İngilizce İleri Passive: Being Done, To Be Done ve Get Done Kullanımı
More Passives: Being Done, To Be Done, Get Done
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda to-infinitive ya da -ing hali alan fiillerden sonra passive (edilgen) yapıyı kullanabilecek (want to be promoted, hate being told), iki nesneli fiillerden ve edatlı fiillerden passive kurabilecek, günlük dildeki get-passive yapısını kullanabilecek ve needs cleaning yapısını anlayabileceksiniz.
Temel Fikir
Passive yapıyı her zamanda zaten biliyorsunuz: is done, was done, has been done (B1-11). Ama İngilizce dilbilgisinin büyük kısmı başka fiillerden sonra gerçekleşir: I want to…, I hate …ing. Peki istediğiniz ya da nefret ettiğiniz şey sizin yaptığınız değil de size yapılan bir şeyse?
O zaman passive yapı bu boşluklara yerleşir. Kural değişmez: be + past participle. Sadece be bulunduğu yere göre biçim değiştirir: to-infinitive alan fiillerden sonra to be + past participle; -ing hali alan fiillerden ve edatlardan sonra being + past participle.
B1-11'deki seyahat adaptörünü hatırlıyor musunuz? Past participle şarj aletidir: hiç değişmez. Şimdi adaptör — be — sadece yeni zamanlara değil, yeni prizlere de uyum sağlıyor. I want to promote → I want to be promoted. I hate telling → I hate being told.
İngilizcede ikinci, daha günlük bir passive yardımcı fiili de vardır: get. She got promoted, She was promoted'a göre daha çok bir olay — genellikle ani ya da beklenmedik bir değişim — gibi duyulur.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede edilgenlik fiilin içine giren bir ekle yapılır: -ıl / -il / -ın. Sonra bu fiil diğer eklerle istenen yere yerleşir: "davet edil-mek istiyorum", "söylen-mesinden nefret ediyor". İngilizcede aynı iş to be ya da being + past participle ile yapılır. Mantık aynıdır: önce edilgen yap, sonra yerine yerleştir.
| Türkçe | İngilizce |
|---|---|
| Düğüne davet edil-mek isterim. | I'd love to be invited to the wedding. |
| Ne yapacağının söylen-mesinden nefret ediyor. | She hates being told what to do. |
| İlk günümde bana bir dizüstü bilgisayar veril-di. | I was given a laptop on my first day. |
| Bebeğe anneannesi tarafından bak-ılıyor. | The baby is being looked after by her grandmother. |
| Camların silin-mesi lazım. | The windows need cleaning. |
İki fark var: Türkçede "bana verildi" deriz ve kişi "-e" ekiyle kalır; İngilizcede ise kişi genellikle cümlenin öznesi olur (I was given). Ayrıca Türkçede "bakmak" fiili edat almaz; İngilizcede look after gibi fiillerin edatı passive cümlede de kalır.
Yapı
Passive to-infinitive ve passive -ing hali
| Yer | Etken | Edilgen |
|---|---|---|
| fiil + to-infinitive | I want to invite them. | I want to be invited. |
| need + to-infinitive | We need to check the data. | The data needs to be checked. |
| fiil + -ing | I hate telling people what to do. | I hate being told what to do. |
| edat + -ing | She's afraid of forgetting them. | She's afraid of being forgotten. |
| olumsuz | — | I'd prefer not to be disturbed. / He's used to not being noticed. |
Perfect biçimler de vardır: to have been done (The painting is thought to have been stolen) B2-12'de; having been done (Having been warned, we…) C1-07'de işlenir.
İki nesneli fiiller (give, send, offer, show, tell, teach, lend, pay, promise, award) — etken kalıp A2-15'te
| Etken | Edilgen — kişi özne (daha yaygın) | Edilgen — şey özne |
|---|---|---|
| They gave me a present. | I was given a present. | A present was given to me. |
| The bank offered her a loan. | She was offered a loan. | A loan was offered to her. |
Edatlı fiiller — edat fiilin hemen arkasında kalır
| Etken | Edilgen |
|---|---|
| Someone is looking after the baby. | The baby is being looked after. |
| Nobody has dealt with the complaint. | The complaint hasn't been dealt with. |
| People laughed at him. | He was laughed at. |
Get-passive
| Zaman | Örnek |
|---|---|
| past simple | She got hired last week. |
| present perfect | Our flight has got cancelled. (UK) / Our flight has gotten cancelled. (US) |
| gelecek | You'll get hurt. |
| to-infinitive'den sonra | I don't want to get caught in the rain. |
| soru / olumsuz | Did he get paid? He didn't get invited. |
Need + -ing (edilgen anlam)
| Biçim | Anlam |
|---|---|
| The car needs washing. | = The car needs to be washed. |
Kullanımlar
1Passive to-infinitive — to be + past participle
To-infinitive alan fiil, sıfat ve isimlerden sonra, özne eylemi alıyorsa to be done kullanın.
2Passive -ing hali — being + past participle
-ing hali alan fiillerden (B1-17) ve edatlardan (B1-19) sonra being done kullanın.
Like, love, hate ve can't stand gibi bazı fiiller iki kalıpla da kullanılır: She can't stand being interrupted / She can't stand to be interrupted.
3İki nesneli fiiller
Give, send, offer, show, tell ve pay gibi fiillerin bir kişi nesnesi, bir de şey nesnesi vardır. İkisi de özne olabilir, ama İngilizce genellikle kişiyi tercih eder, çünkü konu çoğu zaman insanlardır. Şey özne olursa to + kişi kullanın.
4Edatlı fiillerin passive hali
Fiil bir edat gerektiriyorsa (look after, deal with, talk about, rely on), edatı past participle'ın hemen arkasında tutun — cümlenin sonunda bile.
5Get-passive
Get + past participle yapısını günlük konuşma ve yazıda kullanın; özellikle değişimler ve beklenmedik ya da istenmeyen olaylar (get hurt, get stuck, get lost, get fired) için ve birinin kendi eylemleri sonucunda başına gelenler (get promoted, get paid) için. Odak bir durumda değil, olaydadır. Resmî yazıda be tercih edin.
6Edilgen anlamlı need + -ing
Need'den sonra -ing hali edilgen bir anlam taşıyabilir: needs cleaning = needs to be cleaned. Bu kullanım hem İngiliz hem Amerikan İngilizcesinde vardır; Amerikalılar needs to be cleaned yapısını da çok sık kullanır. Bazı bölgelerde (örneğin İskoçya'da ve ABD'nin bazı yerlerinde) needs cleaned denir, ama bu standart değildir. Aynı anlamdaki want + -ing (The car wants washing) günlük dile aittir ve sadece İngiliz İngilizcesinde kullanılır. Need + -ing ve need + to farkı B2-16'da tekrar edilir.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "Bize gösterildi" cümlesini kelime kelime çevirmek. Türkçede kişi "-e" ekiyle kalır ve özne şeydir: "Bize kısa bir film gösterildi." Bunu birebir çevirmek To us was shown… gibi bir cümle doğurur. İngilizcede give, offer, send, show, tell gibi fiillerle en doğal seçim kişiyi özne yapmaktır.
2. Edatı düşürmek. Türkçede "yeni öğretmene gülündü", "toplantı ertelendi" derken fiilden ayrı bir edat kalmaz. İngilizcede laugh at, put off, look after gibi fiillerin edatı passive cümlede de fiilin hemen arkasında kalır.
3. "Sulanması lazım" cümlesinde edilgenliği kaybetmek. Türkçede "Bu bitkilerin her gün sulanması lazım" dediğimizde edilgenlik eki (-n) kolayca gözden kaçar ve need to water ortaya çıkar. Bu, bitkilerin bir şeyi sulaması gerektiği anlamına gelir! Edilgen anlam için needs + -ing ya da needs to be + past participle kullanın.
4. "Explain", "describe" ile kişiyi özne yapmak. 1. tuzağı öğrendikten sonra her fiile uygulamak da bir hatadır. Explain, describe, suggest fiilleriyle kişi passive cümlenin öznesi olamaz. Burada Türkçe sıra ("Yeni sistem bize anlatıldı") doğrudur.
Karıştırılmasın
get-passive ve get something done — Causative yapıda get ile past participle arasına bir nesne girer: başka biri sizin şeyinize bir şey yapar (B2-11). Get-passive'de arada nesne yoktur: eylemi öznenin kendisi alır.
being done ve been done — being -ing halidir (süren bir eylem, ya da fiil ve edatlardan sonra); been ise be'nin past participle halidir ve have'den sonra kullanılır. Bkz. B1-11.
needs doing ve needs to do — Needs + -ing yapısında özne eylemi alır. Needs to do yapısında ise eylemi özne yapar.
Yazım ve Telaffuz
- Konuşmada to be genellikle zayıf okunur: /tə bi/ — "tı-bi". Hızlı günlük konuşmada want to be çoğu zaman "wanna bi" gibi duyulur, ama standart yazıda asla böyle yazılmaz.
- being iki hecelidir: /ˈbiːɪŋ/ — "Bİİ-ing". Tek heceye indirmeyin.
- been /biːn/ ya da zayıf /bɪn/ (UK), genellikle /bɪn/ (US) okunur — "biin" ya da "bin".
- Present perfect'te got ve gotten: has got cancelled (UK), has gotten cancelled (US).
- -ed eki bir ünsüzden önce kolayca kaybolur: to be asked for /tə bi ˈɑːskt fə/ (UK), /tə bi ˈæskt fər/ (US). Dikkatli konuşurken t sesini açıkça söyleyin.
- Bu sesletim ipuçlarında İngilizcedeki w harfini koruyoruz: dudaklarınızı "u" der gibi yuvarlayıp hemen açın. Türkçedeki "v" sesi değildir; alt dudak dişlere değmez.
Altın Kural
Passive her yerde be + past participle'dır — sadece be'yi bulunduğu yere uydurun: to-infinitive alan fiillerden sonra to be done, -ing hali alan fiillerden ve edatlardan sonra being done. Günlük dildeki olaylar ve değişimler için get done kullanın.
Alıştırmalar
A. Yapı
Parantez içindeki fiilin passive biçimini yazın ya da cümleyi dönüştürün.
-
I'd love (invite) to the wedding.
-
She can't stand (interrupt).
-
Dönüştürün ("He" ile başlayın): They offered him a new contract.
-
Dönüştürün ("look after" kullanın): Someone is taking care of the dog.
-
Dönüştürün ("We" ile başlayın): The company sent us the tickets.
-
Get ile yeniden yazın: She was promoted last month.
B. Anlam
Doğru seçeneği işaretleyin ya da soruyu cevaplayın.
-
Doğru olanı seçin: The kitchen needs ….
-
Doğru olanı seçin: I'm afraid of … forgotten.
-
İkisi de doğru. Hangisi daha günlük?
-
"The report needs checking." Eylemi kim yapıyor? …
-
Doğru olanı seçin: The road … repaired, so it's closed today.
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
The complaint was dealt quickly.
-
He was got arrested last night.
-
I was explained the rules.
-
I don't like being photographed.
D. Bağlam İçinde
Diyaloğu parantez içindeki fiillerin passive biçimiyle tamamlayın. Parantezi olmayan boşluğa uygun kelimeyi yazın.
Ola: How's the new job?
Tom: Great! On my first day I 16 (give) a laptop and a phone. And I've already 17 (invite) to the team dinner.
Ola: Nice! Is your boss OK?
Tom: Yes, but she hates 18 (interrupt) in meetings — I learned that fast!
Ola: Ha! And your car? It 19 (need / fix) last month.
Tom: It still does. And yesterday I 20 (get / stuck) in traffic for an hour because of it.
Ola: You need to have it looked 21 soon.
E. Sıra Sende
-
Size yapılmasından hoşlandığınız ya da nefret ettiğiniz bir şeyi being + past participle ile yazın.
-
Evinizde yapılması gereken bir şeyi needs + -ing ile yazın.
F. Karışık Tekrar
-
B1-11 İngilizce Passive Bütün Zamanlarda ve Modallarla: Is Being Done, Has Been Done, Must Be Done A new hospital (build) next year.
-
A2-15 İngilizcede İki Nesneli Fiiller: Give Me the Book, Give It to Me Can you explain ___ ? …
-
B2-12 İngilizce Reporting Passive: It Is Said That ve He Is Said To Kullanımı The thieves are believed (escape) by boat last week.
-
B2-11 İngilizce Have Something Done: Causative (Ettirgen) Yapı I need to (have / my car / service).
Cevap anahtarı
A. Yapı
- to be invited
- being interrupted / to be interrupted
- He was offered a new contract.
- The dog is being looked after.
- We were sent the tickets.
- She got promoted last month.
B. Anlam
- cleaning
- being
- We got caught in the rain.
- someone else
- is being
C. Hatayı Bul
- The complaint was dealt with quickly.
- He got arrested last night. / He was arrested last night.
- The rules were explained to me.
- ✓ I don't like being photographed.
D. Bağlam İçinde
- was given / got given
- been invited / got invited / gotten invited
- being interrupted / to be interrupted
- needed fixing / needed to be fixed
- got stuck
- at / over
E. Sıra Sende
- I love being surprised, but I hate being kept waiting.
- My bike needs fixing, and the kitchen walls need painting.
F. Karışık Tekrar
- will be built / is going to be built
- it to me
- to have escaped
- have my car serviced
