modernize
  5. non-smoking / no-smoking
  6. knowledge
  7. opportunities

E. Jouw beurt

  1. decision, decisive, decisively. She made a quick decision.
  2. I always underestimate how long my homework will take.

F. Gemengde herhaling

  1. a two-week holiday
  2. boring
  3. fluently
Android-appLeer onderweg Google Play