İngilizcede Register (Üslup): Resmi ve Günlük Dilbilgisi
Register: Formal and Informal Grammar
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda durumun resmiyetine uyan dilbilgisini seçebilecek, aynı mesajı üç farklı üslupta yeniden yazabilecek, bir metnin tamamını tek bir üslupta tutabilecek ve birçok ileri seviye konuşucunun yaptığı "fazla doğru" hatalardan kaçınabileceksiniz.
Temel Fikir
Register (üslup), dilin resmiyet düzeyidir. Öğrenciler çoğu zaman üslubun yalnızca kelimelerle ilgili olduğunu düşünür — get mi, obtain mı? Aslında dilbilgisi de üslup taşır: kısaltmalar, edatın nerede durduğu, who mu whom mu, etken mi edilgen mi, fiil mi isim mi.
Üslubu, ortama uygun bir kıyafet seçmek gibi düşünün. İçindeki kişi — mesaj — aynı kalır. Can't come, sorry! ile Unfortunately, I will be unable to attend aynı şeyi biri tişörtle, öbürü takım elbiseyle söyler. Hiçbiri "daha iyi İngilizce" değildir. Plajda takım elbise, cenazede tişört kadar tuhaf durur; plaj şortunun üstüne takım ceketi ise hepsinden tuhaftır: tek bir metinde üslupları karıştırmak gerçek bir hatadır.
Resmi dilbilgisi kişisel olmayan, eksiksiz ve yoğun olma eğilimindedir. Günlük dilbilgisi kişisel, kısaltılmış ve doğrudan olma eğilimindedir. Gündelik İngilizcenin çoğu nötrdür ve nötr, güvenli varsayılan seçiminizdir. C2'deki son tuzak ise fazla resmi giyinmektir: between you and I gibi biçimler "doğru" gibi duyulur, ama değildir.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede resmiyetin en güçlü işareti sen / siz ayrımıdır. İngilizcede böyle bir ayrım yoktur: herkese you denir. Bu yüzden İngilizce resmiyeti başka araçlarla gösterir: kısaltma kullanmamak, edilgen yapı, isimleştirme, whom, tek kelimelik resmi fiiller. Bu araçların bazıları Türkçede de vardır: resmi duyurularda edilgen yapı, resmi yazılarda "-mektedir" ve isim öbekleri.
| Türkçe | Üslup | İngilizce |
|---|---|---|
| Gel-emiyorum, kusura bakma! | günlük | Sorry, can't come! |
| Katılamayacağımı üzülerek bildir-irim. | resmi | Unfortunately, I will be unable to attend. |
| Gece yarısından sonra park ed-ilmez. | resmi duyuru (edilgen) | Parking is not permitted after midnight. |
| Fiyatlarda yeni bir artış bekle-n-mektedir. | resmi (isim + edilgen) | A further increase in prices is anticipated. |
| Kim-le konuştun? | nötr | Who did you speak to? |
| Kim-inle görüştünüz? | resmi | To whom did you speak? |
| İnsan her zaman ayrıntıları okumalı. | genel özne | You / One should always read the small print. |
| İndirim yapma-nızı rica ederiz. | kibar (siz) | We were hoping you might give us a discount. |
Türkçede "siz" ve "-nızı rica ederiz" bir cümleyi kendiliğinden kibar yapar. İngilizcede you tek başına hiçbir şey kazandırmaz; kibarlık ve resmiyet cümlenin yapısından gelir.
Yapı
Üslubun dilbilgisi işaretleri
| Özellik | Günlük | Nötr | Resmi |
|---|---|---|---|
| Kısaltmalar | olağan (can't, it's, we'd) | yaygın | kullanılmaz (cannot, it is) |
| Nesne who / whom | who ya da zamir yok | who / that ya da zamir yok | whom |
| Edat | sonda (Who to?) | sonda | whom / which'ten önce (To whom…?) |
| Özne | düşebilir (Can't come.) | var | var |
| Eylemi yapan | you, we, they | you, we | edilgen, it + edilgen, one |
| Edilgen | get- ya da be-edilgen | be-edilgen | be-edilgen |
| Fikirler | fiillerle (we decided) | karışık | isimlerle (the decision) |
| Fiiller | phrasal ya da kısa (find out, get) | karışık | tek kelimelik, daha uzun fiiller (discover, obtain) |
Kısa / phrasal fiil → resmi fiil
| Günlük / nötr | Resmi |
|---|---|
| get | obtain, receive |
| find out | discover, ascertain |
| put off | postpone |
| ask for | request |
| look into | investigate |
| go up | increase, rise |
| need | require |
Hypercorrection (aşırı düzeltme): doğru olamayacak kadar resmi
| Aşırı düzeltilmiş biçim | Standart biçim | Neden |
|---|---|---|
| between you and I | between you and me | edattan sonra nesne biçimi |
| the man whom I think is guilty | the man who I think is guilty | who, is fiilinin öznesidir |
| Please contact myself. | Please contact me. | myself'in geri döneceği önceki bir I yok |
Kullanımlar
1Who ve whom, ve edatın yeri
Whom, who'nun nesne biçimidir. Gündelik İngilizcede who hem özne hem nesne için kullanılır ve edat sona gider. Resmi yazıda whom görülür, özellikle doğrudan bir edattan sonra; orada özenli İngilizce whom kullanır (to who yalnızca rahat konuşmada duyulur). Sondaki edat — resmi yazıda bile — hata değildir; çoğu zaman en doğal seçimdir. Bkz. C1-15.
2Kısaltmalar, edilgen yapı ve kişisel olmayan yapılar
Kısaltmalar konuşmada, iş arkadaşlarına yazılan e-postalarda ve çoğu günlük yazıda normaldir; resmi raporlar, hukuki metinler ve akademik yazılar kullanmaz. Resmi yazı kişiyi de gizler: edilgen yapıyı (B1-10), kişisel olmayan it + edilgen yapıyı (B2-12) ve soyut özneleri tercih eder. Çok resmi ya da eski moda üslupta genel you yerine one kullanılır; hukuki metinler yükümlülük için shall kullanır.
3Günlük dilbilgisi
Günlük İngilizce, resmi üslup kılavuzlarının kaçındığı özellikleri kullanır: bağlaç olarak like, düşürülen özneler ve yardımcı fiiller, get-edilgen (B2-13). Bilinmeyen ya da belirtilmeyen bir kişi için kullanılan tekil they ise farklıdır: artık bütün üsluplarda standarttır.
4Resmi dilbilgisi
Resmi yazı önceki derslerdeki yapılardan yararlanır: devrik yapı (C1-01, C1-03), subjunctive (C1-09), isimleştirme (C1-11) ve tek kelimelik resmi fiiller. Bunları raporlarda, resmi mektuplarda ve akademik yazıda kullanın — sohbette nadiren.
5Aynı mesaj üç üslupta
Mesajı sabit tutun, dilbilgisini değiştirin. Resmi biçimin yalnızca "daha uzun" olmadığına dikkat edin: özneyi değiştirir, fiillerin yerine isimler koyar ve konuşanın duygularını çıkarır.
6Tek bir üslupta kalmak — ve fazla resmi giyinmemek
Bir metin tek bir üslupta kalmalıdır. Resmi bir e-postadaki ani bir günlük ifade ya da samimi bir mesajdaki katı bir resmi ifade özensiz, soğuk ya da alaycı duyulur. Diğer C2 tuzağı hypercorrection'dır (aşırı düzeltme): standart dilbilgisinin sıradan biçimi gerektirdiği yerde "resmi duyulan" bir biçim kullanmak. Bazı tartışmalı noktalar hata değil, üslup seçimidir: çoğul isimlerle less (less people) ve tekil fiille data konuşmada yaygındır, ama özenli yazı fewer people'ı tercih eder, bilimsel yazı da data'yı çoğunlukla çoğul kabul eder.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "Siz" kibarlığının want'a taşınacağını sanmak. Türkçede "İndirim yapmanızı istiyoruz" cümlesi "siz" eki sayesinde oldukça kibardır. İngilizcede you herkese aynıdır; We want you to… bu yüzden bir talimat gibi, hatta kaba duyulur. Kibarlığı yapı sağlar: would like, were hoping, might.
2. Edatı soru kelimesinin içinde bırakmak. Türkçede "Kiminle konuştun?" ya da "Mektubu kime hitaben yazayım?" derken "-le" ve "-e" ekleri kim'in içindedir. İngilizcede edat ayrı bir kelimedir ve ya sona (nötr) ya da whom'un önüne (resmi) gelir; düşürülmez.
3. "İnsan …-malı" cümlesini human ile çevirmek. Türkçede genel bir doğruyu "İnsan her zaman…" diye söyleriz. İngilizcede human bu işi görmez. Nötr üslupta genel you, çok resmi ya da eski moda üslupta one kullanılır.
4. "Sayın Daniel Bey" alışkanlığını İngilizceye taşımak. Türkçede unvan ön adla birlikte kullanılır: "Ahmet Bey, Ayşe Hanım". İngilizcede Mr / Ms her zaman soyadıyla gelir; ön adla hitap ise günlük ve samimidir. Resmi bir e-postada ikisini karıştırmak bir üslup hatasıdır.
Karıştırılmasın
resmi ve kibar — Resmiyet durumla ilgilidir; kibarlık saygıyla. Günlük dil çok kibar olabilir, resmi dil de kaba olabilir. Bkz. A2-23.
get-edilgen ve be-edilgen — İkisi de edilgendir. Get günlüktür ve çoğu zaman beklenmedik ya da istenmeyen bir değişikliği ima eder; be nötrdür ve resmi yazıdaki tek seçenektir. Bkz. B2-13.
konuşma dilindeki samimiyet ve yazı dilindeki samimiyet — Düşürülen özneler notlara, mesajlara ve konuşmaya aittir; heads, tails ve belirsiz ifadeler ise sohbete. Bkz. C2-03.
Yazım ve Telaffuz
- Resmi yazıda kısaltmaları tam yazın: cannot tek kelimedir; will not, it is, they are.
- Who /huː/ ile whom /huːm/ yalnızca sondaki /m/ sesiyle ayrılır — "huu" ve "huum". Hızlı konuşmada whom nadirdir.
- Wanna, gonna, gotta gibi yazıya geçirilmiş kısaltmalar yalnızca çok günlük mesajlara ya da yazıya aktarılmış diyaloglara aittir. Bkz. T-01.
- Resmi metinlerde birçok cümleye And ya da But ile başlamaktan kaçının; However ve In addition daha güvenlidir. Bkz. C1-12.
- ASAP, FYI ve pls gibi kısaltmalar günlüktür; resmi metinlerde açık yazın.
Altın Kural
Mesajı koruyun, kıyafeti değiştirin: resmi dilbilgisi eksiksiz, kişisel olmayan ve isim ağırlıklıdır; günlük dilbilgisi kısaltılmış, kişisel ve fiil ağırlıklıdır. Bir metinde tek bir üslup kullanın, emin değilseniz nötrü seçin ve I, whom ya da myself'i yalnızca resmi duyuldukları için asla kullanmayın. İngilizcede "siz" yoktur: kibarlığı ve resmiyeti cümlenin yapısıyla kurun.
Alıştırmalar
A. Yapı
Her cümleyi verilen üslupta yeniden yazın. Mesaj aynı kalsın.
-
Edatı öne alarak resmi biçimde yeniden yazın: Who did you give the keys to?
-
"permitted" kullanarak resmi bir duyuruya dönüştürün: You can't smoke anywhere in this building.
-
İki phrasal verb'ü de tek kelimelik resmi fiillerle değiştirerek resmi biçimde yeniden yazın: We need to find out why the costs went up.
-
Kişisel olmayan "it" + edilgen yapıyla yeniden yazın: People think the scheme will fail.
-
Düşürülen kelimeleri geri koyarak nötr bir e-postaya dönüştürün: Got your email. Will reply tomorrow.
-
Resmi yazı üslubuyla yeniden yazın: Like I said, the meeting's been put off.
-
Bu resmi duyuruyu nötr, gündelik İngilizceyle yeniden yazın: Visitors are required to obtain a pass from reception.
B. Anlam
Durumu okuyun ve ona en uygun cümleyi seçin.
-
Resmi bir şikâyet mektubu. Hangi biçim bu üsluba en uygun?nesne whom resmi yazıya uyar; nötr İngilizcede who da doğrudur
-
Her gün birlikte çalıştığınız bir iş arkadaşınıza e-posta. Hangisi uygun?resmi biçim soğuk duyulurdu
-
Resmi bir proje raporu. Hangisi uygun?kişisel olmayan, isme dayalı, kısaltmasız
-
Bir üniversite web sitesinde öğrenciler için modern ve açık bir yönerge. Hangisi uygun?tekil they her üslupta standarttır; one eski moda duyulur
-
Kahve içmek için buluşacağınız bir arkadaşınıza mesaj. Hangisi uygun?düşürülen özneler mesaja uyar
-
Resmi bir duyuru. Hangisi standart dilbilgisine uyuyor?who, "will strengthen" fiilinin öznesidir; burada whom aşırı düzeltmedir
C. Hatayı Bul
Her cümlede bir hata var ya da cümle doğru. Doğru cümleyi yazın; doğruysa "correct" yazın.
-
Thank you very much for inviting my husband and I to your daughter's wedding; we would be delighted to attend.
-
Any questions about the new booking system should be addressed to myself or to the IT helpdesk.
-
Whom should I contact if the replacement part has still not arrived by the end of the week?
-
Whom is responsible for checking that the fire doors are kept closed at all times?
-
Between you and I, the new system has caused far more problems than it has solved.
D. Bağlam İçinde
Bu taslak üslupları karıştırıyor: hitap ve kapanış resmi, ama metnin gövdesi değil. Numaralı kısımları resmi üslupla yeniden yazın.
Dear Ms Okafor,
Thank you for your letter of 3 March. (19) Just to let you know, your order's been sent off. (20) If you need any more info, get in touch with myself directly. (21) We're really sorry about the delay. It was caused by a technical fault. (22) We got a new part from our supplier, and the problem's been sorted. (23) Could you let me know who I should send the invoice to?
Yours sincerely,
Daniel Reyes
-
(19) numaralı cümleyi "I am writing to confirm" ile başlayarak yeniden yazın.
-
(20) numaralı cümleyi devrik bir koşul cümlesine dönüştürün ve zamiri düzeltin.
-
(21) numaralı kısmı "for which" ile tek cümle yapın.
-
(22) numaralı cümleyi edilgen yapılar ve resmi fiillerle yeniden yazın.
-
(23) numaralı cümleyi "to whom" ve bir edilgen yapıyla yeniden yazın.
E. Sıra Sende
-
Pazartesi günkü bir toplantıya katılamıyorsunuz. Mesajı üç kez yazın: bir arkadaşa mesaj (düşürülmüş bir özneyle), bir iş arkadaşına e-posta (nötr, kısaltmalı) ve resmi bir e-posta (kısaltmasız, attend fiiliyle ve sebep için bir isim öbeğiyle).
-
Resmi rapor üslubuyla yeniden yazın: "Because the company grew so fast, it needed more staff." Özne olarak bir isimleştirme ve gündelik bir kelimenin yerine en az bir resmi kelime kullanın.
-
Bir arkadaşınız sizi doğum günü yemeğine davet etti ve hayır demek zorundasınız. Günlük ama sıcak 2–3 cümle yazın: kısaltmalar ve en az bir düşürülmüş özne kullanın; I regret ya da unable gibi resmi ifadeler kullanmayın.
F. Karışık Tekrar
-
C1-09 İngilizce Subjunctive: I Suggest That He Apply, It Is Essential That She Be Subjunctive ile resmi üslupta yeniden yazın: The committee insists that every member should attend the meeting.
-
C1-15 İleri Seviye Relative Clauses: To Whom, Whereby, In Which Case, Whatever Edat + "whom" kullanarak resmi biçimde birleştirin: I sent the report to a colleague. That colleague has left the company.
-
C1-03 İngilizcede Resmî Koşul Cümleleri (Formal Conditionals): Should You, Were I To, Had I Known, But For Devrik yapıyla yeniden yazın: If you have any problems, call this number.
Cevap anahtarı
A. Yapı
- To whom did you give the keys?
- Smoking is not permitted anywhere in this building.
- We need to establish why the costs increased. / We need to ascertain why the costs increased. / We need to determine why the costs rose.
- It is thought that the scheme will fail. / It is believed that the scheme will fail.
- I got your email. I'll reply tomorrow. / I've got your email. I'll reply tomorrow.
- As I said, the meeting has been postponed. / As previously stated, the meeting has been postponed.
- Visitors need to get a pass from reception. / You need to get a pass from reception.
B. Anlam
- The manager whom I contacted has not replied.
- Just to let you know, I won't be able to make tomorrow's meeting.
- The project was delayed owing to a failure to reach agreement.
- If a student is ill, they should inform the office.
- Running late, sorry! Be there in ten.
- The candidate who we believe will strengthen the team has accepted the post.
C. Hatayı Bul
- Thank you very much for inviting my husband and me to your daughter's wedding; we would be delighted to attend.
- Any questions about the new booking system should be addressed to me or to the IT helpdesk.
- ✓ Whom should I contact if the replacement part has still not arrived by the end of the week?
- Who is responsible for checking that the fire doors are kept closed at all times?
- Between you and me, the new system has caused far more problems than it has solved.
D. Bağlam İçinde
- I am writing to confirm that your order has been dispatched.
- Should you require any further information, please contact me directly.
- The delay, for which we apologise, was caused by a technical fault.
- A replacement part has been obtained from our supplier, and the problem has been resolved. / A replacement part was obtained from our supplier, and the problem has been resolved.
- Could you please let me know to whom the invoice should be sent? / Could you please let me know to whom the invoice should be addressed?
E. Sıra Sende
- Can't make Monday, sorry — dentist! / I'm afraid I won't be able to come to the meeting on Monday because I have a dentist's appointment. / Unfortunately, I will be unable to attend the meeting on Monday owing to a prior medical appointment.
- The rapid growth of the company resulted in a need for additional staff.
- So sorry, can't make Saturday — I'm away at my cousin's wedding. Hope you have a brilliant night! Let's catch up next week.
F. Karışık Tekrar
- The committee insists that every member attend the meeting.
- The colleague to whom I sent the report has left the company.
- Should you have any problems, call this number.
